ObituariosArchive for the '' Category

Mar 10 2017

«A Pondal», de Gonzalo López Abente, o primeiro epicedio no pasamento do bardo pontecesán




Hai cen nos, tal día coma hoxe, e tan só tres días despois do pasamento do bardo pontecesán Eduardo Pondal o poeta muxián Gonzalo López Abente escribía o primeiro epicedio ou composición lírica na súa lembranza. O texto vería a luz unhas semanas despois, pois o poema «A Pondal» vai ser publicado por A Nosa Terra, 15, 10 de abril de 1917. Porén, a familia conserva un manuscrito, datado un mes antes «Muxía, 10 – Marzo 1.917», acompañado da sinatura autógrafa e sen a cita dos versos de Queixumes dos pinos. O manuscrito presenta numerosas enmendas, entre elas o trazo de Gonzalo López Abente elimina a estrofa que poñemos entre paréntese.

A PONDAL

Dend’o chan de Bergantiños

«Neste despoxo oscuro,
Algo d’insigne eu miro;
N’él vexo, un non sei qué,
De grande e de divino;
Cal astro que tuvera antigamente,
Un resprandor altivo;
Algo de somellante n’él contempro,
A un luceiro extinguido…»
(De Queixumes dos pinos).

Ouide ao mais cativo
dos fillos de Breogán,
que os doentes queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.
_____

«Virxen válme! Un cadavre!»
os ecos repetino
pol-as esquivas gándaras
do chan de Bergantiños.
«Virxen válme! Un cadavre!»
marmularon-os pinos
c’o medoñento son
de penados espíritos.

Un cadavre! berrano
os corvos montesíos,
erguendo de antre as uces
o seu voyo fatídico.
As correntes lixeiras
dos cantareiros rios,
cantano tristemente
un funeral dôrido;
y-as furnas, fondas, negras,
remexeron no abismo,
c’os tombos escumantes do mar bravo,
temerosos muxidos.

Cubrínose de brétemas loitosas
os dous fachos altivos:
—facho de Touriñán
e facho de Lourido;—
vixiantes soberbos
do noso chan querido
onde van aniñaren
de noite os mazaricos.

(Ouide ao mais cativo
dos fillos de Breogán,
que os dôridos queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soaron
os cantos valerosos de Pondal.)

Pobre terra de Xallas
por onde o Bardo amigo
cruzóu cando estudeante
calado e pensativo;
¿por qué tan triste o vento
funga nos toxos hirtos?
¿Qué tendes? ¿Qué decides?
¡Un morto!… ¿Quén morrío?
Y-a fada de Rouriz
berróume nun sospiro:
—Foise Gundar, o nobre fillo d’Ouro;
morréu Gundar, o meu amado fillo.
______

Ouide, ouide todos
a un fillo de Breogán,
que os doentes queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.
______

Rouriz e Morpeguite
con falar compunxido,
co-as guedellas revoltas
e das bágoas nos ollos o rebrilo,
dixénome: —Pois tí,
que inda nas veas tes sangue do estinto,
pol-o amado dos celtas
un canto entoarás tenro e dôrido.
¿Mais onde a inspiración
ha de hachar un cativo
parente de Gundar,
anque o peito afrixido
y-atormentado teña?
E Morpeguite dixo:
—Repetide o que oyéu
a boa Bergantiños.
Y-é verdade que n-hai
outro falar mais dino
que aquel falar valente
do noso Bardo estinto:
Ouide, pois, ouide,
o que oyéu Bergantiños:
«—Neste despoxo oscuro,
algo d’insigne eu miro;
N’él vexo, un non sei qué,
de grande e de divino;
cal castro que tuvera antigamente,
un resprandor altivo;
algo de somellante n’él contempro
a un luceiro extinguido…»

____

Est’é o que ven decirvos
un fillo de Breogán,
c’os doentes queixumes
que respetoso trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.

Muxía-III-1917

No responses yet

Mar 09 2017

«O nobre bardo Gundar», un artigo de Antón Zapata García sobre Eduardo Pondal no décimo terceiro aniversario do seu pasamento


(Campa de Eduardo Pondal. Imaxe tirada de Etnoga)

Eduardo Pondal, co que estaba emparentado por liña materna, está moi presente na obra poética en galego de Antón Zapata García (Laxe, 1886 – Bos Aires, 1953), que estudei na miña Tese de Doutoramento, xa desde o primeiro poema que localizamos, o soneto «A casa d’o poeta Pondal» (Suevia, Revista Gallega Regionalista, Bos Aires, nº 7, 24 de maio de 1913), como xa relatei nesta anotación.

Mais tamén é o eixo da súa oratoria, pois o 5 de xuño 1930 Antón Zapata García vai ser o protagonista dun dos actos públicos que lle deu máis sona e polo que había de ser recordado durante moito tempo, ata o punto de calquera das súas concisas biografías adoita salientar este episodio. Nesta data pronuncia a conferencia Edoardo Pondal, Sentimento e Libertá da Terra Galega, que foi publicada pouco despois e que constitúe un brillante exercicio interpretativo do significado simbólico da obra pondaliana, realizado desde parámetros próximos ao celtismo, que era unha das compoñentes básicas do ideario nacionalista naquela altura.

Alén da conferencia Edoardo Pondal: Alma, Sentimento e Libertá da Terra Galega, que foi editada en libro e reproducida por entregas nas revistas A Fouce e Alborada, tamén vai ser unha referencia indispensable na súa escasa produción de artigos xornalísticos en galego, nomeadamente nos intitulados «O nobre bardo Gundar» e «O banquete da libertá en Conxo, e Pondal» do que xa se falou aquí).

