TelevisiónArchive for the '' Category

Mai 02 2017

A obra poética de Xosé Alexandre Cribeiro

Hai hoxe 22 anos, o 2 de maio de 1995, finou o poeta Xosé Alexandre Cribeiro no Hospital Provincial de Pontevedra o 2 de maio de 1995, á idade de 59 anos, despois dunha longa convalecencia e como consecuencia dunha grave enfermidade, que sempre lle ocultou aos seus amigos, sendo soterrado no pontevedrés cemiterio de San Mauro. A finais dese mesmo ano, a revista poética Dorna, dirixida polo seu compañeiro no grupo «Brais Pinto» Ramón Lorenzo, dedícalle un número de homenaxe no que colaboran moitos dos seus amigos e contemporáneos, aos que se unen as promocións máis recentes da poesía galega. Entre os traballos publicados, salienta o poema «Na morte de Xosé Alexandre Cribeiro» de Bernardino Graña, que o poeta arranxaría nunha nova versión publicada en Luz de novembro, A Coruña: Espiral maior, 1997.

Achegueime por vez primeira á súa obra literaria no artigo «Indo pra máis perto da poesía de Cribeiro», publicado na revista Dorna: 21 (USC: 1995. pp. 125-131) que recuperei nesta anotación (12 de marzo de 2012) e que tamén se pode ler na páxina de poesiagalega.org, proxecto do poeta e profesor Arturo Casas e do seu equipo do GAAP (Grupo Alea de Análise Poética).

Este traballo levoume a aceptar a proposta do director xeral de Edicións Xerais, Manuel Bragado, para realizar unha edición crítica da súa obra poética para a colección Biblioteca das Letras Galegas que coordinaba na altura Ramón Nicolás. O volume saíu do prelo en 2004 e da súa Introdución reproduzo deseguida unha pequena parte, ao tempo que animo a lembrar a Xosé Alexandre Cribeiro coa lectura dos seus versos.

A OBRA POÉTICA DE XOSÉ ALEXANDRE CRIBEIRO

Indo pra mais perto [1979]

Xénese e historia editorial

Adóitase sinalar sempre que Cribeiro publicou tres libros de poemas, por seren títulos editados en diferentes coleccións e con case vinte anos de diferencia entre cada un deles. En efecto, desde Acoitelado na espera (1960) ata o libro póstumo A señardade no puño (1996), transcorren trinta e seis anos e practicamente no ecuador deste período habería que situar a outra entrega Indo pra máis perto (1979).

Ora ben, en rigor, habería que falar de dous únicos volumes, pois en Indo pra máis perto, que ve a luz na madrileña Akal editor, hai «tres libros de Cribeiro aquí recolleitos», como sinala Ferrín no prólogo. Así, neste volume, reedítase Acoitelado na espera (1960), que estaba esgotado na altura xa que a tiraxe na colección de poesía «Brais Pinto» era de cincocentos exemplares e o grupo cultural tiña trescentos subscritores de seu, polo que os títulos publicados xa desaparecían no primeiro ano. E tamén inclúe outro pequeno poemario, daquela aínda inédito, intitulado Doente na espranza (1962). Xunto a estas dúas obras de mocidade inclúense novos textos co mesmo encabezado que o volume. Outros poemas anteriores, a maioría deles en castelán, son desbotados polo propio autor neste volume que se pode considerar a súa opera omnia ata esa altura.

Indo pra máis perto ábrese cunha breve introducción do propio autor na que informa da data de composición dos poemas, na súa chegada a Madrid.

Penso que o leitor debe saber que istes versos comezáronse a escribir nos anguriantes días dos anos 1956 e 1957. Eran días certamente tensos; pro espranzadores.

A seguir xustifica o feito de dedicarlle o libro aos seus compañeiros de xeración, do grupo «Brais Pinto», nun parágrafo que remata con estas duras e fermosas palabras:

E é que non hai historia máis triste que a dos que nos fumos facendo na posguerra, sen escoitar un tiro; pero sentindo todo o medo informe de sabelos continuada na «paz».

Unha cita poética de Ezra Pound serve para dar inicio a un interesante prólogo, aínda que sobexo politizado e escrito en función das coordenadas da época, da autoría de Méndez Ferrín, no que arremete contra os críticos porque adoitan liquidar o nome de Alexandre Cribeiro cunha mención de esguello cando citan a «Brais Pinto» ou a Celso Emilio Ferreiro. Para o escritor de Vilanova dos Infantes, Cribeiro fixo e publicou poesía política sen influencias e con independencia de Ferreiro, e posúe o mesmo espírito que os «Brais Pinto», nomeadamente pola incorporación de materiais poéticos de literaturas non galegas e pola concepción do oficio de poeta como servidor da radical vivencia interna.

