InfantilArchive for the '' Category

Xul 05 2017

«Contemplación do solpor en Fisterra» en Manuel María, libro colectivo de homenaxe

Con notorio retraso sobre a data prevista, vén de saír do prelo do Servizo de Publicacións da Deputación de Lugo o groso volume intitulado Manuel María, libro colectivo de homenaxe no seu día das Letras Galegas. 17 de maio de 2016, coordinado polo escritor José Estévez López, no que participan máis de 460 persoas do mundo da cultura, da política e sindical, do ensino.

Nas 594 páxinas do volume figura un soneto da miña autoría, até hoxe inédito, «Contemplación do solpor en Fisterra», que cumpría coa obriga de estar inspirado ou motivado por uns versos de Manuel María.

O meu soneto dialoga co poema «Fisterra» do seu libro Versos do lume e o vagalume (1ª ed: Galiza Editora, Ourense, 1982, portada e ilustracións de Joám Guisán Seixas; 2ª ed. testamentaria: Obra poética completa II (1981-2000), Edicións Espiral Maior, col. Ópera Prima, A Coruña, 2001), mais implicitamente tamén se dialoga con outros dous libros da súa autoría: Compendio de orballos e incertezas (1ª ed: Edicións El Correo Gallego, Santiago de Compostela, 1991, ilustracións de Xurxo Fernández) e os Sonetos á casa de Hortas (1ª ed: Edicións Espiral Maior, col. A Illa Verde, nº 29, A Coruña, 1997, limiar do propio Manuel María). Velaquí ese diálogo poético:

Cheguei a Fisterra, alí onde
o sol desmaiado e silandeiro
morre no mar como unha bágoa.

«Fisterra», Versos do lume e o vagalume.

Obra Poética Completa, II (1981-2000)

Manuel María

CONTEMPLACIÓN DO SOLPOR EN FISTERRA

Chegaches a Fisterra, para ollares nas portas
do mar da costa brava como morre o Solpor.
E foi na decadencia do seu vello esplendor
onde apareceu lonxe, ben lonxe a casa de Hortas.

E a vida, labirinto que se enche de retortas,
transcorreu ben ás présas, ferida no fulgor,
tal vítima indefensa de animal predador
ou auga que un muíño remansa nas comportas.

Chegaches a Fisterra, fin deste mundo noso,
estrema dun camiño de medieval romeiro,
con escura incerteza no fondo do teu ser.

Con ollos no horizonte fermoso e misterioso
no verso interrogaches que hai de verdadeiro
no ceo ou no inferno para Nós comprender.

(Portadas dos tres libros de Manuel María citados)

Comentarios desactivados en «Contemplación do solpor en Fisterra» en Manuel María, libro colectivo de homenaxe

Feb 23 2017

A pantasma da casa da Matanza na revista Follas Novas da Fundación Rosalía de Castro

Esta tardiña preséntase en Rianxo o primeiro número de Follas Novas, a nova revista de estudos rosalianos da Fundación Rosalía de Castro, que tamén está dispoñible para a súa lectura en descarga de balde nesta ligazón.

A nova publicación que dirixe o académico, escritor e profesor Xosé Luís Axeitos neste primeiro número, patrocinado polo propio Concello de Rianxo, céntrase na «Análise crítica da obra en prosa de Rosalía de Castro», que ocupa toda a sección de «Artigos» con importantes achegas de Carmén Fernández-Pérez Sanjulián, Kathleen N. March, María López Sández, Francisco Rodríguez Sánchez e María Pilar García Negro; na sección «Documentos» María Victoria Álvarez Ruiz de Ojeda exhuma unha carta de Alfredo Vicenti a Manuel Murguía e outra deste último á propia Rosalía é analizada por Diego Rodríguez González. Outras seccións como «Recensións», «Bibliografía», «Varia» e «Casa de Rosalía» completan os seus contidos.

Na sección de «Bibliografía» os profesores da Universidade de Granada Aurora López e Andrés Pociña compilan as «Últimas tendencias na bibliografía de e sobre Rosalía» e entre as numerosas referencias está a mención, que moito lles agradezo, ao conto rimado da miña autoría A pantasma da casa da Matanza, con ilustracións de Xosé Cobas (Premio Xosé Neira Vilas ao Libro Infantil ou Xuvenil 2013 na Noite da Edición 2014). Velaquí a súa xenerosa acollida:

Editado para ocupar un posto no ronsel das publicacións conmemorativas do 150 aniversario, como declara Biblos Clube de Lectores que presenta un libriño estéticamente inmellorábel, Miro Villar, como autor, e Xosé Cobas, como ilustrador, co breve conto-poético A pantasma da casa da Matanza, lévannos ás habitacións íntimas de Rosalía na casa en que pasou os últimos anos da súa vida e onde morreu, na actualidade a ben coñecida Casa-Museo de Rosalía en Padrón; alí atopamos unha pantasma errante, unha Negra sombra, que asenta na casa, fascinada pola poeta:

Coñecín moitos mundos, mais un día
quixen quedar na casa da Matanza,
porque aquí coñecía a Rosalía.