Hoxe reproduzo o primeiro deses artigos publicado na revista Alborada, nº 55, Bos Aires, maio de 1930, asinado co pseudónimo Antón d’Espiñaredo e escrito no décimo terceiro aniversario do pasamento do poeta da Ponte-Ceso, finado na cidade coruñesa o 8 de marzo de 1917. Velaquí a lembranza do seu parente Antón Zapata García:

O NOBRE BARDO GUNDAR

Cumpríose, o 8 de Marzal, o trece aniversáreo da morte do grorioso aitor do libro de fondosas poesías tiduado “Queixumes dos Pinos”, a maoria das coales teñen tal soxeitividá e vouga brétema poétecas, que non lle foi posibre a ninguén, hastra a data, aprisioalas no pretenso comento críteco, nin tampouco, na laudanza que vaia parella co-a valía de tan outa donte de ispirazón do bardo bergantiñán, que dixo, facendo ximer ô fermoso istrumento de feitura

d-un cisne lanzal: “Pol-o baixo cantando,
o bóo bergantiñán”…

e que findóu o devandito libro, tamén tañindo as cordas de ferro:

“Pol-o alto cantando,
o sonoroso vai”…

De canta inxéneca, tenrura, rebertía e suidade contén “Queixumes dos Pinos”, antre os primeiros dous versos do mesmo e os dous primeiros, tamén, do derradeiro poema, non é cousa de intental-o agora facer coñecer. Abonda descir que nos fala de groriosos días que virán pro ben da noda nobre raza celta, tan fidel e nobre irmán da libertá: fálanos da probe filla de Galiza que traballando en Madrí, na cas dos Condes de Sansueña, descía, sin podel-o remedear, chorosa, sin faguer caso das riquezas da súa siñora que, coma tal, máis ben era a sua nai adoitiva, cando lle perguntóu de onde era:

“O meu lugar é Gundar…
non lonxe de Pasarela…
preto da areosa LAXE”…

E que, aprisoada pol-a mágoa, voltóu a descir, como n-un rauto de desesperanza suidosa e tenra:

“Ouh, terra de San Simón
de Nande, vizosa terra,
morra en primeiro sin verte
antes que de ti m-esqueza”;

dínos, eisimesmo, Pondal, do consello que lle da â probe nai galega que quere facer durmir ô seu filliño con muliebre e prácidos cantos:

“Non cantes tan tristemente,
probe e desolada nai;
non lle cantes cantos brandos
pra adormecer o rapaz;
onde está a cova do sono
no céltico carballal;
cántalle cantos ousados
que esforzado o peito fan;
cántalle o que xa cantara
o nobre bardo Gundar:
¡A lus virá para a caduca Iberia,
dos fillos de Breogán!…”;

díxonos, Pondal, con armoñosos versos, aquela suidá que nos rila cando sospiramos pou unha ben querida muller:

… “Ti tes dos meus males a doce manciña,
ouh, rosa de Corcoesto”;

e, pol-o atinxente a libertá, Edoardo Pondal, como nadia soubo facel-o, suidoso e reberte, dixo:

“… ¡quen poidera ser voso compañeiro
pol-a agreste soedá!…”,

dirixíndose ôs feros corvos da terra de Xallas, vougos, ceibes, e sin saber de oxe e de mañán; sempre ceibes, supremo ben dos humáns, hastra que a morte veña a coutarnos a veneira da vida.

Tal contén, nomeado â lixeira, o libro “Queixumes dos Pinos”, cuio aitor, Edoardo Pondal, lembramos agora no trece aniversáreo da súa santa morte, e cuia mentalidade, vida, corazón, sentimiento e libertá adicóu â súa raza, nobre e xenerosamente, nos cantos que “xa cantara o nobre bardo Gundar”.

Antón d’Espiñaredo

(Alborada, nº 55, Bos Aires, maio de 1930)

No responses yet

Mar 09 2017

Artigo en QPC (XXII): El Eco de Mugía (1902-1904). No 115 aniversario dunha cabeceira da prensa costeira


(As imaxes das cabeceiras proceden de exemplares fotocopiados do fondo documental do antropólogo Manuel Vilar Álvarez a quen moito lle agradezo a súa cesión)

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para facer unha lembranza dunhas das cabeceiras históricas da imprensa da Costa da Morte. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

El Eco de Mugía (1902-1904). No 115 aniversario dunha cabeceira da prensa costeira

Algún exemplar recuperado polo antropólogo muxián Manuel Vilar Álvarez foi o meu primeiro achegamento ao quincenario El Eco de Mugía, que naceu hai 115 anos, en 1902, e que deixou de se publicar en xullo de 1904. Foi todo o descubrimento que me había ser moi útil cando elaborei a Antoloxía Poética de Gonzalo López Abente (Espiral Maior: 1995).

Un par de anos despois tiven que profundar un pouco máis no estudo do devandito periódico, cando principiei a traballar como bolseiro de investigación (rematada a carreira de Filoloxía Galego-Portuguesa) no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora de Literatura Galega na USC Dolores Vilavedra, pois tiven a honra de ser un dos redactores que elaborou as fichas dos volumes II. Publicacións periódicas (1997) e III. Obras (2000). No primeiro volume o artigo sobre El Eco de Mugía é da miña autoría, aínda que por decisión editorial, que eu moito non comparto, as fichas non van asinadas polo autor da entrada de xeito que cada quen puidese responsabilizarse do texto que se publicou. Velaquí a miña achega:

«El Eco de Mugía. Periódico Independiente. Defensor de los intereses generales del partido judicial de Corcubión» así eran a cabeceira e o subtítulo deste xornal que apareceu en Muxía no ano 1902. Publicábase os días 15 e 30 de cada mes e o seu director-propietario era o poeta local Gonzalo López Abente. O último número do que temos constancia é o 42, do 15 de xullo de 1904, que se abre coa nova do falecemento de Xulia Abente Lago, nai do poeta, e unha esquela da redacción que cobren toda a portada. Gonzalo López Abente era o autor da maioría dos artigos, moitos deles asinados con pseudónimos. Con frecuencia o xornal publicaba contos ou poemas, cunha notable presenza da literatura en galego. Así, no número 21, do 13 de setembro de 1903, que sae canda as festas locais da Barca, hai numerosos poemas en galego asinados por Victorino Abente Lago, Aurelio Ribalta, Galo Salinas Rodríguez, Florencio Vaamonde, Francisco Tettamancy, Uxío Carré Aldao, Salvador Golpe e Víctor Castro Rodríguez. Ademais, reproducen o poema «A romaría da Barca» de Rosalía de Castro e publican un conto de Enrique Labarta Pose sobre o mesmo tema. Este relato vai suscitar unha interesante polémica nos números que seguen, pois é criticado polo párroco de Muxía que o consideraba difamatorio. Nos poucos exemplares conservados sobrancean as plumas de Víctor Castro Rodríguez e do propio director da publicación, que asina moitos poemas.

