Literatura medievalArchive for the '' Category

Ago 14 2014

Feira do Libro ou mercado de zapatos

FeiradoLibro13-08-2013

(Artigo publicado na edición comarcal de Carballo, dixital e en papel, do xornal La Voz de Galicia)

Feira do Libro ou mercado de zapatos

Calquera persoa con sentidiño non podería imaxinar unha foliada ou unha verbena sen un grupo musical ou sen unha orquestra ou organizar unha festa do berberecho ou do longueirón só coas cunchas, pois ben esta xeira asistimos abraiados a unha Feira do Libro de Cee no que non haberá presentacións de libros e as actividades literarias ficaron reducidas ao excelente pregón do crítico e profesor Armando Requeixo (quen lembrou a súa primeira estadía na vila e rematou falando do poeta Díaz Castro, a quen se homenaxeou nas Letras Galegas), á presentación dunha revista da Universidade Cromática de Corcubión e a unha rolda de sinaturas que argallou de motu proprio a libraría Á lus do candil.

Ben sabemos que a parroquia lectora é pequena, ben sabemos que con certeza o pregón festeiro do televisivo Gayoso xuntou moita máis xente que toda a que percorrerá as casetas, mais autoras e autores, libreiras e libreiros e lectoras e lectores ben merecían o esforzo dun programa completo como o organizado o ano pasado, que daquela non dubidamos en parabenizar.

E mira que o tiñan doado só con botar man da creación da comarca, pois teñen novidades literarias Concha Blanco, María Canosa, Suso Bahamonde e Xosé Iglesias (todos catro de Cee), Suso Lista (Corme), Rivadulla Corcón (Muxía), Ramón Vilar Lavandeira (Cerceda), entre outros, aos que se podería xuntar a presentación da antoloxía sobre Evaristo Martelo editada na Ponteceso ou o último libro de contos de Xurxo Souto no que hai moita Costa da Morte.

Esta mañá principiou tamén a Feira do Libro de Viveiro, unha vila de tamaño semellante á nosa, coa presenza do dobre de casetas e, sobre todo, cunha programación paralela que inclúe, alén do pregón de Xurxo Souto, oito presentacións de libros, unha táboa de debate sobre novela histórica e unha contacontos infantil, para deste xeito dinamizaren a lectura e a presenza de público. Algo moi necesario para unha cultura que padece de maneira especial os rigores da crise económica.

E aquí a velas vir. Nos últimos tempos semellou instalarse na Costa da Morte a desidia e a nugalla, museos pechados ou que abren coa luz eléctrica cortada por impagamento, feiras do libro onde autoras e autores non poden dialogar co seu lectorado nas presentacións.

Andamos para atrás comas os cangrexos, e se cadra dirán que avanzamos.

Comentarios desactivados en Feira do Libro ou mercado de zapatos

Set 02 2013

En Éire (I): «Unha viaxe polos mares lendarios do atlántico celta», crónica de Xosé Ameixeiras



(Premer nas imaxes para unha mellor lectura)

A nosa viaxe a terras de Éire, a República de Irlanda, co Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (Semescom), que preside Xosé María Lema Suárez e do que fago parte, entre os días 22 e 29 de agosto, tivo como adoito un cronista de excepción no xornalista Xosé Ameixeiras, delegado da edición comarcal de Carballo do xornal La Voz de Galicia. Pepe Ameixeiras, habitual compañeiro nestas travesías, publicou o luns 26 de agosto, aínda en plena viaxe, a primeira das súas dúas amplas crónicas, asinadas co pseudónimo A. Lavandeira. Desta volta con parágrafos sobre Cobh, Cork, Killarney e a fistérrica península de Dingle.

Nesta ocasión relata os primeiros días da viaxe. É un pracer reproducir en imaxe dixital a súa crónica, como testemuño destas xornadas de lecer nas que tamén aprendemos moitas cousas da cultura e da historia destes territorios, principalmente polas disertacións do historiador e escritor Xosé María Lema Suárez, presidente do Semescom, moitas delas recollidas no documento co que nos agasallou antes de principiarmos a travesía. E velaquí máis unha vez o pdf coas cumpridas notas do noso caro presidente: guía Irlanda ilustrada.