Devezo pola música e a danza
e fascíname o son da poesía.

Un conto para pequenos e para grandes, fermoso pola poesía e polas ilustracións, unha preciosa edición e explicación do insuperábel poema “Cando penso que te fuches”.

Comentarios desactivados en A pantasma da casa da Matanza na revista Follas Novas da Fundación Rosalía de Castro

Xul 12 2016

Adeus emocionado e lembranza do mestre Agustín Fernández Paz

Recibín con inmensa tristura a mala nova do pasamento esta mañá do mestre Agustín Fernández Paz, con quen nos últimos tempos dialogaba a través da rede social twitter pois partillamos moitos temas en común. E nesta lembranza de urxencia quero deixar un testemuño da súa enorme entrega e xenerosidade á causa da literatura infanto-xuvenil.

No curso 2011/2012 quixemos que estivese connosco no CPI Viaño Pequeno de Trazo, naquela altura xa estaba ferido pola doenza que o levou mais sempre amosou toda a súa vontade e como non podía deslocarse até o noso centro combinamos para lle facer unha entrevista vía Skype, pois o alumnado que daquela cursaba 1º da ESO (a maioría xa no bacharelato) viña de ler o seu libro Lúa do Senegal. Foi unha experiencia magnífica e o alumnado quedou fascinado coa súa palabra. A calidade de son non é boa, mais é perfectamente intelixible, e na páxina do proxecto interdisciplinar «A feira das Nacións», o alumnado elaborou a entrada que presentaba este video, fermoso documento do seu agarimo e da súa sempre amena e instrutiva conversa.

Adeus, mestre! Sit tibi Terra levis!

VIDEOCONFERENCIA CON AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ

No Club de lectura limos un libro titulado Lúa do Senegal, que trataba dunha nena senegalesa que vén de Senegal para vivir a Vigo.

Despois, na clase de galego, dixéronnos que íamos falar co autor do libro e elaboramos unhas preguntas para lle facer.

O día de 10 de Marzo tivemos unha videoconferencia con Águstín Fernandez Paz mediante o programa Skype. Tivemos algunhas complicacións técnicas, pero ao final todo saíu ben.

Durante a conversa Agustín contounos que o seu libro iase chamar Cartas do Senegal. Aprendemos moito escoitándoo.

Púxolle unha pipa de fumar á avoa Feriane porque lle quedaba ben.

Tivo que utilizar o Google Earth para coñecer máis do país e a súa xeografía.

Non sabe Wólof pero si escoitou persoas que o cantaban e o falaban.

Quería situar a historia en Vigo porque na cidade hai moitos senegaleses e el ten moita documentación sobre eles e sobre a cidade.

Púxolle Khoedi á nena porque en senegalés significa lúa.

Este libro traduciuse ao castelán e ao catalán.

Os contos que hai polo medio da historia algúns pertencen a Senegal, e outros inventounos.

E durante a entrevista recomendounos unha película chamada “Moolaade“. Tamén nos recomendou outra película que xa viramos: “Binta e a gran idea“.

Contounos moitas máis cousas, que xa escoitaredes no video. Foi unha actividade moi interesante e gustounos moito.

¡¡ATENCIÓN!!: UTILIZADE AURICULARES PARA ESCOITAR O VIDEO POIS O SON NON É DE BOA CALIDADE

Comentarios desactivados en Adeus emocionado e lembranza do mestre Agustín Fernández Paz

Xuñ 29 2016

Artigo en QPC (VIII): #Efeméride «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario»

Cam
(Cartaz do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte celebrado na Fundación Fernando Blanco de Cee)

Na nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, evoco unha efeméride importante na creación literaria costeira no texto intitulado «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario», que tamén xa se pode ler nesta ligazón. Este texto foi artellado con notas tiradas dos arquivos de prensa da época e tamén da memoria dos poetas fisterráns Alexandre Nerium e Modesto Fraga, quen foron presidente e secretario da entidade nalgún momento da súa existencia, e da miña propia. Velaquí.