(…)

Comentarios desactivados en A obra poética de Xosé Alexandre Cribeiro

Abr 04 2017

Artigo en QPC (XXIV): Paco Souto, in memoriam

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para facer unha (re)lembranza do poeta Paco Souto. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Paco Souto, in memoriam

Demudado aínda o rostro e case sen palabras aínda que testemuñen a dor pola morte do amigo xeneroso e camarada da palabra Paco Souto, o Poeta, percebeiro e incansable activista cultural, que amou inmenso o mar, ese mesmo atlántico que lle reclamou como tributo a súa vida o 30 de marzo de 2017. Na súa memoria recupero unha anotación desta bitácora, publicada o pasado 14 de setembro de 2016, onde o propio Paco fala con paixón dos seus dous oficios, poeta e percebeiro.

Sirva esta gravación audiovisual para testemuñar que Nós nunca esqueceremos nin a túa afouteza nin a túa amizade.

Velaquí a devandita anotación:

O poeta Paco Souto a ensinar o seu oficio de percebeiro e a Costa da Morte nun fermoso documentario da televisión austríaca

O último día de agosto de 2016 apareceunos na caixa do correo electrónico unha mensaxe do amigo poeta Paco Souto, no asunto indicaba «documental de Peter» e acompañando a ligazón a un video na canle de youtube unhas breves palabras: «Este é o docu que fixemos en Agosto pasado. De momento só en alemán. Sintoo. Apertas».

En efecto, trátase dun documentario elaborado e emitido pola canle 2 da televisión pública austríaca (Produktion des ORF), baixo o encabezamento «Universum Wildes Spanien» (Universo da España Salvaxe, coido que se pode traducir así), que foi publicado o 18 de agosto na canle de youtube do documentalista Nino Wurm.

Na hora e media de duración deste excelente documentario, que ten unha fotografía fascinante, son moitas as imaxes de Galiza que se proxectan e nelas non podía estar ausente a Costa da Morte. No caso de non terdes paciencia ou tempo dabondo para visionardes todo o documentario, permítome aconsellarvos que o fagades entre o minuto 6:30 e o 14:30, de maneira especial a partir do minuto 11:00 no que aparecen unhas espectaculares imaxes de Paco Souto no seu oficio de percebeiro e explicando o seu labor á cámara, aínda que a tradución ao alemán superposta non nos permite escoitar a súa propia voz.

Tamén a partir do minuto 26:30, sempre aproximadamente, fálase do camiño de Santiago de Compostela na súa prolongación até Fisterra e novamente sairán as imaxes e a voz de Paco Souto, desta volta facendo un «lanse» de cana desde a costa.

Malia algúns tópicos que coido adiviñar no relato, o certo é que o documentario é excelente, aínda que só for pola beleza das imaxes, así que o recomendo vivamente.

Para complementar todo isto recupero un fragmento doutra anotación anterior do 1 de novembro de 2011.

Paco Souto, que logo de varios oficios, está vivir en Malpica de Bergantiños e a traballar moito en tarefas do mar, coma a dura e impresionante do percebeiro. Seu é ese fermosísimo poema intitulado «Furtivos», máis coñecido polo seu primeiro verso «A percebeira é unha illa», que se pode escoitar na súa propia voz (nesa dición sempre magnífica da que tanto aprendemos) na canle youtube e que eu coñecín através do dixital Quepasanacosta. Con outra xente, Paco Souto está detrás tamén da bitácora cultural percebedemalpica (hoxe en día inaccesible) e da canle do mesmo nome en youtube. Nestas dúas páxinas tedes gravacións que nos achegan olladas para dignificaren o traballo dos percebeiros.

Velaquí a letra do poema de Paco Souto, pertencente ao seu libro Fado (1998), editado por Letras de Cal e que no portal poesiagalega.org podedes ler completo.

Furtivos

xunta Mesura

A percebeira é unha illa
A illa ten nome de peixe esquivo
E os homes van

A lanchiña que os leva é de pau de laranxo
a lúa é unha laranxa apodrecida
a lúa debuxa cadaleitos nas furnas
de entre os mortos nascen percebes

Os ollos vagos non ven
son as mans acoiteladas as que cachean os tetos
a rapa áxil

E logo a lonxa
E a viaxe à Coruña ou Madrid
E o prato na mesa
E o sal na boca

Ese sabor a sal na boca
como se a morte viñese cada nove ondas

Paco Souto

(Fado. Compostela: Letras de Cal, abril de 1998)

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XXIV): Paco Souto, in memoriam

Set 14 2016

O poeta Paco Souto a ensinar o seu oficio de percebeiro e a Costa da Morte nun fermoso documentario da televisión austríaca

O último día de agosto apareceunos na caixa do correo electrónico unha mensaxe do amigo poeta Paco Souto, no asunto indicaba «documental de Peter» e acompañando a ligazón a un video na canle de youtube unhas breves palabras: «Este é o docu que fixemos en Agosto pasado. De momento só en alemán. Sintoo. Apertas».

