CinemaArchive for the '' Category

Mai 26 2017

Artigo en QPC (XXVII): «Os artigos literarios de Baldomero Cores no diario vespertino La Noche»



[Fragmento do artigo «Leyendo a los buenos» (04/07/1953), onde lembra o cheiro a balea podre da factoría baleeira de Caneliñas, e «La tradición jacobea en el Finisterre. Duyo, la ciudad asulagada, y Mugía con su barca de piedra» (31-12-1953)]

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para falar sobre «Os artigos literarios de Baldomero Cores no diario vespertino La Noche», unha anotación que tamén fixo parte do meu relatorio «O mundo literario de Baldomero Cores Trasmonte», nas Xornadas que coordinou o amigo bibliotecario José Ramón Rey Senra en Cee. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Os artigos literarios de Baldomero Cores no diario vespertino La Noche

Entre os anos 1946 e 1967 publicouse en Santiago de Compostela o diario vespertino La Noche, que durante un breve período (de outubro de 1949 a xaneiro de 1950) tivo un dos mellores suplementos semanais na historia da prensa galega. De preponderancia literaria, aínda que abríndose a outras temáticas relacionadas cos intereses da sociedade galega, chamouse La Noche. Suplemento del sábado e a súa dirección e coordinación estivo nas mans de Salvador Lorenzana (pseudónimo de Francisco Fernández del Riego) e de Santiago Fernández (pseudónimo de Xaime Isla Couto), dous homes que habían ser fundamentais na fundación da Editorial Galaxia o 25 de xullo de 1950.

Na reprodución de La Noche. Suplemento del sábado (Edición facsímile do Centro de Investigacións Lingüísticas e Literarias Ramón Piñeiro. Santiago de Compostela: 1996), Baldomero Cores Trasmonte asina, co título «A codificación da galeguidade en anos difíciles (1949-1950)», unha excelente crónica do mundo cultural e literario dos anos cincuenta, de lectura imprescindible para coñecermos que non todo era un ermo no ecuador do franquismo e que o galeguismo estaba a rearmarse desde as trincheiras culturais.

Baldomero Cores era moi novo, aínda estudante, e a súa sinatura non aparece no Suplemento, mais foi un asiduo colaborador do diario vespertino La Noche, onde publicou varios artigos de temática diversa, de feito o primeiro que localizamos versa sobre un tema deportivo «Juego duro y su represión» (28/03/1953), que analiza desde o punto de vista legal. Entre os artigos, alén dos de música, de arquitectura (Salamanca, Alacante…) ou dos de arte que lle dedica a pintores como Maside, no que atinxe ao mundo cultural e literario cómpre salientar:

«Biografía perenne» (11/04/1953) centrado nas biografías de Zweig aborda as dificultades do xénero.

«Rodembach y Viqueira» (30/05/1953) de interese por relacionar a poética do simbolista francés Georges Rodenbach e do galego Xohán Vicente Viqueira, filósofo e pedagogo a quen se lle dedicou o Día das Letras Galegas en 1974, e do que falará en posteriores traballos como nun amplo artigo publicado no Xornal electrónico da USC, no que tamén hai referencias a unha moi pouco coñecida revista de vida efémera que dirixiu denominada Atenea.

«Leyendo a los buenos» (04/07/1953), unha recensión de Anilina e Átomo, dúas obras de Karl Aloys Schenzinger, onde lembra o cheiro a balea podre da factoría baleeira de Caneliñas.

«En torno a “Mujeres Soñadas”. Genio e ingenio de René Clair» (10/07/1953),unha análise da mentada obra do cineasta e escritor francés, cuxo título orixinal era Les belles de nuit.

«La tradición jacobea en el Finisterre. Duyo, la ciudad asulagada, y Mugía con su barca de piedra» (31-12-1953).

«”Filosofía de la existencia”. Un libro revelador» (27/11/1954), recensión da obra do filósofo alemán Otto F. Bollnow.

«Envío supersónico» (03/03/1954), sobre a película La barrera del sonido (The sound barrier), dirixida por David Lean e producida por A. Korda.

«Del libro al hombre» (27/03/1954), centrado no mundo das bibliotecas e dos bibliotecarios.

«Existencias inexistentes. Para Castroviejo y Cunqueiro» (07/05/1954), onde para falar da Santa Compaña relata unha experiencia persoal que lle acontece onda a Fábrica de Carburos.

«Gestación de un arte visual» (10/06/1954), sobre a primeira película en cor de Jean Renoir El río (The river), que relata un drama dunha moza inglesa nunha India aínda colonial.

«Radiografía de la tienda» (06/09/1954), describe a curiosa tenda zamorana que denominan «O Pazo da Saudade» e bota man dos versos de Rosalía de Castro.

«Sociología de la elocuencia. I. El discurso» (07/04/1955) e «Sociología de la elocuencia. I. La conferencia» (15/04/1955), que dedica a dous magníficos oradores, Ramón Otero Pedrayo e Domingos García-Sabell.

«Influencia de Concepción Arenal sobre la Pardo Bazán. Posibilidad de una ciencia galaica» (16/03/1956) ou «El ensayo de Concepción Arenal» (24/11/1956).

«”Iglesias fisterranas”. Estudiadas por José Ramón y Fernández» (09/03/1957), unha recensión da mentada obra de Fernández Oxea, onde Baldomero Cores reivindica os estudos de Esmorís Recamán. Hai unha interesante resposta de Juan Romero un mes e medio despois (24/04/1957) sobre San Marcos de Corcubión (cita o médico de Toba Juan López Bermúdez).