A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario

1. A previa

Nun tempo de efervescencia cultural prodúcense dous acontecementos que van resultar definitivos para a posterior creación do Batallón Literario da Costa da Morte. Dunha banda, en marzo de 1996, a asociación «Arre-Sentelha» organizou un recital de poesía no Castelo de Vimianzo. Na convocatoria participaron os irmáns Rafael e Xosé Manuel Lema, Modesto Fraga, Rafa Villar, Xandra Tedín, Abel Mendes, Xavier Rodrigues Fidalgo, Alberto Lema Suárez, César Carracedo, Manuel López Martínez (hoxe, Alexandre Nerium) e Roberto Traba Velay. Aínda que non todos, unha boa parte deles entraría a formar parte do Batallón Literario. Doutra banda, a publicación dun caderno poético en abril de 1996, organizado por membros do colectivo antimilitarista «Último Reemprazo», que levaba por título As armas da solidaridade, no que se incluían textos de autores da Costa da Morte, tamén afortalou a idea que se podían realizar moitas actividades en común. Recolle textos de César Carracedo, David Creus, Estevo Creus, Modesto Fraga, Frederico López Santalla, Xavier Rodrigues Fidalgo, Xandra Tedín, Miro Villar e Rafa Villar e Roberto Traba Velay, poeta fisterrán e único dos últimos citados que nunca participaría do espírito do Batallón.

2. A constitución formal

Deste xeito, o Batallón Literario da Costa da Morte vai quedar formalmente constituído nun data simbólica, o 1 de Maio de 1996, logo dunha longa reunión nunha cafetería de Cee, á que asistiron unha vintena de autoras e autores. O nome suxeriuno o poeta Frederico L. Santalla, inspirándose na inscrición que ocupa as pedras da Quintana, onde se fai referencia ao histórico Batallón Literario santiagués. A súa primeira xunta directiva, ou xestora, pois a entidade aínda non estaba legalizada nin contaba con estatutos, estivo formada por Miro Villar, presidente; Frederico L. Santalla, secretario; e Rafa Villar, Xandra Tedín, Modesto Fraga, Xavier Rodrigues Fidalgo e Estevo Creus. Como se pode observar varios dos seus membros proviñan ben do desaparecido colectivo ceés «Un medio», ben da aínda activa agrupación soneirá «Arre Sentelha». A única premisa era que os autores fosen nados ou tivesen unha forte vinculación coa Costa da Morte, franxa costeira que vai de Malpica de Bergantiños ata Fisterra (aínda que de maneira circunstancial chegaron a colaborar co BLCM autores de Carnota, de Muros ou de Noia). Xurdiu co obxectivo de dar a coñecer as súas actividades e inclúe narradores, investigadores e, sobre todo, poetas. Configurouse como un movemento cultural asembleario, de carácter democrático e non elitista, que buscaba a comunicación directa cos lectores, ata o punto de que os poetas teñen realizado ducias de recitais en locais pechados ou en espacios abertos, como o palco da Festa das Carrilanas de Esteiro.

3. O I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte

A primeira das actividades que programou o Batallón Literario da Costa da Morte foi o «I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte». Unha rolda de prensa, realizada o martes 25 de xuño do 1996 na cafetería Rúa Nova de Santiago de Compostela e que foi amplamente recollida polos medios, serviu como presentación pública do BLCM e deste primeiro encontro literario que se ía celebrar co lema Reescrevendo a Costa da Morte. Os organizadores propuxeron os seguintes temas de debate:

a) Poesía, narrativa e investigación na Costa da Morte.

b) O negocio das editoriais, alternativas.

c) A lingua arma fundamental da creación, identidade e normalización.

d) A política cultural das institucións e dos movementos alternativos.

e) Resolucións e futuro.

O sábado 29 de xuño, ás 10.00 h. da mañá, tivo lugar, no Café-bar Macondo de Cee, que rexentaba o poeta fisterrán Modesto Fraga, a recepción previa na que estaban varios membros da corporación do Concello de Cee, entre eles o edil de Cultura, directivos e membros do Batallón e outros convidados, para pasar pouco despois á sala magna do Instituto da Fundación Fernando Blanco de Cee, onde diferentes autoras e autores foron expoñendo os seus relatorios.

Rafa Villar, de Cee, falou das súas experiencias para sacar á luz os seus traballos como a edición de autor, publicación en revistas como Dorna ou a de presentarse a premios e ter a sorte de que cho concedan e recordou que en 1995 soamente se publicaron cen libros en galego.

Un dos convidados foráneos, o poeta compostelán, de orixe arxentina, Eduardo Estévez falou tamén das súas experiencias editoriais na Arxentina e en Venezuela. Alí tan só publicaban textos de clásicos coma Borges, Pizarnik… Explicou coma un grupo de escritores novos puxeron uns cartos conxuntos e publicaron un libro dun deles, cos cartos que ían sacando publicaban outro e así sucesivamente. Esta foi a maneira de que as súas obras viran a luz. Curiosamente, anos máis tarde, desta idea xurdirá en Galiza a editorial «Letras de Cal» cun sentido aínda máis altruísta, pois o que fixo esta cooperativa foi principiar por editar textos de xente nova que non tiña nada publicado ou que tiña dificultades para o facer.

