Xan 11 2018

Unha entrevista realizada por Noelia Casas, Silvia Criado e Nazaret Fernández; alumnas da Facultade de Filoloxía da UDC

Published by under Entrevistas,Lingua,Poesía

Hai pouco máis dun mes a miña ex-alumna no CPI Viaño Pequeno (Trazo) Noelia Casas García combinou comigo para me facer unha entrevista para un traballo de aula para a materia de Lingua e Literatura que dispensa na UDC a profesora e ensaísta Cilha Lourenço.

E pouco despois Noelia dispoñibilizou a entrevista de media hora de duración e con algúns problemas de son, xa que foi gravada na biblioteca do noso centro un día de forte temporal de inverno.

Agradézolle moito a Noelia e ás súas compañeiras Silvia e Nazaret o interese amosado para focalizar o seu obxectivo de traballo falando da miña obra literaria, que ía ser o contido previsto, aínda que logo a entrevista derivou moito máis arredor da cuestión da lingua.

O video, que se pode ollar na canle de youtube, foi publicado por Noelia Casas García o pasado día 7 de decembro de 2017, con esta entrada:

Entrevista realizada por Noelia Casas, Silvia Criado e Nazaret Fernández; alumnas da Facultade de Filoloxía da Universidade d’A Coruña ao escritor e profesor de Lingua Galega e Literatura Miro Villar.

Este proxecto está focado a coñecer a situación presente, pasada e incluso futura da lingua galega desde o punto de vista de un profesor do Ensino Medio, que ademais conta cunha ampla traxectoria no panorama de escritores e escritoras da Galiza, como é neste caso Miro Villar (Pódese consultar o seu blogue en: crebas.blogaliza.org).

Agradecémoslle enormememente o seu tempo e as súas palabras.

Entrevistadora: Noelia Casas.

Edición: Silvia Criado.

Comentarios desactivados en Unha entrevista realizada por Noelia Casas, Silvia Criado e Nazaret Fernández; alumnas da Facultade de Filoloxía da UDC

Xan 09 2018

Na antoloxía Costa da Morte: territorio literario

O Grupo Editorial Sial Pigmalión, que dirixe o poeta Basilio Rodríguez Cañada, publicou este pasado outono a antoloxía Costa da Morte: territorio literario, coordinada e revisada pola poeta fisterrá Branca Vilela. A devandita obra, en edición bilingüe galego / castelán, compila poemas e relatos, e tamén fotografías e ilustracións na parte gráfica, de 42 autoras e autores, relacionados de maneira xeográfica ou inspirados pola paisaxe da Costa da Morte.

Sial Pigmalión dálle continuidade con esta antoloxía a unha das súas coleccións máis emblemáticas, que leva como epígrafe «Territorios literarios», con diferentes obras que percorren ou percorrerán as máis suxestivas xeografías literarias iberoamericanas.

Despois do prólogo «Somos Costa da Morte», de Branca Vilela, veñen en orde alfabética as colaboracións artísticas e literarias de Juanma Abelleira Ronquete (fotografía), Marilar Aleixandre, Vicente Araguas, Suso Bahamonde, Concha Blanco, Rocío Blanco Formoso, Fernando Cabeza Pereira, Fernando Cabeza Quiles, María Canosa, Xoanxo Cespón (fotografía, poema e cadro), Estevo Creus, Sandra Díaz (cadros), Rosalía Fernández Rial, Mighel FK (cadros e debuxos), Modesto Fraga, Serxio Iglesias, María Lado, Luis Lamela, Rocío Leira, Natalia Lema, Rafael Lema, Xosé María Lema, Juan Louro Cambeiro (fotografía), Miguel Mato, Jorge Mira, Rosa Méndez, Alexandre Nerium, José Manuel Otero Lastres, Anxo Pérez, X. H. Rivadulla Corcón, Viki Rivadulla (cadros), Manuel Rivas, Olaia Sendón (fotografía e relatos), Nolo Suárez (cadros), Pedro Tasende (cadros), Roberto Traba Velay, Xulio Valcárcel, Diana Varela Puñal, Miguel Vázquez Freire, Branca Vilela, Miro Villar e Yano Yoro (cadros), seguidos dunna breve biobibliografía das autores e dos autores antologados na parte final da colectánea.

Da miña autoría a escolla recolle tres poemas, o soneto que se inicia co verso «Foi nas Illas Lobeiras co mar por testemuña», do libro Ausencias pretéritas (A Coruña: Espiral Maior, 1992) e que foi musicado nesta versión por Nacho Mora; o poema tamén sen título que leva como verso inicial «o mar, ben coñecido, non oculta segredos», do Abecedario da desolación (A Coruña: Espiral Maior, 1997. Premio Tívoli-Europa en 1997-1998) e o poema «A tempestade» do libro As crebas (A Coruña: Espiral Maior, 2011. XIII Premio de Poesía Concello de Carral).

Para completar esta anotación engado este último texto na súa versión orixinal e na tradución castelá, tal e como figura na antoloxía Costa da Morte: territorio literario.

A tempestade

Tears are round, the sea is deep:
Roll them overboard and sleep.

«Master and Boatswain», The Sea and the Mirror, A Commentary on Shakespeare’s The Tempest (1994), W. H. AUDEN

Non lle agradezas nunca aos deuses que viñeses até o final da terra porque aquí están as portas do inferno, nesta charca ábrese o labirinto que leva inexorable deica a profundidade, ese abismo da culpa, tómbolo de silencios contra aquel mar de fóra que te recibiu calmo nas mareas diuturnas do acolledor setembro.

Naceu A tempestade de William Shakespeare en lugares coma este, porque aquí son redondas as bágoas e profundo o mar onde se esvaen, cando antes do descanso se tiran pola borda e converten as vagas en vagallóns sonoros.

Aquí habita a tristeza, no cabo da alegría.

Non lle agradezas nunca aos deuses que viñeses.

***

La tempestad

Tears are round, the sea is deep:
Roll them overboard and sleep.

«Master and Boatswain», The Sea and the Mirror, A Commentary on Shakespeare’s The Tempest (1994), W. H. AUDEN

No le agradezcas nunca a los dioses que llegases hasta el final de la tierra porque aquí están las puertas del infierno, en esta charca se abre el laberinto que lleva inexorable hasta la profundidad, ese abismo de la culpa, tómbolo de silencios contra aquel mar de fóra que te recibió calmo en las mareas diuturnas del acogedor setiembre.