«Homenajes sentimentales y homenajes prácticos» (19/04/1957), unha crítica sobre a realización dalgunhas homenaxes literarias, con especial mención a Rosalía de Castro.

«La Costa de la Muerte en el Arte» (20/07/1957), onde analiza os cadros de Garabal (Manuel López Garabal) e de Concha Vázquez. Garabal era colaborador tamén do Suplemento e no nº 8 (sábado, 3 de decembro de 1949) publica «Mozas de Fisterra» (Ilustración e texto).

Tamén é de sumo interese outro moito máis breve, co epígrafe «Incunables futuristas», no que reivindica a publicación dun libro inédito de Juan Pernas Leira, do que sinala que publicou os seus primeiros poemas en castelán precisamente en Nemancos e os primeiros en galego na revista Vamos. Artigo no que fala da poesía de Rosalía, de López Abente ou dos “vangardistas” Manuel Antonio e Amado Carballo. (31-12-1953)

Nos anos posteriores, por circunstancias biográficas, a súa feraz colaboración con La Noche vaise facer máis esporádica, porén quixera rematar coa lembranza do seu artigo «La poesía y el mar» (29.09.1963), no que cita a presenza do mar en escritores de diferentes épocas, desde Martín Códax até Amado Carballo ou Manuel Antonio. Nun parágrafo cita os nosos poetas entre os autores que refliten nos seus versos a Costa da Morte:

La Costa de la Muerte, que tiene poca novelística, posee, en cambio, una gran aportación poética. Pondal nos da una versión muy sugerente del mar en la parte septentrional de la Costa de la Muerte. Antón García Zapata [sic], un poco más abajo, también insiste en lo mismo, pero con un sentido marinero más amplio, por lo que convendría reconocer con mucho cuidado la presencia de este magnífico y sutil poeta. Y ya en pleno corazón de la Costa de la Muerte, entre Vilán y Finisterre, está López Abente, el mejor cantor del mar gallego.

[Fragmento do artigo «Existencias inexistentes. Para Castroviejo y Cunqueiro» (07/05/1954), onde para falar da Santa Compaña relata unha experiencia persoal que lle acontece onda a Fábrica de Carburos e «”Iglesias fisterranas”. Estudiadas por José Ramón y Fernández» (09/03/1957)]

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XXVII): «Os artigos literarios de Baldomero Cores no diario vespertino La Noche»

Mai 18 2017

Artigo en QPC (XXVI): Nemancos (1953-1954), a revista dirixida por Baldomero Cores Trasmonte

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para (re)lembrar a revista Nemancos (1953-1954), unha anotación que fixo parte do meu relatorio «O mundo literario de Baldomero Cores Trasmonte», nas Xornadas que coordinou o amigo bibliotecario José Ramón Rey Senra en Cee. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Nemancos (1953-1954), a revista dirixida por Baldomero Cores Trasmonte

Hai vinte anos, por volta de 1997, fixen unha análise da revista Nemancos cando estaba a traballar como bolseiro de investigación (xa rematada a carreira de Filoloxía Galego-Portuguesa) no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora Dolores Vilavedra. Naquela altura traballaba nas fichas do volume II. Publicacións periódicas (Galaxia, 1997) e, a través do antropólogo muxián Manuel Vilar, co que tiña moita amizade, Baldomero Cores Trasmonte fíxome chegar copia dos tres exemplares que publicou a revista Nemancos en 1953 e 1954, unha publicación local que promoveu e dirixiu. As copias dos números 2 e 3 levan unha dedicatoria autógrafa ao escritor e sacerdote Paulino Pedret (1899-1969), que foi académico da RAG, e están depositados no fondo co seu nome na Biblioteca Xeral da USC.

A día de hoxe tamén se pode consultar unha copia en papel no Fondo Local da Biblioteca Pública Municipal Francisco Mayán de Cee, que dirixe José Ramón Rey Senra. (E durante as Xornadas reivindicamos a súa dixitalización dentro do proxecto Galiciana. Biblioteca Dixital de Galicia)

Actualizo agora con algúns novos datos a ficha que elaborei sobre esta publicación, ao tempo que engado un completo Índice de cada número.

NEMANCOS

“Hacia el Finisterre” era o subtítulo desta publicación que toma a súa cabeceira do arciprestado de Nemancos que, naquela altura, abranguía os concellos de Fisterra, Cee, Corcubión, Camariñas, Muxía e parte de Vimianzo, xa que pouco tempo despois a Igrexa faría unha división eclesiástica deste amplo territorio en dous, Nemancos e Duio. Aínda que a revista representaba os intereses da devandita comarca, o certo é que tiña a administración en Santiago e era impresa en Betanzos.

Estaba dirixida por Baldomero Cores Trasmonte nos seus anos de universitario. De feito, o enderezo da publicación (Entremurallas, 9) era onde a súa familia rexentaba un hostal e alí tiña o seu cuarto de estudante. Nunha entrevista que lle fai Xosé Manuel Cambeiro para La Voz de Galicia (1/11/2008) dise que seu pai, revisor dos autocares Guillén que facían o traxecto a Santiago de Compostela, mercou o pequeno hotel Comercio ao que denominou A Nosa Casa, lugar ao que o poeta Aquilino Iglesia Alvariño denominou «consulado xeral do Partido Xudicial de Corcubión» e onde mesmo atoparían refuxio algúns dos fuxidos do Monte Pindo na posguerra.