O estudoso e escritor corcubionés Luís Lamela, especialista en temas históricos, falou do seu labor de investigación e sobre as súas recentes Crónica de una represión en la Costa da Morte (Edicións do Castro, 1995) e tamén de que había que recuperar moitos dos documentos que pertencían a esta zona e que estaban en organismos nos que era case imposible ou moi dificultoso acceder a eles.

O historiador de Bamiro (Vimianzo) Xosé María Lema Suárez centrou a súa intervención na necesidade da formación duns arquivos que tiñan que estar a disposición daqueles que os quixeran utilizar para a súa posterior investigación.

Finalmente, os poetas do Batallón, Frederico L. Santalla, de Lires (Cee), e Xavier Rodrigues Fidalgo, de Castrelo (Vimianzo) fixeron senllas análises sobre a política institucional referida á literatura e á cultura en xeral e sobre os atrancos que as autoras e os autores teñen por escribiren en normativas diferentes da norma oficial do idioma galego.

Alén do poeta Eduardo Estévez, tamén foron convidados a ese «I Encontro» Yolanda Castaño, Olga Novo, Chus Pato e Paco Souto. Tamén asistiron ao acto a crítica literaria, Teresa Seara, e outros escritores e investigadores como o antropólogo muxián Manolo Vilar ou o filólogo malpicán Xosé Manuel Varela.

O «I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte» finalizou ás 20:00 h. do serán cun recital poético a cargo de todos membros do Batallón Literario e dos poetas convidados.

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (VIII): #Efeméride «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario»

Mai 05 2016

No lanzamento do monográfico «ENSINAR… NON SEN A POESÍA!» da Revista Galega de Educación



(Fotografías feitas con dispositivo móbil. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

E onte á tardiña estivemos na presentación do excelente, e sobre todo útil, número monográfico «ENSINAR… NON SEN A POESÍA!» da Revista Galega de Educación, publicación de Nova Escola Galega, que coordinaron a poeta Rosalía Fernández Rial e o profesor de Filosofía e escritor Miguel Vázquez Freire, nun acto que introduciu o pedágogo Antón Costa Rico e no que tamén participamos a escritora Helena Villar Janeiro e mais eu propio.

Antón Costa Rico debullou o longo percorrido do movemento de renovación pedagóxica Nova Escola Galega e da Revista Galega de Educación, publicación pedagóxica de carácter teórico-práctico que naceu en 1986 e que agora chega ao seu número 64, o que a converte nesta longa andaina na única revista galega de educación en formato impreso, alén de realizar intercambios científicos con outras publicacións do mesmo eido e estar indexada nos principais repertorios bibliográficos.

Miguel Vázquez Freire explicou a xénese deste número monográfico «ENSINAR… NON SEN A POESÍA!» e abriu unha proposta de debate derredor do necesario protagonismo da palabras poética dentro das aulas, mentres que Rosalía Fernández Rial esmiuzou os principais contidos da revista, que se abre cun artigo introdutorio dos propios coordinadores, ao que seguen un «Decálogo para achegar a poesía á infancia», de Helena Villar Janeiro; «Aula a aula, verso a verso», de Antón Cortizas; «Pista de despegue», de Fran Alonso; «Federico Martín. Poética de Paideia», de Antonio Rubio Herrero e Xosé Manuel González Barreiro (Oli); «O libro-CD en Galiza. Primeiras obras», de Romina Bal; «O traballo coa poesía en centros de primaria», de Pilar Sampedro; «A poesía chegou para quedarse», de Ricardo de la Torre Rodríguez; «Viches a Rosalía de Castro? Literatura e vídeo na escola unitaria de Lañas», de Alonso Caxade; «Para sabermos algo máis…», que asinan os propios coordinadores e unha pequena antoloxía de poemas sobre a escola «Colleitando poesías», que non pretende ser exhaustiva e que recolle versos de Antón Cortizas, Gloria Sánchez, Ana María Fernández, Carlos Negro, Xoán Babarro, María Lado, Rosalía Fernández Rial, Antonio García Teijeiro, Miguel Vázquez Freire, Fran Alonso e que pecha un soneto da miña autoría que escribín por volta de 1990 e que se publicou na miña opera prima, Ausencias pretéritas (Espiral maior, 1992), como segundo poema do caderno «De ti e dos soños».

A parte que atende á poesía péchase coa entrevista que realizou Miguel Vázquez Freire «De como perder o medo á poesía. Entrevista a Anna Ballester e Antonio García Teijeiro», antes de abeirar outros contidos non menos interesantes sobre educación social e escola, a escola rural e as outras escolas (sobre facer teatro), os recursos educativos, investigación e «Xogueteinas e brinquetainas», alén das recensións como a que asina Mercedes Queixas «As rúas dos soños ceibos» sobre a poesía infantil de Manuel María.