En efecto, trátase dun documentario elaborado e emitido pola canle 2 da televisión pública austríaca (Produktion des ORF), baixo o encabezamento «Universum Wildes Spanien» (Universo da España Salvaxe, coido que pode traducir así), que foi publicado o 18 de agosto na canle de youtube do documentalista Nino Wurm.

Na hora e media de duración deste excelente documentario, que ten unha fotografía fascinante, son moitas as imaxes de Galiza que se proxectan e nelas non podía estar ausente a Costa da Morte. No caso de non terdes paciencia ou tempo dabondo para visionardes todo o documentario, permítome aconsellarvos que o fagades entre o minuto 6:30 e o 14:30, de maneira especial a partir do minuto 11:00 no que aparecen unhas espectaculares imaxes de Paco Souto no seu oficio de percebeiro e explicando o seu labor á cámara, aínda que a tradución ao alemán superposta non nos permite escoitar a súa propia voz.

Tamén a partir do minuto 26:30, sempre aproximadamente, fálase do camiño de Santiago de Compostela na súa prolongación até Fisterra e novamente sairán as imaxes e a voz de Paco Souto, desta volta facendo un «lanse» de cana desde a costa.

Malia algúns tópicos que coido adiviñar no relato, o certo é que o documentario é excelente, aínda que só for pola beleza das imaxes, así que o recomendo vivamente.

Para complementar todo isto recupero un anaco desta anotación do 1 de novembro de 2011:

Paco Souto, que logo de varios oficios, está vivir en Malpica de Bergantiños e a traballar moito en tarefas do mar, coma a dura e impresionante do percebeiro. Seu é ese fermosísimo poema intitulado “A percebeira é unha illa”, que se pode escoitar na súa propia voz (nesa dición sempre magnífica da que tanto aprendemos) na canle youtube e que eu coñecín através do dixital quepasanacosta. Con outra xente, Paco Souto está detrás tamén da bitácora cultural percebedemalpica (hoxe en día inaccesible) e da canle do mesmo nome en youtube. Nestas dúas páxinas tedes gravacións que nos achegan olladas para dignificaren o traballo dos percebeiros.

Velaquí a letra do poema de Paco Souto, pertencente ao seu libro Fado (1998), editado por Letras de Cal e que no portal poesiagalega.org podedes ler completo.

A percebeira é unha illa
A illa ten nome de peixe esquivo
E os homes van
A lanchiña que os leva é de pau de laranxo
A lúa é unha laranxa apodrecida
A lúa debuxa cadaleitos nas furnas
De entre os mortos nascen percebes
Os ollos vagos non ven
Son as mans acoiteladas as que cachean os tetos
A rapa áxil
E logo a lonxa
E a viaxe à Coruña ou Madrid
E o prato na mesa
E o sal na boca
Ese sabor a sal na boca
Como se a morte viñese cada nove ondas

Comentarios desactivados en O poeta Paco Souto a ensinar o seu oficio de percebeiro e a Costa da Morte nun fermoso documentario da televisión austríaca

Xuñ 15 2016

«O Museo da Pesca / Alexandre Nerium», unha fermosa reivindicación de Xosé Henrique Rivadulla Corcón

RibeirasdeSalitre01
RibeirasdeSalitre02
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

O escritor muxián Xosé Henrique Rivadulla Corcón vén de engadirse á xente da cultura que se está a pronunciar sobre o peche do Museo da Pesca de Fisterra coa publicación dunha ben fermosa reivindicación intitulada «O Museo da Pesca / Alexandre Nerium» no xornal La Voz de Galicia, edición de Carballo.

Precisamente este pasado domingo o programa da TVG que o propio Rivadulla Corcón dirixe e guioniza, Ribeiras de salitre, dedicaba o seu espazo a Fisterra e iniciábase cunha entrevista a Alexandre Nerium que non se debe perder (velaquí a ligazón). E deseguida reproducimos polo seu interese o mentado artigo de opinión co que concordamos absolutamente.

O Museo da Pesca / Alexandre Nerium

Museo da Pesca de Fisterra anda, por enfermidade, no pensamento de moita xente. Podemos comparalo cun enfermo agardando a que os doutores lle propoñan un tratamento, pero sen que cheguen a ver claro que tratamento, e mentres o enfermo empeorando. Non me plantexo de que xeito a Confraría de Fisterra, a Asociación Neria, e o Concello deberían chegar a un acordo no tratamento, aínda que si deberían atopar ese tratamento.