Unicamente saíron tres números, aínda de que hai constancia de que estaba preparado o cuarto que nunca viu a luz. Os dous primeiros apareceron no ano 1953 e o terceiro e último en 1954. A revista desapareceu por mor das obrigas militares do seu director, desprazado a Ferrol para facer o servizo militar. Oscilaba entre as vintecatro e as vinteoito páxinas, con unha ou dúas para a publicidade. Nelas tiña unha serie de seccións de artigos de defensa local, rumor popular, páxina social, páxinas deportivas ou bibliografía da comarca, sempre co obxectivo de atender os intereses comarcais, para o que dispuña de correspondentes nas principais vilas e tamén en Bos Aires, que recollían as novas das sociedades de emigrantes da zona na capital arxentina. Estaba redactada maioritariamente en castelán, aínda que o galego tamén tiña unha certa presenza, nomeadamente nas páxinas poéticas. No tocante ás colaboracións literarias, mantiña unha sección fixa chamada «Página poética» na que se publican catro poemas en galego de Gonzalo López Abente, un texto de Xosé Fernández Ferreiro e dous de Consuelo Domínguez Rodríguez, que é cualificada como “nuestra rosaliana poetisa sexagenaria”, definición na que hai moito de esaxero. A prosa galega está representada por artigos de diferente temática, con traballo do propio López Abente, Salvador Lorenzana (pseudónimo de Fernández del Riego), Ben-Cho-Shey, Otero Pedrayo e Ramón Costa Suárez, ademais doutros textos en castelán de Aquilino Iglesia Alvariño, Francisco Mayán Fernández e o propio director da revista. Deles, unicamente o artigo de Abente trata un tema literario, pois reproduce fragmentos do seu discurso de ingreso na RAG intitulado «A terra e a poesía de Pondal». Finalmente, na sección reivindicativa “Rumor popular” reclámase, entre outras cousas, que se organicen uns xogos florais na comarca e que se lle faga unha homenaxe ós grandes poetas da zona, Labarte Pose e López Abente.

BIBLIOGRAFÍA Cfr. CC, GEG

Barreiro, X. R., “La revista de Cee”, La Voz de Galicia, 21-X-1995.

SUMARIOS

Nº 1 (1953)

Páx. 3: Índice de colaboracións literarias, fotografías, colaboracións económicas.
Páxs. 5-6: Editorial. (Sen asinar, a autoría debe ser do propio Baldomero Cores, presenta os obxectivos da revista e a súa vocación comarcal. Ao pé unha foto da Alameda de Cee)
Páx. 7: Viajeros ilustres. Tierras que dan cuerda al narrador. Por Rabanal Álvarez.
Páx. 8: Temas da Mariña. Por Ramón Otero Pedrayo.
Páxs. 9-10: Descubriendo la tierra. Canto al Valle de Lires. Por Manuel Domínguez Rodríguez.
Páxs. 10-11-12: La ría de Corcubión y tierra de Nemancos (Una desconocida comarca natural). Por Francisco Mayán Fernández. (continuará)
Páxs. 13-14: Defensa local. Sus y a ellos. (Sen asinar, novamente debe ser do propio Baldomero Cores. Con fotografía da Fundación Fernando Blanco que se reivindica para crear un Instituto Laboral)
Páxs. 14-15: Rumor popular. (Sete textos breves sen asinar, catro en galego e tres en castelán, todos eles de carácter reivindicativo)
Páxs. 15-16: Apoliticismo vilán. Por Ramón Costa Suárez. Datado en Buenos Aires (14-02-1953).
Páx. 17: Hay un merlo. Poema de Gonzalo López Abente (Foto do primeiro recheo de Cee, a carón da vella casa do concello)
Páxs. 18-19-20: El mito de una ría. Por Baldomero Cores Trasmonte.
Páxs. 20-21-22: Dinamismo popular. Tipos populares de Corcubión. Por Juan Romero Canosa.
Páxs. 20-21: Página social. (Sen asinar)
Páx. 21. Página deportiva. (Sen asinar)
Páxs. 22-23-24: Publicidade de establecementos de Cee, Muxía, Zas, Santiago de Compostela e A Coruña.

Nº 2 (1953)

Páx. 3: Índice de colaboracións literarias, fotografías, colaboracións económicas. Por primeira vez aparece Baldomero Cores Trasmonte como Director e inclúe unha listaxe de seis colaboradores en diferentes concellos da comarca.
Páxs. 4: Editorial. (Sen asinar, a autoría debe ser do propio Baldomero Cores)
Páx. 5-6-7: Viajeros ilustres. Mugía, santuario célebre. La Costa de la Muerte. Por Victoriano García Martí. (Publícase coa seguinte nota a rodapé: «Por ignorar la dirección accidental de este gran escritor gallego, nos vemos obligados, por su enorme interés para esta tierra, a reproducir estas líneas publicadas en un gran diario hispánico.»)
Páx. 7-8: No confín do noroeste hispánico. Por Salvador Lorenzana.
Páxs. 9-10-11-12: Descubriendo la tierra. El Municipio de Cee. Por Baldomero Cores Trasmonte. (Fotografía da antiga praza do peixe, que nun atentado contra o patrimonio foi derrubada para construír o actual centro social da 3º idade)
Páx. 13-14: Turismo mal dirigido. Por Alfonso García Garea
Páxs. 14-15: Olvido imperdonable. Por Elías Toba Lema.
Páx. 16: Página poética. Por Consuelo Domínguez Rodríguez.
Páx. 17: Pregaria. A oferta. Dous poemas de Gonzalo López Abente (Con nota a rodapé: «Quisiera el poeta publicar esta magnífica poesía en los días de la Barca, pero a NEMANCOS no le fué posible complacerle»)
Páxs. 18-19-20-21: La ría de Corcubión y tierra de Nemancos (Una desconocida comarca natural). Por Francisco Mayán Fernández. (continuará)
Páxs. 22-23-24: Defensa local. El testamento de Fernando Blanco de Lema. (Sen asinar)
Páx. 25: Rumor popular. (Nove textos breves sen asinar, tres en galego e seis en castelán, todos eles de carácter reivindicativo. Fotografía da rúa Fernando Blanco, hoxe parte da súa avenida)
Páxs. 26-27: Página social. (Sen asinar)
Páx. 27. Página deportiva. (Sen asinar)
Páxs. 28: Publicidade de establecementos de Cee, Santiago de Compostela e A Coruña.