O acto pechouse cunha lectura de poemas por parte de Miguel Vázquez Freire que escolleu un texto de Antón Cortizas, Helena Villar Janeiro e Rosalía Fernández Rial que recitaron composicións propias e eu que dei lectura ao soneto referido, que di así:

Souben de amor cos nervios daquel primeiro bico,
cos meus dedos tronzados nos absurdos temores
dun peito rebentado con sonoros tambores
por un corazón ido, loucura que critico.

Souben de amor de certo, que non me xustifico,
por ter eu calafríos e xa logo queimores
pois narran moi de vello que temos mal de amores
e xa me din na vila, trobador que platico.

Fago versos sen lira, sen saber de violinos,
nin sequera de pautas que hai na partitura,
nin tampouco de cordas que musican unha harpa.

Se escoitase alomenos concertos sabatinos
na escola de anos breves a facer escritura,
mais sei de amor se vexo cuberto o ceo con carpa.

RevistaGalegaEducación

Comentarios desactivados en No lanzamento do monográfico «ENSINAR… NON SEN A POESÍA!» da Revista Galega de Educación

Abr 27 2016

Breve galería fotográfica da Semana do Libro do CEIP Santa Eulalia de Dumbría

Dumbría18-04-2016(1)
Dumbría18-04-2016(2)
Dumbría18-04-2016(3)
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

«O que pasa no cole!» é o nome do blogue do CEIP Santa Eulalia de Dumbría no que se referencian boa parte das actividades que se realizan no colexio e tamén na súa biblioteca. E entre elas está a súa Semana do Libro, creada por iniciativa do mestre de Educación Física, Dani Mato, coa colaboración dos demais mestres e que veñen celebrando todos os anos por volta da efeméride do Día Internacional do Libro.

A semana pasada, como informa o seu blogue e tamén o dixital Quepasanacosta, celebraron a sexta edición e tiven o pracer de aceptar o convite de Dani Mato para os acompañar, como xa fixera tamén en 2011 nunha das primeiras Semanas, pois sempre botan man das autoras e dos autores da Costa da Morte que completan con alguén de fóra.

Abrimos esta VI Semana o luns 18 o muxián X. H. Rivadulla Corcón, quen aproveitou para presentar o seu último libro Soños de mar (Xerais, 2014) ao alumnado de 5º e 6º, e eu propio que lles presentei xa pola tarde A pantasma da casa da matanza (Biblos, 2013), ilustrado por Xosé Cobas, para o que tiveran que facer previamente unha actividade de achegamento ao poema coñecido como Negra sombra, malia non ter título, de Rosalía de Castro.

Concha Blanco estivo o martes co alumnado de 3º e 4º curso para presentarlles a súa obra Luces, bicos e cores (Embora, 2012). E o mércores foi a quenda das contadas con María da Pontragha e co actor da compañia Talía Teatro e vello amigo Artur Trillo que estiveron co alumnado de Educación Infantil, 1º e 2º.

Nais, pais e mestres colaboraron para lles faceren contadas na xornada do xoves e, finalmente, o venres Rocío Leira estivo coa rapazada de 4º curso, realizando xogos matemáticos ou de lóxica como os que aparecen no seu libro Universo Pitágoras (Biblos, 2013).

As imaxes deixan testemuño da miña estadía (no blog «O que pasa no cole!» pódese ollar o resto), mais aínda que en todas elas estou a falar o certo é que todo o alumnado tivo que participar e así o fixo, con moita ilusión, agás un rapazolo que se fixo máis lacazán, aínda que ao final tamén entrou no xogo da actividade.

E máis unha vez hai que parabenizar a eses mestres que nos seus colexios lle crean un espazo á nosa literatura. Beizóns sempre!

Comentarios desactivados en Breve galería fotográfica da Semana do Libro do CEIP Santa Eulalia de Dumbría

Abr 01 2016

«Canta bichería!», XVII Salón do Libro Infantil e Xuvenil de Pontevedra

SalonLibro2016

Hoxe abre o XVII Salón do Libro Infantil e Xuvenil de Pontevedra que se celebra baixo o lema «Canta bichería!» e mañá, día 2 de abril, conmemórase o Día Internacional do Libro Infantil e Xuvenil co fin de lembrar o nacemento do escritor danés Hans Christian Andersen, autor prolífico de contos infantís (e non só). No sitio web de Gálix (Asociación Galega do Libro Infantil e Xuvenil) pódese ollar o cartaz do ilustrador brasileiro Ziraldo e ler a mensaxe da escritora tamén brasileira Luciana Sandroni para esta data.