A crónica tamén se publicou na edición dixital do xornal, de onde fago a tradución do texto para a nosa lingua. Velaquí:

Unha viaxe polos mares lendarios do atlantismo celta

A. LAVANDEIRA

26 de agosto de 2013

As Fisterras adoitan ser espazos solitarios situados fronte á inmensidade. No alén están illas paradisíacas situadas ao outro lado dos océanos. Son lugares que desde o principio dos tempos exerceron grande magnetismo. O Seminario de Estudos Comarcais de la Costa da Morte, deixándose arrastrar polo feitizo destes vértices lendarios do atlantismo celta, promoveu unha nova viaxe para completar os seus outros percorridos polos extremos xeográficos francés e inglés. Agora tocoulle a quenda a Irlanda. Esta fin de semana, unha expedición formada por máis de medio cento de persoas, na súa maioría profesionais do ensino, estiveron na península de Dingle, a Fisterra irlandesa.

O grupo partiu o xoves pola tarde do aeroporto de Santiago con destino a Dublín, capital do país de destino. A primeira visita foi a Cobh, último peirao no que se detivo o Titanic na súa primeira e derradeira viaxe, tres días antes do seu fatídico final a 400 millas de Terra Nova. Tamén estiveron en Cork, segunda cidade da república irlandesa, e Killarney, onde camiñaron polo seu parque natural, o primeiro que se declarou no país. No 2007 esta localidade recibiu o título de cidade mellor conservada de Irlanda. Os expedicionarios aproveitaron a noite para beberen a cervexa típica destas terras e escoitaren a música en directo nos seus ateigados pubs.

E por fin a Fisterra, nun día de orballo e borraxeira, que puxeron unha densa cortina fronte aos cantís e o mar da península de Dingle, como se as fadas non quixeran ensinar a súa tobeira. No extremo da región de Gaeltach, no condado de Kerry, está o cabo Garúan e enfronte, as illas Blasket, habitadas até 1953. En Dingle atracaban barcos españois e franceses. Actualmente é peirao base de moitos buques que pescan no Gran Sol. O venres, un camioneiro de Verín esperaba a arribada dun pesqueiro para trasladar as súas capturas aos mercados españois. Por estas paraxes andou nos anos 20 Plácido Castro del Río, xornalista, escritor e tradutor galeguista natural de Corcubión.

Dingle tamén foi o maior peirao de embarque de peregrinos para Santiago. A súa igrexa, do século XVI, está dedicada a Santiago. No percorrido do Seminario de Estudos Comarcais, que está comandado polo seu presidente, Xosé María Lema, e auxiliado pola secretaria, María Xesús Barbeira, figura Dunquin, a poboación máis occidental da península. Forma un escenario de amplos cantís, perante os que en 1588 naufragaron varias embarcacións da Armada Española. As traxedias do mar son comúns coa Fisterra galega e a Costa da Morte. Esta poboación foi escenario en 1970 da rodaxe da película La hija de Ryan, dirixida por David Lean e protagonizada por Robert Mitchum e Sarah Miles.

É a terceira Fisterra que visita o Seminario de Estudos Comarcais, xa que anteriormente estivo na Bretaña e fai dous anos en Cornualles. É, actualmente, a única entidade da Costa da Morte que organizou percorridos e análises por estes tres espazos que outros colectivos tratan desde fai varios lustros de poñer en contacto para desenvolver proxectos turísticos. No desprazamento, Lema Suárez ocúpase de ilustrar cumpridamente aos excursionistas con todo tipo de datos históricos, xeográficos e culturais relacionados co programa, mentres que Barbeira Pose se encarga da intendencia.

A penúltima parada da xornada do venres tivo lugar en Adare, unha pequena cidade que na súa vía principal conserva varias casas antigas co teito de palla. Teñen uns 200 anos de antigüidade. Actualmente están convertidas case todas en tendas. Un enorme campo de golf, unha vella abadía gótica e as ruínas dun castelo do século XIV atraeron a atención dos expedicionarios antes de realizaren a baixada definitiva do día, en Limerick, onde puideron admirar a catedral e o castelo do rei John, ás beiras do Shannon, un relaxante paseo baixo un orballo intermitente, que non acougou os desexos dos viaxeiros de se somerxeren nas magnéticas construcións lendarias do atlantismo celta.

One response so far

Ago 08 2013

Presentación na Feira do Libro de Cee do volume colectivo Versos no Olimpo. O monte Pindo na poesía galega (martes, 13, ás 22,30 h.)

