AutografíasArchive for the '' Category

Mai 18 2017

Pico Sacro, ferido polo lóstrego e a lenda, unha recensión de X. Ricardo Losada en Café Barbantia

Café Barbantia, o café virtual artístico, cultural e literario nacido da man da asociación cultural Barbantia, que xunta a creadores/as da comarca da Barbanza, vén de publicar unha recensión que asina X. Ricardo Losada da antoloxía intitulada Pico Sacro, ferido polo lóstrego e a lenda (Escolma de textos literarios éditos e inéditos na literatura galega contemporánea), coordinada por min propio e Xosé Manuel Lobato, escritor e presidente da A. C. Mestre Manuel Gacio de Boqueixón, entidade que promoveu a súa publicación, e que editou de maneira ben coidada Alvarellos Editora.

Velaquí a recensión, que tamén se pode ler nesta ligazón:

Pico Sacro, ferido polo lóstrego e a lenda

Publicado o 14 Maio, 2017

X. Ricardo Losada

En 1876 Valentín Lamas Carvajal escribiu que o Pico Sacro era un monte xigante que erguía a cabeza ata os ceos  “ond´a alfombra de Dios estás sostendo”. Tamén consideraba que era o “eterno gardador, vixia forte d´a nosa terra”. En xuño de 2016 Ramón Vilar Landeira escribiu que os sábados e os domingos gustáballe facer o amor á sombra do Pico Sacro mentres Van Morrison cantaba Brown eyed girl na radiocasete do coche. Son dous dos textos que aparecen no libro Pico Sacro, ferido polo lóstrego e a lenda que a editorial Alvarellos acaba de publicar con gran esmero e coidado. Máis de cen variados e fermosos textos, éditos e inéditos, en prosa ou en verso, escritos durante cento cincuenta anos de miradas literarias a un monte que, como din no  limiar os encargados da edición, é unha das paisaxes máis relevantes e simbólicas de Galicia, ”quer como paisaxe, quer como alegoría ou representación da nosa identidade histórica”.

Como non podía ser doutro xeito, o libro fai unha referencia explícita (sen cometer o erro de convertelo nun acontecemento central) á excursión que Castelao fixo ao Pico Sacro en xullo de 1924. E así, creo eu, debe lerse este libro. Como unha excursión literaria. Home libre, sempre quererás o Pico Sacro, que diría Baudelaire, esa foi a sensación que eu tiven ao lelo como considero que debe lerse, de forma espontánea e festiva, intentando captar a personalidade múltiple deste monte sagrado e fervello tal e como captamos a personalidade múltiple da catedral de Rouen pintada a diferentes horas do día ou en diferentes estacións e condicións climatolóxicas ou por diferentes pintores. O Pico Sacro aparece así como un castro, un culto pagán, unha lús alboradeira, unha ara do fusco lusco, paraxe de deuses e feridos heroes, o lugar onde soñamos a Terra Nosa aínda máis Nosa, o miradoiro desde onde observar o alborexar tras unha noite de estudo, a illa principal no arquipélago dos cumios, a horta da raíña Lupa, o fogar dos devotos de San Sebastián, o misterioso Mons Sacer de Justino, un monte que camiña, a pista de baile das bolboretas, un guerreiro da historia, o escenario dun crime ou das andanzas do demo, un cono volcánico e lanzal na planicie que leva a Compostela, o pico que miradas máis antigas chamaban Ilicinio, e moitas outras personalidades que multiplicamos cada vez que lemos ou relemos un novo texto.

Perdoaranme os numerosos autores que non os cite. Ao fin e ao cabo, nun libro coma este, cun protagonista xeolóxico e mítico, poético e prosaico, inmaculado e violado, ateo e relixioso, comprometido e ensimesmado, local e universal, o de menos debera ser a autoría humana, incluso estando presentes autores de gran relevancia na literatura galega. Só os editores literarios, Miro Villar e Xosé Manuel Lobato, merecen un recoñecemento explícito, o recoñecemento dun acto bo e xeneroso. Un país que trata un monte como o Pico Sacro co amor que revela este libro é, sen dúbida, un país mellor.