Malia non o precisar na anotación parece obvio que a desaparición de El Eco de Mugía coincide co pasamento da nai do poeta. Como datos a engadir a esa ficha, nomeadamente literaria, aínda se podería subliñar que foi o banqueiro e político muxián Manuel Miñones Barros (que anos despois foi alcalde de Corcubión e pai do deputado republicano José «Pepe» Miñones Bernárdez, asasinado en 1936) o principal mentor do periódico, malia que a alma mater como fundador, propietario e director foi como xa se comentou o poeta Gonzalo López Abente. E tamén se sabe que nos seus inicios mantivo algunhas polémicas por defenderen intereses políticos contrapostos ou diverxentes co periódico El Celta de Corcubión (1901-1902), como cita o noso investigador Luís Lamela na súa obra Pepe Miñones. Un crimen en la leyenda (1900-1936) (Edicións do Castro: 1991), de obrigada lectura como moitos outros traballos que levan o aval da súa sinatura.

Aínda que o xornal coruñés La Voz de Galicia e o compostelán El Eco de Santiago saúdan a súa aparición durante os primeiros meses de 1903, temos varios testemuños de que o primeiro número (ata hoxe ilocalizable) do quincenario El Eco de Mugía debeu saír en novembro de 1902, pois así o recollen senllas anotacións breves de La Idea Moderna. Diario democrático de Lugo, no seu núm. 3576 (20-novembro-1902) e na emigración El Eco de Galicia. Órgano de los gallegos residentes en las Repúblicas Sud-Americanas, no seu núm 402 (20-decembro-1902). Daquela será en novembro cando celebremos o 115 aniversario do xornal, do que por certo a monumental base de datos do proxecto Galiciana. Biblioteca Dixital de Galicia (http://biblioteca.galiciana.gal/gl/inicio/inicio.do) aínda non posúe ningún exemplar dixitalizado. E é unha tarefa que se debería realizar antes de que desaparezan os ben escasos que se conservan a día de hoxe.

No responses yet

Feb 09 2017

Recensión a [Obituario], de Rocío Leira, en Grial 212

No último número, 212 (outubro, novembro, decembro do 2016) de Grial, Revista Galega de Cultura, que desde hai uns días xa anda polas librarías, e tamén se pode adquirir en edición dixital desde a propia páxina da Editorial Galaxia, asino na habitual sección intitulada «O espello das letras» unha recensión intitulada «Poesía (necesaria) contra os feminicidios» para dar conta do libro de poemas [Obituario], de Rocío Leira. Unha versión previa desta recensión viu a luz no dixital Que pasa na costa.

Por outra banda, este ben interesante número, 212, está centrado na «Historia e memoria do 36», monográfico coordinado polos historiadores Lourenzo Fernández Prieto, Antonio Míguez Macho e a crítica literaria Dolores Vilavedra, e no que participan outros profesores e especialistas no tema como Antonio Cazorla Sánchez, Germán Labrador Méndez e Lourdes Otaegi Imaz.

Alén diso, María Dolores Cabrera recupera o interesante epistolario entre Víctor Casas, dirixente galeguista e daquela administrador d’A Nosa Terra, asasinado en 1936, e Fermín Penzol, daquela militante nas Mocidades Galeguistas en Madrid. A maiores, xunto coa creación poética de Marilar Aleixandre e a narrativa de Xacobe Pato Gigirey, colaboran o profesor Xesús Alonso Montero cun traballo sobre a filóloga portuguesa Elsa Gonçalves e Xosé A. Ponte Far con outro sobre Valle-Inclán e a súa relación coa cultura galega; entre outras temáticas e seccións habituais.

Velaquí a devandita recensión ao completo:

Poesía (necesaria) contra os feminicidios

[Obituario]

Rocío Leira

Negreira: Concello de Negreira, 48 páxinas

A primeira obra poética individual de Rocío Leira (A Pereiriña, Cee, 1979), logo da súa novela curta Universo Pitágoras (Biblos, 2013) e do conto infantil O becho que quería comer á avoa (Galaxia, 2015), chega co aval de gañar o IV Premio de Poesía que leva o nome do poeta negreirés Xosé Manuel López «Ardeiro» e leva por título [Obituario].

O libro, con Limiar do crítico literario Ramón Nicolás e cuberta ilustrada por Héitor Picallo, está editado polo Concello de Negreira, co apoio da secretaría xeral de Política Lingüística, porén as bases do certame só contemplan unha tiraxe reducida, da que se lle fai entrega de 150 exemplares á gañadora. Este feito e a escasa visibilidade, por mor dunha inaxeitada distribución, converten este poemario en marxinal como adoito sucede con outras obras poéticas da nosa literatura. E abofé que é unha mágoa que isto aconteza, nomeadamente con esta obra que acolle un discurso poético contra os feminicidios, unha doenza de sempre dolorosa e triste actualidade.

A construción do libro alicérzase nun percorrido cronolóxico que vai dende o 12 de xaneiro de 2015 até o primeiro de novembro dese mesmo ano. Son 41 poemas que testemuñan con nome e apelidos (ás veces só co nome ou coas iniciais e en tres casos con datos descoñecidos) a outras tantas mulleres reais que morreron por violencia sexista no estado español durante eses dez meses, de maneira que a data do seu feminicidio, o seu nome, a súa idade (a máis vella de 71 anos e a máis nova de 22) e o lugar do seu asasinato conforman o encabezamento de cada poema, coa veracidade duns datos tirados da prensa e que poden semellar fríos mais que converten esa friaxe en desacougantes evidencias do terror exercido contra mulleres de calquera clase ou condición.

Na maioría dos textos a autora opta porque a voz poética sexa a primeira persoa das propias mulleres asasinadas, nun exercicio de se situar (e de nos situar) nos seus pensamentos e nas súas reflexións íntimas antes de seren vítimas das súas parellas, a quen se dirixen nun diálogo xordo, mesmo interpelándoos con preguntas retóricas sobre as sempre inexplicables razóns da violencia ou anticipando desde o medo un funesto final: «Caio dentro do sono, premeditando / o instante exacto / no que hei de morrer».

En moitos menos textos ese suxeito devén nunha voz colectiva feminina, aínda que o contido non se afaste dos anteriores. A única excepción á voz das mulleres prodúcese no poema datado o 3 de maio de 2015 no que a barbarie do asañamento contra a vítima fai que desta volta sexa un sarxento da garda civil quen narre en primeira persoa o macabro achado: «atopeina tendida, / moldeando un chan inmenso de leucocitos».

Son versos tinxidos de dramatismo que as máis das veces describen o espazo físico das agresións como casa violenta, fogar atravesado ou directamente un inferno, mais tamén relatan a angustia da espera «tratando de averiguar / que agocha o teu rostro de veleno» ou o sufrimento en silencio. E así mesmo a deriva psicolóxica de moitas desas mulleres, que en ocasións desvelan un prometedor pasado en parella axiña transformado en espertar da besta: «Eu que nacín aberta ó entusiasmo (…) non sei como cheguei ser / muller / es / cin / di / da / do teu corpo».