A organización da Feira do Libro de Cee 2013 convidoume a participar nesta nova edición que se vai desenvolver do 11 ao 18 de agosto. Puiden escoller facer a presentación dun dos tres volumes que publiquei desde a anterior: o conto infantil rimado Rebelión na charca (Sotelo Blanco), o poemario Breizh (Toxosoutos) ou a edición Poesía Completa de Gonzalo López Abente (Espiral Maior), porén escollín presentar o volume colectivo Versos no Olimpo. O monte Pindo na poesía galega, que coordinei xunto a Francisco “Chisco” Fernández Naval, editado por Toxosoutos, en coedición coa Asociación Monte Pindo Parque Natural, e grazas ao crowfunding ou microfinanciamento colaborativo de moitas persoas, como xa se contou aquí. Estarei cabo de Xilberto Caamaño Beiro, presidente de Monte Pindo Parque Natural, e dos poetas da Costa da Morte que se acheguen, xa que Chisco non pode estar na noite do martes 13, aínda que estará o sábado 17 para presentar a novela que máis me gustou das publicadas o ano pasado na nosa literatura, a fascinante A noite branca (Xerais).

Ese martes 13 tamén estarei na caseta da libraría Á lus do candil, do poeta Modesto Fraga e a súa compañeira Alba, para asinar exemplares das miñas obras. Será un pracer estar canda eles.

A Feira do Libro de Cee vai estar na Alameda (que se denomina oficialmente Praza da Constitución, nome que me horroriza) e as casetas estarán abertas ao público polas mañás: de 11.00 a 14.00 horas (agás os días grandes 15, A Xunqueira, e 16, o San Roque, que abrirán ás 12.00 horas) e polas tardes de 18.00 a 22.00 horas.

Velaquí o programa ao completo:

Domingo, 11

Apertura da Feira ás 11.00.

A partir das 20.00 h. diante do Museo Fernando Blanco, presentación das obras Cancela aberta (Xerais) e Aquel neno (Embora) de Xosé Neira Vilas, acompañado por Francisco Rodríguez López de Edicións Embora.

21.00 h. na Praza da Constitución, pregón da Feira do Libro, a cargo de Xosé Neira Vilas, acompañado por Valentín García, secretario xeral de Política Lingüística da Xunta de Galicia.

Ás 22.30 h. Noite de terraza literaria con Xosé Iglesias, o mariñeiro-poeta: “Transfusión oceánica” na rúa Domingo Antonio de Andrade (Bar A Parada).

Luns, 12

Ás 11.30 h. na Praza da Constitución, Un anaquiño de contos con DuenSico: ”Contos para a igualdade”.

A partir das 20.15 h. diante do Museo Fernando Blanco, presentación da obra Costa do Solpor de Xosé María Lema Suárez, finalista do Premio Xerais 2012, acompañado por Víctor Manuel Castiñeira Castro e o poeta Alexandre Nerium.

Deseguida, Serán de Música e Poesía, Versus Cianuro, recital coa presenza, entre outros, de Paco Souto.

Ás 22.30 h. Noite de terraza literaria con Xaime Trillo: “Anatomía da ira” na Praza da Constitución (Bar Expréss).

Martes, 13

Ás 11.30 h. na Praza da Constitución, Un anaquiño de contos con Ana Mª Martínez, Jesús Toba e María José Rey: “O corvo Roque”.

A partir das 19.30 h. diante do Museo Fernando Blanco, presentación da obra Viaxe ao interior da fenda (Sotelo Blanco), de Serxio Iglesias, que estará acompañado por Marcos Giralt Torrente, Premio Nacional de Narrativa.

A partir das 20.15 h., no mesmo lugar, presentación da obra Fadita fosca! (Baía Edicións), de Miguel Vázquez Freire, coa presenza do ilustrador Xosé Tomás e de Belén López Vázquez.

Ás 22.30 h. Noite de terraza literaria na rúa da Pena (zona bares Marigel e Recunquiño): recital a cargo de varios poetas e presentación da obra Versos no Olimpo. O monte Pindo na poesía galega (Toxosoutos), coa presenza de Xilberto Caamaño, presidente de Monte Pindo Parque Natural, e Miro Villar, coordinador da obra.

Mércores, 14

Ás 11.30 h. na Praza da Constitución, Un anaquiño de contos con Rocío Leira,  autora da obra Universo Pitágoras  Biblos), cun obradoiro matemático para nenos.

A partir das 12.30 h. diante do Museo Fernando Blanco, presentación da obra Contos de soños e sombras de César Ariza Piñeiro, editada por Urco Editora, acompañado por David Cortizo de Urco Editora.

Sábado, 17

A partir das 12.30 h. diante do Museo Fernando Blanco, presentación da obra A noite branca (Xerais), de Francisco X. Fernández Naval, que estará acompañado por Víctor Manuel Castiñeira Castro.

