Versións ou traduciónsArchive for the '' Category

Xan 23 2018

Recensión ao poemario Mar da morte, de Santi Borrell, en Grial 216

No último número, 216 (outubro, novembro, decembro do 2017) de Grial, Revista Galega de Cultura, que desde hai uns días xa anda polas librarías, e tamén se pode adquirir en edición dixital desde a propia páxina da Editorial Galaxia, asino na habitual sección intitulada «O espello das letras» unha recensión intitulada «A escura lembranza do Prestige» para dar conta do libro de poemas Mar da morte, de Santi Borrell. Unha versión previa desta recensión viu a luz no dixital Que pasa na Costa.

Por outra banda, este número 216, está centrado en textos que estudan «O idioma na escaleira», con artigos sobre a cuestión lingüística da autoría de Klaus Bochmann, Mauro Fernández e Xaquín Loredo (que ofrecen novos e desalentadores datos do uso e da transmisión da nosa lingua).

Tamén se lembra os «40 anos do Museo do Pobo Galego» nunha conversa de Agar Ledo co historiador e presidente da institución Justo Beramendi e con artigos de Ramón Piñeiro (publicado en 1976 e que se recupera) e Sabela López Pato.

Pola miña banda tamén fixen unha lectura atenta doutros artigos como «Alfredo de la Iglesia (1861-1933)», de Xesús Alonso Montero, «70 anos Cómaros verdes, libro inaugural», de Xosé Manuel Dasilva, a análise que fai do Procés catalá o escritor e filólogo Jordi Amat, «Con Carlos Casares. Vivencias compartidas», de Siro, ou «A arte sometida á liberdade. Lorenzo Varela e as artes plásticas na revista Correo Literario (1943-1945)», de Carlos L. Bernárdez.

Velaquí a miña devandita recensión ao completo:

A escura lembranza do Prestige

Mar da morte

Santi Borrell i Giró

Vilafranca del Penedès: Edicións de Pedra, 2017, 144 páxinas

O poeta catalán Santi Borrell i Giró (Vilafranca del Penedès, 1972) vén de publicar Mar da morte, en edición bilingüe catalán/galego, coa tradución á nosa lingua por parte do poeta Amauta Castro, e que se presentou en Galicia nos mesmos días que diversos actos lembraban o 15 aniversario do desastre ambiental provocado polo afundimento do petroleiro Prestige fronte á nosa costa.

Trátase do terceiro poemario de Santi Borrell, segundo sinala a lapela, despois de dúas obras que xa esgotaron as primeiras edicións Els dies a les mans (2010) e Fragments d’unha pedra (2013), un autor que organiza eventos como o Festival de Poesia a les Caves (Sant Sadurní d’Anoia) ou a Kinzena Poetika (Vilafranca del Penedès) e que impulsou o Manifest de Poetes Catalans per la Independència (outubro de 2014) coa adhesión de trescentos poetas.

A obra é en realidade un único poema de longo alento, estruturado en cinco partes, sempre coa versión galega en páxina esquerda e ao seu carón na dereita o orixinal catalán, e principia cos versos: “O futuro lembrará esta data. / Lembraráa o mar. / Lembraráno os peixes. / Lembraráno as árbores. / Lembrarán aquelas imaxes, / aquelas casas azuis / que queimaban o mar”.

(“El futur recordará aquesta data. / Ho recordará el mar. / Ho recordaran els peixos. / Ho recordaran els arbres. / Recordarán aquelles imatges, / aquelles cases blaves / que cremaven el mar”). E un derradeiro verso, en letra negra, grosa e ben grande que aparece igual na lingua de orixe e na lingua de chegada: Nunca máis. / Nunca amáis?

A obra ten moito de colaxe literaria, non só polos diferentes tamaños de letra que se van alternando ao longo do texto, senón por incluír tamén inseridos no propio discurso algúns debuxos, unhas fichas de dominó, unhas cruces, unhas frechas…, a xeito de poesía visual, que na literatura catalana tivo ilustres cultivadores como o vangardista Joan Brossa (1919-1998).

A primeira parte céntrase nos momentos previos á traxedia, con topónimos ben coñecidos na navegación como o Golfo de Biscaia ou Fisterra, cos versos a revelaren o impacto das ondas de sete e oito metros, o escoramento do barco, o pánico, as chamadas de socorro (Mayday. Mayday) que non son escoitadas polas autoridades marítimas e daquela “o petroleiro converteuse nunha caixa baleira de lembranzas” (“el petrolier s’ha convertit en una caixa buida de records”), unha embarcación da que se nos ofrecen todos os seus datos técnicos, o ano de construción, o armador, a bandeira de conveniencia, a carga, a data e o porto de saída, o destino sen confirmar do mercado negro ou o nome do seu capitán, Apostoulos Mangouras, a día de hoxe a única persoa condenada polos tribunais de xustiza. E a voz poética procura outros culpables nos nomes de destacados dirixentes do goberno de España e na súa incompetencia total, para rematar con preguntas retóricas a Hamlet, a Horacio ou a Ofelia.

A segunda parte lembra a errática viaxe e o afundimento do petroleiro fronte ás costas de Muxía, a que se denominou zona cero da traxedia, e como chegou a marea da solidariedade e o primeiro voluntario: “Oriol Roselló foi fotografado / co seu corpo enteiro coberto de fuel, / como se quixera absorver toda a escuridade do mar” (“Oriol Roselló va ser fotografiat / amb tot el seu cos cobert de fuel, / com si volgués absorbir tota la foscor del mar”).

A paisaxe da costa, co bafo do mar que chega ao cabo Vilán, énchese das máscaras das persoas voluntarias que traballan arreo en minguar os efectos do desastre, e novamente a denuncia cos versos a lembraren as duras condicións de traballo ou como recibe ameazas de morte Josep Figueras, coordinador de voluntariado, mentres milleiros de corros electrónicos corren pola rede.

Na terceira parte o poema devén escena teatral no diálogo surrealista das diferentes autoridades que non souberon que facer co petroleiro mentres “o mariñeiro Xoán ollou o medo” (“el mariner Xoán ha vist la por”). Os nomes de Rajoy ou Arias Cañete, ministros do goberno Aznar, acompañan a carencia de respostas ás demandas da poboación costeira, e “ai, Muxía, a ti chegha esta flor negra” (“ai, Muxía, a tu t’arriba aquesta flor negra”) e axiña o fluel xa chega até as costas portuguesas.

A cuarta parte principia na data na que “o petroleiro baixa até o fondo da noite” (“el petrolier baixa fins al fons de la nit” e son infectadas as gándaras e os espazos naturais mentres o ministro Rajoy fala da solidificación e non menciona a expresión marea negra. Ducias de topónimos da nosa costa exemplifican o tamaño do desastre e o discurso poético relata como os mariñeiros saen ao mar coas súas propias mans e chega tamén a inesquecible manifestación de Nunca Máis, aquela dos paraugas negros a rebordar as rúas de Compostela.

A marea negra esténdese até Portugal e por todo o Cantábrico, mentres “os voluntarios, con fato branco, / semellan supervivintes dun desastre atómico, / semellan antigos profetas, a facer o camiño de Santiago” (“els voluntaris, amb granota blanca, / semblen supervivents d’un desastre atòmic, / semblen els antics profetes, fent el camí de Santiago”). E entre as lembranzas, Man, o anacoreta de Camelle, a morrer de tristura.