Nació La tempestad de William Shakespeare en lugares como este, porque aquí son redondas las lágrimas y profundo al mar donde se diluyen, cuando antes del descanso se tiran por la borda y convierten las olas en oleaje sonoro.

Aquí habita la tristeza, en el cabo de la alegría.

No le agradezcas nunca a los dioses que llegases.

Comentarios desactivados en Na antoloxía Costa da Morte: territorio literario

Dec 29 2017

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade no 2018

Salvador da Costa Evangelista Verde, Salvador

O orgullo dos percebes arrincados da pedra,
mineral de arxentita que nos cega co brillo,
empequenece o risco da máis difícil veta.
Corpo neopreno e brazos cordas leron perigos
no andante movemento rápido da rasqueta.

Miro Villar

Estamos a piques de lle poñer o ramo a un difícil ano que trouxo no cesto moita mazá podre, que case estragan as froitas sabedeiras.

Continúa a medrar na nosa vella Europa de xeito alarmante a insolidariedade e a xenofobia semella non ter lindeiros, sen lle darmos solución ao drama das persoas refuxiadas.

E neste estado que habitamos campan polas balconadas e polas rúas os saúdos romanos e as bandeiras co franquista paxaro da morte, mentres non se recoñece o dereito de autodeterminación dos pobos.

Continúan en devalo as seculares conquistas dos nosos dereitos civís, democráticos e sociais, e nesta nosa vella nación milenaria continúa o abandono e o despoboamento do rural e a nosa cultura e a nosa lingua sofren agresións e o desleixo de quen ten o poder político para as subverter.

Porén os desazos que houber teñen que mudar en azos para erguer a esperanza no vindeiro ano.

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade neste 2018 que se achega para ti e a túa xente!

E máis unha vez botei man dunha fotografía de Manuel Álvarez que acompaña este poema do libro descatalogado Gameleiros (Xerais, 2002). Sirva tamén para honrar a memoria inesquecible do amigo poeta e percebeiro Paco Souto que nos deixou o pasado 30 de marzo.

Comentarios desactivados en Moita saúde, moita poesía e moita felicidade no 2018

Dec 28 2017

Artigo en QPC (XL): «Unha obra teatral contra a lesbofobia no distrito de Corcubión en 1901»

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta un artigo para lembrar os dereitos civís neste remate dun ano especialmente grave na involución e no retroceso de moitos avances sociais conquistados. Velaquí este texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Unha obra teatral contra a lesbofobia no distrito de Corcubión en 1901

A historia rescatouna o catedrático de Teoría e Historia da Educación Narciso de Gabriel Fernández, quen tamén é o autor do artigo «Marcela e Elisa» no Álbum das Mulleres do Consello da Cultura Galega, onde narra a fermosa e dura relación de amor perseguido entre María Elisa Carmen Sánchez Loriga (8/9/1862, A Coruña – ?) e Marcela Gracia Ibeas (27/6/1867, Burgos – ?) e a súa andaina como mestras en diversas parroquias dos concellos de Coristanco, Vimianzo e Dumbría. Denunciadas polo crego desta última parroquia, sofren denuncias e vexacións que as levan a fuxir a Porto, mais na cidade portuguesa son detidas e xulgadas e, malia seren absoltas, a solicitude de extradición por parte das autoridades españolas fará que fuxan de novo, desta volta a Bos Aires, onde tampouco lles foi doado manter o seu amor.

Unha das primeiras homenaxes públicas a estas dúas afoutas mulleres veu da man dos xornalistas Antón Lopo e Montse Dopico, quen coordinaron un número extra da Revista das Letras (Núm 757. 19 de febreiro de 2009) que editaba semanalmente o xornal Galicia Hoxe e que se pode descargar de balde aquí.

Hai algúns outros artigos e traballos de interese sobre a súa historia, mais hai unhas semanas tivemos ocasión de presenciar a excelente representación do espectáculo teatral que artellou a compañía A Panadaría, co patrocinio do Centro Dramático Galego e os concellos d’A Coruña, de Rianxo e de Vimianzo. A obra, adozada como comedia musical mais así a todo ben reivindicativa, debería ser de obrigada asistencia como vacina para as persoas intolerantes, unha actitude que non mudou moito a pesar de ter transcorrido máis dun século da historia real de Marcela e Elisa.

Para lembrar a lesbofobia que as perseguiu velaquí o artigo, sen asinar, porque até niso hai covardía, que publicou o xornal coruñés El Noroeste e do que ofrezo a reprodución que do mesmo facía o xornal El Diario de Pontevedra. Periódico liberal (AnoXVIII. Num. 5125. 21-junio-1901), que viña a contradicir a cerna da palabra “liberal” da súa propia cabeceira.

Velaquí esta mostra de xornalismo lixo:

DE LA CORUÑA
NOTAS PARA UNA NOVELA DE PAUL DE KOCK

Leemos en El Noroeste:

«Lugar del suceso, una parroquia del distrito de Corcubión.
Personajes: la maestra de la escuela y una prima suya. (Aldeanas y aldeanos, señoras, señoritas y señores de aldea. Coro general)
La maestra, joven y bien parecida, vive en la mejor armonía con la primitiva, y ambas se profesan al parecer, un gran cariño.
Muchas veces va la primita á diferentes parroquias de los alrededores, y pernocta en las casas de familias amigas, todo lo cual, hasta ahora, no tiene nada de particular.
Pero un dia la maestra empieza á sentirse mal, y todos los síntomas de su enfermedad parecen ser, á juicio de un tal Mantiñobre y Repolleira, sabio observador de la localidad, reveladoras de una dolencia que tiene su plazo fijo de curación.
La prima, sin duda para no ver desgracias, determinó partir para las Américas, y al efecto arregló la documentación necesaria, y se vino á la Coruña, donde, según dijo, pensaba embarcar el dia 20 del mes pasado.
A los pocos dias anunció la maestra un viaje, también á la Coruña, invocando el plauxible pretexto de que iba á contraer matrimonio, cosa que á nadie extrañó, y mucho menos á Repolleira, que es un lince atroz…
Ello es que la maestra se casó en la Coruña el 8 del corriente, según consta.
A los pocos dias regresó á su casa en compañía de su esposo.
Este era y es un jovencito barbilampiño, bastante bonito —no encontramos otro adjetivo— simpático, etc., etc.
Lo único que extrañó á mucha gente es que el co maestro, llamémosle así, se parecía extraordinariamente á la primita que se había ido á la Coruña para embarcar con rumbo á América.
Desde este momento Repolleira comenzó á suponer…