Domingo, 18

Ás 12.30 h. na Praza da Constitución, Un anaquiño de contos con Beatriz Maceda: Man. O alemán de Camelle, e obradoiro de materiais creativos.

Desde as 16.30 h. na Praza da Constitución, gran festa infantil co “Garabato de xogos”, inchables e desde as 20.30 h. concerto a cargo de Mamá Cabra.

Peche da feira, ás 22.00 h.

Comentarios desactivados en Presentación na Feira do Libro de Cee do volume colectivo Versos no Olimpo. O monte Pindo na poesía galega (martes, 13, ás 22,30 h.)

Xul 31 2013

II Praza dos Libros de Muxía: 2, 3 e 4 de agosto


(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Os próximos días 2, 3 e4 de agosto vai ter lugar no paseo marítimo a II Praza dos Libros de Muxía (o ano pasado denominouse 1º Outlet de Libros de Muxía e desenvolveuse na praza do Cabo da Vila). Os Editores de Compostela (agrupación conformada polas editoriais Alvarellos, Contos Estraños, Positivas, Sotelo Blanco e Urco) partillan a organización destas xornadas coa Fundación Gonzalo López Abente e contan coa colaboración do concello de Muxía.

Desta volta, serán Contos Estraños e Urco editora quen se encarguen da organización en representación dos Editores de Compostela desta II Praza dos Libros de Muxía. No cartaz anuncian para o sábado 3 varias presentacións express:

Galiza Mutante: Poder NuclearTomás González Ahola

Contos de soños e sombras César Ariza

As crónicas de Bran: A revolta dos mestres – Xosé Duncan

O mundo secreto de Basilius Hoffman – Fernando M. Cimadevila

Comentarios desactivados en II Praza dos Libros de Muxía: 2, 3 e 4 de agosto

Mai 29 2012

Gonzalo López Abente no volume Todas as letras do Día das Letras Galegas



(Premer na imaxe para unha mellor lectura)

A Real Academia Galega (RAG) vén de dispoñibilizar en libre acceso na súa páxina web o volume intitulado Todas as letras do Día das Letras Galegas, co que se conmemoran os 50 anos desta celebración ou liturxia da literatura galega. Na publicación medio cento de académicos numerarios ou correspondentes repasan cadansúa figura das que teñen sido homenaxeadas neste día. Como xa se contou nesta bitácora os mesmos materiais serviron para elaborar aquel número especial do suplemento Culturas de La Voz de Galicia.

Novamente lembramos os artigos dedicados aos únicos autores da Costa da Morte que figuran na listaxe: Eduardo Pondal Abente, Día das Letras Galegas, 1965, nun texto escrito por Xosé Luís Méndez Ferrín, presidente da RAG, e Gonzalo López Abente, Día das Letras Galegas, 1971, por Xosé María Lema Suárez, académico correspondente. Cabo deles tamén un autor de quen conmemoramos o seu centenario, Celso Emilio Ferreiro, Día das Letras Galegas, 1989, e cuxo texto está escrito por Alba Nogueira López, nada en Toba (Cee) en 1968 e profesora de Dereito Administrativo na USC e académica correspondente.

Todos tres están ao voso dispór tamén na citada anotación, hoxe reproducimos máis unha vez a breve semblanza do escritor muxián.

Gonzalo López Abente. Día das Letras Galegas, 1971
Por Xosé María Lema Suárez

Aínda que tamén foi narrador e dramaturgo, destacou sobre todo como poeta. É un dos nosos grandes poetas do mar, sendo o seu o mar bravo e inquedo da Costa da Morte. En 1909 casou coa súa curmá Balbina Abente, que lle morreu de parto ó ano seguinte e iso condicionaría a súa vida e obra. O seu primeiro poema (Un velorio na aldea) data de 1899, con apenas 21 anos. Na segunda década do século XX acadou sona como escritor e a Real Academia Galega farao académico correspondente. O seu compromiso co idioma propio sempre foi claro; en 1921 escribe: «Ao falar deste meu vello e querido pobo, coido que sería ridículo facelo noutra fala que non fose a mesma del, a que decote lle serviu para as súas necesidades». Participará nos movementos a prol do idioma e do galeguismo, uníndose ás Irmandades da Fala (1916), á Asemblea Nazonalista (1917) e á Irmandade Nazonalista Galega (1922). En 1926 entra no Seminario de Estudos Galegos. En 1936 participará na campaña do Estatuto de Autonomía de Galicia. Polo seu compromiso galeguista e republicano será represaliado polos sublevados en 1936, que o deixarán sen emprego. En 1941 entrou como numerario na RAG, cun discurso sobre a poesía de Pondal. No 2011, por iniciativa do Concello muxián, créase en Muxía a Fundación Gonzalo López Abente para difundir a súa obra.