Neste senso son varios os poemas que amosan a metamorfose producida desde unha iniciática relación de amor, mesmo idealizada e chea dunha tópica romántica, até a progresiva deteriorización. O breve poema datado o 27 de agosto de 2015 é unha boa mostra:

O noso amor pensou en ser ceo,
incluso mar,
pero só alcanzou a ser unha
caduca,
murcha,
podre,
podre podrísima mazá.

Rocío Leira é quen de converter a violencia machista das frías cifras estatísticas nun exercicio literario que busca reivindicar e perpetuar a memoria das vítimas, a única maneira de combater(mos) esa sensación de efémero acto de denuncia, como esas concentracións pouco numerosas que se suceden despois de cada feminicidio ou como o recanto que ocupan, cada vez máis pequeno e máis lonxe dos titulares dos noticieiros e dos xornais: «Mañá os diarios deitarán letras sobre os feitos / e en poucos días sobreviviranos / coma sosa cáustica, o silencio».

Sen unha linguaxe sobexo requintada, senón próxima do cotián, esta proposta poética necesaria que bate nas nosas conciencias incluso pode ser de moita utilidade para xerar actividades didácticas nos centros de ensino arredor, e non só, do 25 de novembro, data aprobada pola asemblea xeral da ONU como Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller.

Miro Villar

Comentarios desactivados en Recensión a [Obituario], de Rocío Leira, en Grial 212

Out 14 2016

Addio, Darío Fo

dariofo
(Imaxe tirada do blogue Letras in.verso e re.verso)

Onte foise o dramaturgo, actor e director de escena italiano Darío Fo, unha persoa rebelde e crítica co poder, a quen seguimos desde hai ben anos. Débolle ao amigo Artur Trillo Sendón, fundador da compañía Talía teatro, a lectura das primeiras obras, que tempo despois descubrin representadas, entre elas a inesquecible versión do seu mónologo Mistero buffo (Misterio cómico) que realizou Celso Parada con Teatro do Morcego.

En homenaxe a Darío Fo recupero deseguida unha anotación que se publicou nesta bitácora o 27 de marzo, Día Mundial do Teatro, do ano 2013, cando o dramaturgo italiano escribiu a mensaxe oficial. Nela tamén fago lembtanza do meu primeiro achegamento á súa obra, que vivenciei durante moitos ensaios e moitas representacións por diversas localidades galegas.

Hoxe, 27 de marzo, é o Día Mundial do Teatro. A mensaxe oficial deste ano foi escrita por Darío Fo, dramaturgo italiano e Premio Nobel de Literatura en 1997. Autor que é da miña estima desde as afastadas datas de 1989 cando a compañía Talía teatro (Cee), daquela afeccionada ou amadora, puxera en escena Aquí non paga ninguén (Non si paga, non si paga!), na que colaborei nos aspectos técnicos cabo de Víctor, o irmán de Artur Trillo Sendón, co-protagonista como actor na obra e tamén na dirección do espectáculo.

Porén na páxina da organización mundial pódese ler a mensaxe de Darío Fo en ducias de linguas, entre elas catalán, eúscaro, español, português, mais non en galego!!!

Grazas á redifusión que fixo desde a súa conta de twitter @redenasa soubemos que viña de ser publicada a versión da mensaxe de Darío Fo en galego, realizada pola Mostra Internacional de Teatro (MIT) de Ribadavia (do seu director Roberto Pascual talvez?), quen engade unha breve anotación previa para sinalar o esquecemento por parte da nosa administración cultural. Velaquí:

MIT (Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia) ofrécevos, en exclusiva, a Mensaxe do Día Mundial do Teatro de 2013 na nosa lingua galega. Ante a inacción, a parálise, a desidia das nosas institucións públicas, que, ademais de nos atrasar débedas económicas e de estrangular ao sector, non cumpren cos seus mínimos deberes de xestión e divulgación cultural, velaquí unha mensaxe incómoda e ilumin…adora de Darío Fo. Quizais por iso o silencio, o pausado desmantelamento…

Instituto Internacional do Teatro ITI

Organización Mundial para as Artes Escénicas

Día Mundial do Teatro 2013

Mensaxe de Darío Fo

Hai moito tempo, o poder tomou unha decisión intolerante contra os comediantes ao botalos fóra do país.
Actualmente, os actores e as compañías teatrais teñen dificultades para encontraren escenarios públicos, teatros e espectadores, todo por mor da crise.

Os dirixentes, polo tanto, xa non están preocupados por controlaren a aqueles que os citan con ironía e sarcasmo, xa que non hai sitio para os actores, nin hai un público ao que se dirixir.

Pola contra, durante o Renacemento, en Italia, os que gobernaban, tiveron que facer un esforzo importante para manteren a raia aos Comediantes, pois reunían abondoso público.

Sábese que o grande éxodo de actores da Commedia dell’Arte tivo lugar no século da Contrarreforma, cando se decretou o desmantelamento de todos os espazos teatrais, especialmente en Roma, onde foron acusados de ofenderen á cidade santa. En 1697, o Papa Inocente XII, baixo a presión de insistentes requirimentos do sector máis conservador da burguesía e dos máximos expoñentes do clero, ordenou a eliminación do Teatro Tordinona que, segundo os moralistas, dera acubillo ao meirande número de representacións obscenas.

Na época da Contrarreforma, o cardenal Carlos Borromeo, que estivo activo no norte de Italia, consagrouse á redención dos ‘nenos milaneses’, establecendo unha nidia distinción entre a arte, como máxima expresión da educación espiritual, e o teatro, coma manifestación do profano e do vaidoso. Nunha carta dirixida aos seus colaboradores, que cito de memoria, exprésase máis ou menos así: “Os que estamos a prol da erradicación das malas herbas, fixemos o posible por queimar textos que conteñen discursos infames, para extirpalos da memoria dos homes, e ao mesmo tempo perseguir a todos aqueles que divulgan eses textos impresos.

Evidentemente, porén, mentres durmiamos, o diaño maquinou con renovada astucia. Ata que punto é máis punzante na alma o que os ollos poden ver que o que poidan ler dos libros dese xénero! Ata que punto máis devastadora para as mentes dos adolescentes e dos nenos é a palabra falada e o xesto apropiado, que unha palabra morta impresa nun libro!

Polo tanto é urxente sacarmos ás xentes do teatro e das nosas cidades, como o facemos coas almas indesexables.”

