Memoria LiterariaArchive for the '' Category

Mar 10 2017

«A Pondal», de Gonzalo López Abente, o primeiro epicedio no pasamento do bardo pontecesán




Hai cen nos, tal día coma hoxe, e tan só tres días despois do pasamento do bardo pontecesán Eduardo Pondal o poeta muxián Gonzalo López Abente escribía o primeiro epicedio ou composición lírica na súa lembranza. O texto vería a luz unhas semanas despois, pois o poema «A Pondal» vai ser publicado por A Nosa Terra, 15, 10 de abril de 1917. Porén, a familia conserva un manuscrito, datado un mes antes «Muxía, 10 – Marzo 1.917», acompañado da sinatura autógrafa e sen a cita dos versos de Queixumes dos pinos. O manuscrito presenta numerosas enmendas, entre elas o trazo de Gonzalo López Abente elimina a estrofa que poñemos entre paréntese.

A PONDAL

Dend’o chan de Bergantiños

«Neste despoxo oscuro,
Algo d’insigne eu miro;
N’él vexo, un non sei qué,
De grande e de divino;
Cal astro que tuvera antigamente,
Un resprandor altivo;
Algo de somellante n’él contempro,
A un luceiro extinguido…»
(De Queixumes dos pinos).

Ouide ao mais cativo
dos fillos de Breogán,
que os doentes queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.
_____

«Virxen válme! Un cadavre!»
os ecos repetino
pol-as esquivas gándaras
do chan de Bergantiños.
«Virxen válme! Un cadavre!»
marmularon-os pinos
c’o medoñento son
de penados espíritos.

Un cadavre! berrano
os corvos montesíos,
erguendo de antre as uces
o seu voyo fatídico.
As correntes lixeiras
dos cantareiros rios,
cantano tristemente
un funeral dôrido;
y-as furnas, fondas, negras,
remexeron no abismo,
c’os tombos escumantes do mar bravo,
temerosos muxidos.

Cubrínose de brétemas loitosas
os dous fachos altivos:
—facho de Touriñán
e facho de Lourido;—
vixiantes soberbos
do noso chan querido
onde van aniñaren
de noite os mazaricos.

(Ouide ao mais cativo
dos fillos de Breogán,
que os dôridos queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soaron
os cantos valerosos de Pondal.)

Pobre terra de Xallas
por onde o Bardo amigo
cruzóu cando estudeante
calado e pensativo;
¿por qué tan triste o vento
funga nos toxos hirtos?
¿Qué tendes? ¿Qué decides?
¡Un morto!… ¿Quén morrío?
Y-a fada de Rouriz
berróume nun sospiro:
—Foise Gundar, o nobre fillo d’Ouro;
morréu Gundar, o meu amado fillo.
______

Ouide, ouide todos
a un fillo de Breogán,
que os doentes queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.
______

Rouriz e Morpeguite
con falar compunxido,
co-as guedellas revoltas
e das bágoas nos ollos o rebrilo,
dixénome: —Pois tí,
que inda nas veas tes sangue do estinto,
pol-o amado dos celtas
un canto entoarás tenro e dôrido.
¿Mais onde a inspiración
ha de hachar un cativo
parente de Gundar,
anque o peito afrixido
y-atormentado teña?
E Morpeguite dixo:
—Repetide o que oyéu
a boa Bergantiños.
Y-é verdade que n-hai
outro falar mais dino
que aquel falar valente
do noso Bardo estinto:
Ouide, pois, ouide,
o que oyéu Bergantiños:
«—Neste despoxo oscuro,
algo d’insigne eu miro;
N’él vexo, un non sei qué,
de grande e de divino;
cal castro que tuvera antigamente,
un resprandor altivo;
algo de somellante n’él contempro
a un luceiro extinguido…»

____

Est’é o que ven decirvos
un fillo de Breogán,
c’os doentes queixumes
que respetoso trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.

Muxía-III-1917

No responses yet

Feb 09 2017

Recensión a Os últimos carballos do Banquete de Conxo, en Grial 212

Nese mesmo último número, 212 (outubro, novembro, decembro do 2016) de Grial, Revista Galega de Cultura, e nesa mesma sección intitulada «O espello das letras» aínda asino unha outra recensión intitulada «Memoria do 160 aniversario do banquete democrático» para dar conta do libro Os últimos carballos do Banquete de Conxo (Alvarellos Editora / Consorcio de Santiago, 2016) da autoría de Henrique Alvarellos, Xurxo Martínez González, Francisco Singul e Martín Souto.

No momento de saír este volume e de escribirmos a recensión aínda non se descubrira o texto do brinde poético de Luís Rodríguez Seoane, que o investigador e filólogo Xurxo Martínez González localizou hai ben pouco, como se detalla nesta nova do dixital Praza Pública.

Feita esta aclaración, velaquí vai a miña recensión ao completo:

Memoria do 160 aniversario do banquete democrático

Os últimos carballos do Banquete de Conxo

Henrique Alvarellos, Xurxo Martínez González, Francisco Singul, Martín Souto

Santiago de Compostela: Alvarellos Editora / Consorcio de Santiago, 2016, 154 páxinas

Unha nova obra relacionada coa historia da cidade emerxe da colaboración entre o Consorcio de Santiago e as editoriais, desta volta Alvarellos, nunha edición coidada con agarimo e beleza estética. Trátase do volume Os últimos carballos do Banquete de Conxo, inspirado polo editor Henrique Alvarellos e escrito a catro mans, a súa propia e as do filólogo Xurxo Martínez González, do historiador da arte Francisco Singul e do biólogo Martín Souto, que se xuntan para daren unha interpretación e unha reivindicación persoal do espazo no que tivo lugar o coñecido Banquete de Conxo, celebrado o 2 de marzo de 1856, organizado por estudantes, entre os que estaban os poetas Aurelio Aguirre e Eduardo Pondal, para se irmandaren con artesáns e obreiros.