A cuestión que me importa é que nun pais tan falto de elementos con capacidade para crear sentimentos colectivos de unidade, para crear sentimentos de apego ao territorio, con forza para tecer confraternidades e construír orgullo do propio, o Museo da Pesca de Fisterra, sendo un elemento moi apropiado para crear todos estes sentimentos, parece condenado a ser unha ilusión que se perda na borraxeira como un pesqueiro á deriva que desaparece no mar.

E na Costa da Morte, e en Galiza, precisamos de sentimentos de orgullo, de confraternidade, de formar parte do territorio e de unidade. Pero Alexandre Nerium? Alexandre Nerium? Quería escribir o Museo da Pesca e o subconsciente traizooume e escribín Alexandre Neirium, ou sexa Manolo. Pero realmente traizooume o subconsciente? Pois non, o meu subconsciente foi fiel á verdade. O Museo da Pesca é Alexandre Nerium, Manolo. Así é, este Museo sen o poeta mariñeiro seguiría sendo un museo, claro, pero xa non tería a forza simbólica que transmite, porque o Museo da Pesca de Fisterra simboliza o espírito de supervivencia das xentes mariñas da Costa da Morte. Alexandre Nerium é un poeta desta costa que foi ao mar, traballou o mar, e segue co pensamento no mar, e a unión das dúas cuestións, poesía e mar, fan del un home exemplar para levar a diante a labor de dignificar o traballo da familia mariñeira que se pretende facer dende este Museo, porque el fala sempre cunha sensibilidade poética sustentada na paixón mariña. Se todos os homes e mulleres que amamos o mar e a Costa da Morte temos no Museo da Pesca un referente do que significa a cultura mariñeira é porque Alexandre Nerium nos fala do seu Museo e nos contaxia o seu amor polo que se conserva no Castelo de San Carlos, lugar físico do Museo, que é o pouso de séculos de duro esforzo de homes e mulleres que arrincaron do mar o xeito de construír a vida deles e das súas familias. E os que temos a costume de viaxar cada certo tempo a Fisterra e achegarnos ao Museo, ao que realmente imos é a pasar un tempo agradable de conversa con Alexandre Neirum, poeta salgado e mariñeiro de fonda sensibilidade.

Agora por el, por Alexandre Nerium, polo noso amigo Manolo, temos que movernos, abrazarnos con forza e facer todo o que nas nosas mans estea, axudando aos doutores para que este Museo siga coas súas portas e xanelas abertas a todos os ventos mariños durante máis anos que os que nos quedan a nós. A pervivencia do espírito da Costa da Morte despende tamén disto. E temos a obriga de ir visitar a o poeta ao seu Museo, aberto, durante moitos anos.

Xosé Henrique Rivadulla Corcón

Comentarios desactivados en «O Museo da Pesca / Alexandre Nerium», unha fermosa reivindicación de Xosé Henrique Rivadulla Corcón

Mai 11 2015

Roque Dalton, memoria do poeta e guerrilleiro salvadoreño

O corenta aniversario da morte do poeta e guerrilleiro salvadoreño Roque Dalton, nun asasinato aínda a día de hoxe non totalmente esclarecido, suscitou moitos artigos de interese (coma este en El Universal de México). Porén, quero salientar o programa realizado polo narrador Paco Ignacio Taibo II para a canle venezolana TeleSur. En tan só media hora, imprescindible, o programa intitulado «Los Nuestros, Roque Dalton el poeta guerrillero» percorre a súa biografía e a súa obra e ofrece testemuños inéditos. Recomendo moito a visión deste programa.

En abril de 2012 nesta bitácora xa falamos do poeta salvadoreño na anotación «Poetas de grafiti: Roque Dalton, Lois Pereiro…», da que rescato os seguintes parágrafos:

A min o nome de Roque Dalton acompáñame desde hai moitísimos anos, coñecino através dun texto que acompañaba a canción de Silvio Rodríguez «Unicornio», incluída no LP co mesmo título de 1982. Silvio dicía daquela: «Todo empezó por un amigo muy querido que tuve, un salvadoreño llamado Roque Dalton, quien además de haber sido un magnífico poeta fue un gran revolucionario, compromiso que le hizo perder la vida cuando era combatiente clandestino. El caso es que Roque tuvo varios hijos; entre ellos Roquito —el que hace tiempo se encuentra prisionero, y del que no se sabe suerte—, y Juan José, que jovencito y delgado como es fue guerrillero, herido, capturado y torturado. A este último fue a quien encontré hace poco y me contó que allá, en las montañas de El Salvador, andando con la aguerrida tropa de los humildes, trotaba un caballito azul con un cuerno».