No responses yet

Mai 18 2017

Artigo en QPC (XXVI): Nemancos (1953-1954), a revista dirixida por Baldomero Cores Trasmonte

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para (re)lembrar a revista Nemancos (1953-1954), unha anotación que fixo parte do meu relatorio «O mundo literario de Baldomero Cores Trasmonte», nas Xornadas que coordinou o amigo bibliotecario José Ramón Rey Senra en Cee. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Nemancos (1953-1954), a revista dirixida por Baldomero Cores Trasmonte

Hai vinte anos, por volta de 1997, fixen unha análise da revista Nemancos cando estaba a traballar como bolseiro de investigación (xa rematada a carreira de Filoloxía Galego-Portuguesa) no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora Dolores Vilavedra. Naquela altura traballaba nas fichas do volume II. Publicacións periódicas (Galaxia, 1997) e, a través do antropólogo muxián Manuel Vilar, co que tiña moita amizade, Baldomero Cores Trasmonte fíxome chegar copia dos tres exemplares que publicou a revista Nemancos en 1953 e 1954, unha publicación local que promoveu e dirixiu. As copias dos números 2 e 3 levan unha dedicatoria autógrafa ao escritor e sacerdote Paulino Pedret (1899-1969), que foi académico da RAG, e están depositados no fondo co seu nome na Biblioteca Xeral da USC.

A día de hoxe tamén se pode consultar unha copia en papel no Fondo Local da Biblioteca Pública Municipal Francisco Mayán de Cee, que dirixe José Ramón Rey Senra. (E durante as Xornadas reivindicamos a súa dixitalización dentro do proxecto Galiciana. Biblioteca Dixital de Galicia)

Actualizo agora con algúns novos datos a ficha que elaborei sobre esta publicación, ao tempo que engado un completo Índice de cada número.

NEMANCOS

“Hacia el Finisterre” era o subtítulo desta publicación que toma a súa cabeceira do arciprestado de Nemancos que, naquela altura, abranguía os concellos de Fisterra, Cee, Corcubión, Camariñas, Muxía e parte de Vimianzo, xa que pouco tempo despois a Igrexa faría unha división eclesiástica deste amplo territorio en dous, Nemancos e Duio. Aínda que a revista representaba os intereses da devandita comarca, o certo é que tiña a administración en Santiago e era impresa en Betanzos.

Estaba dirixida por Baldomero Cores Trasmonte nos seus anos de universitario. De feito, o enderezo da publicación (Entremurallas, 9) era onde a súa familia rexentaba un hostal e alí tiña o seu cuarto de estudante. Nunha entrevista que lle fai Xosé Manuel Cambeiro para La Voz de Galicia (1/11/2008) dise que seu pai, revisor dos autocares Guillén que facían o traxecto a Santiago de Compostela, mercou o pequeno hotel Comercio ao que denominou A Nosa Casa, lugar ao que o poeta Aquilino Iglesia Alvariño denominou «consulado xeral do Partido Xudicial de Corcubión» e onde mesmo atoparían refuxio algúns dos fuxidos do Monte Pindo na posguerra.

Unicamente saíron tres números, aínda de que hai constancia de que estaba preparado o cuarto que nunca viu a luz. Os dous primeiros apareceron no ano 1953 e o terceiro e último en 1954. A revista desapareceu por mor das obrigas militares do seu director, desprazado a Ferrol para facer o servizo militar. Oscilaba entre as vintecatro e as vinteoito páxinas, con unha ou dúas para a publicidade. Nelas tiña unha serie de seccións de artigos de defensa local, rumor popular, páxina social, páxinas deportivas ou bibliografía da comarca, sempre co obxectivo de atender os intereses comarcais, para o que dispuña de correspondentes nas principais vilas e tamén en Bos Aires, que recollían as novas das sociedades de emigrantes da zona na capital arxentina. Estaba redactada maioritariamente en castelán, aínda que o galego tamén tiña unha certa presenza, nomeadamente nas páxinas poéticas. No tocante ás colaboracións literarias, mantiña unha sección fixa chamada «Página poética» na que se publican catro poemas en galego de Gonzalo López Abente, un texto de Xosé Fernández Ferreiro e dous de Consuelo Domínguez Rodríguez, que é cualificada como “nuestra rosaliana poetisa sexagenaria”, definición na que hai moito de esaxero. A prosa galega está representada por artigos de diferente temática, con traballo do propio López Abente, Salvador Lorenzana (pseudónimo de Fernández del Riego), Ben-Cho-Shey, Otero Pedrayo e Ramón Costa Suárez, ademais doutros textos en castelán de Aquilino Iglesia Alvariño, Francisco Mayán Fernández e o propio director da revista. Deles, unicamente o artigo de Abente trata un tema literario, pois reproduce fragmentos do seu discurso de ingreso na RAG intitulado «A terra e a poesía de Pondal». Finalmente, na sección reivindicativa “Rumor popular” reclámase, entre outras cousas, que se organicen uns xogos florais na comarca e que se lle faga unha homenaxe ós grandes poetas da zona, Labarte Pose e López Abente.

BIBLIOGRAFÍA Cfr. CC, GEG

Barreiro, X. R., “La revista de Cee”, La Voz de Galicia, 21-X-1995.