Y con motivo de las suposiciones de nuestro observador, se armó un guirigay de mil demonios.
La gente comenzó á decir que hubo una transformación milagrosa, ó sea que la prima de la maestra no era prima, ni tampoco primo, sino que se convirtió de buenas á primeras en varón y luego en marido de la encargada de ilustrar á la infancia de la parroquia.
Las familias en cuyas casas había pernoctado en diferentes ocasiones la prima, antes de la maravillosa metamórfosis, se escamaron hasta el último extremo, y hubo padre que exclamó como los personajes de aquellas comedias que hacían furor por los años de cincuenta y tantos:
—¡Ahora me lo explico todo!
El caso es que el marido de la maestra tuvo que salir del lugar á uña de caballo, y venir á la Coruña, donde se encuentra «á disposición de las empresas».
Es aquí lo malo del caso que por consecuencia de las pernoctaciones, muchas familias piensan procesar al gentil mancebo por usurpación de estado civil… y por otras usurpaciones que no son del caso.
Y es lo que dice Repolleira, escandalizado:
—¿Será cierto lo del espiritismo y la transmigración?… ¿Se habrá metido el espíritu de Boccacio en el marido de la maestra?…

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XL): «Unha obra teatral contra a lesbofobia no distrito de Corcubión en 1901»

Dec 11 2017

Recensión a Máscaras de espellos, de Raúl Gómez Pato, en Grial 215

Published by under Poesía,Premios,Recensións

No último número, 215 (xullo, agosto, setembro do 2017) de Grial, Revista Galega de Cultura, que desde hai uns días xa anda polas librarías, e tamén se pode adquirir en edición dixital desde a propia páxina da Editorial Galaxia, asino na habitual sección intitulada «O espello das letras» unha recensión intitulada «A condensanción expresiva dos tercetos» para saudar o poemario Máscaras de espellos, de Raúl Gómez Pato.

Por outra banda, este número, 215, está centrado en «A cultura galaica, os celtas e o Atlántico», con traballos de Fernando Alonso Romero, Rosa Brañas, Ladislao Castro, Francisco javier González García e Susana Reboreda. Completan esta entrega «Novas achegas a Carlos Casares», desta volta por Ricardo Gurriarán, e tamén son de interese outros artigos como «As políticas culturais en Galicia», de Marcos Lorenzo, «O contrato de María Pérez Balteira con Sobrado», de Joaquim Ventura ou «Os males da ciencia», de Juan Ignacio Pérez Iglesias, así como a «Carta de Tervuren. O banco dos mil e us soños», que asina Xavier Queipo, sen desmerecer outros contidos da revista.

Velaquí a miña devandita recensión ao completo:

A condensanción expresiva dos tercetos

Máscaras de espellos

Raúl Gómez Pato

A Coruña: Espiral Maior, 104 páxinas

Raúl Gómez Pato era un poeta fidelizado polo singular catálogo da colección de poesía de Edicións Positivas, onde tiña publicado os seus catro títulos anteriores: Choiva, vapor e velocidade (1999), A casa deshabitada da familia Pena (2001), Verba quae supersunt (2003) e Tratado de zooloxía para corazóns mancados (2009); aos que se une agora Máscaras de espellos, editada por Espiral Maior, obra que foi escolleita polo xurado do I Premio de Poesía Xosé María Díaz Castro, convocado polo Concello de Guitiriz en homenaxe ao seu poeta máis sobranceiro, nado en Vilariño (Os Vilares).

Por casualidades do destino, Díaz Castro e Gómez Pato teñen varias coincidencias biográficas e literarias, o primeiro malia especializarse en linguas modernas tamén foi profesor de lingua clásicas como o segundo que é docente de Latín e Grego. Ambos e dous son prestixiosos tradutores, Díaz Castro foino dunha ducia de linguas para o castelán e anosou a Rilke ao galego, mentres que Gómez Pato traduciu o bestiario medieval Libellus de natura animalium (1999), Cantos e fragmentos de Safo (2008) e a antoloxía Unha rosa encarnada, do poeta escocés Robert Burns (2014). E á hora de escribiren os seus versos, malia a distancia cronolóxica que non os fai contemporáneos, hai moita querencia pola literatura clásica como fonte inesgotable de lecturas amadas.

Máscaras de espellos xunta 169 tercetos, aínda que sen pecharse na súa armazón máis ortodoxa, pois aparecen libres na súa rima e irregulares na súa métrica, con preferencia polo verso longo, a semellanza dos poemas en versículos, mais sen a coherencia temática destas obras ou dos tercetos petrarquistas poñamos por caso, xa que neste libro diverxen nunha miscelánea sen fíos aparentes.

Raúl Gómez Pato ben puido ter como referencia uns versos de «Remeiro son», de Manuel Lueiro Rey, recollidos na Nova escolma ferida (Ediciós do Castro, 1988).
“Quixera racha-las ameazas / dos que medren co cheiro da calunia / e ao lombo levan cen máscaras de espellos”

Hai moito de epigramático nestes tercetos de Gómez Pato que demostran máis unha vez o seu oficio e o seu profundo coñecemento dos clásicos greco-latinos ou mesmo da cultura persa, mais tamén na condensación expresiva que provoca a estrutura fixada hai unha débeda evidente cos breves hai-kai orientais que tantas influencias xeraron na poesía occidental.

Alén diso os tercetos prescinden de todos os signos de puntuación, favorecendo en moitas ocasións diferentes posibles lecturas para un mesmo texto, e a inmensa maioría levan como título unha única palabra, con escasas excepcións como o poema que lle serve para intitular todo o conxunto.

No tocante á enunciación os tercetos abalan entre o eu poético e o nós, a primeira das voces para os versos máis intimistas e a segunda para as reflexións ou reivindicacións da colectividade, da tribo.

O abano de temáticas é tan amplo que resulta imposible realizar un compendio, desde poemas da actualidade que nos conmove (“REFUXIADO. os gases que emiten as lamias chamuscadas son nocivos para a saúde / repítese o polizón que atrás renunciou ao país no ataúde / refuxiado durmirá ao pairo máis tarde o abrente o sorprenderá”), cabo da memoria histórica como os poemas que reviven o relato de 1936 (“GUERRA CIVIL. avanzamos entre cadáveres eviscerados membros desosados / sobre a herba arrandeada polo furacán da avaricia a lúa fitaba / sen albiscar as faccións as máscaras inimigas espantándose de quen perseguimos”), ou a forte presenza da metaliteratura que se interroga sobre as orixes da escrita xa desde o verso que abre a obra (“escribir como un vagaroso convoi que nunca termina de pasar”) ou sobre a creación poética, como acontece en MUDO que remata: “so o poema canta disfónico o poeta so o poema fervella o espazo”, ou no derradeiro dos tercetos CIRCO no que a poesía sobrevive a morte do poeta aforcado.