E na quinta e última parte a esixencia da depuración de responsabilidades políticas, unha demanda da cidadanía que aínda a día de hoxe está sen satisfacer, ao tempo que “a vila de Muxía é un plató de televisión / os xornalistas buscan os tópicos de sempre, / o sensacionalismo das perruquerías” (“el poble de Muxía és un plató de televisió / els periodistes busquen els tòpics de sempre, / el sensacionalisme de les perruqueries”), e a esperanza que chega da(s) man(s) da mobilización popular contra as grandes corporacións da industria enerxética e do capital que patrocinan a traxedia do mar e a quen se responsabiliza da predación das materias primas e da destrución ambiental. Velaquí a utilidade tamén da Poesía.

En definitiva, Mar da morte é un cántico ecolóxico e en defensa do noso medio ambiente, coa mesma intensidade que na nosa poesía representan poñamos por caso os poemas de Himno verde (1992) de Bernardino Graña ou as antoloxías que se publicaron despois da catástrofe do Prestige: Alma de beiramar (Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega), Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra (cooeditado por Espiral Maior / Xerais) e Sempre Mar (Colectivo de artistas Burla Negra), aos que se xuntarían varias obras narrativas e de literatura infantoxuvenil que tiveron como eixo o chapapote.

Miro Villar

No responses yet

Xan 09 2018

Na antoloxía Costa da Morte: territorio literario

O Grupo Editorial Sial Pigmalión, que dirixe o poeta Basilio Rodríguez Cañada, publicou este pasado outono a antoloxía Costa da Morte: territorio literario, coordinada e revisada pola poeta fisterrá Branca Vilela. A devandita obra, en edición bilingüe galego / castelán, compila poemas e relatos, e tamén fotografías e ilustracións na parte gráfica, de 42 autoras e autores, relacionados de maneira xeográfica ou inspirados pola paisaxe da Costa da Morte.

Sial Pigmalión dálle continuidade con esta antoloxía a unha das súas coleccións máis emblemáticas, que leva como epígrafe «Territorios literarios», con diferentes obras que percorren ou percorrerán as máis suxestivas xeografías literarias iberoamericanas.

Despois do prólogo «Somos Costa da Morte», de Branca Vilela, veñen en orde alfabética as colaboracións artísticas e literarias de Juanma Abelleira Ronquete (fotografía), Marilar Aleixandre, Vicente Araguas, Suso Bahamonde, Concha Blanco, Rocío Blanco Formoso, Fernando Cabeza Pereira, Fernando Cabeza Quiles, María Canosa, Xoanxo Cespón (fotografía, poema e cadro), Estevo Creus, Sandra Díaz (cadros), Rosalía Fernández Rial, Mighel FK (cadros e debuxos), Modesto Fraga, Serxio Iglesias, María Lado, Luis Lamela, Rocío Leira, Natalia Lema, Rafael Lema, Xosé María Lema, Juan Louro Cambeiro (fotografía), Miguel Mato, Jorge Mira, Rosa Méndez, Alexandre Nerium, José Manuel Otero Lastres, Anxo Pérez, X. H. Rivadulla Corcón, Viki Rivadulla (cadros), Manuel Rivas, Olaia Sendón (fotografía e relatos), Nolo Suárez (cadros), Pedro Tasende (cadros), Roberto Traba Velay, Xulio Valcárcel, Diana Varela Puñal, Miguel Vázquez Freire, Branca Vilela, Miro Villar e Yano Yoro (cadros), seguidos dunna breve biobibliografía das autores e dos autores antologados na parte final da colectánea.

Da miña autoría a escolla recolle tres poemas, o soneto que se inicia co verso «Foi nas Illas Lobeiras co mar por testemuña», do libro Ausencias pretéritas (A Coruña: Espiral Maior, 1992) e que foi musicado nesta versión por Nacho Mora; o poema tamén sen título que leva como verso inicial «o mar, ben coñecido, non oculta segredos», do Abecedario da desolación (A Coruña: Espiral Maior, 1997. Premio Tívoli-Europa en 1997-1998) e o poema «A tempestade» do libro As crebas (A Coruña: Espiral Maior, 2011. XIII Premio de Poesía Concello de Carral).

Para completar esta anotación engado este último texto na súa versión orixinal e na tradución castelá, tal e como figura na antoloxía Costa da Morte: territorio literario.

A tempestade

Tears are round, the sea is deep:
Roll them overboard and sleep.

«Master and Boatswain», The Sea and the Mirror, A Commentary on Shakespeare’s The Tempest (1994), W. H. AUDEN

Non lle agradezas nunca aos deuses que viñeses até o final da terra porque aquí están as portas do inferno, nesta charca ábrese o labirinto que leva inexorable deica a profundidade, ese abismo da culpa, tómbolo de silencios contra aquel mar de fóra que te recibiu calmo nas mareas diuturnas do acolledor setembro.

Naceu A tempestade de William Shakespeare en lugares coma este, porque aquí son redondas as bágoas e profundo o mar onde se esvaen, cando antes do descanso se tiran pola borda e converten as vagas en vagallóns sonoros.

Aquí habita a tristeza, no cabo da alegría.

Non lle agradezas nunca aos deuses que viñeses.

***

La tempestad

Tears are round, the sea is deep:
Roll them overboard and sleep.

«Master and Boatswain», The Sea and the Mirror, A Commentary on Shakespeare’s The Tempest (1994), W. H. AUDEN

No le agradezcas nunca a los dioses que llegases hasta el final de la tierra porque aquí están las puertas del infierno, en esta charca se abre el laberinto que lleva inexorable hasta la profundidad, ese abismo de la culpa, tómbolo de silencios contra aquel mar de fóra que te recibió calmo en las mareas diuturnas del acogedor setiembre.

Nació La tempestad de William Shakespeare en lugares como este, porque aquí son redondas las lágrimas y profundo al mar donde se diluyen, cuando antes del descanso se tiran por la borda y convierten las olas en oleaje sonoro.

Aquí habita la tristeza, en el cabo de la alegría.

No le agradezcas nunca a los dioses que llegases.

Comentarios desactivados en Na antoloxía Costa da Morte: territorio literario

Dec 04 2017

Artigo en QPC (XXXIX): «A escura lembranza do Prestige»

Veño de publicar unha nova colaboración en QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta unha recensión dun poemario que se inspira na catástrofe do afundimento do Prestige en novembro de 2002, da que vén de se facer o 15 aniversario. Velaquí este texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

A escura lembranza do Prestige

Mar da morte

Santi Borrell i Giró

Vilafranca del Penedès: Edicións de Pedra, 2017, 144 páxinas

O poeta catalán Santi Borrell i Giró (Vilafranca del Penedès, 1972) vén de publicar Mar da Morte, en edición bilingüe catalán/galego, coa tradución á nosa lingua por parte do poeta Amauta Castro, e que se presentou en Galicia nos mesmos días que diversos actos lembraban o 15 aniversario do desastre ambiental provocado polo afundimento do petroleiro Prestige fronte á nosa costa.

Trátase do terceiro poemario de Santi Borrell, segundo sinala a lapela, despois de dúas obras que xa esgotaron as primeiras edicións Els dies a les mans (2010) e Fragments d’unha pedra (2013), un autor que organiza eventos como o Festival de Poesia a les Caves (Sant Sadurní d’Anoia) ou a Kinzena Poetika (Vilafranca del Penedès) e que impulsou o Manifest de Poetes Catalans per la Independència (outubro de 2014) coa adhesión de trescentos poetas.