Nº 3 (1954)

Páx. 3: Índice de colaboracións literarias, fotografías, colaboracións económicas. Baldomero Cores Trasmonte como Director e inclúe unha listaxe de dez colaboradores en diferentes concellos da comarca e o poeta Gervasio Paz Lestón como colaborador desde Buenos Aires. Nas colaboracións gráficas Ventura Cores Trasmonte, debuxo, e La Noche, fotografía)
Páxs. 4-5: Editorial. (Sen asinar, a autoría debe ser do propio Baldomero Cores)
Páxs. 5-6: Viajeros ilustres. Mis recuerdos de Cée, Corcubión y Finisterre. Por Paulino Pedret Casado.
Páx.6-7: Nemancos por testigo. Por Aquilino Iglesia Alvariño.
Páxs. 7-8: As sardiñas. Por Ben-Cho-Shey.
Páxs. 8-9-10-11: Descubriendo la Tierra. Do corruncho finisterrán. Cabos e piñeiros. Por Gonzalo López Abente. (No remate do artigo abentiano un debuxo do escudo de Corcubión coa seguinte nota a rodapé: «Las armas del escudo y la enseña hablan de su historia. El mar nos dice de una perenne dedicación. El mar y la historia siempre unidos»)
Páx. 12-13-14: Bibliografía referente a Nemancos. Por Baldomero Cores Trasmonte. (Realiza unha ampla listaxe de autores e publicacións con referencias a asuntos e temas comarcais)
Páxs. 15-16-17-18-19-20-21-22-23: La ría de Corcubión y tierra de Nemancos (Una desconocida comarca natural). Por Francisco Mayán Fernández. (continuará)
Páx. 24: Para los de Finisterre en América. Por Plácido Lizancos Santos.
Páx. 25: Defensa local. Senande aun no es Senande. Por Ángel M. Quintáns Bouza. (Fotografía de Corcubión)
Páx. 26: Página poética. Por Consuelo Domínguez Rodríguez.
Páx. 27: Vento mareiro. Poema de Xoxé (sic) Fernández Ferreiro (Datado: Nas miñas terras altas de Ramuin, 1953). Nocturno en aguas. Poema en castelán de Juan Pernas Leira.
Páx. 28: Rumor popular. (Fotografía da igrexa de Corcubión)
Páxs. 29-30: Página social. (Sen asinar)
Páx. 31. Página deportiva. (Sen asinar)
Páxs. 32: Publicidade de establecementos de Cee, Santiago de Compostela, A Coruña e Madrid.

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XXVI): Nemancos (1953-1954), a revista dirixida por Baldomero Cores Trasmonte

Dec 26 2016

Adeus a Eliseo Subiela, autor do filme poético “El lado oscuro del corazón”

Published by under Cinema,Poesía

Onte souben do pasamento do cineasta arxentino Eliseo Subiela a través dun chío na conta de twitter do sociólogo e politólogo brasileiro Emir Sader. Que a terra lle sexa leve!

Coñecín o seu cinema coa película El lado oscuro del corazón (1992), que tivo unha segunda parte en 2001, menos interesante na miña opinión. aínda que tamén puiden desfrutar doutros fitas da súa filmografía esencial, recollida tamén neste artigo do diario arxentino La Nación.

Toda a película El lado oscuro del corazón (1992) está chea de poesía, mesmo desde a cita inicial cos versos do poeta galés Dylan Thomas: «La pelota que arrojé / cuando jugaba en el parque / aún no ha tocado el suelo», e como relatan en Infobae: «la obra está basada en la vida de un poeta bohemio llamado Oliverio e interpretado magistralmente por Darío Grandinetti. Si bien la relación con la biografía de Oliverio Girondo es muy cercana (en una escena cumbre, se recita el poema “Espantapájaros”), hay sintonía con la poesía de Mario Benedetti y Juan Gelman. Con profundidad y surrealismo, esta película habla del amor en su más grande expresión».

Un testemuño do pouso que me deixou este filme é a cita explícita do seu título no soneto «Declaración (II)», que se inclúe no Caderno III. Revelacións do meu libro Equinoccio de primavera (Esquío, 1998), en evidente intertextualidade coa obra de Eliseo Subiela. Velaquí:

DECLARACIÓN (II)

Dentro do corazón, no lado escuro,
espertou a amargura feita riso,
renacendo a paixón, primeiro aviso
do rostro máis sereno do futuro,

cando impúbere amor se viu maduro
convertendo en pasado o chal remiso
que abrigaba o pavor. Foi tan preciso
xesto, incondicional, nada inseguro,

tan inconmensurable, tan redondo
que o máis compacto fíxose mol, dondo,
rebentando en partículas salinas.