Abondan os versos citados para testemuñar unha dirección próxima ás imaxes surrealistas e a precisión no uso da linguaxe que convive coa provocada imprecisión na sintaxe pola xa referida ausencia de signos de puntuación da que xorden novas posibilidades de lectura. Mesmo hai unha serie de poemas que semellan definicións dun dicionario polo seu carácter descritivo, velaí PREDICADORES ou FASCIO.

A nosa identidade nacional e a nosa historia colectiva (NACIÓN CERO, CASTRO DE SAN TOMÉ…), a voracidade do alto capitalismo, a presenza da morte e o inexorable transcorrer da vida, tempus fugit, a lembranza dos devanceiros (PAN), mais tamén a desmemoria ou a desaparición de espazos amados, a preocupación polas linguas periféricas, son outros fíos que se denvolven nestes SIGNOS:
“a vida precisamente consiste nisto dous puntos
un nace coma crece coma reprodúcese e morre punto
mais o que verdadeiramente importa son os demais signos ortográficos”

Miro Villar

Comentarios desactivados en Recensión a Máscaras de espellos, de Raúl Gómez Pato, en Grial 215

Dec 04 2017

Artigo en QPC (XXXIX): «A escura lembranza do Prestige»

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta unha recensión dun poemario que se inspira na catástrofe do afundimento do Prestige en novembro de 2002, da que vén de se facer o 15 aniversario. Velaquí este texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

A escura lembranza do Prestige

Mar da morte

Santi Borrell i Giró

Vilafranca del Penedès: Edicións de Pedra, 2017, 144 páxinas

O poeta catalán Santi Borrell i Giró (Vilafranca del Penedès, 1972) vén de publicar Mar da Morte, en edición bilingüe catalán/galego, coa tradución á nosa lingua por parte do poeta Amauta Castro, e que se presentou en Galicia nos mesmos días que diversos actos lembraban o 15 aniversario do desastre ambiental provocado polo afundimento do petroleiro Prestige fronte á nosa costa.

Trátase do terceiro poemario de Santi Borrell, segundo sinala a lapela, despois de dúas obras que xa esgotaron as primeiras edicións Els dies a les mans (2010) e Fragments d’unha pedra (2013), un autor que organiza eventos como o Festival de Poesia a les Caves (Sant Sadurní d’Anoia) ou a Kinzena Poetika (Vilafranca del Penedès) e que impulsou o Manifest de Poetes Catalans per la Independència (outubro de 2014) coa adhesión de trescentos poetas.

A obra é en realidade un único poema de longo alento, estruturado en cinco partes, sempre coa versión galega en páxina esquerda e ao seu carón na dereita o orixinal catalán, e principia cos versos: “O futuro lembrará esta data. / Lembraráa o mar. / Lembraráno os peixes. / Lembraráno as árbores. / Lembrarán aquelas imaxes, / aquelas casas azuis / que queimaban o mar“.
(“El futur recordará aquesta data. / Ho recordará el mar. / Ho recordaran els peixos. / Ho recordaran els arbres. / Recordarán aquelles imatges, / aquelles cases blaves / que cremaven el mar“). E un derradeiro verso, en letra negra, grosa e ben grande que aparece igual na lingua de orixe e na lingua de chegada: Nunca máis. / Nunca amáis?

A obra ten moito de colaxe literaria, non só polos diferentes tamaños de letra que se van alternando ao longo do texto, senón por incluír tamén inseridos no propio discurso algúns debuxos, unhas fichas de dominó, unhas cruces, unhas frechas…, a xeito de poesía visual, que na literatura catalana tivo ilustres cultivadores como o vangardista Joan Brossa (1919-1998).

A primeira parte céntrase nos momentos previos á traxedia, con topónimos ben coñecidos na navegación como o Golfo de Biscaia ou Fisterra, cos versos a revelaren o impacto das ondas de sete e oito metros, o escoramento do barco, o pánico, as chamadas de socorro (Mayday. Mayday) que non son escoitadas polas autoridades marítimas e daquela “o petroleiro converteuse nunha caixa baleira de lembranzas” (“el petrolier s’ha convertit en una caixa buida de records“), unha embarcación da que se nos ofrecen todos os seus datos técnicos, o ano de construción, o armador, a bandeira de conveniencia, a carga, a data e o porto de saída, o destino sen confirmar do mercado negro ou o nome do seu capitán, Apostoulos Mangouras, a día de hoxe a única persoa condenada polos tribunais de xustiza. E a voz poética procura outros culpables nos nomes de destacados dirixentes do goberno de España e na súa incompetencia total, para rematar con preguntas retóricas a Hamlet, a Horacio ou a Ofelia.

A segunda parte lembra a errática viaxe e o afundimento do petroleiro fronte ás costas de Muxía, a que se denominou zona cero da traxedia, e como chegou a marea da solidariedade e o primeiro voluntario: “Oriol Roselló foi fotografado / co seu corpo enteiro coberto de fuel, / como se quixera absorver toda a escuridade do mar” (“Oriol Roselló va ser fotografiat / amb tot el seu cos cobert de fuel, / com si volgués absorbir tota la foscor del mar“).

A paisaxe da costa, co bafo do mar que chega ao cabo Vilán, énchese das máscaras das persoas voluntarias que traballan arreo en minguar os efectos do desastre, e novamente a denuncia cos versos a lembraren as duras condicións de traballo ou como recibe ameazas de morte Josep Figueras, coordinador de voluntariado, mentres milleiros de corros electrónicos corren pola rede.

Na terceira parte o poema devén escena teatral no diálogo surrealista das diferentes autoridades que non souberon que facer co petroleiro mentres “o mariñeiro Xoán ollou o medo” (“el mariner Xoán ha vist la por“). Os nomes de Rajoy ou Arias Cañete, ministros do goberno Aznar, acompañan a carencia de respostas ás demandas da poboación costeira, e “ai, Muxía, a ti chegha esta flor negra” (“ai, Muxía, a tu t’arriba aquesta flor negra“) e axiña o fluel xa chega até as costas portuguesas.