A obra é en realidade un único poema de longo alento, estruturado en cinco partes, sempre coa versión galega en páxina esquerda e ao seu carón na dereita o orixinal catalán, e principia cos versos: “O futuro lembrará esta data. / Lembraráa o mar. / Lembraráno os peixes. / Lembraráno as árbores. / Lembrarán aquelas imaxes, / aquelas casas azuis / que queimaban o mar“.
(“El futur recordará aquesta data. / Ho recordará el mar. / Ho recordaran els peixos. / Ho recordaran els arbres. / Recordarán aquelles imatges, / aquelles cases blaves / que cremaven el mar“). E un derradeiro verso, en letra negra, grosa e ben grande que aparece igual na lingua de orixe e na lingua de chegada: Nunca máis. / Nunca amáis?

A obra ten moito de colaxe literaria, non só polos diferentes tamaños de letra que se van alternando ao longo do texto, senón por incluír tamén inseridos no propio discurso algúns debuxos, unhas fichas de dominó, unhas cruces, unhas frechas…, a xeito de poesía visual, que na literatura catalana tivo ilustres cultivadores como o vangardista Joan Brossa (1919-1998).

A primeira parte céntrase nos momentos previos á traxedia, con topónimos ben coñecidos na navegación como o Golfo de Biscaia ou Fisterra, cos versos a revelaren o impacto das ondas de sete e oito metros, o escoramento do barco, o pánico, as chamadas de socorro (Mayday. Mayday) que non son escoitadas polas autoridades marítimas e daquela “o petroleiro converteuse nunha caixa baleira de lembranzas” (“el petrolier s’ha convertit en una caixa buida de records“), unha embarcación da que se nos ofrecen todos os seus datos técnicos, o ano de construción, o armador, a bandeira de conveniencia, a carga, a data e o porto de saída, o destino sen confirmar do mercado negro ou o nome do seu capitán, Apostoulos Mangouras, a día de hoxe a única persoa condenada polos tribunais de xustiza. E a voz poética procura outros culpables nos nomes de destacados dirixentes do goberno de España e na súa incompetencia total, para rematar con preguntas retóricas a Hamlet, a Horacio ou a Ofelia.

A segunda parte lembra a errática viaxe e o afundimento do petroleiro fronte ás costas de Muxía, a que se denominou zona cero da traxedia, e como chegou a marea da solidariedade e o primeiro voluntario: “Oriol Roselló foi fotografado / co seu corpo enteiro coberto de fuel, / como se quixera absorver toda a escuridade do mar” (“Oriol Roselló va ser fotografiat / amb tot el seu cos cobert de fuel, / com si volgués absorbir tota la foscor del mar“).

A paisaxe da costa, co bafo do mar que chega ao cabo Vilán, énchese das máscaras das persoas voluntarias que traballan arreo en minguar os efectos do desastre, e novamente a denuncia cos versos a lembraren as duras condicións de traballo ou como recibe ameazas de morte Josep Figueras, coordinador de voluntariado, mentres milleiros de corros electrónicos corren pola rede.

Na terceira parte o poema devén escena teatral no diálogo surrealista das diferentes autoridades que non souberon que facer co petroleiro mentres “o mariñeiro Xoán ollou o medo” (“el mariner Xoán ha vist la por“). Os nomes de Rajoy ou Arias Cañete, ministros do goberno Aznar, acompañan a carencia de respostas ás demandas da poboación costeira, e “ai, Muxía, a ti chegha esta flor negra” (“ai, Muxía, a tu t’arriba aquesta flor negra“) e axiña o fluel xa chega até as costas portuguesas.

A cuarta parte principia na data na que “o petroleiro baixa até o fondo da noite” (“el petrolier baixa fins al fons de la nit“) e son infectadas as gándaras e os espazos naturais mentres o ministro Rajoy fala da solidificación e non menciona a expresión marea negra. Ducias de topónimos da nosa costa exemplifican o tamaño do desastre e o discurso poético relata como os mariñeiros saen ao mar coas súas propias mans e chega tamén a inesquecible manifestación de Nunca Máis, aquela dos paraugas negros a rebordar as rúas de Compostela.

A marea negra esténdese até Portugal e por todo o cantábrico, mentres “os voluntarios, con fato branco, / semellan supervivintes dun desastre atómico, / semellan antigos profetas, a facer o camiño de Santiago” (“els voluntaris, amb granota blanca, / semblen supervivents d’un desastre atòmic, / semblen els antics profetes, fent el camí de Santiago“). E entre as lembranzas, Man, o anacoreta de Camelle, a morrer de tristura.

E na quinta e última parte a esixencia da depuración de responsabilidades políticas, unha demanda da cidadanía que aínda a día de hoxe está sen satisfacer, ao tempo que “a vila de Muxía é un plató de televisión / os xornalistas buscan os tópicos de sempre, / o sensacionalismo das perruquerías” (“el poble de Muxía és un plató de televisió / els periodistes busquen els tòpics de sempre, / el sensacionalisme de les perruqueries“), e a esperanza que chega da(s) man(s) da mobilización popular contra as grandes corporacións da industria enerxética e do capital que patrocinan a traxedia do mar e a quen se responsabiliza da predación das materias primas e da destrución ambiental. Velaquí a utilidade tamén da Poesía.

En definitiva, Mar da Morte é un cántico ecolóxico e en defensa do noso medio ambiente, coa mesma intensidade que na nosa poesía representan poñamos por caso os poemas de Himno verde (1992) de Bernardino Graña ou as antoloxías que se publicaron despois da catástrofe do Prestige: Alma de beiramar (Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega), Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra (cooeditado por Espiral Maior / Xerais) e Sempre Mar (Colectivo de artistas Burla Negra), aos que se xuntarían varias obras narrativas e de literatura infantoxuvenil que tiveron como eixo o chapapote.

Miro Villar

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XXXIX): «A escura lembranza do Prestige»

Out 27 2017

«La Pàtria», de Bonaventura Carles Aribau, traducido por Antón Zapata García á nosa lingua



(Ms. 923. Bonaventura Carles Aribau. Oda a la pàtria. Fonte: Biblioteca de Catalunya)

Benvinguda, República Catalana!

A obra poética do noso Antón Zapata García (Laxe, 1886 – Bos Aires, 1953) tan só inclúe unha única tradución á nosa lingua da obra doutros poetas. Trátase dun texto patriótico do catalán Bonaventura Carles Aribau, intitulado «La Pàtria» («A Patria»), que se publica na revista Galicia, Federación de Sociedades Gallegas, Bos Aires, nº 460, 22 de marzo de 1936, introducido pola seguinte Nota da Redacción: «Traduito do idioma catalán ô idioma galego, por A. Zapata García, como relembro e honoranza ô precursor do aitual Rexurdimento Literáreo Catalán, Boaventura Calros Aribau, ôs 102 anos d-habérese publicado tan outo e nobre poema pol-a ves primeira, no mes d-Agosto de 1833». Ademais, aparece datado polo autor: «Bôs Aires, 1936» e despois do seu nome aparece a palabra (traduitor).