SUMARIOS

Nº 1 (1953)

Páx. 3: Índice de colaboracións literarias, fotografías, colaboracións económicas.
Páxs. 5-6: Editorial. (Sen asinar, a autoría debe ser do propio Baldomero Cores, presenta os obxectivos da revista e a súa vocación comarcal. Ao pé unha foto da Alameda de Cee)
Páx. 7: Viajeros ilustres. Tierras que dan cuerda al narrador. Por Rabanal Álvarez.
Páx. 8: Temas da Mariña. Por Ramón Otero Pedrayo.
Páxs. 9-10: Descubriendo la tierra. Canto al Valle de Lires. Por Manuel Domínguez Rodríguez.
Páxs. 10-11-12: La ría de Corcubión y tierra de Nemancos (Una desconocida comarca natural). Por Francisco Mayán Fernández. (continuará)
Páxs. 13-14: Defensa local. Sus y a ellos. (Sen asinar, novamente debe ser do propio Baldomero Cores. Con fotografía da Fundación Fernando Blanco que se reivindica para crear un Instituto Laboral)
Páxs. 14-15: Rumor popular. (Sete textos breves sen asinar, catro en galego e tres en castelán, todos eles de carácter reivindicativo)
Páxs. 15-16: Apoliticismo vilán. Por Ramón Costa Suárez. Datado en Buenos Aires (14-02-1953).
Páx. 17: Hay un merlo. Poema de Gonzalo López Abente (Foto do primeiro recheo de Cee, a carón da vella casa do concello)
Páxs. 18-19-20: El mito de una ría. Por Baldomero Cores Trasmonte.
Páxs. 20-21-22: Dinamismo popular. Tipos populares de Corcubión. Por Juan Romero Canosa.
Páxs. 20-21: Página social. (Sen asinar)
Páx. 21. Página deportiva. (Sen asinar)
Páxs. 22-23-24: Publicidade de establecementos de Cee, Muxía, Zas, Santiago de Compostela e A Coruña.

Nº 2 (1953)

Páx. 3: Índice de colaboracións literarias, fotografías, colaboracións económicas. Por primeira vez aparece Baldomero Cores Trasmonte como Director e inclúe unha listaxe de seis colaboradores en diferentes concellos da comarca.
Páxs. 4: Editorial. (Sen asinar, a autoría debe ser do propio Baldomero Cores)
Páx. 5-6-7: Viajeros ilustres. Mugía, santuario célebre. La Costa de la Muerte. Por Victoriano García Martí. (Publícase coa seguinte nota a rodapé: «Por ignorar la dirección accidental de este gran escritor gallego, nos vemos obligados, por su enorme interés para esta tierra, a reproducir estas líneas publicadas en un gran diario hispánico.»)
Páx. 7-8: No confín do noroeste hispánico. Por Salvador Lorenzana.
Páxs. 9-10-11-12: Descubriendo la tierra. El Municipio de Cee. Por Baldomero Cores Trasmonte. (Fotografía da antiga praza do peixe, que nun atentado contra o patrimonio foi derrubada para construír o actual centro social da 3º idade)
Páx. 13-14: Turismo mal dirigido. Por Alfonso García Garea
Páxs. 14-15: Olvido imperdonable. Por Elías Toba Lema.
Páx. 16: Página poética. Por Consuelo Domínguez Rodríguez.
Páx. 17: Pregaria. A oferta. Dous poemas de Gonzalo López Abente (Con nota a rodapé: «Quisiera el poeta publicar esta magnífica poesía en los días de la Barca, pero a NEMANCOS no le fué posible complacerle»)
Páxs. 18-19-20-21: La ría de Corcubión y tierra de Nemancos (Una desconocida comarca natural). Por Francisco Mayán Fernández. (continuará)
Páxs. 22-23-24: Defensa local. El testamento de Fernando Blanco de Lema. (Sen asinar)
Páx. 25: Rumor popular. (Nove textos breves sen asinar, tres en galego e seis en castelán, todos eles de carácter reivindicativo. Fotografía da rúa Fernando Blanco, hoxe parte da súa avenida)
Páxs. 26-27: Página social. (Sen asinar)
Páx. 27. Página deportiva. (Sen asinar)
Páxs. 28: Publicidade de establecementos de Cee, Santiago de Compostela e A Coruña.