Polo tanto, a única solución á crise baséase na esperanza de que se organice unha gran caza de bruxas contra todos nosoutros e especialmente contra a xente moza que desexa aprender a arte do teatro: unha nova diáspora de Comediantes que, dende tal imposición, sen lugar a dúbidas, provocará beneficios inimaxinables para o ben dunha nova representación.

Darío Fo

A versión ao português, que se pode ler nesta ligazón en Tradução de Margarida Saraiva, da Escola Superior de Teatro e Cinema, vai acompañada desta sucinta Biografia do autor:

Dario Fo nasceu a 24 de março de 1926. É um cómico italiano, autor, encenador, ator, compositor, e prémio Nobel da Literatura em 1997. O seu trabalho de dramaturgia utiliza os processos cómicos da ancestral Commedia dell’Arte italiana, um estilo teatral popular próximo das classes operárias. O trabalho de Fo carateriza-se pela crítica ao crime organizado, à corrupção na política, aos assassinatos políticos, à doutrina da igreja católica e aos conflitos no Médio Oriente.

A primeira experiencia teatral de Fo foi a sua colaboração nas revistas satíricas de pequenos cabarets e teatros. Com a sua esposa, a atriz Franca Rame, fundam a Companhia Dario Fo-Franca Rame, em 1959, e os seus sketchs humorísticos, no programa televisivo «Canzonissima», rapidamente os levam a criar figuras públicas que se tornarammuito populares. Desenvolvem um teatro de intervenção política, muitas vezes blasfemo e escatológico, mas ancorado na tradição da Commedia dell’Arte mesclada com aquilo a que Fo chama de “esquerdismo não-oficial”.

Em 1968, Fo e Rame fundaram uma outra Companhia, Nuova Scena, com ligação ao Partido Comunista Italiano e em 1970 criaram o Colletivo Teatrale La Commune, e iniciando tournées nas fábricas, nos parques e nas escolas.

Fo escreveu cerca de 70 peças, por vezes em co-autoria com Rame. De entre as peças mais conhecidas, podemos citar: Morte Acidental de um Anarquista, 1974; Não Se Paga, Não Se Paga, 1974. A sua obra como autor é bastante vasta. Fo ficou conhecido por obras como Mistero Buffo, 1973, baseada em peças de mistério medieval mas cujas temáticas são alteradas consoante o público. Dos seus trabalhos, certamente escritos com Rame, destacam-se ainda: Tutta CasaBed and Church, tradução inglesa: Adult Orgasm Escapes from the Zoo, 1978; Clacson, Trombette e Pernacchi, 1981; Female Parts, 1981; Copia Apperta, 1983; L’uomo nudo e l’uomo in frak, 1985; e Il Papa e la Strega, 1989.

Estas peças, em particular Mistero Buffo, foram traduzidas em 30 línguas e, quando produzidas fora de Itália, foram modificadas por refletirem sobre os problemas, políticos e outros locais. Fo encoraja os encenadores e tradutores a modificarem as suas peças como entenderem, desde que ele considere que a adaptação não se afasta da tradição da Commedia dell’Arte e da improvisação.

Na entrega do Prémio Nobel, em 1997, o comité apresentou Fo como um autor “que imita os cómicos da Idade Média flagelando as autoridades e conservando a dignidade dos oprimidos”.

Comentarios desactivados en Addio, Darío Fo

Out 05 2016

Poema (XCIII): «En días de inverno, …», de Fran Cortegoso

Published by under Obituarios,Poesía

francortegoso01francortegoso02
francortegoso

Aínda conmocionado, malia non termos trato persoal, pola triste nove da morte temperá do poeta Fran Cortegoso, a quen a enfermidade lle roubou a posibilidade de ollar as páxinas impresas do que vai ser a súa segunda obra poética, Suicidas. Así recolleu a triste nova a libraría e editorial Chan da Pólvora:

«O noso amigo Francisco Cortegoso (Frank Euner) faleceu hoxe na súa casa de Bora (Pontevedra), aos 31 anos, logo de meses de loita contra a enfermidade que o levou.

Nas últimas semanas aínda gardou ánimos para lle poñer o ramo ao libro Suicidas, que finalmente chegou hoxe ás librarías. Anton Lopo, Manolo Martínez e Gonzalo Hermo traballaron arreo para que Fran o puidese ver publicado.

Hoxe é un día de inmensa tristura para as persoas que formamos o equipo da Chan da Pólvora.

Vaian as nosas condolencias e o noso amor para a súa familia, os seus amigos e toda a xente que o quere. — con Frank Euner».

Lembro que o amigo e poeta Eduardo Estévez, coordinador do premio de poesía Pérez Parallé, xa me tiña falado da potencia do seu estro poético e xa o puiden comprobar cando seu publicou o seu libro gañador do XXVI Premio Nacional de Poesía Xosemaría Pérez Parallé, intitulado Memorial e danza, (Espiral Maior, 2014) e que recibín asinado (imaxe superior), como nos chegan todos os libros a quen somos subscritores da colección de poesía Espiral Maior, que dirixe Miguel Anxo Fernán-Vello.

Dos poemas de Fran Cortegoso, a xeito de homenaxe, rescato o texto sen título que abre o libro e que a min persoalmente é o que máis me aprace e que se pode escoitar na súa propia voz no video do lanzamento do libro. E que a terra che sexa leve, camarada da Palabra!

En días de inverno, o ar calmo,
con gratitude ofrece instantes de vida
sentada na soleira que da súa casa para o sur
se estende.
En igual grao presta
unha actitude a falar de como
as súas pernas curtas, grosas e apertadas
en medias de algodón e unhas botas pretas,
se resenten e calma cada noite coas mans
aínda que, a modo da pel que suxeita o lóbulo,
parezan desprovistas de tacto e a inmediata excitación capilar.
E o grao que amosa é desposesión.
Esquece a cor azul desde o fondo da súa ollada.
Só iso parece velar para si, a permanencia.
Continúa cun aceno do rosto
mentres os tres dedos que centran a man dereita
sinalan unha liña de sangue callado
no dorso doutro estremo.
Contra a palma debuxa xestos como un principio de escrita.
Nos finais días da estación.
Mañá vereina no mesmo lugar.
Falarame das mans, das pernas, das súas botas.
Tamén me falará do almorzo e da cea.
Falarame do seu día. Do sol que centra o seu lugar.
Sentada na cadeira co seu tempo
e o sol que vindo do ollo a ocupa
con todo o real que a estrema.