Bonaventura Carles Aribau i Farriols (1798-1862) escribiu este poema en Madrid para felicitar ao banqueiro Gaspar de Remisa (1784-1847). Apareceu publicado o ano 1833 no diario barcelonés El Vapor. É un canto de añoranza de Catalunya e de exaltación da lingua. Foi considerado como o iniciador do ‘Romanticisme’ catalán e do fenómeno cultural e literario de ‘La Renaixença’.

No longo poema, Bonaventura Carles Aribau tamén amosa o seu amor pola lingua dos seus devanceiros, nunha estrofa así traducida na versión na versión de Zapata: Enméigame falar a língoa d-aquels sábeos / qu-encheron o universo de seus costuns e leis, / d-aquels fortes a língoa, que acataron os reis, / defendendo seus dreitos, vingando seus agráveos.

E fala de cantar na Língoa lemosina, ou lemosín, un termo que se utilizou desde o século XVI para designar a lingua catalá, inspirándose no seu parentesco co occitano, usando o nome dun dos seus dialectos, o da rexión noroccidental de Limoges. No século XIX, cando Bonaventura Carles Aribau escribiu a oda La Pàtria (1833) o termo estendeuse tamén ás Illes Balears e Valencia, popularizándose durante a Renaixença. Significaba unha denominación unitaria para a lingua sen referencias xeográficas para evitar susceptibilidades, porén, a mediados do XIX, os especialistas en literatura trobadoresca consideraron inadecuada ea denominación e, nos Jocs Florals de 1862, Marià Aguiló y Fuster reivindicou a recuperación da denominación “catalán”.

Deseguida reproduzo o texto orixinal e a tradución do noso Antón Zapata García para saudar a proclamación nesta data histórica da República Catalá.

LA PÀTRIA

(Trobes)

A Déu siau, turons, per sempre á Déu siau;
O serras desiguals, que allí en la patria mia
Dels nuvols é del cel de lluny vos distingia
Per lo repos etrern, per lo color mes blau.

Adéu tú, vell Montseny, que dés ton alt palau,
Com guarda vigilant cubert de boyra é neu,
Guaytats per un forat la tomba del Jueu,
E al mitg del mar immens la mallorquina nau.

Jo ton superbe front coneixia llavors,
Com coneixer pogués lo front de mos parents;
Coneixia també lo só de los torrents
Com la veu de ma mare, ó de mon fill los plors.

Mes arrancat després per fals perseguidors
Ja no conech ni sent com en millors vegadas:
Axi d´arbre migrat á terras apartadas
Son gust perden los fruits, é son perfum las flors.

¿ Qué val que m´haja tret una enganyosa sort
A veurer de mes prop las torres de Castella,
Si l´cant dels trovadors no sent la mia orella,
Ni desperta en mon pit un generos recort ?

En va á mon dels pais en als jo m´trasport,
E veig del Llobregat la platja serpentina;
Que fora de cantar en llengua llemosina
No m´queda mes plaher, no tinch altre conort.

Pláume encara parlar la llengua d´aquells sabis
Que ompliren l´univers de llurs costums é lleys,
La llengua d´aquells forts que acatáren los Reys,
Defenguéren llurs drets, venjáren llurs agravis.

Muyra, muyra l´ingrat que al sonar en sos llabis
Per estranya regió l´accent natiu, no plora;
Que al pensar en sos llars no s´consum ni s´anyora,
Ni cull del mur sabrat las liras dels seus avis.

En llemosí soná lo meu primer vagit,
Quant del mugró matern la dolça llet bebia;
En llemosí al Senyor pregaba cada dia,
E cántichs llemosins somiaba cada nit.

Si quant me trobo sol, parl ab mon esperit,
En llemosi li parl, que llengua altra no sent,
E ma boca llavors no sap mentir, ni ment,
Puix surten mas rahons del centre de mon pit.

Ix, doncs, per a expressar l’afecte més sagrat
Que puga d’home en cor gravar la mà del cel,
Oh llengua a mos sentits més dolça que la mel,
Que em tornes les virtuts de ma innocenta edat.

Ix, e crida pel món que mai mon cor ingrat
Cessarà de cantar de mon patró la glòria
E passe per ta veu son nom e sa memòria
Als propis, als estranys, a la posteritat.

Fonte: ARIBAU i FARRIOLS, Bonaventura. «La Pàtria (Trobes) ». El Vapor. Barcelona, 24 de Agosto de 1833. p. 3.

A PATRIA

(De B. C. ARIBAU)

Adéus, sexades montes; por sempre adéus, comarca;
ouh, serras desemellas que aló na patria miña,
das nubens e do ceo, lonxán, bô ollar vos tiña,
pol-o eternal repouso e pol-a côr máis zarca.

Adéus, vello Montseny, que, en pazo de monarca,
câl garda abesullante que croben bruma e neve,
por un furado a foxa ben vês que o xudéu teve
e, ô médeo ô mar imenso, a mallorquina barca.

Eu túa ergueita fronte coñescía a loubores
câl coñescer poidera a fronte ôs meus parentes;
coñescía tamén o son dos teus torrentes
coma a voz da ña nai ou do meu fillo as dôres.

Mais, dempóis arrincado pol-os fados traidores,
xa non conozo e sinto câl nos millores días;
eisí, d-árbor migrado a terras lonxanías,
seu gosto os fruitos perden e seu arume as frores.

¿Qué vâl que me trouxera unha enganosa sorte
pra máis de preto ollar as terras de Castela,
se a cántiga do bardo non sinte a miña orela,
nin no meu peito esperta lembranza abonda e forte?

Condúzme ô meu país n-un máxico trasporte,
e do Llobregat vexa a praia en serpentina,
que fora de cantar na língoa lemosina
non teño máis pracer nin teño outro conforte.

Enméigame falar a língoa d-aquels sábeos
qu-encheron o universo de seus costuns e leis,
d-aquels fortes a língoa, que acataron os reis,
defendendo seus dreitos, vingando seus agráveos.

¡Morra, morra o mal fillo que ô soar nos seus lábeos
por eistrana rexión o tôn nadal, non chora,
que, ô lembrar o seu lar, non se consome e añora,
nin do sagro altar colle a lira dos abáveos!

No lemosín sonóu o meu primal xemir,
cando da nai no seo a leite doz bevía;
no lemosín a Deus pregaba cada día,
e lemosíns cántigas soñaba ô me durmir.

Se cando fico soio, pr-ô meu esprito ouvir,
no lemosín a Deus pregaba cada día,
e lemosíns cantigas soñaba ô me durmir,
pois xurden no meu peito razóns do meu decir.

Vai, logo, pra eispresal o amore máis verdá
que poida en corazón pôr d-home a man d-Aquel,
ouh, língoa ôs meus sentidos docîsma máis que a mel,
que tórnasme âs virtus da miña tenra edá.

Vai, e berra pl-o mundo que ingrato non será
meu corazón cantando do meu patrón a grórea;
e diga túa voz seu nome e súa memórea,
ôs própeos, ôs eistranos e â posteridá.

Comentarios desactivados en «La Pàtria», de Bonaventura Carles Aribau, traducido por Antón Zapata García á nosa lingua

Set 05 2017

Poemas (XCII): «Paradoxes and Oxymorons», de John Ashbery


Antonte 3 de setembro, con noventa anos feitos, finou outro poeta que como lector estimo moito, o norteamericano, neoiorquino, John Ashbery (Rochester, New York, 1927 – Hudson, New York, 2017), autor de máis de trinta libros de poemas e un dos sempiternos candidatos ao premio Nobel, que xa non vai ser.