Henrique Alvarellos na súa «Balada ceibe no Bosque de Conxo» realiza unha serie de calas sobre este espazo singular, nunha época na que aínda Conxo era un concello de sete parroquias. De primeiras con «Un estudante andaluz en Conxo» deita luz sobre a pouco coñecida primeira viaxe de Federico García Lorca a Compostela nos días finais de outubro de 1916, canda outros compañeiros que chegaron por iniciativa do catedrático da Universidade de Granada Marta Domínguez Berrueta. Alvarellos explica que “trazaron varias rutas culturais por Compostela e, nunha delas, saíron do casco histórico habitual e decidiron baixar ata o vello mosteiro nos arrabaldes do sur da cidade, atraídos probablemente pola beleza e a singularidade do seu claustro románico”, que tamén se documenta ao reproducir o testemuño da inconfundible sinatura de Lorca no Álbum de Honor do sanatorio psiquiátrico de Conxo, así como a única fotografía conservada daquela xeira.

Deseguida en «Banquete para 1500 en Buenos Aires» sintetiza algunhas pegadas do Banquete de Conxo na colectividade da diáspora, salientando que o Iº Congreso da Emigración Galega de 1956 escollera a data do centenario para as súas xornadas, coa celebración dun novo banquete con novos brindes como o proferido por Xosé NeiraVilas, mais tamén a súa anterior presenza nun artigo que o poeta Antón Zapata García asina en 1939 no xornal Noticias gráficas.

Seguen outras anotacións breves, entre elas «O encargo de Cabanillas a Peinador» que recolle unha carta do poeta exhumada por Ricardo Gurriarán; «O poeta santiagués máis famoso do século XIX» que se centra na relación de Aurelio Aguirre con esta contorna; «A descuberta dos primeiros (derradeiros) carballos» que relata unha pescuda recente; «Un territorio onde converxen os relatos» sobre a súa presenza en textos aurorais da nosa literatura ou «Guía, rescate e reparación: Rosalía… de Conxo» e «Rosalía de Castro denuncia a tala do bosque», xunto a outros epígrafes nos que vai debruzarse sobre a malfadada desfeita que levaría á desaparición, case por enteiro, deste singular espazo natural.

Por parte, Xurxo Martínez González en «Conxo, cantiga de liberdade. Anotacións ao pé do Banquete de Conxo» contextualiza o momento histórico e sintetiza a política española no denominado Bienio Liberal (1854-1856), así como a praxe política dos “provincialistas” e o papel protagónico do poeta Aurelio Aguirre, xa recollido por Manuel Murguía en Los precursores, para finalmente analizar os brindes poéticos do propio Aguirre e de Eduardo Pondal e o seu contido de proclamas incendiarias, alén de se laiar de que se perdese un terceiro texto de Luís Rodríguez Seoane. Os dous textos mentados, dos que se reproduce a primeira páxina orixinal, son transcritos por completo nos Apéndices deste volume xunto a unha crónica do acto aparecida catro días despois no xornal La Oliva.

Francisco Singul en «Memoria xacobea, historia e arte no mosteiro de Conxo» fai un interesante percorrido pola histórica relación de Conxo coas peregrinacións xacobeas a través do camiño portugués e, sobre todo, salienta a veneración da imaxe da Virxe da Cuncha ou a fábrica románica do vello claustro, do que hoxe a penas conservamos tres pandas, alén de realizar unha incursión demorada na igrexa, nos retablos barrocos e nas imaxes neoclásicas, para rematar na historia da desamortización do século XIX e nas reformas posteriores, mesmo dos pasados anos oitenta.

Martín Souto ponlle un ramo ben axeitado a esta obra co seu artigo «Un paseo botánico pola carballeira de Conxo» que principia por lembrar a importancia dos Quercus robur ou carballos na nosa existencia como pobo. Ilustracións e fotografías do propio autor do texto acompañan a súa ben acaída proposta de facermos un percorrido pola riqueza e biodiversidade deste espazo, aínda lembrando que boa parte do mesmo non é de acceso libre por pertencer ao cerrado do psiquiátrico.

Catro diferentes perspectivas, pois, para achegármonos a un espazo mitificado na historiografía e na literatura galega por se tratar do lugar de celebración dun dos actos cimeiros da nosa historia colectiva, no que se cantou e tamén se defendeu a liberdade desde a fraternidade.

Miro Villar

Comentarios desactivados en Recensión a Os últimos carballos do Banquete de Conxo, en Grial 212

Dec 14 2016

Relatorio sobre Gonzalo López Abente no ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos, organizado pola Real Academia Galega


(Pola esquerda, Xosé Ramón Pena, Xosé Luís Axeitos, Chus Nogueira e Miro Villar. Autor: RAG)

Onte, martes, 13 de novembro, estivemos na Casa Galega da Cultura en Vigo para participar nunha nova xornada do ciclo denominado «No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos», unha das iniciativas organizadas pola Real Academia Galega para memorar o centenario da fundación das Irmandades da Fala. A mesa de debate centrada na poesía das Irmandades, baixo o título Unha poética anovadora, estivo introducida e moderada polo académico Xosé Luís Axeitos, e nela participamos Xosé Ramón Pena, Chus Nogueira e eu propio, que demos a coñecer un resumo dos relatorios que se han publicar no sitio web da RAG. A miña intervención estivo focada nun texto que leva por título Gonzalo López Abente, o «poeta do mar» das Irmandades da Fala.

A xornalista Iolanda Rodríguez Casal recolle as nosas respectivas intervencións nunha ben completa e precisa crónica que reproduzo deseguida e que tamén se pode ler nesta ligazón.

Versos inéditos na mesa sobre a poesía no tempo das Irmandades da Fala

14/12/16| Actualidade: Novas

Os versos de dous poemas inéditos de Euxenio Montes e Xavier Pardo Bedía escoitáronse onte na mesa de debate sobre as Irmandades da Fala que a Real Academia Galega organizou en Vigo dentro do ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos. O académico Xosé Luís Axeitos presentou estas composicións como exemplo da importancia do atlantismo na poesía da época nun encontro centrado precisamente na lírica no que Chus Nogueira achegou unha mirada crítica desde a historiografía, Xosé Ramón Pena se detivo no traballo a prol da creación dunha estética nacional e Miro Villar reivindicou devolver a figura de Gonzalo López Abente á posición central que ocupara en vida.