2 responses so far

Xul 12 2016

Adeus emocionado e lembranza do mestre Agustín Fernández Paz

Recibín con inmensa tristura a mala nova do pasamento esta mañá do mestre Agustín Fernández Paz, con quen nos últimos tempos dialogaba a través da rede social twitter pois partillamos moitos temas en común. E nesta lembranza de urxencia quero deixar un testemuño da súa enorme entrega e xenerosidade á causa da literatura infanto-xuvenil.

No curso 2011/2012 quixemos que estivese connosco no CPI Viaño Pequeno de Trazo, naquela altura xa estaba ferido pola doenza que o levou mais sempre amosou toda a súa vontade e como non podía deslocarse até o noso centro combinamos para lle facer unha entrevista vía Skype, pois o alumnado que daquela cursaba 1º da ESO (a maioría xa no bacharelato) viña de ler o seu libro Lúa do Senegal. Foi unha experiencia magnífica e o alumnado quedou fascinado coa súa palabra. A calidade de son non é boa, mais é perfectamente intelixible, e na páxina do proxecto interdisciplinar «A feira das Nacións», o alumnado elaborou a entrada que presentaba este video, fermoso documento do seu agarimo e da súa sempre amena e instrutiva conversa.

Adeus, mestre! Sit tibi Terra levis!

VIDEOCONFERENCIA CON AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ

No Club de lectura limos un libro titulado Lúa do Senegal, que trataba dunha nena senegalesa que vén de Senegal para vivir a Vigo.

Despois, na clase de galego, dixéronnos que íamos falar co autor do libro e elaboramos unhas preguntas para lle facer.

O día de 10 de Marzo tivemos unha videoconferencia con Águstín Fernandez Paz mediante o programa Skype. Tivemos algunhas complicacións técnicas, pero ao final todo saíu ben.

Durante a conversa Agustín contounos que o seu libro iase chamar Cartas do Senegal. Aprendemos moito escoitándoo.

Púxolle unha pipa de fumar á avoa Feriane porque lle quedaba ben.

Tivo que utilizar o Google Earth para coñecer máis do país e a súa xeografía.

Non sabe Wólof pero si escoitou persoas que o cantaban e o falaban.

Quería situar a historia en Vigo porque na cidade hai moitos senegaleses e el ten moita documentación sobre eles e sobre a cidade.

Púxolle Khoedi á nena porque en senegalés significa lúa.

Este libro traduciuse ao castelán e ao catalán.

Os contos que hai polo medio da historia algúns pertencen a Senegal, e outros inventounos.

E durante a entrevista recomendounos unha película chamada “Moolaade“. Tamén nos recomendou outra película que xa viramos: “Binta e a gran idea“.

Contounos moitas máis cousas, que xa escoitaredes no video. Foi unha actividade moi interesante e gustounos moito.

¡¡ATENCIÓN!!: UTILIZADE AURICULARES PARA ESCOITAR O VIDEO POIS O SON NON É DE BOA CALIDADE

One response so far

Feb 26 2016

Adeus a David Mackenzie, da Universidade de Cork, correspondente da RAG



(Arturo Casas, David MacKenzie, Martín Veiga e Clodio González Pérez falan de Escribir na multitude. A obra literaria de Antón Avilés de Taramancos. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

As dúas imaxes superiores, que fixen con dispositivo móbil, lembran a derradeira vez que puiden falar co profesor David Mackenzie, da Universidade de Cork, correspondente da RAG. Aconteceu o 30 de outubro de 2014, na presentación na Libraría Couceiro da obra de Escribir na multitude. A obra literaria de Antón Avilés de Taramancos, da autoría do meu caro amigo e poeta noiés Martín Veiga, quen durante moitos anos foi lector de galego na Universidade de Cork, onde aínda hoxe dispensa aulas de español. Nese lanzamento estivo acompañado polos profesores Arturo Casas, da USC, e David MacKenzie, así como Clodio González Pérez en representación de Toxosoutos, editora do volume.

Hoxe que se nos fai para sempre David MacKenzie, e aínda que o tratei ben pouco, teño que salientar a súa bonhomía, a súa xenerosidade e a súa entrega á causa da nosa lingua, que falaba con absoluta corrección, e da nosa literatura galega, que coñecía máis que moitas e moitos filólogos de aquí.

Vén á miña memoria cando o coñecín persoalmente, aínda que xa sabía da súa persoa e do seu bo facer. Foi por volta de 2002 na celebración daquelas magníficas xornadas de estudo sobre a obra de Antón Avilés de Taramancos nas que participei, xunto a outros especialistas, organizadas na cidade irlandesa de Cork, na súa University College, polo profesor David Mackenzie e o poeta noiés Martín Veiga, daquela lector de galego e que foi o meu compañeiro de aulas en Filoloxía.

Uns meses despois saíu o volume Raiceiras e vento. A obra poética de Antón Avilés de Taramancos (Laiovento, 2003), coordinado por Martín Veiga, que alén da súa propia contribución inclúe outras análises literarias que levan a sinatura de Luís Avilés Baquero, María do Cebreiro, Xosé María Álvarez Cáccamo, David Pérez Iglesias e eu mesmo. O volume engade unha escolma de creacións poéticas de Antón Avilés de Taramancos, coa súa traducción ó inglés; e culmina cos textos nos que seis poetas de Irlanda quixeron reflectir a impresión que lles produxo a obra do protagonista das Letras Galegas do 2003. Precisamente, o finado David Mackenzie, responsabilizouse xunto a Martín Veiga das traducións ao inglés.

Que a terra che sexa leve, caro David Mackenzie!

Comentarios desactivados en Adeus a David Mackenzie, da Universidade de Cork, correspondente da RAG

Feb 19 2016

Poemas (LXXXIV): «La tranquilidad es un campo de arena», de Eduardo Chirinos

Published by under Obituarios,Poesía

EduardoChirinos

Antonte 17 de febreiro, aínda novo e vítima dun cancro, foise outro poeta que como lector estimo, o peruano Eduardo Chirinos (Lima 1960 – Missoula, Montana, USA, 2016), autor de libros tan importantes como Abecedario del agua (2000), Breve historia de la música (2001), co que obtivo o Premio Casa de América de Poesía, Escrito en Missoula (2003), No tengo ruiseñores en el pelo (2009), Mientras el lobo está (2010), Premio de Poesía Generación del 27, ou Medicinas para quebrantamientos del halcón (2014), que editou Pre-Textos na súa colección «La Cruz del Sur». Alén diso era autor de contos infantís, ensaísta e tradutor, por exemplo de poetas de renome como os americanos Mark Strand e Louise Glück.