O primeiro volume da súa autoría que hai na miña biblioteca persoal merqueino en xaneiro de 1999, pois iso constata o meu particular ex-libris. Trátase de Galeones de Abril (Colección Visor de Poesía, 1994), traducido ao español por Esteban Pujals Gesalí. Non se trata dunha edición bilingüe.  O título orixinal April Galleons publicouno John Ashbery en 1984 de facermos caso dos créditos, mais debe ser unha gralla porque as máis das veces na rede aparece datado tres anos despois.

Na nosa lingua, que eu saiba, están traducidos versos do seu poemario A Wave (1983), en versión galega de Xaquín Vélez e Manuel Outeiriño na revista A Trabe de Ouro, 13 (1993). E en 2007 o poeta Alfredo Ferreiro, na súa bitácora O levantador de minas, publicou o poema «Teléfono avariado» nunha anotación intitulada «No día mundial da poesía, un poema de John Ashbery» e que pode ler nesta ligazón.

Porén, escollo para honrar a súa memoria un dos poemas que figuran nunha breve e moi boa antoloxía de poemas de John Ashbery traducidos ao portugués por Arlindo Correia. Entre eles está este texto intitulado «Paradoxes and Oxymorons».

Paradoxes and Oxymorons

This poem is concerned with language on a very plain level.
Look at it talking to you. You look out a window
Or pretend to fidget. You have it but you don’t have it.
You miss it, it misses you. You miss each other.

This poem is sad because it wants to be yours, and cannot.
What’s a plain level? It is that and other things,
Bringing a system of them into play. Play?
Well, actually, yes, but I consider play to be

A deeper outside thing, a dreamed role-pattern,
As in the division of grace these long August days
Without proof. Open-ended. And before you know
It gets lost in the steam and chatter of typewriters.

It has been played once more. I think you exist only
To tease me into doing it, on your level, and then you aren’t there.
Or have adopted a different attitude. And the poem
Has set me softely down beside you. The poem is you.

PARADOXOS E OXIMOROS

Este poema ocupa-se da linguagem a um nível muito simples.
Olha como fala contigo! Tu olhas pela janela
Ou finges estar nervoso. Já o tens, mas não o tens.
Passas-lhe ao lado, passa-te ao lado. Passam ao lado um do outro.

O poema está triste porque quer ser teu e não consegue.
O que é um nível simples? E isso e outras coisas,
Que ele põe em jogo formando ora sistema. Jogo?
Bom, no fundo é isso, mas jogo para mim é

Uma coisa exterior mais funda, papéis assumidos em sonhos,
Como na distribuição das graças nestes longos dias de Agosto
Sem prova. Em aberto. E antes que o conheças
Ele perde-se nos vapores e no matraquear das máquinas de escrever.

O jogo foi jogado uma vez mais. Penso que sé existes
Para me desafiar a fazê-lo, ao teu nível, e depois não estás lá,
Ou assumiste outra atitude. E o poema
Deitou-me suavemente a teu lado. O poema és tu.

Comentarios desactivados en Poemas (XCII): «Paradoxes and Oxymorons», de John Ashbery

Ago 03 2017

Poemas (XCI): Atlante, de Robert Marteau

Á poesía de Robert Marteau cheguei, máis unha vez, grazas á sempre impagable xenerosidade do amigo Xesús González Gómez, que vén de me agasallar coa edición bilingüe francés-español da súa obra Atlante, (Biblioteca Bitzoc, Palma de Mallorca, 1986), na tradución da poeta Nicole d’Amonville Alegría, pois pouco máis coñecía eu que non fose algún poema nunha antoloxía de poesía francesa na que a súa obra era considerada.

Robert Marteau está moi vencellado a Santiago de Compostela e ao camiño francés. Tanto e así que na súa páxina web, a súa biografía sinala a súa data de nacemento e no comentario xa se cita a peregrinaxe á nosa cidade milenaria. Velaquí ese primeiro parágrafo:

«8 février 1925: naissance à Virollet au centre de la forêt de Chizé, en Poitou, département des Deux-Sèvrs, à peu de distance du château de Dampierre- sur- Boutonne et des églises romanes de Saint Pierre de l’Isle et d’Aulnay-de Saintonge, trois monuments, entre bien d’autres, situés sur le camino francés de Saint-Jacques de Compostelle, et qui tous compteront de plus en plus à mesure qu’il apprendra à les lire ou à en interpréter l’iconographie selon la Tradition hermético-alchimique.»

A tradutora de Atlante, Nicole d’Amonville Alegría, escribe un completo Limiar sobre a biografía e a obra de Robert Marteau, do que vou anosar ao galego algúns fragmentos significativos, as parénteses son miñas:

«En 1976, Neige (a súa segunda muller a quen coñecera en Montreal, asumindo a identidade nacional quebequesa) e el viaxaron a Nova Escocia, en plena natureza salvaxe, escribiu Atlante.»

«Despois do fracaso do referendo soberanista pola independencia de Quebec, decepcionado, regresou a Franza en 1983.»

«A pintura, como a tauromaquia, é unha paixón para Marteau. Lendo a súa poesía, eu diría que logra nela o que di de Vermeer, o seu pintor preferido: “Toda a luz do día é transformada en luz espiritual, e toda luz espiritual é transformada en luz do día”. A pintura, a arquitectura e a escultura inspiráronlle libros como Travaux sur la terre (1966) -con poemas sobre Zurbarán, O Greco e Gaudí, entroutros-, os dedicados a Chagall –Sur la terre des Dieux (1967), Les Vitraux de Chagall (1972), Les Ateliers de Marc Chagall (1976)- e a súa espléndida homenaxe á pintira veneciana Venise en miroir (1987). (…) Libros máis recentes son Huit peintres (1994), Le message de Paul Cézanne (1997) e Le Louvre entrouvert (1997), este último escrito nun ano de paseos diarios ao Louvre.»

(…)

«Marteau é testemuña da Tradición primordial que axuda a comprender a lingua dos paxaros e os anxos, os mitos e as fábulas, as Escrituras e a Alquimia. Xa na súa terra natal, aprendera a descifrar os códigos esculpidos nas igrexas románicas e góticas no “camiño francés” a Santiago de Compostela. Máis tarde, constataría que os mesmos signos reaparecen desde China até África, pasando pola Amazonía. O problema do home moderno é non saber identificalos. Esa é a maldición de Babel, a confusión de lingua que non vén da súa proliferación senón do seu desacordo: a ‘desconexión do humano en relación co universo’ (Mont-Royal

(…)

«Nos últimos anos Marteau escribiu tres libros de sonetos –Liturgie (1992), Louange (1996) e Registre (1999), todos eles publicados polas edicións Champ Vallon-, unha forma poética á que non volvera desde Travaux sur la terre (1966). Liturgie está composto de 366 sonetos, algo así como El llibre d’Amich e Amat de Ramón Llull, quen escribiu 366 ‘Oracións’, unha para cada día do ano.»

«De Atlante, Robert Marteau ten dito desta obra que é un único poema, feito de pequenos poemas e que se compuxo ‘como un rosario’. Escrito fronte ao Atlántico, composto con versos blancos e unha métrica flexible, o autor afástase do poema para que apareza o mundo.»