A cuarta parte principia na data na que “o petroleiro baixa até o fondo da noite” (“el petrolier baixa fins al fons de la nit“) e son infectadas as gándaras e os espazos naturais mentres o ministro Rajoy fala da solidificación e non menciona a expresión marea negra. Ducias de topónimos da nosa costa exemplifican o tamaño do desastre e o discurso poético relata como os mariñeiros saen ao mar coas súas propias mans e chega tamén a inesquecible manifestación de Nunca Máis, aquela dos paraugas negros a rebordar as rúas de Compostela.

A marea negra esténdese até Portugal e por todo o cantábrico, mentres “os voluntarios, con fato branco, / semellan supervivintes dun desastre atómico, / semellan antigos profetas, a facer o camiño de Santiago” (“els voluntaris, amb granota blanca, / semblen supervivents d’un desastre atòmic, / semblen els antics profetes, fent el camí de Santiago“). E entre as lembranzas, Man, o anacoreta de Camelle, a morrer de tristura.

E na quinta e última parte a esixencia da depuración de responsabilidades políticas, unha demanda da cidadanía que aínda a día de hoxe está sen satisfacer, ao tempo que “a vila de Muxía é un plató de televisión / os xornalistas buscan os tópicos de sempre, / o sensacionalismo das perruquerías” (“el poble de Muxía és un plató de televisió / els periodistes busquen els tòpics de sempre, / el sensacionalisme de les perruqueries“), e a esperanza que chega da(s) man(s) da mobilización popular contra as grandes corporacións da industria enerxética e do capital que patrocinan a traxedia do mar e a quen se responsabiliza da predación das materias primas e da destrución ambiental. Velaquí a utilidade tamén da Poesía.

En definitiva, Mar da Morte é un cántico ecolóxico e en defensa do noso medio ambiente, coa mesma intensidade que na nosa poesía representan poñamos por caso os poemas de Himno verde (1992) de Bernardino Graña ou as antoloxías que se publicaron despois da catástrofe do Prestige: Alma de beiramar (Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega), Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra (cooeditado por Espiral Maior / Xerais) e Sempre Mar (Colectivo de artistas Burla Negra), aos que se xuntarían varias obras narrativas e de literatura infantoxuvenil que tiveron como eixo o chapapote.

Miro Villar

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XXXIX): «A escura lembranza do Prestige»

Nov 10 2017

Artigo en QPC (XXXVIII): «A prensa de Corcubión ao servizo da Costa da Morte desde 1890 (2ª parte)»


(Nerio. Órgano de defensa. Ano II. Número 13 – 24 de xullo de 1921. Premer na imaxe para a lectura deste número completo)

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para divulgar «A prensa de Corcubión ao servizo da Costa da Morte desde 1890 (2ª parte)», un texto que haberá ter continuidade. Velaquí esta segunda parte que tamén se pode ler nesta ligazón.

A prensa de Corcubión ao servizo da Costa da Morte desde 1890 (2ª parte)

Xesús Torres Regueiro no seu artigo «A prensa corcubionesa» (Nerio. Boletín Informativo do Concello. Segunda Época. Número 1. Corcubión, abril de 1985, páxs. 4-5) sinala que a primeiros de século xurdiron dúas publicacións La Verdad (1903) e El Canta-Claro (1905) que define como «voceiros do deputado a Cortes polo distrito Ramón Sanjurjo Neira». Na política da época, que alternaba entre conservadores e liberais, este avogado e segundo Marqués da Casa Pardiñas chegou a ser deputado polo distrito de Corcubión nos anos 1901 (con 7768 votos de 8151 votantes nun censo de 10304 electores), 1903 (con 6689 votos de 6690 votantes nun censo de 10421 electores) e 1905 (con 3761 votos de 7333 votantes nun censo de 10350 electores), e xa a partir de 1907 e até 1919 polo distrito de Arzúa. A súa presenza no distrito de Corcubión, malia ser nado en Compostela e con ascendencia en terras de Vilagarcía da Arousa, estaba xustificada porque entre as súas propiedades naquela altura posuía pazos, terras e rendas anexas en Carrabete (Serantes, Laxe).

La Verdad (1903): A única información que manexamos sobre este xornal é a que ofrece Torres Regueiro e que reproducimos deseguida, depurando algunhas grallas.

«La Verdad subtitulábase “Periódico semanal defensor de los intereses del partido judicial”. Apareceu no 1903 e debeu ter curta vida. Dirixiuno Emilio Waldemar, que anos despois seria secretario dos concellos de Corcubión e Cee. A publicación mantiña enfrontamentos con El Eco de Mugia, que viña a ser o eco do bando político muxián dos López Abente, quen defendian neste intre os intereses do candidato Blanco Rajoy, adversario político de Sanjurjo.»

El Canta-Claro (1905): A información sobre esta revista tamén é escasa. O artigo, sen asinar, «Prensa histórica corcubionesa» da enciclopedia dixital Galipedia mesmo sinala que se trataba dun periódico, cando o seu formato e o propio subtítulo evidencian que esta publicación periódica tiña vocación de ser unha revista. Dise: «El Canta-Claro foi un periódico editado en Corcubión en 1905. Subtitulada Revista literaria e independente, defensora de los intereses generales, apareceu en 1905. No número 9 (10 de decembro de 1905) apareceu un artigo en galego sobre a Festa das Neves. Tiña colaboradores en Muxía, Vimianzo e Camariñas.»

Torres Regueiro, despois de consultar o único exemplar conservado é máis explícito: «El Canta-Claro apareceu en 1905. Subtitulábase “Revista literaria e independente. Defensora de los intereses generales”. O número 9 -único que coñecemos- é unha total apoloxía, con fotografía e todo, do político liberal español Moret, que viña de ser nomeado Presidente do Goberno. Na cabeceira figuraban estas curiosas e contraditorias lendas: “Los pueblos libres y agradecidos á sus protectores progresan notablemente” (¿os povos libres necesitan protectores?) e esta outra: “Corcubión no tiene caciques, y los desvelos y laboriosidad de los gobernantes, lo harán ser grande y floresciente”.

Como curiosidade, tanto La Verdad como El Canta-Claro custaban 10 céntimos o exemplar, coas 4 páxinas e o formato típico da prensa da época.»