* Obra
Escumas da ribeira, 1911
D´Outono, 1924
Nemancos, 1929
Vaosilveiro, 1929

Gonzalo López Abente
*Muxía, 1878
*Muxía, 1963

Comentarios desactivados en Gonzalo López Abente no volume Todas as letras do Día das Letras Galegas

Nov 21 2011

Repertorio das Cantigas Medievais Galego-Portuguesas


Iluminura do Cancioneiro da Vaticana. Anotación en Littera: «Nobre, jogral com viola de arco, rapariga com pandeiro redondo e de soalhas exteriores. Note-se que a personagem sentada tem um chapéu, no qual parece desenhar-se a letra M (é esta, de resto, a única personagem com chapéu de todas as iluminuras)». Premer na imaxe para a agrandar.

Hai magníficas iniciativas que lle dan lustre á nosa literatura. Desta volta sabemos que hai uns días está na rede un excelente repertorio das cantigas medievais galego-portuguesas. A páxina é froito do proxecto Littera, edição, atualização e preservação do património literário medieval português, financiado polo Instituto de Estudos Medievais da Faculdade de Ciências Sociais e Humanas da Universidade Nova de Lisboa. Esta base de datos desenvolveuse entre outubro de 2007 e outubro de 2010 e pódese consultar na páxina web Cantigas Medievais Galego-Portuguesas, dirixida non só aos investigadores senón tamén ao público en xeral. Entre a enorme información que nos achega está a totalidade do patrimonio literario dos nosos cancioneiros, e onda a transcrición dos textos aparecen as imaxes (iluminuras) dos manuscritos e a música, no caso de teren notación musical. Alén diso, tamén incorpora datos sobre os autores que se inclúen e sobre as persoas ás que se alude nas cantigas, directamente ou non, así como do aspecto formal das composicións. En definitiva,“um conjunto de informações destinadas a facilitar quer a sua leitura, quer o seu enquadramento histórico (glossário, notas explicativas de versos, toponímia, antroponímia, notas gerais)”. A equipa encargada dos traballos dispuxo da colaboración da Biblioteca Nacional de Portugal “no que toca às imagens do Cancioneiro da Ajuda e do Cancioneiro da Biblioteca Nacional”.
Na anterior entrada lembraba a intertextualidade coa pintura de Urbano Lugrís no meu poemario As crebas. Pois ben, a nosa literatura medieval tamén estaba moi presente nos diálogos intertextuais do meu primeiro libro de poemas, un sonetario publicado co título de Ausencias pretéritas (Espiral Maior, 1992). Na terceira parte intitulada “De ti e das palabras”, os sonetos principan sempre con versos de poetas amados e dous deles son de trobadores medievais. O primeiro A dona que eu am’e tenho por senhor é un verso de Bernal de Bonaval, un dos autores medievais que se adoitan relacionar con Compostela. Deste soneto xa falei nesta bitácora pola súa relación con Álvaro Cunqueiro. E o segundo inspírase na cantiga de João Baveca que principia Os que nom amam nem sabem d’amor.
DE TI E DAS PALABRAS
I
A dona que eu am’e tenho por senhor
ten unha palidez de intensidade
límite no solsticio da cidade
das augustas murallas derredor.

A dona que eu am’e tenho por senhor
ten un albo clarón de divindade
de crentes en xaxún de antiga idade,
deserto, tribo nómada e calor.

A dona que eu am’e tenho por senhor
ten maxia e ten tesouros, di Cunqueiro
e aos libros de don Álvaro remito.

A dona que eu am’e tenho por senhor
ten sinal de meigallo feiticeiro,
nome supersticioso, moito mito.

II
Os que nom amam nem sabem d’amor
descoñecen tamén a algarabía
de asasinar un himen, fechoría
de percorrerche o corpo na calor,

na fogaxe que chega a ser ardor
e escarvadura unánime do día,
adulterando en louca de alegría
a rotura que súpeto foi dor.

Perecedoira que é a virxindade
sen ter certificado documento
e somente co límite da idade,

nin sequera unha escolla do momento
vai garantir ter máis felicidade
nin facer incorrupto o pensamento.

Comentarios desactivados en Repertorio das Cantigas Medievais Galego-Portuguesas