A nación da alegría, terra allea,
sentiu pousar as mans na branca area,
enchoupadas tamén como as retinas.

Comentarios desactivados en Adeus a Eliseo Subiela, autor do filme poético “El lado oscuro del corazón”

Abr 25 2016

«Escrita automática» / «Automated Writing», poema en versión inglesa de Diana Pastoriza

EscritaAutomática
(Premer na imaxe para unha mellor lectura)

Palabras da man ao corazón é a ben interesante e suxestiva bitácora de Diana Pastoriza, English Teacher an at EOI, na que sen desmerecer outras sobrancean para min as seccións denominadas «Letters in Books», «Letters in Films», «Letters in Music», «Letters in Painting» e «Letters in Poems» (outras veces o termo Writing substitúe a Letters nos encabezamentos), que é a miña preferida, por razóns obvias, aínda que en calquera delas asoman sempre excelentes descubertas artísticas, fílmicas, literarias ou musicais.

Veño seguindo a miúdo e recomendo vivamente Palabras da man ao corazón, mais desta volta teño que lle agradecer inmensamente á autora das anotacións o seu agasallo da versión inglesa do meu poema «Escrita automática» / «Automated Writing», que fai parte do libro As crebas (Espiral maior, 2011).

É o primeiro poema deste libro en ser traducido, pois xa contei nesta anotación que a primeira vez que se traduciron poemas meus a varias linguas europeas foi cando recibín o Premio Tívoli-Europa en 1997, entregado en 1998, por Abecedario da desolación (Espiral maior, 1997). Tres dos textos deste poemario recolléronse despois na lingua orixinal e acompañados de versións en italiano, portugués, castelán, francés, inglés, alemán, serbo-croata, albanés e ruso no volume Il cammino di Santiago (1998), ao coidado do finado e chorado Filippo Bettini e de Armando Gnisci.

«Escrita automática» / «Automated Writing», poema en versión inglesa de Diana Pastoriza inclúese na sección «Writing in Poems» da súa bitácora Palabras da man ao corazón, cunha breve anotación introdutoria. Deseguida reproduzo a mesma e o poema, ao tempo que lle reitero a Diana o meu agradecemento polo seu labor de divulgación. Obrigado, moitas grazas!

Writing in Poems: Escritura automática

Another poem today by Miro Villar, also from his latest book, As Crebas, dealing with writing and technology. It uses José Saramago’s poem as a basis, which is nostalgic of paper books and praises them for their ability to function as containers of our sadness. In fact, both poems make me reminisce of Psalms 56:8, where the writer asks God: “save my tears in your bottle”. In the same way, the pages of a book can save our tears – which cannot be said of  a technological device, since not only is it unable to save tears, but they can make it stop functioning altogether.

However, Miro’s poem claims Saramago was inaccurate, because despite having all these new devices and technology, the problems we face and the feelings we experience throughout our lives continue to be the same.

Here you have the original poem and my attempt at a decent translation.

Escrita automática

É ainda possível chorar sobre as páginas
de um livro, mas nao se pode derramar
lágrimas sobre um disco rígido

José Saramago, (s.d.)

Derramabas bagullas a escorrer polos dedos e inundar o teclado, maldita pianola de músicas perversas que acompaña o ruído do diálogo aberto para o esquecemento.

Mentía Saramago pois non só se retorcen as páxinas con manchas de sangrada humidade, velaí as unllas longas azuladas no sal, paxaros picapeixes nas augas atoldadas.

Automática escrita, cibernético envío, mecánica resposta, a dor faise moderna, procura novos traxes, mais cando abres xanelas é a mesma dor, a mesma dos xoguetes da infancia que rompen en anacos, das fraternais pelexas, da dura adolescencia, da morte dos avós.

Automated Writing

You shed tears which slide down your fingers and flood the keyboard, damn player piano of perverse music which accompanies the noise of an open dialogue ready to be forgotten.

Saramago lied, since not only do the pages twist with stains of bleeding wetness, but also the long bluish nails sink in the salt like kingfishers in the clouded waters.

Automated writing, cybernetic delivery, mechanic reply, pain becoming modern, looking for new costumes; but when you open windows, it’s the same old pain, the same pain of childhood toys broken into pieces, of sibling fights, of hard adolescence, of the death of grandparents.

Comentarios desactivados en «Escrita automática» / «Automated Writing», poema en versión inglesa de Diana Pastoriza

Nov 24 2015

Ai capitán, o poema de Xosé Mª Díaz Castro na ollada de Xacio Baño

Published by under Cinema,Poesía

A conmemoración do poeta Xosé María Díaz Castro (1914-1990) no Día das Letras Galegas 2014 propiciou a aparición de novos estudos literarios sobre a súa obra ou tamén outras iniciativas creativas con esa referencia. Algunha destas últimas trascendeu o ano do poeta, como sempre debería acontecer, e seguen aínda na actualidade.

Velaí está a proposta artellada desde Acto de primavera, un blogue creado polos críticos e programadores Xurxo González, Martin Pawley e José Manuel Sande, co obxectivo de defender «as expresións fílmicas máis creativas -as que fixeron e fan avanzar o cinema- e apostar de maneira especial polos novos talentos, nomeadamente en Galicia».