Silvio Rodríguez sempre tivo interese pola aínda non esclarecida desaparición do poeta salvadoreño, como explicou aquí unha e outra vez, e mesmo compuxo un novo poema que publicou na súa bitácora segundacita.

A miña aproximación á obra poética de Roque Dalton non se fixo agardar, mais o certo é que nunca o citei na miña escrita, como si fixo en varias ocasións meu irmán Rafa Vilar, quen o tivo presente nun poema que fai parte do seu libro Migracións (Espiral Maior, 2008).

como non confundir, pequeno roque dalton,
as cóxegas dos teus poemas de azucre,
coa lima-estrataxema dunha revolución sen mares?
dixeron que escribías
nesas noites de marionetas caprichosas
en que os grilos beben o seu canto triste
sospeito que escribías
porque un fusil ás veces pesa demasiado
ou porque non tiñas onde meter tanta bala torpe
porque, se cadra, pequeno roque dalton,
os versos escorados que axitabas e exhibías
só eran vagalumes en ringleira pintando de máis verde
as montañas e as vermellas árbores
dun país en miniatura

E tamén moito antes nun artigo da súa autoría datado o 14 de abril do 2003 e publicado un día despois na revista Avantar da CIG baixo o título «Sen embargo, viva Cuba (ou Saramago ou Roque Dalton)», que máis tarde foi reproducido en castelán en La Jiribilla. Revista de cultura cubana.

«Mentres o imperialismo segue a invadir países e esperanzas (Iraq hoxe é só unha cruz máis no plano da hexemonía mundial ianque), algo pasa en Cuba: a revolución resístese á dominación… e Saramago di (El País, 14 de abril) que xa non pode máis, que disinte, que ata aquí chegou, que xa non vai seguir o ronsel da revolución cubana. Os últimos feitos acontecidos, marcados pola acedume da represión sobre a disidencia pro-ianque, afastan ao premio Nobel portugués de Cuba.

E un lembra que un poeta –e guerrilleiro– salvadoreño, de nome Roque Dalton, morto por cousa do imperialismo ianque, dixo unha vez algo así como que estaba moi ben morrer pola Revolución (xustiza social, igualdade, liberdade…) pero que tamén, chegado o caso, había que saber matar por esa mesma Revolución (xustiza social, igualdade, liberdade…). Case nada.

Así as cousas, é triste estar na tesitura de ter que sucumbir ás palabras de Saramago ou ás de Roque Dalton, mais tal día como hoxe hai que optar. A miña elección é por Cuba, polo pobo cubano e a súa Revolución, e contra o imperialismo. Se fose posíbel, hoxe querería parecerme a un home que se chamou Roque Dalton».

Finalmente, quero rematar reproducindo a letra do poema-canción do poeta Mario Benedetti e do cantautor Daniel Viglietti «Daltonica – A Roque» e deseguida o video onde pode escoitar o recitado musical a dúo:

Mario Benedetti:
Llegaste temprano al buen humor
al amor cantado
al amor decantado

llegaste temprano
al ron fraterno
a las revoluciones

Daniel Viglietti:
Pulgarcito de poeta
que se escapa y me cosquilla,
tan alegre, tan sin silla,
tan de amores torrenciales,
tan sin fin.

Alegría de una tierra
que se quita las fronteras,
se desnuda las caderas,
las volcánicas centrales
de una luz.

Mario Benedetti:
cada vez que te arrancaban del mundo
no había calabozo que te viniera bien
asomabas el alma por entre los barrotes
y no bien los barrotes se afojaban turbados
aprovechabas para librar el cuerpo

usabas la metáfora ganzúa
para abrir los cerrojos y los odios
con la urgencia inconsolable de quien quiere
regresar al asombro de los libres

Daniel Viglietti:
Yo lo vi,
yo lo vi, yo lo vi, yo lo vi.
El año treinta y dos
él no vivía y yo lo vi
contando sus historias
de futuro, iba entre mil.
Yo lo vi, yo lo vi, yo lo vi.

Mario Benedetti:
le tenías ojeriza a la pureza
porque sabías cómo somos de impuros
cómo mezclamos sueños y vigilia
cómo nos pesan la razón y el riesgo

por suerte eras impuro
evadido de cárceles y cepos
no de responsabilidades y otros goces
impuro como un poeta
que eso eras
además de tantas otras cosas

Daniel Viglietti:
Pobrecitos los poetas,
bendiciones son daltones,
donde hay huesos ven marrones
territorios prometidos
como un sol.

Tan bracito su poesía,
se levanta en los sensuales
laberintos marsupiales
y reparte polen rojo,
se abre en flor.