E velaquí dous breves poemas de Robert Marteau inseridos na obra Atlante, o primeiro con referencias a Galiza e o segundo á cidade de Nimes, que vimos de visitar na viaxe ás terras da Provenza co Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (SemEsCom). Vai o orixinal, a tradución ao español de Nicole d’Amonville Alegría e unha tentativa de anosar os versos de propia autoría.

Jésus dit: Soyez comme le palmeur d’aiguille.
Il venait de Galice, il aimait les amers
où les Galates cultivent le pommier

Dijo Jesús: Sed como el que la aguja aplana.
Venía de Galicia, amaba el promontorio
donde los Gálatas cultivan el manzano.

(Dixo Xesús: Sede como o aplanador da agulla.
Viña de Galiza, amaba o promontorio
onde os Gálatas cultivan a maceira.)

Parmi les boulons, les carcasses d’acier,
les cimetières d’autos, s’essore l’aigle
épouilleur de vaches. D’un ciel bleu de Nîmes,
constellé, il lâche sa fiente
maintenant mêlée à la bouse sèche des pistes à bétail.

Entre pernos, esqueletos de acero,
cementerios de coches, se alza el águila
quitapiojos de las vacas. Desde un cielo azul de Nimes
constelado, suelta el fiemo
mezclado ahora con la bosta seca en las cañadas.

(Entre parafusos, esqueletos de aceiro,
cemiterios de coches, elévase a águia
quitapiollos das vacas. Desde un ceo azul de Nimes
constelado, ceiba o esterco
mesturado agora coa bosta seca nas vereas.)

Comentarios desactivados en Poemas (XCI): Atlante, de Robert Marteau

Feb 15 2017

Cinco haikus de Breizh na revista dixital Crear en Salamanca

A revista dixital Crear en Salamanca vén de publicar unha escolla de cinco haikus do meu poemario Breizh (Toxosoutos, 2012) en versión orixinal e nunha versión ao castelán de autoría propia, a solicitude do amigo Alfredo Pérez-Alencart, poeta peruano e profesor da Universidade de Salamanca (USAL), asentado nesa cidade e a quen coñecín persoalmente por volta do ano 2006 cando veu a Compostela convidado polo Pen Clube de Galicia para facer parte do I Encontro Internacional de Escritores ‘De pedra e de palabra: Europa e Iberoamérica’, que xuntou na nosa cidade a máis de 50 autores galegos, europeos e iberoamericanos.

Deseguida reproduzo tamén os textos, que se poden ler nesta ligazón, conservando as imaxes coas que aparecen na publicación dixital, aínda que invertendo a orde, pois en Crear en Salamanca vai primeiro a versión castelá e logo o orixinal e aquí deille a volta.


(Gauguin, Autorretrato)

I

PONT-AVEN (1886-1894)

Nada perdura
salvaxe e primitivo.
Foxe Paul Gauguin.

***

Nada perdura
salvaje y primitivo.
Huye Paul Gauguin.


(Gauguin, Autorretrato, 1888)

II

PONT-AVEN (2007)

Mercado da arte,
Paul Gauguin enche crêpes,
rara atmosfera.

***

Mercado de arte,
Paul Gauguin llena crêpes,
atmósfera rara.


(Max Jacob, de Carlos Cruz Alix)

III

MAX JACOB. Autoportrait, 1938

De profecías
endúrecese o rostro.
Drancy e Auschwitz.

***

De profecías
se endurece tu rostro.
Drancy y Auschwitz.


IV

LES AMOURS JAUNES

Outono en follas
de amores amarelos,
malditos versos.

***

Otoño en hojas
de amores amarillos,
malditos versos.


V

ROBERT SURCOUF

La Confiance enche
de pólvora corsaria
a dor e a perda.

***

La Confiance llena
de pólvora corsaria
dolor y pérdida.

Comentarios desactivados en Cinco haikus de Breizh na revista dixital Crear en Salamanca

Out 14 2016

Addio, Darío Fo

dariofo
(Imaxe tirada do blogue Letras in.verso e re.verso)

Onte foise o dramaturgo, actor e director de escena italiano Darío Fo, unha persoa rebelde e crítica co poder, a quen seguimos desde hai ben anos. Débolle ao amigo Artur Trillo Sendón, fundador da compañía Talía teatro, a lectura das primeiras obras, que tempo despois descubrin representadas, entre elas a inesquecible versión do seu mónologo Mistero buffo (Misterio cómico) que realizou Celso Parada con Teatro do Morcego.

En homenaxe a Darío Fo recupero deseguida unha anotación que se publicou nesta bitácora o 27 de marzo, Día Mundial do Teatro, do ano 2013, cando o dramaturgo italiano escribiu a mensaxe oficial. Nela tamén fago lembtanza do meu primeiro achegamento á súa obra, que vivenciei durante moitos ensaios e moitas representacións por diversas localidades galegas.

Hoxe, 27 de marzo, é o Día Mundial do Teatro. A mensaxe oficial deste ano foi escrita por Darío Fo, dramaturgo italiano e Premio Nobel de Literatura en 1997. Autor que é da miña estima desde as afastadas datas de 1989 cando a compañía Talía teatro (Cee), daquela afeccionada ou amadora, puxera en escena Aquí non paga ninguén (Non si paga, non si paga!), na que colaborei nos aspectos técnicos cabo de Víctor, o irmán de Artur Trillo Sendón, co-protagonista como actor na obra e tamén na dirección do espectáculo.

Porén na páxina da organización mundial pódese ler a mensaxe de Darío Fo en ducias de linguas, entre elas catalán, eúscaro, español, português, mais non en galego!!!

Grazas á redifusión que fixo desde a súa conta de twitter @redenasa soubemos que viña de ser publicada a versión da mensaxe de Darío Fo en galego, realizada pola Mostra Internacional de Teatro (MIT) de Ribadavia (do seu director Roberto Pascual talvez?), quen engade unha breve anotación previa para sinalar o esquecemento por parte da nosa administración cultural. Velaquí:

MIT (Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia) ofrécevos, en exclusiva, a Mensaxe do Día Mundial do Teatro de 2013 na nosa lingua galega. Ante a inacción, a parálise, a desidia das nosas institucións públicas, que, ademais de nos atrasar débedas económicas e de estrangular ao sector, non cumpren cos seus mínimos deberes de xestión e divulgación cultural, velaquí unha mensaxe incómoda e ilumin…adora de Darío Fo. Quizais por iso o silencio, o pausado desmantelamento…

Instituto Internacional do Teatro ITI

Organización Mundial para as Artes Escénicas

Día Mundial do Teatro 2013

Mensaxe de Darío Fo

Hai moito tempo, o poder tomou unha decisión intolerante contra os comediantes ao botalos fóra do país.
Actualmente, os actores e as compañías teatrais teñen dificultades para encontraren escenarios públicos, teatros e espectadores, todo por mor da crise.

Os dirixentes, polo tanto, xa non están preocupados por controlaren a aqueles que os citan con ironía e sarcasmo, xa que non hai sitio para os actores, nin hai un público ao que se dirixir.

Pola contra, durante o Renacemento, en Italia, os que gobernaban, tiveron que facer un esforzo importante para manteren a raia aos Comediantes, pois reunían abondoso público.