Ademais de presentar os convidados, Xosé Luís Axeitos falou brevemente do atlantismo na poesía do tempo das Irmandades, un dos conceptos básicos e vertebradores da teoría política nacionalista de Vicente Risco e do grupo Nós. Para perfilar a doutrina do atlantismo, presenza dunha corrente céltica común entre os pobos bretón, normando, irlandés e galego, a revista Nós dedicou en distintos números espazos xenerosos á denominada “cuestión irlandesa”, con traducións de Yeats e Joyce, artigos de Otero Pedrayo ou un monográfico con poemas de Cabanillas e Taibo. O tema foi obxecto de debate nos faladoiros da época e tratado en numerosas conferencias. “Mesmo se pode dicir que esta teoría do atlantismo é diferenciadora do grupo ourensán, máis conceptual e académico, a respecto doutras agrupacións”, engade.

Como proba da importancia do atlantismo na poesía das Irmandades, Xosé Luís Axeitos presentou un poema inédito de Euxenio Montes, dedicado a Manuel Antonio, e outro nunca saído do prelo de Xavier Pardo Bedía. Ambas as dúas composicións serán publicadas por primeira vez na edición que se fará dos relatorios do ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos.

Deseguido, a profesora da Universidade de Santiago de Compostela Chus Nogueira foi a encargada de levar a cabo unha revisión crítica de como a produción poética da época foi abordada nas historias da literatura a través de autores como Ricardo Carballo Calero, Xosé Luís Méndez Ferrín, Francisco Rodríguez, Anxo Tarrío, Dolores Vilavedra ou Xosé Ramón Pena. A especialista concluíu que nas distintas propostas se reflicten “as tensións que xa se deron no seo das Irmandades da Fala, con escollas que priorizan o político e outras o feito cultural”. Ao seu xuízo, evidéncianse tamén os problemas que ás veces xorden polo “excesivo detalle” na identificación de promocións e grupos e advertiu que, se ben as diversas achegas historiográficas implican visibilidade para parte dos autores, tamén gardan relación co feito de que aqueles de ubicación difícil ou interxeracional quedasen “en zonas de sombra” e que tardasen en seren recoñecidos e editados.

Xosé Ramón Pena defendeu neste sentido que a historia da literatura é parte do relato da historia xeral e que con frecuencia os acontecementos artístico-literarios adiantan os sociopolíticos. O seu relatorio centrouse na achega “decisiva” dos membros das Irmandades respecto da conformación da lírica galega do século XX. “Se houbese que procurar un apartado único, un episodio central no labor da organización irmandiña, ese ten que ser, con toda certeza, o da procura dunha estética nacional. Unha procura, polo demais, que non só afecta ao eido poético, senón aínda a esoutros da prosa de ficción, do teatro…”, salientou. Acadar a soberanía estética da nación galega foi, de feito, un dos apartados da I Asemblea Nacionalista.

De acordo con dito mandato, os principais líderes das Irmandades buscaron con afán conformar a soberanía nacional no espazo das artes, pero tamén nestoutro das letras. “Mediante numerosos artigos publicados en xornais e revistas, Antón Villar Ponte traballou arreo nesa dirección que buscaba una perfecta síntese entre a tradición e a modernidade; entre a enxebreza e os novos xeitos vidos de Europa. Villar Ponte creu atopar o home e mais o modelo: tratouse de Ramón Cabanillas. Así pois, sen dúbida, o poeta arelado veuse transformar no intérprete ideal para a conformación da estética irmandiña. Ou, simplemente, no poeta”, sintetizou Xosé Ramón Pena.

Sobre outro escritor da época, Gonzalo López Abente (Muxía, 1878-1963), e a súa relación coas Irmandades falou Miro Villar, quen, referíndose tamén á análise de Chus Nogueira, reivindicou “sacar da zona de sombra un poeta que na súa época estaba no centro, e non na periferia como está hoxe”. O mellor poeta do mar, como o cualificou Risco, participou nas Irmandades desde o seu inicio e responsabilizouse da posta en marcha dunha delegación en Muxía, constituída en 1918. Se ben esta non desenvolveu moita actividade, “espallou pola Costa da Morte o ideario da organización galeguista”, salientou Miro Villar, que lembrou tamén que López Abente puxo a súa literatura ao servizo dos obxectivos do ideario das Irmandades.

Desde o primeiro momento, a súa sinatura estivo presente no seu voceiro oficial, A Nosa Terra, en cuxas páxinas publicou moitos poemas. Entre eles, o crítico literario detívose en “O piñeiro derrubado”, un dos que escribiu como homenaxe a Lois Porteiro Garea tras o seu pasamento.

Alén da creación literaria, o seu activismo cultural concretouse coa súa entrada no Seminario de Estudos Galegos, xunto con Cabanillas, Noriega Varela e Victoriano Taibo, nunha cerimonia na que interveu cunha lectura de poemas, repasou Miro Villar, que recordou deseguido o período da ditadura de Primo de Rivera, tempo de refuxio na literatura; o recoñecemento dos seus colegas, que o elixiron presidente da acabada de nacer Asociación de Escritores de Galicia, en marzo de 1936; a participación na campaña a prol do Estatuto de Autonomía e a depuración laboral que sufriu tras a sublevación militar, que o afastou do seu traballo e de calquera actividade pública. O franquismo silenciouno durante varios anos e, coma outros galeguistas, volveu refuxiarse na creación literaria.

Membro da Real Academia Galega, López Abente protagonizou o Día das Letras Galegas de 1971, una data que, valorou, non axudou ao seu recoñecemento posterior, xa que naqueles anos non se promovían aínda os profundos estudos que hoxe emerxen arredor desta celebración. Desde 2011, a Fundación Gonzalo López Abente traballa para divulgar a súa obra.