Na revista dixital Vallejo&Co pódese ler unha breve antoloxía, da que reproduzo este magnífico poema que remata coa aparición dunhas «crebas», aínda que Eduardo Chirinos non use ningunha definición para elas: maderos rotos, / moscas sobrevolando el cadáver de un hernioso animal varado / por las aguas.

La tranquilidad es un campo de arena

El mar,
las piedras, algunas gaviotas,
gaviotas blancas, grises, de pico anaranjado,
maderos rotos,
moscas sobrevolando el cadáver de un lobo marino
(hermoso animal varado por las aguas) corrientes aguas, puras,
cristalinas
y una toalla húmeda secando nuestros pies

(“La tranquilidad es un campo de arena”, escribí en la inmensa
soledad de estos parajes.
“Moles de arcilla y concha han resistido al furioso embate de las
aguas, al furioso embate de estas mismas aguas
donde ahora me entristezco y canto.”)

¿Y yo qué he de cantar?
El dulce lamentar del s. XVI en un paraje salino
(rocas peladas y no verduras en las eras);
el triste cantar de dos pastores en las playas del sur
(murmullo solitario de las aguas y no silencio de la selva umbrosa),
idénticos espacios para ejercer el oficio
do natura o menester me inclinan.

“Aves y peces han condicionado sus cuerpos para habitar este lugar.
Aves y peces han evolucionado en el curso de los tiempos
para enterrar por siempre
sus huesos en la arena.”

Es así como la muerte anuncia el nacimiento y vuelven, ambas,
al punto de partida,
y las estaciones y los calendarios no son más que piezas
distintas de un mismo tablero y estas aguas son, amor,
las mismas aguas que vienes observando en algún lugar del
mundo
donde jamás habrás de ver lo que yo veo:

El mar,
las piedras, algunas gaviota?
gaviotas blancas, grises, de pico anaranjado,
maderos rotos,
moscas sobrevolando el cadáver de un hernioso animal varado
por las aguas.

(Ou este fermoso fragmento de Medicinas para quebrantamientos del halcón)

El oleaje abandona los restos del día, los
deposita con cuidado al pie de mi cama.
Se trata de una ofrenda, pero no deseo
levantarme. Me aferro a la almohada, a
los charcos de oscuridad que me protegen.
El oleaje insiste, desliza entre las sábanas
su frío y su silencio. Abandono el sueño
a la mitad, enciendo la luz y consulto el
horóscopo. Aries. La luna penetra solitaria
en el espejo, cuídate de la música, déjate
llevar por aquello que lees. Leo un tratado
de ornitología, una floresta de poemas
griegos, el Libro de la caza de las aves.

Eduardo Chirinos

Comentarios desactivados en Poemas (LXXXIV): «La tranquilidad es un campo de arena», de Eduardo Chirinos

Dec 17 2015

Que a Terra che sexa leve, Xosé Fernández Ferreiro, afiador das palabras

XoséFernándezFerreiro
(A fotografía tirada do sitio web de Xerais é de Maribel Longueira, 2011)

Hoxe espertamos coa mala nova do pasamento do escritor Xosé Fernández Ferreiro (Espartedo, Santa Cruz de Rubiacós, Nogueira de Ramuín, 29 de xaneiro de 1931). Son lector da súa obra desde mozo, e coma case sempre os primeiros libros da súa autoría eran exemplares da Biblioteca Pública Municipal “Francisco Mayán” de Cee.

Como sucedeu con outros autores e autoras, seguiron outras lecturas da súa obra, até unha ben profunda que fixen cando estaba a traballar como bolseiro de investigación (xa rematada a carreira de Filoloxía Galego-Portuguesa) no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora Dolores Vilavedra. Daquela traballei nas fichas dos volumes II. Publicacións periódicas (1997) e III. Obras (2000). Neste último volume a ficha sobre a novela Agosto do 36 foi da miña autoría e inclúe unha compilación de como acolleu o libro a crítica contemporánea e a súa recepción. Por decisión editorial, que eu moito non comparto, as fichas non van asinadas polo autor do texto de xeito que cada quen puidese responsabilizarse do que se publicou.

A día de hoxe, esta mesma novela continúa a ser unha das obras que figura na ampla listaxe de lecturas do meu alumnado de 4º da ESO, polo que a cada pouco teño que a revisitar.

En calquera caso, velaquí vai o texto que escribín por volta do 2000, non sen antes recomendar a lectura desta excelente anotación sobre a súa persoa na bitácora A noite branca, de Francisco Fernández Naval.

Agosto do 36, XOSÉ FERNÁNDEZ FERREIRO

Con esta novela Xosé Fernández Ferreiro recibe, por unanimidade, o Premio Xerais na convocatoria de 1991, sendo publicada a súa primeira edición nese mesmo ano pola editorial que promove o certame. Trátase da oitava novela do escritor de Nogueira de Ramuín, que xa fora finalista do mesmo concurso no ano 1984 con A fraga dos paxaros salvaxes, e tamén finalista do premio Blanco Amor de novela longa, en 1981, coa obra intitulada Corrupción e morte de Brigitte Bardot. A prolífera obra narrativa de Xosé Fernández Ferreiro caracterízase por ter en común a procura da innovación temática e técnica, así como unha atmosfera de crítica social que comparte cos demais membros do grupo Brais Pinto.

Agosto do 36 céntrase na represión das primeiras semanas de guerra civil e relata como un grupello de falanxistas dá un “paseo” a Sara, a mestra dunha parroquia rural da provincia de Ourense, utilizándoa como carnaza para prender ao seu home Gregorio que se atopa fuxido. Manuel, alcumado “O Garabís”, xefe dos falanxistas busca ao mestre para saldar contas por resentimentos familiares e persoais. Sara é sometida ás maiores vexacións e torturas ante a impotencia de Gregorio e a pasividade dos veciños. A ficción está ambientada nunha aldea abandonada, A Touza, situada nunha serra de Ourense. En realidade, segundo confesión do autor, trátase do Val da Porca, un lugar cercano ao do seu nacemento, e a narración está baseada nun feito real e nas lembranzas da infancia do propio escritor. Ademais, como sinala Salgado, a anécdota que deu orixe ao relato asoma xa nas páxinas dunha novela anterior intitulada A ceo aberto (1981).