Sábese que o grande éxodo de actores da Commedia dell’Arte tivo lugar no século da Contrarreforma, cando se decretou o desmantelamento de todos os espazos teatrais, especialmente en Roma, onde foron acusados de ofenderen á cidade santa. En 1697, o Papa Inocente XII, baixo a presión de insistentes requirimentos do sector máis conservador da burguesía e dos máximos expoñentes do clero, ordenou a eliminación do Teatro Tordinona que, segundo os moralistas, dera acubillo ao meirande número de representacións obscenas.

Na época da Contrarreforma, o cardenal Carlos Borromeo, que estivo activo no norte de Italia, consagrouse á redención dos ‘nenos milaneses’, establecendo unha nidia distinción entre a arte, como máxima expresión da educación espiritual, e o teatro, coma manifestación do profano e do vaidoso. Nunha carta dirixida aos seus colaboradores, que cito de memoria, exprésase máis ou menos así: “Os que estamos a prol da erradicación das malas herbas, fixemos o posible por queimar textos que conteñen discursos infames, para extirpalos da memoria dos homes, e ao mesmo tempo perseguir a todos aqueles que divulgan eses textos impresos.

Evidentemente, porén, mentres durmiamos, o diaño maquinou con renovada astucia. Ata que punto é máis punzante na alma o que os ollos poden ver que o que poidan ler dos libros dese xénero! Ata que punto máis devastadora para as mentes dos adolescentes e dos nenos é a palabra falada e o xesto apropiado, que unha palabra morta impresa nun libro!

Polo tanto é urxente sacarmos ás xentes do teatro e das nosas cidades, como o facemos coas almas indesexables.”

Polo tanto, a única solución á crise baséase na esperanza de que se organice unha gran caza de bruxas contra todos nosoutros e especialmente contra a xente moza que desexa aprender a arte do teatro: unha nova diáspora de Comediantes que, dende tal imposición, sen lugar a dúbidas, provocará beneficios inimaxinables para o ben dunha nova representación.

Darío Fo

A versión ao português, que se pode ler nesta ligazón en Tradução de Margarida Saraiva, da Escola Superior de Teatro e Cinema, vai acompañada desta sucinta Biografia do autor:

Dario Fo nasceu a 24 de março de 1926. É um cómico italiano, autor, encenador, ator, compositor, e prémio Nobel da Literatura em 1997. O seu trabalho de dramaturgia utiliza os processos cómicos da ancestral Commedia dell’Arte italiana, um estilo teatral popular próximo das classes operárias. O trabalho de Fo carateriza-se pela crítica ao crime organizado, à corrupção na política, aos assassinatos políticos, à doutrina da igreja católica e aos conflitos no Médio Oriente.

A primeira experiencia teatral de Fo foi a sua colaboração nas revistas satíricas de pequenos cabarets e teatros. Com a sua esposa, a atriz Franca Rame, fundam a Companhia Dario Fo-Franca Rame, em 1959, e os seus sketchs humorísticos, no programa televisivo «Canzonissima», rapidamente os levam a criar figuras públicas que se tornarammuito populares. Desenvolvem um teatro de intervenção política, muitas vezes blasfemo e escatológico, mas ancorado na tradição da Commedia dell’Arte mesclada com aquilo a que Fo chama de “esquerdismo não-oficial”.

Em 1968, Fo e Rame fundaram uma outra Companhia, Nuova Scena, com ligação ao Partido Comunista Italiano e em 1970 criaram o Colletivo Teatrale La Commune, e iniciando tournées nas fábricas, nos parques e nas escolas.

Fo escreveu cerca de 70 peças, por vezes em co-autoria com Rame. De entre as peças mais conhecidas, podemos citar: Morte Acidental de um Anarquista, 1974; Não Se Paga, Não Se Paga, 1974. A sua obra como autor é bastante vasta. Fo ficou conhecido por obras como Mistero Buffo, 1973, baseada em peças de mistério medieval mas cujas temáticas são alteradas consoante o público. Dos seus trabalhos, certamente escritos com Rame, destacam-se ainda: Tutta CasaBed and Church, tradução inglesa: Adult Orgasm Escapes from the Zoo, 1978; Clacson, Trombette e Pernacchi, 1981; Female Parts, 1981; Copia Apperta, 1983; L’uomo nudo e l’uomo in frak, 1985; e Il Papa e la Strega, 1989.

Estas peças, em particular Mistero Buffo, foram traduzidas em 30 línguas e, quando produzidas fora de Itália, foram modificadas por refletirem sobre os problemas, políticos e outros locais. Fo encoraja os encenadores e tradutores a modificarem as suas peças como entenderem, desde que ele considere que a adaptação não se afasta da tradição da Commedia dell’Arte e da improvisação.

Na entrega do Prémio Nobel, em 1997, o comité apresentou Fo como um autor “que imita os cómicos da Idade Média flagelando as autoridades e conservando a dignidade dos oprimidos”.

Comentarios desactivados en Addio, Darío Fo

Set 30 2016

Tres poemas versionados ao francés e ao inglés

francesingles01
francesingles02
francesingles03
(Premer nas imaxes para unha mellor lectura)

Conmemórase hoxe, 30 de setembro, o Día Internacional da Tradución e xa se contou nesta anotación que a primeira vez que se traduciron poemas meus a varias linguas europeas foi cando recibín o Premio Tívoli – Europa Giovani en 1997, por Abecedario da desolación. Tres dos textos deste poemario recolléronse despois na lingua orixinal e acompañados de versións en italiano, portugués, castelán, francés, inglés, alemán, serbo-croata, albanés e ruso no volume Il cammino di Santiago. La giovane poesia d’Europa nel 1997 (1998), ao coidado de Filippo Bettini e Armando Gnisci.

O ano pasado reproducín nesta anotación as súas versións ao alemán, realizada por Nora Moll, e ao serbo-croata, por Sinan Gudževič.

E hai agora dous anos, nestoutra anotación reproducín as versións ao albanés, realizada por Blerina Suta, e ao ruso, por Alexej Boukalov.

Hoxe ofrezo os mesmos poemas nas súas versións en francés, realizada por Jacqueline Risset, e ao inglés, por Silvia Bertoni e Aiden Feerick. E velaquí os orixinais:

Entre tanto, a tu custodia dejo mis últimos versos.
Aquí están.
Si los guardas,
si los conservas,
podremos comparar su amargura
con la sonrisa de los que escriba mañana cuando vuelva.

León FELIPE

aproveito as palabras por ti desperdiciadas
que recollo e restauro labrando cada verso,
palabras nos lagotos do olvido que vernizo
coa resina das bágoas, entre amor de rescaldos
que fumegan, que abafan e non dan extinguido.

aproveito as medidas limitadas dos versos
que recompoño adrede coa túa exactitude
de ámbitos, sensos novos retornan na beleza
do pronunciado, cerna de aciñeira traballo
e o corpo gaña a forma da evocación sonora.

aproveito as estrofas que nun aire viciado
purifico e intúo rimas e metros doces
para ter un azucre de flores semellante
aos teus ollos, reconto sílabas e agradezo
cada acento perfecto que quere un sonetista.

aproveito inclusive pausas inoportunas
onde o estro dubida na escolla do adxectivo
para amar, despoxado do apetecido aroma
colecciono un caderno de fragancias, odores
de prantas, e aproximo de xeito novo o corpo.

aproveito unha coda nunha estrofa de envío
para deixar no verso final esa esperanza
débil, ese combate co amargor máis profundo,
co verme máis nocivo. reparo o meu sorriso
namentres un fragmento de min nace diverso.