Mario Benedetti:
ahora recorro tramo a tramo
nuestros muchos acuerdos
y también nuestros pocos desacuerdos
y siento que nos quedan diálogos inconclusos
recícrocas preguntas nunca dichas
malentendidos y bienentendidos
que no podremos barajar de nuevo

pero todo vuelve a adquirir su sentido
si recuerdo tus ojos de muchacho
que eran casi un abrazo casi un dogma

Daniel Viglietti:

Yo lo vi,
yo lo vi, yo lo vi, yo lo vi.
Era el año dos mil,
ya él no vivía y yo lo vi.
La muerte equivocada lo llevó
y él anda aquí;
y yo lo vi, yo lo vi, yo lo vi.

Mario Benedetti:
el hecho es que llegaste
temprano al buen humor
al amor cantando
al amor decantado
al ron fraterno
a las revoluciones

pero sobre todo llegaste temprano
demasiado temprano
a una muerte que no era la tuya
y que a esta altura no sabrá que hacer
con tanta vida.

Daniel Viglietti:
Pulgarcito de poeta
que se escapa y me cosquilla,
tan alegre, tan sin silla,
tan de amores torrenciales,
tan sin fin.

Crece armado de esperanza,
desentierra lo perdido,
le hace un hijo de sonido
al silencio de ese pueblo
que es maestro de sus sueños.

Que se escapa y nos cosquilla,
tan sin miedo, tan sin silla,
tan amado, tan armado,
tan de todos, Salvador.

Comentarios desactivados en Roque Dalton, memoria do poeta e guerrilleiro salvadoreño

Mar 05 2015

Poemas (LXXIV): «Irish Eyes» («Ollos irlandeses»), de Leonard Nimoy

Spok2
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

De dicirmos que hai pouco finou o poeta Leonard Nimoy (Boston, 1931-2015) case ninguén das persoas que seguen esta bitácora sabería de quen estou a falar, mais se lembramos que se trata do actor que interpretaba a Mr. Spock na serie Star Trek, da que mesmo dirixiu algúns episodios, e axiña á nosa memoria acudirá o seu rostro de orellas aguzadas.

Porén, Leonard Nimoy, Mr. Spock, era moito máis que iso. Era fotógrafo e poeta, tamén. A súa paixón pola fotografía adoitaba ter espírito crítico, para defender moitas causas. A fotografía que se reproduce nesta anotación (abaixo) fai parte dun proxecto creado para expresar a idea do poder feminino, intitulado The Full Body Project (2007).

E da revista dixital mexicana Círculo de Poesía, que publica unha breve antoloxía de textos, reproduzo o seu poema «Irish Eyes» («Ollos irlandeses»), cuxa tradución ao castelán é da autoría do poeta Roberto Amézquita (Ciudad de México, 1985).

Irish Eyes

Irish eyes, there for me
Laughter in the rain
You called me child
My heart ran wild
I must have been a pain
Irish eyes were kind to me
You said I was a kid
The one regret
I harbor still
Is what we never did
We sat in cars and later bars
I wish we could again
To pay to you
My gratitude
For what you gave back then.
They came to me too late to say
That you were gone from now
Oh, how I wish
That I had known
And could have helped somehow.
I carry still within my ear
The laughing voice I heard
When Irish eyes
Did smile at me
Now, fly away, my bird.

Leonard Nimoy

Ojos irlandeses

Ojos irlandeses, allí para mí
risa entre la lluvia
—me llamaste niño—
mi corazón se volvió loco
debo haber sido un dolor
los ojos irlandeses me fueron benévolos
tú dijiste que yo era un niño
el único remordimiento
que albergo todavía
es lo que nunca hicimos
sentados en coches y bares postreros.
Me gustaría que pudiéramos otra vez…
para extenderte en pago
mi gratitud
por lo dado en aquel entonces.
Ellos vinieron a mí demasiado tarde para decir
que te has ido —por ahora—
¡Oh, cómo desearía
haberlo sabido,
y haber ayudado de algún modo!
Yo llevo todavía dentro de mí
la voz risueña oí
cuando los ojos irlandeses
fue que me sonrieron
ahora, vuela
lejos, pájaro mío.

Spok1

Comentarios desactivados en Poemas (LXXIV): «Irish Eyes» («Ollos irlandeses»), de Leonard Nimoy

Xuñ 13 2013

O mariñeiro-poeta Xosé Iglesias recita en alta mar o poema «Na outra banda do mar constrúen o navío» de Antón Avilés de Taramancos

De Xosé Iglesias, mariñeiro-poeta, xa falei nesta anotación, despois de o coñecer persoalmente, malia que é natural da miña propia vila, na Homenaxe Nacional a Bernardino Graña (Cangas de Morrazo, 1932), celebrada n’A Coruña baixo o lema MEDRE O MAR! e organizada pola AELG (Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega) e o Colectivo ArTeu, da que xa falamos aquí e acolá.