Nerio (1920): Reelaborando a información que ofrecía o mencionado artigo de Torres Regueiro e engadindo algúns datos a maiores eu propio achegueime un pouco máis a esta revista, cando fun bolseiro de investigación no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora de Literatura Galega na USC Dolores Vilavedra, sendo un dos redactores que elaborou as fichas dos volumes II. Publicacións periódicas (1997) e III. Obras (2000). No primeiro volume o artigo sobre Nerio é da miña autoría, aínda que por decisión editorial, que moito non comparto, as fichas non van asinadas polo autor da entrada de xeito que cada quen puidese responsabilizarse do texto que se publicou. Velaquí a miña achega:

«Nerio. Inicialmente tiña como subtítulo “Revista quincenal independente. Órgano defensor de los intereses de la comarca” e despois, en plena campaña pro-ferrocarril A Coruña-Carballo-Corcubión pasaría a chamarse “Órgano de defensa. Corcubión-Muros”, ó se interesaren tamen os muradáns polo proxecto. De feito, foi un intento de prensa comarcal que serviu de axitador desta e, en menor medida, doutras reivindicacións. O primeiro número apareceu o 1 de xullo de 1920 e durou ata setembro de 1921, saíndo un total de dezasete. A publicación era quincenal, figurando como director Segundo Rey Fernández, se ben a alma mater era o mozo Pepe Miñones, que chegaría a ser deputado na II República. Nun principio constaba de dez páxinas que foron aumentando despois. Na derradeira comparecencia do periódico anunciaba a súa ampliación no número de páxinas, con aparición circunstancial cando así o demandasen as necesidades da zona, sen embargo este desexo non se converteu en realidade. Contaba con correspondentes en toda a comarca e entre os emigrantes, na Arxentina e en Cuba. Eran colaboradores habituais coñecidos personaxes da comarca como Esmorís Recamán, Lastres Carrera, Juan Díaz Fernández e Evaristo Vázquez Mouzo, ou escritores de prestixio no país como o xornalista Roberto Blanco Torres. Ademais das noticias de actualidade comarcal, sociedade, marítimas, agrícolas, traballos históricos e literatura, tiña abundante publicidade. No tocante á literatura galega, nas súas páxinas reproducíronse poemas en galego de clásicos como Rosalía de Castro e Curros Enríquez ou de escritores da zona como Gonzalo López Abente, Víctor Castro Rodríguez ou Emilio Waldemar, ademais dunha serie de coplas das históricas “parrandas de san Xoán e de san Pedro”. Finalmente, tamén se debe mencionar o serial, en castelán, “La costa poética en la pos-guerra” de X. Campos Núñez”.»

Da cumprida información ofrecida por Torres Regueiro nesa altura deixei fóra esta curiosidade: «Non faltaba a autopropaganda: “Lea usted Nerio. Es la mejor revista de pueblo que se edita en España. Selecta colaboración”.»

Novamente, Luís Lamela na súa imprescindible biografía do deputado republicano corcubionés fusilado polo franquismo Pepe Miñones. Un crimen en la leyenda (1900-1936) (Edicións do Castro: 1991, dedica as 32 páxinas do capítulo 1. 4. «La revista Nerio», alén dos datos máis esenciais sobre a publicación e de incluír o seu primeiro editorial, a citar e mesmo nalgúns casos reproducir por completo os artigos de Pepe Miñones, con chamados á emigración galega en América, coa defensa da Terra fronte ao poder central, e de maneira central a reivindicación do denominado «Ferrocarril dos tres C» (Coruña – Carballo – Corcubión), como tamén a avogar pola unión das vilas de Cee e Corcubión nunha única entidade pobocional que se denominaría Neria.

Malfadadamente, máis unha vez, os exemplares que se conservan da revista Nerio están en diversas mans privadas, pois a monumental base de datos do proxecto Galiciana. Biblioteca Dixital de Galicia

(http://biblioteca.galiciana.gal/gl/inicio/inicio.do)

tan só posúe un único exemplar dixitalizado: Nerio. Órgano de defensa. Ano II. Número 13 – 24 de xullo de 1921, ao que corresponden as imaxes que acompañan esta anotación.

(ha continuar)

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XXXVIII): «A prensa de Corcubión ao servizo da Costa da Morte desde 1890 (2ª parte)»

Nov 09 2017

Manifesto: «Per la qualitat democràtica, la llibertat, la llengua i les institucions catalanes»


Un Manifesto que partillamos e facemos noso:

LA GENT DEL LLIBRE

Per la qualitat democràtica, la llibertat, la llengua i les institucions catalanes

Des del món del llibre, els sotasignats ens manifestem a favor de:

1. Els valors democràtics

Defensem la legitimitat de les urnes i no acceptem inhabilitacions ni empresonaments per motius polítics. Per altra banda, demanem que s’actuï amb contundència contra les agressions perpetrades per grups feixistes.

2. La llibertat d’expressió

Reivindiquem el dret a la informació i la llibertat d’expressió de les persones, i explícitament la dels professionals del món del llibre, dels escriptors i dels il·lustradors. Sense llibertat d’expressió no només no podem fer la nostra feina, sinó que la societat en què vivim s’empobrirà i veurà minvat el seu accés a una cultura lliure, responsable i crítica.

3. La llengua i la cultura catalanes

Defensem la llengua catalana com defensem totes les maneres de veure, d’entendre, de narrar i de pensar el món. Estem resolts a treballar en la plena normalització de la llengua i en garantir el correcte desenvolupament i la vitalitat de la cultura pròpia com a base de la convivència social.

4. La defensa de les nostres institucions

Constatem que la intervenció de la Generalitat, primer, i l’aplicació de l’article 155 i de les mesures que se’n deriven, després, han provocat un bloqueig institucional que afecta greument els creadors i les indústries culturals. Reclamem la suspensió de totes les mesures d’intervenció econòmica i política del legítim Govern de Catalunya per tal de tornar al lliure desenvolupament de la vida cultural del país.

Com a escriptors, com a il·lustradors, com a traductors, com a agents literaris, com a editors, com a llibreters o bé com a distribuïdors, des del nostre compromís amb la cultura, reivindiquem que torni a ser l’ús de la paraula, i no el de la violència o el de la judicialització, l’eina que ens permeti resoldre els problemes del món en què vivim.

Les associacions i gremis que signem aquest text ho fem en el marc en què desenvolupem la nostra defensa de les llibertats més bàsiques. Valgui, doncs, com a resposta a qualsevol acció que les contravingui.