De aí xurdiu o Proxecto Nimbos, que explican así:

«Tradutor políglota (manexaba polo menos doce idiomas) e poeta de corazón, Xosé María Díaz Castro (1914-1990) só quixo publicar en vida un único libro, Nimbos, 32 poemas en galego que foi pulindo durante anos até a súa definitiva aparición en 1961. Foi unha revelación, o descubrimento dun autor imbuído de preocupacións existenciais, afastado das tendencias do seu tempo e estreitamente ligado á natureza, á paisaxe fértil e exuberante da súa infancia e mocidade. Unha obra que abraza o misterio da vida, lírica pura que se presta á súa reinterpretación dende outros ámbitos artísticos.

Díaz Castro foi obxecto en 2014 dunha celebración institucional, o Día das Letras Galegas, unha escusa da que nos valemos no blog Acto de Primavera para formular outro tipo de tributo, máis aberto e libre: o dos creadores e creadoras cinematográficos que quixeron inventar imaxes a partir dos seus versos».

A día de hoxe, o Proxecto Nimbos aínda está en progreso, con moitas pezas realizadas e de obrigada visión. Porén, hoxe quero salientar a excelente curtametraxe de Xacio Baño por estar inspirada nun fermoso poema mariñeiro do guitiricense Xosé María Díaz Castro e que foi rodado preto de cabo Vilán. Coa curtametraxe tamén reproduzo a anotación previa coa que aparece e o poema de Xosé María Díaz Castro no que se inspira.

Publicado o 17 xuño, 2015

Curtametraxe de Xacio Baño para o Proxecto Nimbos, serie de filmes inspirados nos poemas do libro Nimbos de Xosé María Díaz Castro, autor homenaxeado no Día das Letras Galegas 2014. Segunda versión elaborada na primavera de 2015 a partir de material gravado e editado o ano anterior.

AI CAPITÁN

Chorar, chorar, méntrelo barco rompe
contra o solpor, na noite!

A túa pipa non verán meus ollos
fomegar máis;
a túa risa, para sempre inmenso
abrente na mar.

Lume che din, cinza me queda. Cinza,
capitán!

Sola a sireia do teu barco
toda a eternidá.

Fume nos ollos, aréa fría
nas miñas maus.

I en boca que perdín, a longa pipa
fumando a miña vida, capitán.

Chorar, chorar,
como sempre choraron as mulleres,
ai capitán, con barcos ou sin eles!

Nimbos, Xosé María Díaz Castro.

Poema reproducido da edición bilingüe publicada en 1982 por Editora Nacional, con supervisión e tradución ao castelán do autor.

Comentarios desactivados en Ai capitán, o poema de Xosé Mª Díaz Castro na ollada de Xacio Baño

Nov 12 2015

A Costa da Morte (ou Costa Brava) no documentario Un viaje por Galicia (1929)

O imprescindible blogue Trafegando ronseis (do que tanto aprendemos) da profesora Gracia Santorum adoita ser tamén un inesgotable manancial de ideas e de documentos. Nunha anotación ben recente reproduce o documentario Un viaje por Galicia (1929), atopado no sitio Somos paisaxe, con este preámbulo:

«Realizado co gallo da Exposición Iberoamericana de Sevilla, pretende dar a coñecer as paisaxes e monumentos de Galicia nun percorrido polas catro provincias. É a única longametraxe documental da Galicia da preguerra. Amosa arquitecturas desaparecidas, mutacións na morfoloxía urbana, contrastes entre o medio rural e a burguesía. Película restaurada polo CGAI en 1991. DVD dispoñible no CGAI».

Ficha artística
Cámara: Luis R. Alonso
Dirección: Luis R. Alonso

Ficha técnica
Tipo: Documental
Duración: 105′
Ano: 1929

Fontes
Video en Youtube
Información en Cultura Galega

O documentario percorre cidades e vilas das catro provincias administrativas galegas e nese itinerario visual son moitos os lugares da Costa da Morte recollidos pola cámara (aínda que tamén hai ausencias dignas de mención). Deseguida sinalo todos eses lugares traducindo para a nosa lingua, xa que están en castelán e cos topónimos deturpados, os títulos que preceden ás imaxes, así como a anotación aproximada da minutaxe no que se poden visionar. Velaquí:

40:24. Castelo de Vimianzo
40:29. Ponte de Porto. Un curruncho do río
40:35. Camariñas. Unha casa brasonada
40:53. Cabo Vilán. O faro e os cantís da costa
(Aquí os planos son máis longos e o camerógrafo semella seducido polo mar bravo)
41:52. Torres señoriais e igrexa da Pobra de Cereixo
42:02. Fisterra. O cabo
(Tamén inclúe planos da vila, que continúan a seguir)
42:26. As vellas casas e as rúas tranquilas
42:34. A Costa Brava. Corcubión
42:44. Cee
(O porto nunha imaxe insólita que nos descobre unha vila mariñeira)
42:59. O río Ézaro e o salto do Pindo.

A continuación o documentalista abandona a Costa da Morte (que denomina Costa Brava, como o poeta Gonzalo López Abente fixo en toda a súa obra) e vaise cara ao Tambre, con magníficas estampas de dornas no seu esteiro en Pontenafonso e chega a Noia (esquece Muros) para continuar cara á Barbanza.

Comentarios desactivados en A Costa da Morte (ou Costa Brava) no documentario Un viaje por Galicia (1929)

Nov 10 2015

Unha décima para lembrar Teorema (1968), de Pier Paolo Pasolini

Published by under Cinema,Efemérides,Poesía

Estes días está a se conmemorar o 40 aniversario da morte do poliédrico escritor e director de cine Pier Paolo Pasolini (Boloña, 1922 – Lido di Ostia, Roma, 1975) quen apareceu morto en circunstancias aínda estrañas o 2 de novembro de 1975, nas que cada vez é máis díficil non atopar pegadas que leven a pensar no seu asasinato a mans dalgún poder fáctico do estado.