Teremos oportunidade de nos achegar a este «Canta bichería!», XVII Salón do Libro Infantil e Xuvenil de Pontevedra, cuxo ben completo programa definitivo pódese consultar nesta ligazón, e onde supoño han estar nas exposicións a maioría dos sete títulos de literatura infanto-xuvenil que escribín, aínda que como xa contei aquí, o meu achegamento foi serodio e produciuse cando presentei o conto Carlota, a marmota que non podía durmir a un certame literario, sendo merecedor do XXIX Concurso Nacional de Contos Infantís convocado pola coruñesa A. C. O Facho en 1998, que tardaría aínda uns anos en ser ilustrado e publicado no catálogo de Xerais, no que na actualidade non aparece por se tratar dun libro esgotado hai anos.

Velaquí a miña amada «bichería»:
Carlota,amarmota
Carlotaeabota
Carlotaeagaivota

Unha marmota é a protagonista da triloxía Carlota, a marmota que non podía durmir (Xerais, 2000); Carlota e a bota perdida (Xerais, 2002) e Carlota e a gaivota patiamarela (Xerais, 2006), todos tres ilustrados por Luís Castro Enjamio. No primeiro a marmora dialoga con osos, castores, leiróns e esquío e no terceiro relaciónase cunha gaivota patiamarela.
cobiza

Unha chea de vermes bos ou malos protagonizan A cobiza do verme Noel (Galaxia, 2011), que ilustrou Marta Álvarez Miguéns.
Rebeliónnacharca01

E finalmente ras, sapos e tamén píntegas ou salamántigas enchen as páxinas de Rebelión na charca (Sotelo Blanco, 2012), que ilustrou Ana Santiso.

Comentarios desactivados en «Canta bichería!», XVII Salón do Libro Infantil e Xuvenil de Pontevedra

Feb 03 2016

Presentación do conto Non quero xogar ás agachadas coa lúa, de Estela Suárez Recouso e Héitor Picallo na Libraría Couceiro (xoves 4 de febreiro, 20:00 h.)

EstelaRecouso04
EstelaRecouso03
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Despois de se realizar en Sigüeiro – Oroso (velaquí a nosa crónica), pois a autora Estela Suárez Recouso é natural de Trasmonte nese concello, e en Cuntis, de onde é natural o ilustrador Héitor Picallo, mañá xoves 4 de febreiro, ás 20:00 h. na compostelá Libraría Couceiro estaremos no acto de presentación do conto Non quero xogar ás agachadas coa lúa (Edicións Fervenza).

O acto contará coas intervencións de Luís Rey Villaverde, concelleiro de cultura do concello de Oroso; eu propio; a poeta e mestra Lorena Rei e finalmente Estela Suárez Recouso, autora e Héitor Picallo, ilustrador.

Para todos nós ha ser un pracer contar convosco neste encontro literario.

Comentarios desactivados en Presentación do conto Non quero xogar ás agachadas coa lúa, de Estela Suárez Recouso e Héitor Picallo na Libraría Couceiro (xoves 4 de febreiro, 20:00 h.)

Xan 11 2016

A obra de Valle-Inclán sen versión galega até 2017. Unha brincadeira

Valle-Inclán01
Valle-Inclán02
(Portada da 1ª edición de La Cabeza del dragón (Farsa), de Valle-Inclán. Viñetas de Joseph Moja, 1914. E portada da edición de Austral que lin e manexei)

A prensa galega e estatal chamaba a atención que o 80 aniversario do pasamento do escritor Ramón Mª del Valle-Inclán ía propiciar tamén a súa tradución á nosa lingua, vetada até a actualidade. Porén, como sinala o semanario Sermos Galiza este feito só será posible en 2017: «O pasado 5 de xaneiro fixéronse 80 anos do pasamento de Ramón Valle-Inclán, pero a súa obra non se libera, segundo a lei, até o 1 de xaneiro do ano seguinte. Cóntanolo o actor, director e dramaturgo Cándido Pazo, quen afirmou que este será o ano da “desamortización valleinclanesca”, aludindo á prohibición dos seus descendentes de representalo en galego, euskara e catalán.

Así que teremos que agardar a 2017 para ver un Valle en galego. Xa se tentara en 1984 nada máis fundarse o CDG cando o albacea e fillo do dramaturgo se negou en rotundo a permitirlle representar en galego Divinas Palabras, segundo Luís Álvarez Pousa, daquela director xeral de Cultura».

Persoalmente lembro ben cando por volta de 1998 o Centro Dramático Galego (CDG) achantou ou capitulou e contra o seu mandato estatutario de promoción da lingua galega levou á escena a Valle-Inclán en español e lembro tamén ter acudido ao chamado do sector teatral galego que naquela altura se manifestou na rúa e con diferentes actos alternativos como a lectura de fragmentos da súa obra versionados á nosa lingua.