Comentarios desactivados en Relatorio sobre Gonzalo López Abente no ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos, organizado pola Real Academia Galega

Out 03 2016

Artigo en QPC (XIV): No trinta aniversario do colectivo de poesía «Un Medio» de Cee

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para lembrar a primeira das follas poéticas que editou o colectivo de poesía «Un Medio» de Cee en 1986, hai pois trinta anos daquela aventura literaria. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

No trinta aniversario do colectivo de poesía «Un Medio» de Cee

Foi por volta do verán do ano 1986 cando un grupo de sete mozos «letraferidos» (ou amantes da literatura), todos da vila de Cee, e por iniciativa de Xosé Cañizo, daquela concelleiro de Cultura, en representación dos nacionalistas, e mestre do colexio público, demos en constituír o colectivo de poesía «Un Medio» e publicamos nos anos seguintes dous cartapacios en papel satinado que foron deseñados e ilustrados polo hoxe afamado arquitecto Xoán Creus Andrade. Cada un deles levaba textos poéticos da autoría de tres dos irmáns Creus Andrade, Humberto, o propio Xoán e un novísimo Estevo; de Xosé María Costa Lago; de Artur Trillo Sendón; de Rafa Villar e de min mesmo. E malia o seu financiamento económico ser a conta da concellaría de Cultura, que distribuíu de balde as publicacións, o seu patrocinio non ía acompañado do logo, como adoito sucede coas diferentes administracións, sempre desexosas de figurar. Xosé Cañizo, a quen moito lle agradecemos o seu apoio a aqueles mozos destemidos, limitouse a realizar unha breve presentación no lanzamento público.

Nesta anotación lembraremos o primeiro daqueles encartables (as imaxes non lle fan xustiza e non permiten ollar a frescura do formato orixinal). Naquel primeiro número as composicións ían asinadas co nome co que eramos coñecidos na vila e incluíu tres poemas en castelán: «su sombra la sombra de ella (la de siempre)», de Humberto, «labios», de Costa e «viendo mujeres», de X. Creus A.; e catro poemas en galego, dous na normativa do ILG: «subirás á túa árbore», de Arturo e «incógnita», de Estevo, e dous na normativa da AS-PG, ou de mínimos: «habia humidade nas furnas dos meus ollos», de Miro e «busco un armário», de Rafa. Todos os sete poemas estaban caligrafados polo propio Xoán Creus Andrade. Son poemas de primeira hora e talvez algún de nós xa non se recoñeza naqueles versos tan afastados no tempo da mocidade.

Daquela aínda ningún de nós publicara un libro e mesmo aínda estaba lonxe de ser así. Algúns aínda non o fixeron, malia escribir moi ben. Xoán Creus publica libros de arquitectura e moitos proxectos do seu estudio Creus & Carrasco (coa súa muller a arquitecta Covadonga Carrasco) merecen premios, Xosé María Costa escribe artigos e guías sobre micoloxía e Humberto se cadra é o que máis se afastou do mundo literario. No entanto, Artur Trillo centrouse na dramaturxia con Talía Teatro e publicou pezas teatrais e os tres restantes, Estevo Creus, Rafa Villar e mais eu navegamos por territorios literarios e levamos publicados varios títulos poéticos e tamén doutros xéneros.

A experiencia do colectivo poético «Un Medio» finou ao espallármonos en diferentes ocupacións estudantís e laborais. E uns anos despois, en sintonía co colectivo soneirán Arre Sentelha!, había cristalizar o Batallón Literario da Costa da Morte, que no seu mellor momento chegaría a xuntar a máis de trinta escritores e escritoras da zona.

un-medio01un-medio02
un-medio03un-medio04

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XIV): No trinta aniversario do colectivo de poesía «Un Medio» de Cee

Set 08 2016

Lembranza dunha conferencia de Manuel María en setembro de 1991

manuelmaria13-09-19912
(Na fotografía de A. Hernández, en segundo plano, eu propio a conversar co poeta e editor Miguel Anxo Fernán-Vello, se callar sobre a inminente saída do prelo da miña opera prima Ausencias pretéritas, Espiral Maior, 1992)

Neste novo cabodano do pasamento do poeta Manuel María recupero a lembranza dunha conferencia súa proferida o 12 de setembro de 1991, no Pazo de Fonseca da Universidade de Santiago de Compostela, nun Encontro de Escritores/as de Galiza e de Portugal. Foi a primeira conferencia que lle escoitei na miña vida, aínda que xa lle escoitara a lectura ou o recitado dos seus versos en moitas ocasións con anterioridade.

Manuel María pronunciou a conferencia inaugural e como sinala a crónica da Redacción de Santiago de La Voz de Galicia que reproduzo e traduzo: «Manuel María foi o relator que espertou máis interese entre os asistentes foráneos, pois acudiu a unhas moi ilustrativas referencias biográficas para expoñer o pasado recente, o presente e o que pode ser o futuro da lírica en lingua galega». Para engadir deseguida: «Anecdotas persoais e referencias ás tertulias de café, á circulación clandestina -vía Latinoamérica- dos textos e ao sistema de divulgación “man a man” foron os aspectos que Manuel María espertou dos seus recordos para ilustrar unha panorámica da poesía e da literatura galega, en xeral, nas catro últimas décadas. O poeta soubo encandilar a propios e estraños. De feito, cando Álvaez Cáccamo tomou a palabra na táboaa redonda na que participaban boa parte das máis sobranceiras plumas a súa intervención foi toda unha homenaxe verbal a Manuel María».

Nesa táboa redonda, alén de Cáccamo e de Manuel María, participaron Darío Xoán Cabana, o finado Ramiro Fonte e Miguel Anxo Fernán-Vello, precedidos por unha conferencia introdutoria de Claudio Rodríguez Fer.

Na sesión de tarde interviría Fernando Pinto de Amaral, poeta e crítico da revista Coloquio Letras, editada pola Fundação Calouste Gulbenkian, coordinadora do Encontro, para realizar un percorrido sobre a lírica portuguesa contemporánea.

manuelmaria13-09-1991

Comentarios desactivados en Lembranza dunha conferencia de Manuel María en setembro de 1991

Ago 30 2016

Artigo en QPC (XII): «Coplas populares na nosa lingua no Programa de Festas de Cee, agosto de 1952»

Cee-agosto1952(1)
Cee-agosto1952(2)

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para testemuñar a presenza da lingua galega no Programa de Festas de Cee celebradas en agosto de 1952, do que son coñecedor grazas ao bibliotecario José Ramón Rey Senra. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Coplas populares na nosa lingua no Programa de Festas de Cee, agosto de 1952

Teño nas mans o exemplar do libro «Programa das Festas da Xunqueira de Cee (do 12 ao 16 de agosto de 2016)» que sempre me garda o meu caro amigo José Ramón Rey Senra, Licenciado en Xeografía e Historia e Técnico da Biblioteca Pública Municipal «Francisco Mayán», e sempre é unha delicia ler esa excelente e interesante sección da súa autoría que publica anualmente baixo o título «Historia Anecdótica de Cee a través dos Libros de actas do Pleno».