Principiei moi cedo a me interesar na súa obra poética escrita en italiano e en lingua friulana, da que teño lido varias antoloxías, hai uns trinta anos e cando tiña unha devoción polo soneto (que só arrefriou un chisco), o que me achegou ao seu marabilloso libro Sonetto primaverile (1953). Velaquí un dos seus textos:

Per la povera strada che perduta
fra tristi fabbricati e tristi campi
mi porta a casa, tiepido s’imbuca
il vento, smuovendo l’aria stanca.
E’ una sconosciuta primavera
ben più vecchia dei giorni in cui riappare
che fa in me rimescolare la vera
vecchia vita, alle folate ignare…
Il cadavere va, coi ciechi panni
agitati dal vento, e con le gote
nere di barba gelida, in silenzio.
un giovanile, fossile suo senso
resta nel cosmo, arido, tra ignote
forze, già sue, e riperse con gli anni.

[“Il Verri”, ottobre 1959]

A poesía de Pasolini a penas foi traducida á nosa lingua, como acontece tamén co seu teatro e co seu ensaio, aínda que cómpre parabenizar a Paco Macías que incluíu no catálogo de Positivas os seus Ensaios corsarios, versionados por Silvia Manteiga. E de maneira máis recente Gonzalo Vázquez traduciu a súa novela Unha vida violenta, publicada pola editora Hugin e Munin. E alén diso textos breves e moi esparexidos.

Por parte, tamén me interesou o seu cinema, mesmo moito antes de facer por volta de 1996 un curso de doutoramento sobre cinema italiano na Facultade de Historia da USC e dispensado polo catedrático de Historia da Arte (Historia do Cinema) Ángel Luís Hueso. E unha das películas de Pasolini que máis me impactou, pola súa linguaxe poética e política a un tempo (non hai máis que ollar a marabillosa escena que se reproduce no inicio desta anotación), foi Teorema.

De feito, no segundo libro da miña autoría 42 décimas de febre, que inaugurou en 1994 a colección Nume da editorial Toxosoutos, no seu «Caderno II. Imaxes. Poemas baseados no cinema», hai un texto inspirado en Teorema (1968), no que tamén aparecen de esguello os nomes doutros cineastas de culto. Velaquí aquela décima de outrora.

Caderno II. Imaxes. Poemas baseados no cinema

Teorema (1968) Pier Paolo Pasolini

X

Einsenstein, Ford, Rosellini,
Cocteau, Renoir, Lubitsch, Lang,
Visconti, Buñuel, Fellini,
Kurosawa, Hawks, Kazan
e outros máis non saberán,
sendo mestres do cinema,
gravarte exacta nun poema
como eu fago de contino
sen o don case divino
do Pasolini en “Teorema”.

Comentarios desactivados en Unha décima para lembrar Teorema (1968), de Pier Paolo Pasolini

Out 26 2015

«Negra Sombra» de Seica Animacion, premio «Curtas para Rosalía» da AS-PG

Published by under Cinema,Poesía

Negra Sombra from Seica Animacion on Vimeo.

Anda xa pola rede a curtametraxe de animación «Negra Sombra» realizada por Seica Animacion, con dirección e guión de Xoana Santos Álvarez e Estela Suárez Recouso e música de Selene Gómez Jorge, que foi o primeiro premio no certame «Curtas para Rosalía» convocado en maio deste mesmo ano pola Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), entidade que en breve tamén o dispoñibilizará no seu espazo web xunto a outras pezas premiadas.

Seica Animación preséntase no seu sitio web deste xeito:

«Somos unha produtora de animación que nace no 2014 coa idea de crear produtos audiovisuais non convencionais. Exploramos diversos materiais para darlle vida ás nosas ideas. Buscamos achegar a técnica do STOP MOTION ao público.

Xoana é graduada en belas artes e fixo un mestrado en Ilustración e animación stop motion. Nas nosas obras é a encargada da fotografía e das técnicas artísticas.

Estela é licenciada en filoloxía galega e está estudando pedagoxía. Encárgase da parte de guión e cando traballamos con video educativo ou facemos obradoiros, é a que elabora os contidos educativos que queremos trasmitir».

Persoalmente teño a satisfacción de que coñecín a Estela Suárez Recouso como alumna miña da ESO no IES de Oroso nos meus primeiros anos como profesor de Lingua e Literatura Galega, daquela aínda en expectativa de destino definitivo, e xa daquela as súas redaccións e os seus textos adoitaban ser de alta calidade e interese narrativo. E agora sorprendeume gratamente ollar materializado ese talento nesta creación audiovisual compartida. Os meus parabéns!

Comentarios desactivados en «Negra Sombra» de Seica Animacion, premio «Curtas para Rosalía» da AS-PG

Out 20 2015

Arou na curtametraxe Falaises de la mort, de Ernest Alfter

Unha das miñas bitácoras de referencia e de lectura obrigada vén sendo anoitebranca, do escritor e amigo Francisco «Chisco» Fernández Naval, que colle o seu nome dunha magnífica novela súa A noite branca (Xerais. Premio Irmandade do Libro ao Mellor Libro Galego do ano 2012) e que recomendo visitar a miúdo.