Naquela época fixen miña aquela transgresión cando estaba a escribir a primeira versión da miña novela infanto-xuvenil O nariz de Fiz (Deputación de Ourense, 2008), que andando o tempo chegaría a recibir o V Premio de Literatura Infantil e Xuvenil “Pura e Dora Vázquez”, convocado anualmente pola Deputación de Ourense, e que na súa publicación ilustrou a alacantina Lola Lorente.

Nese texto hai unha brincadeira, pois o grupo teatral Talía visita a vila do protagonista e representa unha peza de Valle-Inclán na nosa lingua. A obra era La Cabeza del dragón (Farsa), na edición de Austral que había na Biblioteca Pública Municipal “Francisco Mayán” de Cee. E a miña narración inclúe unha escena versionada en galego. Velaquí:

Un pregoeiro do concello anunciou dende o estrado que ao remate habería un espectáculo de títeres. O grupo Talía ía poñer en escena cos seus monicreques a obra de teatro A cabeza do dragón. Fiz escoitou que era dun señor chamado don Ramón, mais non sabía que se trataba de don Ramón María del Valle-Inclán.

Fiz e Gus fixéronxe chiscadelas de complicidade e o primeiro mirou de esguello se os seus pais escoitaran o anuncio. O acontecemento era a ceo aberto, na praza e non custaba nin un patacón. Por un acaso, Fiz comentou en voz alta.
― ¡Cacholos! ¡Hai cacholos!
­― Está ben, rapaz. Está ben. Xa sei o que queredes mais primeiro imos mercarvos todo o que vos vai facer falta para o inverno.
(…)

COMO SON ESPECTADORES DA PEZA DE DON RAMÓN
A CABEZA DO DRAGÓN
E PARA ENCHER A MAÑÁ DE DOMINGO ESPLENDOROSA
OS PAIS COÑECEN A ROSA

Na praza de Vilancosta existía moita expectación diante do primeiro acontecemento teatral que se producía na localidade dende había polo menos unha década. O ruxe-ruxe dos nenos non agachaba a curiosidade e a tensa espera pola actuación do grupo Talía que ía poñer en escena a obra A cabeza do dragón de don Ramón María del Valle-Inclán.

Non se esaxeraría un pisco ao dicir que estaban todos os nenos de Vilancosta e moitos outros de fóra que viñeran á feira cos seus pais. Diante do escenario das marionetas colocaran a lona máis grande que se atopara no concello para sentar aos espectadores miúdos, mais abofé que non abondaba e había aínda moitos de pé. Detrás deles estaban as nais, os pais ou os avós.

Gus deulle co cóbado a Fiz e sinalou cara ao outro extremo. Aló estaban Rosa e unha das súas amigas a lles faceren acenos coa man. Miraron que houbera sitio e andaron lixeiros cara a aquela zona. No percorrido escoitaron rosmidos e non eran outros que Xosé, Lois e outros membros da súa cuadrilla. Fiz tirou do brazo de Gus. Non era tempo de lle facer caso ás picadas provocativas. Saudaron con alegría ás dúas rapazas.
― ¡Ola! ¿Cómo estades?
― ¡Psssssssss!

Rosa pregoulles silencio. O telón principiaba a abrirse. Sentaron deseguida no oco que lles gardaran. A primeira escena deu comezo. Os monicreques, manexados por fíos de cordel apenas visibles, cobraron vida.

Tres príncipes xogaban á pelota no patio de armas dun castelo de torres grandes. Os diálogos foron acompañando os movementos dos personaxes.

Os murmurios dos cativos acaláronse axiña. Moitas bocas abertas e todas as olladas espertas eran testemuño do interese cara ao espectáculo.

O príncipe Axonxolí, o príncipe Verdemar e o príncipe Pompóm son interrompidos polo Trasno que lles retén a pelota para lles pedir que lle devolvan a súa liberdade.

As escenas vanse sucedendo unhas a outras entre sorpresas, risos e tamén, ás veces, rostros de desacougo e preocupación da miúda concorrencia.

O Bufón, cos seus andares e reviravoltas cómicas pola corte do rei. O rei Micomicón, coas súas longas melenas do cento de anos que levaba habitando no reino, é un xigantón de sabias palabras. A Infantina, filla do rei, máis fermosa ca unha rosa, encantadora coma un cisne branco no azul dun lago. A Duquesa, o Mestre de Cerimonias e outros personaxes van aparecendo e mesturándose na historia e facendo as delicias do público infantil.

Sen dúbida a escena que máis gustou aos cativos foi o enfrontamento do Príncipe Verdemar co Dragón.

PRÍNCIPE VERDEMAR: ― Princesa dos meus soños, son un namorado da túa fermosura, e veño de afastadas terras para vencer ao Dragón.

A INFANTINA: ― O Dragón é invencible, nobre cabaleiro.

PRÍNCIPE VERDEMAR: ― Se fose como dis, abondaría para a miña gloria dar a vida na túa defensa. ¡Velaí xa o Dragón!