Naquela anotación xa se dixo que Xosé Iglesias escribe versos e mantén unha canle propia de videos en youtube ben interesante, con poemas da súa autoría como «Transfusión oceánica», mais tamén con poemas que lle son queridos.

Este é o caso do video que achegamos hoxe, no que máis unha vez en alta mar recita un poema, deste volta ese magnífico texto de Antón Avilés de Taramancos (1935-1992) que principia co verso «Na outra banda do mar constrúen o navío» do libro As torres no ar (Sotelo Blanco).

Curiosamente este é un dos meus poemas de cabeceira e foi o que escollín para o proxecto da AELG (Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega) que nos solicitaba a lectura de textos propios e dun poeta a reivindicar. O meu dicir de «Na outra banda do mar constrúen o navío» de Antón Avilés de Taramancos é ben moito máis maino que a poderosa interpretación que realiza o amigo Xosé Iglesias en alta mar. Velaquí nesta ligazón a miña calma lectura.

Comentarios desactivados en O mariñeiro-poeta Xosé Iglesias recita en alta mar o poema «Na outra banda do mar constrúen o navío» de Antón Avilés de Taramancos

Xuñ 11 2013

Breizh no programa «Zigzag Diario» da tvG2


(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

O programa «Zigzag Diario» da tvG2, que presenta María Solar (tamén ela autora infantil), adoito procura adicar aos libros a súa edición dos luns. No programa de onte luns, 10 de xuño, emitiu a entrevista gravada hai uns días na compostelá Granxa do Xesto e que me realizou o xornalista Francisco Novo (quen fora director do desaparecido programa cultural «Miraxes») para falarmos do meu poemario Breizh (Toxosoutos, 2012), na que tamén fago a lectura de tres haikus dos que compoñen o libro.

Antes de gravar, lembrei con Francisco Novo que nos coñecemos cando era xornalista do Faro de Vigo hai ben anos, os dous mozos aínda, e daquela fíxome unha entrevista en Rianxo, cando eu estaba a recibir un premio importante para min, pois como contei aquí, en 1985, fun merecedor do XI Premio de Narracións Curtas «Modesto Rodríguez Figueiredo», convocado polo Patronato do Pedrón de Ouro, polo relato «Augas de silencio», que a xuízo de Basilio Losada, presidente do xurado, significaba «toda una revelación». Aquel xurado estivera composto ademais por Avelino Pousa Antelo, como secretario, Avelino Abuín de Tembra (os dous xa finados), Carmen García Rodríguez, Manuel Quintáns Suárez e Luís Alonso Girgado. Andando o tempo tiven trato con algunhas destas persoas e mesmo Carmen García Rodríguez foi unha das miñas docentes de Lingua Galega cando me reincorporei aos estudos para facer Filoloxía Galego-Portuguesa na USC.

Para as persoas que teñan interese e que non puideron ollar o programa na súa emisión ao vivo diremos que xa está na televisión á carta e o fragmento que se ocupa do libro vai desde o minuto 21:50 até o 25:00, máis ou menos, aínda que eu recomendaría, coma sempre fago, visionar a totalidade do programa que dura media hora e que nesta ocasión tamén entrevista a Xosé Carlos Caneiro, engade unha reportaxe sobre os trinta anos dos Premios Xerais ou fala da inauguración da excelente proposta de imaxes do proxecto Mil Ríos dos fotógrafos Fran Herbello e Manuel Sendón, alén doutros interesantes contidos.

Agardo que sexa do voso agrado.

Comentarios desactivados en Breizh no programa «Zigzag Diario» da tvG2

Feb 13 2013

No, a película de Pablo Larraín sobre a ditadura chilena


(Trailer e unha das escenas da película chilena No de Pablo Larraín)

O peche das salas dos Multicines Compostela empobreceu de maneira considerable a posibilidade de ollarmos un cinema diferente ao que asolaga as cartelairas comerciais, de quitado das proxeccións que en novembro adoita traer o programa do festival Cineuropa.

Este baleiro obrigounos a unha fugaz visita á cidade coruñesa, pois nunha das salas Filmax no peirao estaba a proxectarse No, a película chilena dirixida por Pablo Larraín e que está seleccionada para o Óscar á mellor película estranxeira.

Tiñamos varias razóns para ollar o filme e non saímos defraudados. O argumento narra a historia do plebiscito que en 1988 puxo fin a 15 anos de ditadura de Augusto Pinochet iniciada en 1973, coa morte violenta do presidente socialista Salvador Allende. Un acontecemento que, malia producirse cando eu era apenas un raparigo, encheu de emotividade e ideoloxía toda a miña mocidade. Moitos documentarios, moitas lecturas, mesmo moita música que escoitaba nesa altura, tiñan a ver co fascista golpe de estado de Pinochet. Lembro escoita,r até que a fita magnetofónica deu en romper, fermosos discursos de Salvador Allende, que por sorte hoxe poden atoparse doadamente na rede.