Nunha das súas últimas anotacións intitulada «Arou, os cantís da morte» reproduce un impresionante documento cinematográfico, tamén reproducido polo dixital Diario camariñán, tratáse da curtametraxe intitulada Falaises de la mort, do documentalista francés Ernest Alfter, co camerógrafo Juan Ruiz Romero, realizada en 1950, e que está baseada na difícil vida dos pescadores de Arou e das súas mulleres nesa altura. Como subliña Chisco, a curta que lle foi fornecida por Fernando, da confraría ou pósito de Muros, posúe un innegable valor antropolóxico e etnográfico.

Aínda que xa coñecía a curta antes de hoxe, porque fora recuperada (aquí xa se daba conta dela) polo noso amigo o antropólogo muxián Manuel Vilar, serve para unha acordanza biobibliográfica, pois o porto pesqueiro de Arou e as súas xentes xa foron do meu interese desde a mocidade e de feito son nomeados no sexto soneto do caderno «De ti e da paisaxe» da miña opera prima, o poemario Ausencias pretéritas (Espiral Maior, 1992).

Aquí deixo novamente aqueles versos que escribín na primavera de 1990, xa van aló máis de 25 anos (que non son nada!!!)

VI

Cemiterio de ingleses, pedras que dan palabra,
dádeme unha resposta que non atopo en nada,
vós que sabedes todo, quero saber da amada
se escolleu precipicios dunha sorte macabra.

Inda que din murmurios do seu louquear de cabra
non é por máis que ela ande quizais ensimesmada
correndo espida en horas temperás da alborada,
acaso hai delito de agardar que o día abra?

Cemiterio de ingleses, vós que todo sabedes,
contade que foi dela, do seu soño arestora,
se cadra non se encontra no propio labirinto.

Disque pode vir presa no enredo dunhas redes,
mozos de Arou viñeron con pesca en mar de fóra
e trouxeron na enleada botella con precinto.

Comentarios desactivados en Arou na curtametraxe Falaises de la mort, de Ernest Alfter

Set 08 2015

Poemas (LXXX): «Art, The Timeless Medium» e «Auto-retrato», de Ana Hatherly

AnaHatherly01

Vai aló máis dun mes que tamén nos deixou unha outra autora que estimo, Ana Hatherly (nada no Porto o 8 de maio de 1929 e finada en Lisboa o 5 de agosto de 2015), da que se pode ler unha biografía nesta anotación na bitácora quadrogiz, foi unha artista plástica, poeta, romancista, tradutora, ensaísta, investigadora, realizadora e profesora da Universidade Nova de Lisboa.

Coñecín a súa obra no lonxíncuo setembro de 1998, aínda que o libro está datado en outubro, cando o poeta e editor portugués Alberto Augusto Miranda, sempre ben relacionado coas e cos poetas galegos (nomeadamente coas autoras e os autores das xeracións dos oitenta e dos noventa), fixo chegarme como agasallo o libro de Ana Hatherly intitulado A Idade da Escrita, publicado no seu propio selo editorial (Lisboa: Edições Tema, 1998), creada no seo do Departamento Literario da Sociedade Guilherme Cossoul, lugar que visitamos algúns poetas galegos no mes de maio dese ano nunha das actividades das I Xornadas das Letras Galegas en Lisboa, que tiveron lugar entre os días 25 e 30 de maio de 1998 na Facultade de Ciencias Sociais da Universidade Nova de Lisboa e que foron organizadas polo Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades coa colaboración da Sociedade de Instrução Guillerme Cossoul, das que se publicaron Actas.

Até daquela non coñecía eu a obra desta autora malia que xa levaba máis dunha ducia de libros publicados de poesía e tamén de poesía visual, de feito a capa e a contracapa deste poemario está conformada por caligramas da autoría da propia Ana Hatherly.

Ao recuperar a súa lectura nos días deste último agosto inusualmente sombrizo, nun volume que se abre coa dedicatoria do Alberto Augusto Miranda «Com o forte abraço do Alberto», revisito unha serie de poemas que moito me interesou, os máis deles de recendos metaliterarios ou metapoéticos, e dos que hoxe recupero a penas dous textos do seu A Idade da Escrita: «Art, The Timeless Medium» e «Auto-retrato», que me serven para lembrar unha enorme poeta á que non coñecín persoalmente, mais da que me sentín próximo literariamente.

«Art, The Timeless Medium»

O poeta não quer duplicar o mundo
não quer fazer dele uma cópia:

Luta com a palavra
como Jacob lutou com o anjo
mas a escada que ele sobe
conduz a outras alturas
a outras planuras

É assim que o poeta
palavra por palavra
como pedra sobre pedra
constrói o edifício do poema

E a sua mão
robótico instrumento comandado
pela algébrica lógica do sentido oculto
produz
deve produzir
o que o mundo não tem
o que o mundo não diz
o que o mundo não é.

«Auto-retrato»

Este que vês, de cores desprovido,
o meu retrato sem primores é
e dos falsos temores já despido
em sua luz oculta põe a fé.
Do oculto sentido dolorido,
este que vês, lúcido espelho é
e do passado o grito reduzido,
o estrago oculto pela mão da fé.
Oculto nele e nele convertido
do tempo ido excusa o cruel trato,
que o tempo em tudo apaga o sentido;
E do meu sonho transformado em acto,
do engano do mundo já despido,
este que vês, é o meu retrato.

A obra artística de Ana Hatherly tamén se relacionou co cinema como amosa esta excelente curta inspirada na Revolução dos Cravos:

Revolução, by Ana Hatherly, 1975 – full version 5 minutes (16mm, color and sound).

Comentarios desactivados en Poemas (LXXX): «Art, The Timeless Medium» e «Auto-retrato», de Ana Hatherly

Next »