Associació d’Escriptors en Llengua Catalana

Escrivim. Associació Professional d’Escriptores i Escriptors de Literatura

PEN Català

Associació Professional d’Il·lustradors de Catalunya

Il·lustra. Professionals de la Il·lustració Catalana Associats

Associació d’Editors en Llengua Catalana

Llegir en Català. Associació d’Editorials Independents

Gremi de Llibreters de Catalunya

Gremi de Distribuïdors de Publicacions de Catalunya,

i les agències literàries:

IMC Agència Literària

MB Agencia Literaria

SalmaiaLit

The Foreign Office

Pontas Agency

Sandra Bruna Agencia Literaria

International Editors’ Co

Asterisc Agents

Cristina Mora Literary & Film Agency

#IdeesPerLaLlibertat

Comentarios desactivados en Manifesto: «Per la qualitat democràtica, la llibertat, la llengua i les institucions catalanes»

Out 30 2017

Adeus ao escritor chairego Xosé Manuel Carballo Ferreiro


(A fotografía da capa é da autoría de ©Xan Muras)

Finou antonte o escritor chairego Xosé Manuel Carballo Ferreiro (San Martiño de Goberno, Castro de Rei, 1944 – 2017), tamén coñecido como activista cultural e sacerdote na Terra Chá, e, malia non termos trato persoal, interesounos a súa obra que revisitamos para a antoloxía Pico Sacro, ferido polo lóstrego e a lenda (Escolma de textos literarios éditos e inéditos na literatura galega contemporánea), Alvarellos Editora 2017, coordinada por min propio e por Xosé Manuel Lobato, escritor e presidente da A. C. Mestre Manuel Gacio de Boqueixón, entidade que promoveu a súa publicación.

Na devandita escolma que ten como título un verso do poeta Manuel María, quen definiu o “Pico Sacro / ferido polo lóstrego e a lenda” e que presentamos en dúas partes: Textos éditos (por orde cronolóxica) e Textos inéditos (por orde alfabética), figura entre os primeiros un fragmento da novela xuvenil Don Otto de viaxe pola Chaira (Lugo: Citania de Publicacións, 1993), reproducido por nós nas páxinas 145-146 e que deixamos aquí deseguida a xeito de homenaxe póstuma.

Que a terra lle sexa leve!

Xosé Manuel Carballo Ferreiro (San Martiño de Goberno, Castro de Rei, 1944)

Fragmento de Don Otto de viaxe pola Chaira (Lugo: Citania de Publicacións, 1993)

A certa altura dunha conversación máis ou menos intrascendente preguntou Eurika:
– ¿Que pode ser unha especie de calzada que enxerguei desde a coroa do Castro contra o nordés e que parece subir pola Serra de en fronte arriba?
O caseiro, que se criara, en Vilar de Mouros na caída da Serra, deu a resposta que escoitara de neno:
– Polo visto, foi unha regazada de croios que se lle ceibou a unha meiga que tentaba acroiar a un vello frade do císter do convento de Meira; pero el fixo un esconxuro e á meiga ceibóuselle a mantela. As pedras rodaron polo monte abaixo e deron lugar a unha cascada de cachotes ciclópeos que chama a atención a calquera .
– É unha lenda fermosa, abofé, – comentou Don Otto.
O medio mestre, medio segador, aínda estaba medio enfurruñado, pero engadiu:
– Esa lenda pode completarse. Os cachotes non eran tan grandes cando se ceibaron do mantelo; pero por debaixo deles corre o fertilizante nun dos seus máis seguros nacementos. As súas augas, preñadas de todo a virtualidade orixinal, son a causa de que as pedras, que afunden nelas as súas raíces, medren media arroba por tonelada de peso cada dez anos.
– Tamén é ben fermoso o que acaba de dicir, – apurou a corroborar Don Otto, ledo de ter oportunidade de dar unha satisfacción a aquel con quen antes liortara.
Ó comeza-la tertulia, encendérase unha fogata creadora de fraternidade na vella cheminea do salón. O vello arqueólogo, coma fóra do tempo e de si, cos ollos perdidos nas charetas fuxidías, marmullaba palabras incoherentes para os caseiros e tan só evocadoras para o semi- mestre:
– Pedra, auga, lume. Lume, auga, pedra. Moisés. Pena de Horeb. Pedregal. Pico Sacro. Sartego xacobeo. Abalá-la pedra…
A caseira, rebordante de simpleza, de traballo realizado a conciencia e de sufrimento agochado no fondo da alma preguntou:
– ¿Aló donde vostedes son hai meigas?
Cando Eurika ía responder que si cortouna Don Otto respondendo el polos dous:
– Tamén alí se cre nelas. Tamén alí morreron queimadas varias que se cría que o eran e, incluso, poida que elas mesmas o cresen. Nas meigas crese en case tólo-los sitios donde o vento zoa nas árbores as noite de treboada, e donde as pólas baten nos vidros das ventás coma longoa brazos de medo.


Comentarios desactivados en Adeus ao escritor chairego Xosé Manuel Carballo Ferreiro

Out 27 2017

«La Pàtria», de Bonaventura Carles Aribau, traducido por Antón Zapata García á nosa lingua



(Ms. 923. Bonaventura Carles Aribau. Oda a la pàtria. Fonte: Biblioteca de Catalunya)

Benvinguda, República Catalana!

A obra poética do noso Antón Zapata García (Laxe, 1886 – Bos Aires, 1953) tan só inclúe unha única tradución á nosa lingua da obra doutros poetas. Trátase dun texto patriótico do catalán Bonaventura Carles Aribau, intitulado «La Pàtria» («A Patria»), que se publica na revista Galicia, Federación de Sociedades Gallegas, Bos Aires, nº 460, 22 de marzo de 1936, introducido pola seguinte Nota da Redacción: «Traduito do idioma catalán ô idioma galego, por A. Zapata García, como relembro e honoranza ô precursor do aitual Rexurdimento Literáreo Catalán, Boaventura Calros Aribau, ôs 102 anos d-habérese publicado tan outo e nobre poema pol-a ves primeira, no mes d-Agosto de 1833». Ademais, aparece datado polo autor: «Bôs Aires, 1936» e despois do seu nome aparece a palabra (traduitor).

Bonaventura Carles Aribau i Farriols (1798-1862) escribiu este poema en Madrid para felicitar ao banqueiro Gaspar de Remisa (1784-1847). Apareceu publicado o ano 1833 no diario barcelonés El Vapor. É un canto de añoranza de Catalunya e de exaltación da lingua. Foi considerado como o iniciador do ‘Romanticisme’ catalán e do fenómeno cultural e literario de ‘La Renaixença’.

No longo poema, Bonaventura Carles Aribau tamén amosa o seu amor pola lingua dos seus devanceiros, nunha estrofa así traducida na versión na versión de Zapata: Enméigame falar a língoa d-aquels sábeos / qu-encheron o universo de seus costuns e leis, / d-aquels fortes a língoa, que acataron os reis, / defendendo seus dreitos, vingando seus agráveos.