Desta volta, na súa compilación deste ano recolle unha síntese dos acordos plenarios máis importantes desde o 3 de febreiro de 1952 até o 29 de agosto de 1953. Pois ben, as sempre interesantes anotacións van acompañadas da reprodución dunha páxina do «Programa de Fiestas de La Junquera. Cee, agosto 1952» (segunda das imaxes) que deseguida chamou a miña atención.

Dunha banda por unha lembranza estritamente familiar xa que a Comisión de Festas do devandito ano está presidida polo meu avó materno, José Jesús González García (que finou en 1990 aos 85 anos), e que me sorprendeu, pois non había moito tempo que regresara de Bos Aires, onde estivera emigrado e na altura exercía como «Taxista de alquiler» .

Porén, o aspecto máis salientable do Programa de Festas de 1952 é a presenza de oito coplas en lingua galega, agrupadas de dúas en dúas, para introducir os actos festeiros de cada xornada. Velaquí os textos, anónimos como correspondería á literatura popular, mais que deberon ser escritos pola man dalguén, quizais o meu propio avó materno pois tras o seu pasamento entre os seus papeis apareceron algunhas coplas escritas da súa propia man, aínda que ningunha coincide coas publicadas. Reproduzo os versos ao pé da letra, cos seus castelanismos e as súas grallas ortográficas, mais que configuran un documento excepcional para o ano 1952.

Día 14. VÍSPORAS

As bombas tronan na praya
O resonar as campanas
A xente xa repompea
E bai chegando en manadas.

A nosa vila de Cée
Xa está toda preparada
Pra que a ningún forasteiro
Teña que faltarlles nada.

Día 15. O DÍA DA PATRONA

O quince… o romper o día
Xa se sente moitas risas
Romeiros que van chegando
Ouir as primeiras misas.

Vinde romeiriños vinde
A cumprir o vosa oferta
En visitando a Xunqueira…
Dempois quedades a festa.

Día 17*. O OUTRO DÍA
(*co erro evidente dos tipógrafos)

O outro día, da Patrona
Acuden moitos romeiros
O Glorioso de S. Roque
Tamén ten os teus dereitos.

Oxe po la media noite
E esto e tradicional
Non queda ningen na-casa
Todos van o festival.

Día 16*. ÚLTIMO DÍA
(*co erro evidente dos tipógrafos)

Ay oxe… árdello-eixo
Pra outra sábeo-Dios
Outras festas hasto-ano
No nos farán para nos.

Todo-los homes casados
Bailan ca sua muller
Pra decirlle as nosas festas
Hasto-ano si Dios quer.

Sobrancean algúns textos literarios máis, todos eles en castelán: «¡Hay que darle la derecha!», que asina en Santiago de Cuba, 1952 o emigrante ceés H. De López y López; «Campanas a vuelo» de Alfonso Reneses L. Brea; un texto asinado por «El Párroco de Cée» que inclúe outra copla na nosa lingua:

Todas as parroquias queren
algo mais o seu Patrón
Cée a sua Xunqueiriña
xa non ten comparación.

E aínda temos «El amor al terruño», asinado polo Dr. Francisco Mayán Fernández (De la Real Academia Gallega), foi membro correspondente, historiador de prestixio e que chegaría a ser tamén alcalde en Mondoñedo onde fixou a súa residencia nos seus últimos anos, en alternancia con Lugo, aínda que sempre adoitaba vir a Cee uns días de agosto até que a enfermidade llo impediu. O artigo está datado en «Villablino (León), mayo de 1952».

Finalmente «En un país de ensueño» que asina Baldomero Cores Trasmonte, na altura con 22 anos, que chegaría a ser profesor de socioloxía na Complutense, catedrático da mesma materia na Universidade de Porto Rico e letrado no Parlamento de Galicia, e quen foi tamén o último Cronista Oficial de Cee, alén escritor de obras ben interesantes, nomeadamente as biografías de Luís Porteiro Garea ou Ramón Suárez Picallo. Pouco tempo despois, en 1953 Baldomero Cores botaría andar a efémera revista Nemancos da que unicamente saíron tres números, os dous primeiros no ano citado e o terceiro e derradeiro en 1954.

Este Programa de Festas de 1952 complétase coa publicidade comercial, ben simpática para nós hoxe e consonte co espírito da época aquela que di: «Salon de baile. Se exige una estricta moralidad. Santiago Esmorís», e coa anecdótica presenza do galego nos nomes de dous establecementos muradáns que se anuncian, o bar «Meu» e «Tejidos Rosiña».

Este e moitos outros documentos de interese están ao dispór da cidadanía no Fondo Local que se creou na Biblioteca Pública Municipal «Francisco Mayán», por iniciativa de José Ramón Rey Senra, a quen moito lle agradecemos o seu labor e o seu asesoramento histórico.

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XII): «Coplas populares na nosa lingua no Programa de Festas de Cee, agosto de 1952»

Ago 17 2016

Vinte anos da Homenaxe do Batallón Literario da Costa da Morte aos represaliados de Cee o 17 de agosto de 1996 (Día da Galiza Mártir)

Batallón(agosto1996)
Voz5-08-1995Voz17-08-1996
Voz18-08-1996Voz21-12-1996(1)Voz21-12-1996(2)

Vinte anos despois daquel acto de memoria histórica republicana recupero esta anotación sobre a Homenaxe que lle fixemos o 17 de agosto de 1996Día da Galiza Mártir, dende o Batallón Literario da Costa da Morte aos oito sindicalistas da UGT, de Cee, ao se faceren 60 anos dos seu pasamento, xa que foron fusilados a finais de 1936.
Reproduzo en imaxes algúns textos da prensa comarcal, en concreto a edición bergantiñá do xornal La Voz de Galicia, que foron publicados naquela altura.