***
Um dia
sem ouvir
a tua voz
é como descobrir
que o mar
morreu.

David MOURÃO-FERREIRA

ando coa voz descalza nos días areeiros
que escorren polos dedos, reinvento no murmurio
que se escoita a liturxia de mares de saliva
que esvaran na pel, sinto como sobe a marea
do livor que conturba cada poro en silencio,

envexo o mar inmenso que desencalla os pasos
que escribín na planicie porque pode bicarte,
o mesmo mar de fóra que arreda os nosos liques
en distinto hemisferio, teño envexa do plancto
porque somos argazo que morre lentamente,

perdo salitre en ollos que se perden no inmenso
sabor dunha amargura tan grande e tan enorme
como aquel horizonte que se deita nos labios
do mar, non digo nada, non posúo palabras
para escribir relatos de náufrago no diario,

agradezo os abrazos e os beixos daquela onda
que cruza inesperada no vento de novembro
pero que sabe a pouco, que destrúe e que nada
máis que augación achega, miro de novo os peixes
escasos que unha rede de nostalxia enreda,

devolvo insatisfeito cada palabra na auga
e como o mariñeiro recoñezo na espera
unha amizade, miro de novo o mar na enchente
desta preamar, sinto como sobe a marea
do livor que conturba cada poro en silencio.

***
Amori impossibili
come
sono effetivamente impossibili le colline.

Andrea ZANZOTTO

nas bandeiras da tarde rebenta a utopía,
en ollos como puños o amor é como berro
de alcohol na ferida, desencaixados rostros
son patria desta dor e no plural das horas
exorcito a fereza da desesperación.

a imposibilidade de amar é o argumento
de todas as palabras que pronuncio, nos himnos
non invoco aos deuses nin a antigos heroes,
só teño nos meus labios o nome dunha deusa
mortal que me arrebata cada paso do tempo.

metáforas potentes encobren o sinxelo
discurso da hemorraxia mentres un sangue doce
e mesto engorda as bocas dos máis incomprendidos
poemas que nas nubes teño escrito para ela,
co lapis dos meus soños e o cuspe da amargura.

deixo atrás un vacío no caixón da memoria,
centos de documentos íntimos esparexo
no cartafol de versos e os amigos dubidan
de min pois fun sincero para os trasnos da imprenta
e hipócrita co aprezo de abrazos transparentes.

nunca quixen amigos para dicirlle amor
e dáballe as palabras aos paxaros, acaso
escoitase pardelas, rulas ou estorniños
pero ela nunca soubo que era este corazón
o culpable das aves de viaxe migratoria.

Tivoli0

Comentarios desactivados en Tres poemas versionados ao francés e ao inglés

Xuñ 10 2016

Artigo en QPC (VII): «O poeta maltés Stephen Cachia critica o peche temporal do Museo da Pesca de Fisterra»

Cam

Na nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, cedínlle o meu espazo a outra voz no texto intitulado «O poeta maltés Stephen Cachia critica o peche temporal do Museo da Pesca de Fisterra», que tamén xa se pode ler nesta ligazón, e que reproduce un breve artigo recibido na miña caixa de correo. Esta tribuna de opinión asinada por Stephen Cachia, que xa deu pé a novos artigos de denuncia como a que asina o propio Ubaldo Cerqueiro, tamén foi recollida na edición de Carballo do xornal La Voz de Galicia. Velaquí.

O poeta maltés Stephen Cachia critica o peche temporal do Museo da Pesca de Fisterra

O poeta maltés e vello amigo Stephen Cachia coñeceu o mércores 23 de marzo o Museo da Pesca de Fisterra (velaquí a crónica), no que máis unha vez o poeta fisterrán Alexandre Nerium engaiolounos coa súa sabedoría. Stephen Cachia é descendente dun avó mariñeiro e seu pai (que o acompañaba nesta viaxe) sen o ser coñece ben o mar, pola que a conversa foi moi produtiva para todos, como eu propio testemuñei.

Tamén nesa primeira xornada visitamos a mostra de artesanía do castelo de Vimianzo, onde Stephen Cachia e seu pai conversaron cunha palilleira ou panilleira (como se dicía antigamente) sobre o encaixe, pois tamén existe na pequena illa maltesa de Gozo; o cabo Vilán; o dolmen de Dombate e o castro de Borneiro; o santuario da Barca, que foi seguido dun xantar gorentoso na casa A de Loló, e xa pola tarde no faro de Fisterra, no Museo da Pesca; na fervenza do Xallas ou do Ézaro e, de volta, a praia de Carnota subindo polas Paxareiras cara a Compostela.

Da visita ao Museo da Pesca saíu o seu compromiso de escribir un poema a Fisterra, algo que xa cumpriu e que adiantei nunha anotación da miña bitácora persoal. Na nosa relación epistolar comenteille que o Museo estaba pechado e que o seu futuro era incerto e Stephen Cachia decidiu testemuñar a súa preocupación e a súa crítica perante esa realidade e esa moura perspectiva. E velaquí o texto que nos fixo chegar, que versiono para o galego e que viña escrito nun español sen case grallas ortográficas, pois é un idioma que coñece ben desde que se decidiu a traducir fragmentos da obra de Federico García Lorca ao maltés.

O Museo da Pesca de Fisterra, patrimonio único de Galicia. Por Stephen Cachia

En marzo deste ano visitei Galiza co meu pai. Xa visitara esta terra tan fermosa hai máis de doce anos mais esta vez, á parte das visitas habituais a Santiago de Compostela, a súa catedral e os lugares vinculados co apóstolo, tiven a oportunidade de visitar o Museo da Pesca de Fisterra na Costa de Morte.

Escribo estas palabras cunha inmensa tristeza despois de saber que hai plans para pechar este museo durante varios meses ao ano. Digo ´tristeza´ porque a impresión que me deixou o museo despois de visitalo foi moi positiva. Para min, un escritor que volveu a Galiza para comprender mellor a súa historia, cultura e antigas artes, o museo foi a parte máis significativa e a máis destacada da miña visita a Galiza. Grazas ao museo puiden comprender moito mellor o carácter único deste lugar tan emblemático da costa galega.

Impactoume en particular a sabedoría e a paixón coas que o señor Alexandre Nerium explica as pezas dentro do museo. Encóntrase moi raramente a un guía tan experto e tan inspirador como o señor Nerium. As experiencias e as anécdotas que me contou durante a visita déronlle vida ás exposicións. Non teño dúbida de que esta persoa é un tesouro e un custodio único do patrimonio de Galiza.

Sería unha verdadeira perda para a cultura e o prestixio de Galiza, terra de pesca e de antigos costumes, se se pechase o museo durante algúns meses do ano. Todos os que visitan Fisterra non poden comprender ben o significado das tradicións e a cultura do lugar se non acceden ao Museo da Pesca. Polo tanto, prégolles que manteñan o museo aberto durante todo o ano porque só así se pode protexer o patrimonio único de Galiza.

Espero sinceramente que as autoridades responsables tomen a correcta decisión para protexer esta xoia de Galiza e así poder promocionar no mellor modo o seu patrimonio, tanto en España como no resto do mundo.

Stephen Cachia
Escritor e poeta maltés
xuño de 2016

(Versión galega de Miro Villar sobre un orixinal escrito en castelán)

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (VII): «O poeta maltés Stephen Cachia critica o peche temporal do Museo da Pesca de Fisterra»

Next »