(Escóitase o voo do Dragón rompendo as pólas das árbores e metendo medo aos paxaros. É un monstro que ten herdanza da serpe e do cabalo, coas ás dun morcego).

A INFANTINA: ― Eu non quero que tan nobre vida se aventure a unha morte certa. Fuxide, xeneroso paladín.

PRÍNCIPE VERDEMAR: ― Son irmáns o teu destino e mailo meu. Sexa unha a nosa sorte, e que a estrela da tarde, que agora nace no ceo, vexa a nosa desgraza ou a nosa ventura.

(O PRÍNCIPE VERDEMAR pelexa co DRAGÓN. A boca do monstro descobre sete fileiras de dentes. Hai un intre no que o paladín sente esmorecer o seu empuxe. Mais animouno o seu sentimento divino do amor, e erguendo a dúas mans a súa espada, que semella unha raiola de sol, dálle morte ao DRAGÓN).

Con esta escena aínda non rematou a historia. A Infantina reclama ao belo paladín e hai unha competencia para sabermos quen matou o dragón, pois ese cabaleiro ten o dereito de amar á princesa. Acoden varios candidatos, o cortello das vodas entra na sala dos banquetes e ao final…

O final non o imos contar aquí. Mellor que leades o libro de don Ramón.

Comentarios desactivados en A obra de Valle-Inclán sen versión galega até 2017. Unha brincadeira

Xan 07 2016

Enid Blyton e a serie Os cinco nas miñas lecturas da infancia

Published by under Infantil,Narrativa

EnidBlyton-LosCinco

O diario El Periódico de Catalunya publicou este martes, 5 de xaneiro, un artigo de Elena Hevia intitulado «La corrección política contra Enid Blyton» no que daba conta dunha nova reedición da serie infanto-xuvenil Las aventuras de Los Cinco (Editorial Juventud). Porén, esta nova reedición tería a particularidade de que foron podadas as expresións racistas e sexistas das versións orixinais. E esta decisión editorial estaría a reavivar a polémica de se os libros infantís históricos deben ser adaptados aos novos tempos ou ficaren como foron escritos.

Como confesan dúas autoras entrevistadas no artigo, Flavia Company e Elisenda Roca, tampouco eu (que lin toda a serie na infancia) fun quen de detectar ou de intuír a misoxinia e o racismo que houbese nas súas páxinas. Un parágrafo significativo do devandito artigo sinala:

«El relanzamiento de los 21 títulos de Los Cinco, publicados por Juventud, además de adaptar el lenguaje a los nuevos tiempos también recoge una importante expurgación de términos racistas y/o sexistas que por lo visto proliferaban en la obra de la autora inglesa y en que Gran Bretaña se realizó originalmente hace unos años. Porque en las historias de Blyton, sencillas y claras con el bien y el mal siempre perfectamente delimitados, los chicos siempre protegen a las chicas, ellas se encargan de la cocinay hay muchas posibilidades de que el villano de turno no sea un inglés de pura cepa, y sí muy posiblemente un negro o un gitano, descritos normalmente con términos despectivos. “¿Por qué los extranjeros no son capaces de educar debidamente a sus hijos?” no es una frase pronunciada por Maggie Smith en ‘Downton Abbey’ sino escrita con convencimiento por Blyton. Junto a Los Cinco, Juventud también está volviendo a lanzar la colección Los siete secretos, con divertidas portadas de Toni Ross».

Nos anos setenta foi unha das miñas tías quen me agasallou por reis co primeiro dos títulos e nos anos seguintes sempre lle fun pedindo aos reis (miña nai para o caso) ou noutras celebracións outros exemplares da serie até que se completou a colección de 21 títulos e tamén a miña lectura. E o que mellor lembro sonche os impagables momentos que gocei coas aventuras e algúns pequenos detalles que acrecentaron a miña curiosidade e tamén o meu léxico, como os seus «pasteis de xenxibre», pois eu non sabía nada desta planta nin dos seus usos culinarios. Aínda hoxe, que a atopo nos mercados non lle sei dar uso.

Desde logo, non serei eu partidario de facer lecturas politicamente correctas, senón de facer lecturas orixinais, aínda que logo poidan ser explicadas ou matizadas se for o caso. É moi doado facermos unha opinión crítica, mesmo dura, desde posicionamentos adquiridos como persoas adultas, mais isto invalidaría toda a literatura clásica, abofé, case sempre creada desde valores androcentristas e eurocentristas, de quitado de autores que por algo foron militantes socialistas como Jack London, que despedía as súas cartas “Yours for Revolution” (Voso ou convosco para a Revolución) ou apoiaron sindicatos obreiros como Mark Twain.

Comentarios desactivados en Enid Blyton e a serie Os cinco nas miñas lecturas da infancia

Next »