O primeiro, intitulado «Cee e Corcubión no ano 1936» é unha breve recensión da miña autoría, publicada o 5 de agosto de 1995 na sección «Terra e Xente», para saudar a fonte documental que un ano despois inspirou a homenaxe organizada polo Batallón Literario da Costa da Morte. Tratábase do libro do noso amigo Luís Lamela GarcíaCrónica de una represión en la Costa da Morte: Cee, Vimianzo, Ponte do Porto, Corcubión, Fisterra, Zas… (da desaparecida Edicións do Castro, 1995), estudo profundo no que colaborei a solicitude do seu autor cun soneto inédito que escribín ad hoc para servir de pórtico ao capítulo onde se narra a represión en Cee, que remataría co asasinato de varios veciños da miña vila.

Como relata de maneira documentada Luís Lamela na súa magnífica investigación, os sindicalistas Norberto Recamán LagoJosé Lago FernándezTeófilo Mejuto LeisPerfecto Trasmonte CostaJesús Chouza FigueiraFlorentino Canosa BarreiroManuel García Castiñeiras e Domingo López Domínguez foron condenados a morte por un tribunal militar.

«La sentencia se cumple a las siete horas del citado 9 de diciembre de 1936 en las inmediaciones de Punta Herminia de A Coruña. El mismo lugar en que pocos días antes cayera inerme el cuerpo de Miñones. Después del trabajo del pelotón, el oficial que lo manda procede a rematarles uno a uno con un tiro de gracia en la parte lateral del cráneo. Las cabezas destrozadas rebotan violentamente contra el suelo por el impacto del proyectil y saltan violentamente como queriendo soltarse del cuerpo. ¡El orden estaba establecido! Los enemigos contentos y la justicia… violada».

Semanas despois, outro consello de guerra sumarísimo decretou o fusilamento doutro ceense, Vicente Mejuto Leis, que se data no 6 de xuño do 1938.

A pedimento de Luís Lamela escribín un soneto na memoria dos asasinados que figura no pórtico do primeiro capítulo do seu libro sobre a represión na Costa da Morte. Velaquí:

1936

Naquel verán soturno, de sol pálido e tordo,
Cee pobouse de anguria, queimadura que medra
e estraga sentimentos que a represión empedra
deitando sangue quente co seu buligar xordo.

Houbo debilidade, soterrando o recordo,
gravado e lacerado no silencio da pedra,
cos corpos do futuro cubertos só por hedra
de onde naceron luces, palabras no balbordo.

Amouse a terra fértil, húmida daquel sangue,
onírico desexo que en nós vive e rebenta
e soñouse insubmisa, memoria turbulenta
da diáspora antiga que o pretérito abrangue.

Viñeron tempo ermos e tempos de decrúa
e o sangue foi semente da liberdade núa.

A segunda e a terceira imaxes recollen as novas do mesmo xornal nos días previos á homenaxe e a crónica do día seguinte co desenvolvemento da mesma, na que interviron Jafet e Ovidio Mejuto Leis en representación dos familiares dos represaliados, alén dunha lectura poética na que participaron varios poetas do Batallón Literario da Costa da Morte: Alexandre NeriumRafa VilarSerxio IglesiasEstevo CreusModesto Fraga, Frederico Lopes SantallaXavier Rodrigues FidalgoXaime TrilloMoncho Bouzas TobíoXoán Alberte MoureMaría Canosa e eu propio.

E as dúas últimas imaxes reproducen o artigo da miña autoría «Un acordo de Cee no Olvido», que se publicou como «Tribuna aberta», na que criticaba que pasados os meses aínda non se realizara un acto público de homenaxe, malia aprobarse en pleno unha moción nacionalista co voto favorable do único concelleiro do BNG e dos catro concelleiros socialistas que gobernaban a localidade en 1996, co alcalde Manuel Lamela Lestón á fronte, alén da abstención dos concelleiros centristas e independentes e o voto en contra dos cinco concelleiros do PP, moi condicionados por coñecidas familias fascistas da vila.

Meses despois, en setembro de 1997, o goberno socialista inauguraba un fermoso conxunto escultórico da autoría de Álvaro de la Vega, artista lugués afincado en Corcubión, cunha placa de contido neutro «Ós defensores das liberdades e dos dereitos humanos no 61 aniversario. Cee – 1997». O texto escollido ten unha clareza!!!

Created with Nokia Smart Cam

Comentarios desactivados en Vinte anos da Homenaxe do Batallón Literario da Costa da Morte aos represaliados de Cee o 17 de agosto de 1996 (Día da Galiza Mártir)

Xul 12 2016

Adeus emocionado e lembranza do mestre Agustín Fernández Paz

Recibín con inmensa tristura a mala nova do pasamento esta mañá do mestre Agustín Fernández Paz, con quen nos últimos tempos dialogaba a través da rede social twitter pois partillamos moitos temas en común. E nesta lembranza de urxencia quero deixar un testemuño da súa enorme entrega e xenerosidade á causa da literatura infanto-xuvenil.

No curso 2011/2012 quixemos que estivese connosco no CPI Viaño Pequeno de Trazo, naquela altura xa estaba ferido pola doenza que o levou mais sempre amosou toda a súa vontade e como non podía deslocarse até o noso centro combinamos para lle facer unha entrevista vía Skype, pois o alumnado que daquela cursaba 1º da ESO (a maioría xa no bacharelato) viña de ler o seu libro Lúa do Senegal. Foi unha experiencia magnífica e o alumnado quedou fascinado coa súa palabra. A calidade de son non é boa, mais é perfectamente intelixible, e na páxina do proxecto interdisciplinar «A feira das Nacións», o alumnado elaborou a entrada que presentaba este video, fermoso documento do seu agarimo e da súa sempre amena e instrutiva conversa.

Adeus, mestre! Sit tibi Terra levis!

VIDEOCONFERENCIA CON AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ

No Club de lectura limos un libro titulado Lúa do Senegal, que trataba dunha nena senegalesa que vén de Senegal para vivir a Vigo.

Despois, na clase de galego, dixéronnos que íamos falar co autor do libro e elaboramos unhas preguntas para lle facer.

O día de 10 de Marzo tivemos unha videoconferencia con Águstín Fernandez Paz mediante o programa Skype. Tivemos algunhas complicacións técnicas, pero ao final todo saíu ben.