E fala de cantar na Língoa lemosina, ou lemosín, un termo que se utilizou desde o século XVI para designar a lingua catalá, inspirándose no seu parentesco co occitano, usando o nome dun dos seus dialectos, o da rexión noroccidental de Limoges. No século XIX, cando Bonaventura Carles Aribau escribiu a oda La Pàtria (1833) o termo estendeuse tamén ás Illes Balears e Valencia, popularizándose durante a Renaixença. Significaba unha denominación unitaria para a lingua sen referencias xeográficas para evitar susceptibilidades, porén, a mediados do XIX, os especialistas en literatura trobadoresca consideraron inadecuada ea denominación e, nos Jocs Florals de 1862, Marià Aguiló y Fuster reivindicou a recuperación da denominación “catalán”.

Deseguida reproduzo o texto orixinal e a tradución do noso Antón Zapata García para saudar a proclamación nesta data histórica da República Catalá.

LA PÀTRIA

(Trobes)

A Déu siau, turons, per sempre á Déu siau;
O serras desiguals, que allí en la patria mia
Dels nuvols é del cel de lluny vos distingia
Per lo repos etrern, per lo color mes blau.

Adéu tú, vell Montseny, que dés ton alt palau,
Com guarda vigilant cubert de boyra é neu,
Guaytats per un forat la tomba del Jueu,
E al mitg del mar immens la mallorquina nau.

Jo ton superbe front coneixia llavors,
Com coneixer pogués lo front de mos parents;
Coneixia també lo só de los torrents
Com la veu de ma mare, ó de mon fill los plors.

Mes arrancat després per fals perseguidors
Ja no conech ni sent com en millors vegadas:
Axi d´arbre migrat á terras apartadas
Son gust perden los fruits, é son perfum las flors.

¿ Qué val que m´haja tret una enganyosa sort
A veurer de mes prop las torres de Castella,
Si l´cant dels trovadors no sent la mia orella,
Ni desperta en mon pit un generos recort ?

En va á mon dels pais en als jo m´trasport,
E veig del Llobregat la platja serpentina;
Que fora de cantar en llengua llemosina
No m´queda mes plaher, no tinch altre conort.

Pláume encara parlar la llengua d´aquells sabis
Que ompliren l´univers de llurs costums é lleys,
La llengua d´aquells forts que acatáren los Reys,
Defenguéren llurs drets, venjáren llurs agravis.

Muyra, muyra l´ingrat que al sonar en sos llabis
Per estranya regió l´accent natiu, no plora;
Que al pensar en sos llars no s´consum ni s´anyora,
Ni cull del mur sabrat las liras dels seus avis.

En llemosí soná lo meu primer vagit,
Quant del mugró matern la dolça llet bebia;
En llemosí al Senyor pregaba cada dia,
E cántichs llemosins somiaba cada nit.

Si quant me trobo sol, parl ab mon esperit,
En llemosi li parl, que llengua altra no sent,
E ma boca llavors no sap mentir, ni ment,
Puix surten mas rahons del centre de mon pit.

Ix, doncs, per a expressar l’afecte més sagrat
Que puga d’home en cor gravar la mà del cel,
Oh llengua a mos sentits més dolça que la mel,
Que em tornes les virtuts de ma innocenta edat.

Ix, e crida pel món que mai mon cor ingrat
Cessarà de cantar de mon patró la glòria
E passe per ta veu son nom e sa memòria
Als propis, als estranys, a la posteritat.

Fonte: ARIBAU i FARRIOLS, Bonaventura. «La Pàtria (Trobes) ». El Vapor. Barcelona, 24 de Agosto de 1833. p. 3.

A PATRIA

(De B. C. ARIBAU)

Adéus, sexades montes; por sempre adéus, comarca;
ouh, serras desemellas que aló na patria miña,
das nubens e do ceo, lonxán, bô ollar vos tiña,
pol-o eternal repouso e pol-a côr máis zarca.

Adéus, vello Montseny, que, en pazo de monarca,
câl garda abesullante que croben bruma e neve,
por un furado a foxa ben vês que o xudéu teve
e, ô médeo ô mar imenso, a mallorquina barca.

Eu túa ergueita fronte coñescía a loubores
câl coñescer poidera a fronte ôs meus parentes;
coñescía tamén o son dos teus torrentes
coma a voz da ña nai ou do meu fillo as dôres.

Mais, dempóis arrincado pol-os fados traidores,
xa non conozo e sinto câl nos millores días;
eisí, d-árbor migrado a terras lonxanías,
seu gosto os fruitos perden e seu arume as frores.

¿Qué vâl que me trouxera unha enganosa sorte
pra máis de preto ollar as terras de Castela,
se a cántiga do bardo non sinte a miña orela,
nin no meu peito esperta lembranza abonda e forte?

Condúzme ô meu país n-un máxico trasporte,
e do Llobregat vexa a praia en serpentina,
que fora de cantar na língoa lemosina
non teño máis pracer nin teño outro conforte.

Enméigame falar a língoa d-aquels sábeos
qu-encheron o universo de seus costuns e leis,
d-aquels fortes a língoa, que acataron os reis,
defendendo seus dreitos, vingando seus agráveos.

¡Morra, morra o mal fillo que ô soar nos seus lábeos
por eistrana rexión o tôn nadal, non chora,
que, ô lembrar o seu lar, non se consome e añora,
nin do sagro altar colle a lira dos abáveos!

No lemosín sonóu o meu primal xemir,
cando da nai no seo a leite doz bevía;
no lemosín a Deus pregaba cada día,
e lemosíns cántigas soñaba ô me durmir.

Se cando fico soio, pr-ô meu esprito ouvir,
no lemosín a Deus pregaba cada día,
e lemosíns cantigas soñaba ô me durmir,
pois xurden no meu peito razóns do meu decir.

Vai, logo, pra eispresal o amore máis verdá
que poida en corazón pôr d-home a man d-Aquel,
ouh, língoa ôs meus sentidos docîsma máis que a mel,
que tórnasme âs virtus da miña tenra edá.

Vai, e berra pl-o mundo que ingrato non será
meu corazón cantando do meu patrón a grórea;
e diga túa voz seu nome e súa memórea,
ôs própeos, ôs eistranos e â posteridá.

Comentarios desactivados en «La Pàtria», de Bonaventura Carles Aribau, traducido por Antón Zapata García á nosa lingua

« Prev - Next »