Outra razón é que a película está baseada nunha obra de teatro do escritor chileno Antonio Skármeta intitulada El plebiscito. Skármeta é autor que nos interesa desde que lemos a súa magnífica novela Ardiente paciencia, que tamén goza dunha digna e meritoria versión cinematográfica co título Il Postino (El cartero de Pablo Neruda).

A trama é sinxela. Un exiliado que regresou a Chile (encarnado polo actor mexicano Gael García Bernal) pon o seu talento nunha axencia de publicidade ao servizo da campaña a favor do “Non” nun referendo que o ditador Pinochet viuse na obriga de convocar, a causa da presión internacional, para decidir se seguiría no poder até 1997. Os partidarios do “Non” só dispuñan de 15 minutos diarios na televisión oficial do réxime. O resultado é coñecido: 44,01% para o “Si” y 55,99% para o “No”.

O director, Pablo Larraín, filmou sen alta definición, porque a película mestura a ficción con escenas documentais tiradas da realidade. E nunha entrevista ao diario chileno La Tercera subliñaba unha idea que comparto a respecto do neofranquismo que respira a nosa sociedade: «La gente más joven ve a Pinochet como algo lejano».

Así que, se tedes oportunidade, non perdades esta película necesaria.

Comentarios desactivados en No, a película de Pablo Larraín sobre a ditadura chilena

Xan 31 2013

Benvida e parabéns ao «Proxecto Buserana. Muxía, pola defensa do Patrimonio Cultural Inmaterial»


(Cabezallo do Proxecto Buserana de Muxía. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Nestes días vén de se presentar o denominado «Proxecto Buserana», que leva como subtítulo «Muxía, pola defensa do Patrimonio Cultural Inmaterial». É unha fermosa idea de Viki Rivadulla, artesán e Técnica de Cultura do Concello de Muxía, que vén de coller forma nunha coidada páxina web na que se atesouran centos de documentos e imaxes que trascenden a localidade costeira para se converteren en parte do noso patrimonio cultural nacional.

Ogallá nesta nosa Nación milenaria agrómanse moitas iniciativas coma esta, nun labor de investigación e recuperación que se iniciou co Seminario de Estudos Galegos (SEG) por volta de 1923 e que ten hoxe o seu máximo expoñente no Museo do Pobo Galego.

Moitos parabéns, pois, que personalizo en Viki Rivadulla, mais que se debe estender a todas as persoas que fan posible esta achega coa súa desinteresada colaboración.

O «Proxecto Buserana» está artellado, polo de agora, en diferentes seccións e premendo nos títulos hai unha ligazón aos seus contidos:

Xa tan só a posibilidade de ollarmos as numerosas e fermosas fotografías e os videos recollidos xa paga a pena. Porén, son moitos os capítulos de interese e agradezo de maneira persoal que reproduzan no apartado de literatura un dos poemas da miña autoría que atoparon inspiración nas paisaxes de Muxía. Trátase do poema H ou IX do meu Abecedario da desolación (Espiral Maior, 1997), no que se fala da «furna da Buserana».

H

Nadie me salvará de este naufragio
si no es tu amor, la tabla que procuro,
si no es tu voz, el norte que pretendo.

Miguel HERNÁNDEZ

IX

o mar, ben coñecido, non oculta segredos
na costa de muxía, despido polos brazos
de occidentais paisaxes lambe as súas contornas
ata bater coa lingua na erosión máis profunda,
mentres ollos pechados son martiños peixeiros.

o mar esperta cedo, debruzando nas rochas,
e un brazo tumultuoso penetra ben adentro
na esvaradiza furna de buserana, labios
pedregosos reciben o contacto salobre
das lúbricas areas como carnes abertas.

o mar desvergoñado rebenta en escabrosas
acometidas, ondas máis doridas salpican
as íntimas paredes con escorregadizos
aceites e na furna sonidos interiores
procuran a mestura cos xemidos das augas.

o mar decrece lento na breve retirada
da baixamar, en horas futuras novos azos
serán agradecidos pola furna con voces
de azucre e de melindres, namentres senllos corpos
dormen amalgamados e o amor se reinventa.

o mar, este mar mesmo, testemuña naufraxios
e ten na pel escritas enigmáticas lendas
ou certos episodios, fala dunha doncela
morta de amor, dun vate que mataron por ela.
como tamén son bardo pregunto o meu destino.

Comentarios desactivados en Benvida e parabéns ao «Proxecto Buserana. Muxía, pola defensa do Patrimonio Cultural Inmaterial»

Next »