Durante a conversa Agustín contounos que o seu libro iase chamar Cartas do Senegal. Aprendemos moito escoitándoo.

Púxolle unha pipa de fumar á avoa Feriane porque lle quedaba ben.

Tivo que utilizar o Google Earth para coñecer máis do país e a súa xeografía.

Non sabe Wólof pero si escoitou persoas que o cantaban e o falaban.

Quería situar a historia en Vigo porque na cidade hai moitos senegaleses e el ten moita documentación sobre eles e sobre a cidade.

Púxolle Khoedi á nena porque en senegalés significa lúa.

Este libro traduciuse ao castelán e ao catalán.

Os contos que hai polo medio da historia algúns pertencen a Senegal, e outros inventounos.

E durante a entrevista recomendounos unha película chamada “Moolaade“. Tamén nos recomendou outra película que xa viramos: “Binta e a gran idea“.

Contounos moitas máis cousas, que xa escoitaredes no video. Foi unha actividade moi interesante e gustounos moito.

¡¡ATENCIÓN!!: UTILIZADE AURICULARES PARA ESCOITAR O VIDEO POIS O SON NON É DE BOA CALIDADE

One response so far

Xuñ 29 2016

Artigo en QPC (VIII): #Efeméride «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario»

Cam
(Cartaz do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte celebrado na Fundación Fernando Blanco de Cee)

Na nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, evoco unha efeméride importante na creación literaria costeira no texto intitulado «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario», que tamén xa se pode ler nesta ligazón. Este texto foi artellado con notas tiradas dos arquivos de prensa da época e tamén da memoria dos poetas fisterráns Alexandre Nerium e Modesto Fraga, quen foron presidente e secretario da entidade nalgún momento da súa existencia, e da miña propia. Velaquí.

A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario

1. A previa

Nun tempo de efervescencia cultural prodúcense dous acontecementos que van resultar definitivos para a posterior creación do Batallón Literario da Costa da Morte. Dunha banda, en marzo de 1996, a asociación «Arre-Sentelha» organizou un recital de poesía no Castelo de Vimianzo. Na convocatoria participaron os irmáns Rafael e Xosé Manuel Lema, Modesto Fraga, Rafa Villar, Xandra Tedín, Abel Mendes, Xavier Rodrigues Fidalgo, Alberto Lema Suárez, César Carracedo, Manuel López Martínez (hoxe, Alexandre Nerium) e Roberto Traba Velay. Aínda que non todos, unha boa parte deles entraría a formar parte do Batallón Literario. Doutra banda, a publicación dun caderno poético en abril de 1996, organizado por membros do colectivo antimilitarista «Último Reemprazo», que levaba por título As armas da solidaridade, no que se incluían textos de autores da Costa da Morte, tamén afortalou a idea que se podían realizar moitas actividades en común. Recolle textos de César Carracedo, David Creus, Estevo Creus, Modesto Fraga, Frederico López Santalla, Xavier Rodrigues Fidalgo, Xandra Tedín, Miro Villar e Rafa Villar e Roberto Traba Velay, poeta fisterrán e único dos últimos citados que nunca participaría do espírito do Batallón.

2. A constitución formal

Deste xeito, o Batallón Literario da Costa da Morte vai quedar formalmente constituído nun data simbólica, o 1 de Maio de 1996, logo dunha longa reunión nunha cafetería de Cee, á que asistiron unha vintena de autoras e autores. O nome suxeriuno o poeta Frederico L. Santalla, inspirándose na inscrición que ocupa as pedras da Quintana, onde se fai referencia ao histórico Batallón Literario santiagués. A súa primeira xunta directiva, ou xestora, pois a entidade aínda non estaba legalizada nin contaba con estatutos, estivo formada por Miro Villar, presidente; Frederico L. Santalla, secretario; e Rafa Villar, Xandra Tedín, Modesto Fraga, Xavier Rodrigues Fidalgo e Estevo Creus. Como se pode observar varios dos seus membros proviñan ben do desaparecido colectivo ceés «Un medio», ben da aínda activa agrupación soneirá «Arre Sentelha». A única premisa era que os autores fosen nados ou tivesen unha forte vinculación coa Costa da Morte, franxa costeira que vai de Malpica de Bergantiños ata Fisterra (aínda que de maneira circunstancial chegaron a colaborar co BLCM autores de Carnota, de Muros ou de Noia). Xurdiu co obxectivo de dar a coñecer as súas actividades e inclúe narradores, investigadores e, sobre todo, poetas. Configurouse como un movemento cultural asembleario, de carácter democrático e non elitista, que buscaba a comunicación directa cos lectores, ata o punto de que os poetas teñen realizado ducias de recitais en locais pechados ou en espacios abertos, como o palco da Festa das Carrilanas de Esteiro.

3. O I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte

A primeira das actividades que programou o Batallón Literario da Costa da Morte foi o «I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte». Unha rolda de prensa, realizada o martes 25 de xuño do 1996 na cafetería Rúa Nova de Santiago de Compostela e que foi amplamente recollida polos medios, serviu como presentación pública do BLCM e deste primeiro encontro literario que se ía celebrar co lema Reescrevendo a Costa da Morte. Os organizadores propuxeron os seguintes temas de debate:

a) Poesía, narrativa e investigación na Costa da Morte.

b) O negocio das editoriais, alternativas.

c) A lingua arma fundamental da creación, identidade e normalización.

d) A política cultural das institucións e dos movementos alternativos.

e) Resolucións e futuro.

O sábado 29 de xuño, ás 10.00 h. da mañá, tivo lugar, no Café-bar Macondo de Cee, que rexentaba o poeta fisterrán Modesto Fraga, a recepción previa na que estaban varios membros da corporación do Concello de Cee, entre eles o edil de Cultura, directivos e membros do Batallón e outros convidados, para pasar pouco despois á sala magna do Instituto da Fundación Fernando Blanco de Cee, onde diferentes autoras e autores foron expoñendo os seus relatorios.

Rafa Villar, de Cee, falou das súas experiencias para sacar á luz os seus traballos como a edición de autor, publicación en revistas como Dorna ou a de presentarse a premios e ter a sorte de que cho concedan e recordou que en 1995 soamente se publicaron cen libros en galego.