En calquera caso a guerra civil ten unha presencia tanxencial, como mirada de esguello, e non se fala do conflicto en si senón das barbaridades que cometeron os falanxistas. O tema da novela vén ser a existencia dos “paseos”, que foron unha consecuencia da guerra. Non se pode esquencer que Galicia, historicamente, estivo moi castigada pola represión fascista e que se asasinou impunemente e non sempre por motivacións políticas senón por outras cuestións que non teñen nada que ver coa ideoloxía. A maior parte da crítica coincide en sinalar que o escritor abusou da técnica periodística, rematando por converter o que puido ser un relato sobre un feito acontecido durante a guerra civil na crónica dunha vinganza persoal, sen chegar a explicar a violencia nin as causas desta. Usando como base o testemuño dun suceso real non é capaz de se afastar da reportaxe de sucesos e a narración ben puidera ser un documento periodístico, escrito dunha maneira habelenciosa.

De se localizar noutro tempo histórico estaríamos perante unha novela de xénero*, coas características propias dun relato do oeste, dun western, como ben souberon ver Silvia Gaspar e Xesús González Gómez, no que habería unha poboación temerosa e apoucada, unha muller raptada por unha caste de bandidaxe e o desexo de vinganza dun heroe solitario. O devandito xénero non é novidoso na escrita de Fernández Ferreiro que se estreou no campo da narrativa con A morte de Frank González, o primeiro western da literatura galega.

Agosto do 36 está dividida en capítulos moi curtos que facilitan a súa lectura, e está estructurada en dúas partes de moi desigual contido, a primeira titúlase “O cerco” e consome oito capítulos, e a segunda “Execución” con outros quince capítulos. Na primeira parte explícase a xénese dos acontecementos de maneira retrospectiva e a motivación do “paseo”, que non é por seren republicanos senón por disputas de tipo familiar que veñen dos seus proxenitores, ademais o mestre sácalle a moza ao falanxista como xa tamén acontecera entre os seus respectivos pais.

A novela presenta unha estructura clara, cunha mensaxe sinxela e directa e un discurso áxil e fluínte, coa pretensión de non se afastar do realismo. Para isto, Fernández Ferreiro vertebra unha construcción clásica baseada en nó* e desenlace*. Nos primeiros capítulos introduce ao lector nas localizacións espacio-temporais naturais da acción, usando para iso técnicas periodísticas e recursos da literatura oral, e tamén técnicas cinematográficas, das que xa facía uso na novela Corrupción e morte de Brigitte Bardot. Desbotado o interese polo final, que xa coñecemos desde a primeira páxina, o autor desenvolve unha técnica de enfriamento que contrasta coa ascendente tensión interna provocada pola intriga e polo suspense. A estructura da acción artículase nun continuo crescendo* dramático que desemboca na consumación da traxedia, un drama individual como metáfora do desastre colectivo.

No texto existen dous tipos de narradores, un narrador-testemuña* formado polos veciños de Abades, que abren a novela coas súas palabras e que moitas veces son imperfectos pois engaden ao relato o producto da súa imaxinación, e un narrador omnisciente*, heterodiexético, que refire en terceira persoa os acontecementos e que ten maior presencia na segunda parte, ás veces dunha maneira excesiva na descrición dos feitos.

A acción transcorre en diferentes coordenadas espaciais e se na primeira parte se centraba principalmente en Abades, na segunda trasládase desde a aldea a un lugar abandonado, chamado A Touza. O escritor demostra a súa habelencia para forxar o ambiente e xunto aos detalles da presencia da vida animal e vexetal que poboa a serra, existe un elemento que cobra unha inusitada importancia, a calor. Como ben soubo ver a crítica, trátase dunha calor case personificada que nos remite ás sensacións asfixiantes do sol en L’Étranger de Albert Camus, aínda que este é un elemento recorrente pois Tarrío xa observara o seu protagonismo na novela A ceo aberto (1981) .

O tempo intradiexético recolle a penas cinco días, desde o a mañá do 13 de agosto ata a tarde do día 17, que Salgado cre que é unha coincidencia premeditada coa data na que Alexandre Bóveda foi asasinado na Caeira. Desde o primeiro momento, o autor fai uso da técnica de flash back*, pois a información sobre os feitos vai serlle subministrada ao narrador omnisciente polos veciños de Abades, con bastante posterioridade ás datas en que aconteceron.

A caracterización dos personaxes non se corresponde co seu protagonismo na historia. Existen dous personaxes secundarios perfectamente singularizados, un deles, o crego don Xenaro, é o único que posúe unha ideoloxía definida dentro da novela e discute iradamente con Gregorio por cuestións políticas na defensa dos seus intereses. O outro, o taberneiro Lázaro, está medianamente deseñado polo autor e chega a se expresar de maneira contradictoria, é un individuo con fondura sicolóxica, que Salgado compara co Celidonio que aparece en O porco de pé de Vicente Risco. Os demais son como pezas postas nos lugares oportunos para que todo encaixe. Así, Sara, a verdadeira víctima do pesadelo de tortura, posúe unha imaxe sobexo estereotipada. O grupello de falanxistas carece de ideoloxía e dun perfil certeiro, agás o seu xefe Manuel “O Garabís” e o seu inimigo, o mestre Gregorio, que nas primeiras páxinas foron obxecto de senllos retratos cheos de topicidade, nos seus respectivos papeis de personificación do mal e do ben.

Agosto do 36 recupera, aínda que sexa superficialmente, o tema da guerra civil en Galicia, un contexto histórico que ten como primeira mostra a novela de Ramón de Valenzuela Non agardei por ninguén (Buenos Aires, 1957) e que logo visitaron Silvio Santiago, novamente Valenzuela, Antón Alonso Ríos, Aníbal Otero con Esmoriz (unha novela escrita no 1936, segundo Alonso Montero), Casares, Fernández Naval, Manuel Guede e Francisco Fernández del Riego, entre outros, como recorda Xosé Manuel Salgado en A trabe de ouro, e aos que habería que engadir o nome de Carvalho Calero con Scórpio.

BIBLIOGRAFÍA:
Vid. AT
Alonso, F., “Son un afiador que escribe” (entrevista), “Galicia Literaria”, suplemento de Diario 16 de Galicia, 11 de xaneiro, 1992.
Gaspar, S., “Agosto do 36, un western de sangue e morte”, La Voz de Galicia, 2 de xaneiro, 1992.
González Gómez, X., “Crónica dunha vinganza. Agosto do 36, de Fernández Ferreiro”, A Nosa Terra, 505, 16 de xaneiro, 1992.
Salgado, X. M., “O compromiso de Xosé Fernández Ferreiro. Agosto do 36”, A trabe de ouro, 12, 1992.
Agostodo36

One response so far

Next »