Un dos convidados foráneos, o poeta compostelán, de orixe arxentina, Eduardo Estévez falou tamén das súas experiencias editoriais na Arxentina e en Venezuela. Alí tan só publicaban textos de clásicos coma Borges, Pizarnik… Explicou coma un grupo de escritores novos puxeron uns cartos conxuntos e publicaron un libro dun deles, cos cartos que ían sacando publicaban outro e así sucesivamente. Esta foi a maneira de que as súas obras viran a luz. Curiosamente, anos máis tarde, desta idea xurdirá en Galiza a editorial «Letras de Cal» cun sentido aínda máis altruísta, pois o que fixo esta cooperativa foi principiar por editar textos de xente nova que non tiña nada publicado ou que tiña dificultades para o facer.

O estudoso e escritor corcubionés Luís Lamela, especialista en temas históricos, falou do seu labor de investigación e sobre as súas recentes Crónica de una represión en la Costa da Morte (Edicións do Castro, 1995) e tamén de que había que recuperar moitos dos documentos que pertencían a esta zona e que estaban en organismos nos que era case imposible ou moi dificultoso acceder a eles.

O historiador de Bamiro (Vimianzo) Xosé María Lema Suárez centrou a súa intervención na necesidade da formación duns arquivos que tiñan que estar a disposición daqueles que os quixeran utilizar para a súa posterior investigación.

Finalmente, os poetas do Batallón, Frederico L. Santalla, de Lires (Cee), e Xavier Rodrigues Fidalgo, de Castrelo (Vimianzo) fixeron senllas análises sobre a política institucional referida á literatura e á cultura en xeral e sobre os atrancos que as autoras e os autores teñen por escribiren en normativas diferentes da norma oficial do idioma galego.

Alén do poeta Eduardo Estévez, tamén foron convidados a ese «I Encontro» Yolanda Castaño, Olga Novo, Chus Pato e Paco Souto. Tamén asistiron ao acto a crítica literaria, Teresa Seara, e outros escritores e investigadores como o antropólogo muxián Manolo Vilar ou o filólogo malpicán Xosé Manuel Varela.

O «I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte» finalizou ás 20:00 h. do serán cun recital poético a cargo de todos membros do Batallón Literario e dos poetas convidados.

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (VIII): #Efeméride «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario»

Xuñ 23 2016

«Neria e o Museo da Pesca», a opinión do poeta fisterrán Modesto Fraga

NeriumeueFraga
(Na foto de Xesús Búa para La Voz de Galicia, de esquerda a dereita, Alexandre Nerium, eu, e Modesto Fraga nun Recital de Poesía que se celebrou en Muxía no nadal de 2011)

Continúa a fervenza de opinións da xente da cultura que se está a pronunciar sobre o peche do Museo da Pesca de Fisterra, desta volta faino a autorizada voz do poeta fisterrán Modesto Fraga (a quen aproveitamos para parabenizar porque a súa obra Devalar sen pel resultou gañadora do XIX Certame de Poesía “Concello de Carral”) co artigo intitulado «Neria e o Museo da Pesca» na súa sección de opinión «A luz da fin do mundo» no xornal La Voz de Galicia, edición de Carballo. Velaquí.

Neria e o Museo da Pesca

Despois de varios meses mareando a perdiz con dimes e diretes, resulta que agora a Asociación Neria decide volver abrir ao público o Museo da Pesca de Fisterra pero dunha maneira miserable, propia das formas e dos modos de actuar deste ente supracomarcal.

Pretender, así de boas a primeiras e pola porta de atrás, tomarnos o pelo con esta pantomima chabacana é ignorar a historia deste pobo, a súa dignidade e os valores que forman parte esencial do noso ADN. Fisterra non precisa mingallas de ninguén, nin moito menos que catro salvadores de patrias, chámense Neria ou o que sexa, pretendan vir aquí precarizar a nosa cultura, o noso patrimonio, a nosa identidade.

Levamos varias semanas asistindo a un debate público no que se levan vertido opinións de todo tipo e no que se amosou un contundente posicionamento a prol da necesaria posta en marcha do Museo por parte de relevantes sectores da nosa cultura que transcende os lindes, non só da Costa da Morte e de Galicia, senón doutros lugares do mundo. En apenas tres semanas ergueron a súa voz para apoiar incondicionalmente a continuidade do Museo da Pesca notables escritores, artistas, investigadores, poetas e académicos de grande prestixio. E non é para menos.

O Museo da Pesca de Fisterra e Alexandre Nerium que, ademais do seu guía é un dos poetas de referencia da poesía galega, son indisociables. Só a un necio lle ocorrería pensar que con poñer un «voluntario» para abrir e pechar a porta do Museo coma quen abre e pecha o portal dun garaxe se logrará solucionar este asunto. Isto, ademais dunha supina estupidez, é absolutamente inútil. Calquera persoa que visitase o Museo da Pesca ao longo destes anos e tivese o privilexio de escoitar de viva voz as luminosas explicacións de Manolo poderá, con coñecemento de causa, acreditar en todo o que estou a referir aquí.

Por outra banda, non acabo de entender moi ben que pretende Neria con iso de abrir as portas do Museo cun voluntario con horarios propios da actividade laboral profesional. Acaso se trata Neria dunha ONG como Médicos sen fronteiras ou Unicef? Acaso queren facernos pensar agora que traballar de once da mañá a oito da tarde todos os días da semana como informadores turísticos é cousa de persoas ociosas que viven do aire? Xa empeza a cheirar un pouco esa estratexia tan manida coma innecesaria de facer da dignidade laboral e do traballo humano pouco menos que unha tarefa de escravos. É este o turismo e a cultura que queremos impulsar na Costa da Morte? Debe seguir xestionando esta xente o noso rico patrimonio histórico e cultural? Eu penso que non. É máis, o concello de Fisterra faría ben en abandonar canto antes a Asociación Neria. Non ten ningún sentido seguir formando parte dunha entidade que se nega por activa e por pasiva a dar solucións adecuadas a un patrimonio que lexitimamente é noso por moito que o xestionen mans alleas e insensibles.

Modesto Fraga

Comentarios desactivados en «Neria e o Museo da Pesca», a opinión do poeta fisterrán Modesto Fraga

Next »