Nº 3 (1954)

Páx. 3: Índice de colaboracións literarias, fotografías, colaboracións económicas. Baldomero Cores Trasmonte como Director e inclúe unha listaxe de dez colaboradores en diferentes concellos da comarca e o poeta Gervasio Paz Lestón como colaborador desde Buenos Aires. Nas colaboracións gráficas Ventura Cores Trasmonte, debuxo, e La Noche, fotografía)
Páxs. 4-5: Editorial. (Sen asinar, a autoría debe ser do propio Baldomero Cores)
Páxs. 5-6: Viajeros ilustres. Mis recuerdos de Cée, Corcubión y Finisterre. Por Paulino Pedret Casado.
Páx.6-7: Nemancos por testigo. Por Aquilino Iglesia Alvariño.
Páxs. 7-8: As sardiñas. Por Ben-Cho-Shey.
Páxs. 8-9-10-11: Descubriendo la Tierra. Do corruncho finisterrán. Cabos e piñeiros. Por Gonzalo López Abente. (No remate do artigo abentiano un debuxo do escudo de Corcubión coa seguinte nota a rodapé: «Las armas del escudo y la enseña hablan de su historia. El mar nos dice de una perenne dedicación. El mar y la historia siempre unidos»)
Páx. 12-13-14: Bibliografía referente a Nemancos. Por Baldomero Cores Trasmonte. (Realiza unha ampla listaxe de autores e publicacións con referencias a asuntos e temas comarcais)
Páxs. 15-16-17-18-19-20-21-22-23: La ría de Corcubión y tierra de Nemancos (Una desconocida comarca natural). Por Francisco Mayán Fernández. (continuará)
Páx. 24: Para los de Finisterre en América. Por Plácido Lizancos Santos.
Páx. 25: Defensa local. Senande aun no es Senande. Por Ángel M. Quintáns Bouza. (Fotografía de Corcubión)
Páx. 26: Página poética. Por Consuelo Domínguez Rodríguez.
Páx. 27: Vento mareiro. Poema de Xoxé (sic) Fernández Ferreiro (Datado: Nas miñas terras altas de Ramuin, 1953). Nocturno en aguas. Poema en castelán de Juan Pernas Leira.
Páx. 28: Rumor popular. (Fotografía da igrexa de Corcubión)
Páxs. 29-30: Página social. (Sen asinar)
Páx. 31. Página deportiva. (Sen asinar)
Páxs. 32: Publicidade de establecementos de Cee, Santiago de Compostela, A Coruña e Madrid.

No responses yet

Mar 10 2017

«A Pondal», de Gonzalo López Abente, o primeiro epicedio no pasamento do bardo pontecesán




Hai cen nos, tal día coma hoxe, e tan só tres días despois do pasamento do bardo pontecesán Eduardo Pondal o poeta muxián Gonzalo López Abente escribía o primeiro epicedio ou composición lírica na súa lembranza. O texto vería a luz unhas semanas despois, pois o poema «A Pondal» vai ser publicado por A Nosa Terra, 15, 10 de abril de 1917. Porén, a familia conserva un manuscrito, datado un mes antes «Muxía, 10 – Marzo 1.917», acompañado da sinatura autógrafa e sen a cita dos versos de Queixumes dos pinos. O manuscrito presenta numerosas enmendas, entre elas o trazo de Gonzalo López Abente elimina a estrofa que poñemos entre paréntese.

A PONDAL

Dend’o chan de Bergantiños

«Neste despoxo oscuro,
Algo d’insigne eu miro;
N’él vexo, un non sei qué,
De grande e de divino;
Cal astro que tuvera antigamente,
Un resprandor altivo;
Algo de somellante n’él contempro,
A un luceiro extinguido…»
(De Queixumes dos pinos).

Ouide ao mais cativo
dos fillos de Breogán,
que os doentes queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.
_____

«Virxen válme! Un cadavre!»
os ecos repetino
pol-as esquivas gándaras
do chan de Bergantiños.
«Virxen válme! Un cadavre!»
marmularon-os pinos
c’o medoñento son
de penados espíritos.

Un cadavre! berrano
os corvos montesíos,
erguendo de antre as uces
o seu voyo fatídico.
As correntes lixeiras
dos cantareiros rios,
cantano tristemente
un funeral dôrido;
y-as furnas, fondas, negras,
remexeron no abismo,
c’os tombos escumantes do mar bravo,
temerosos muxidos.

Cubrínose de brétemas loitosas
os dous fachos altivos:
—facho de Touriñán
e facho de Lourido;—
vixiantes soberbos
do noso chan querido
onde van aniñaren
de noite os mazaricos.

(Ouide ao mais cativo
dos fillos de Breogán,
que os dôridos queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soaron
os cantos valerosos de Pondal.)

Pobre terra de Xallas
por onde o Bardo amigo
cruzóu cando estudeante
calado e pensativo;
¿por qué tan triste o vento
funga nos toxos hirtos?
¿Qué tendes? ¿Qué decides?
¡Un morto!… ¿Quén morrío?
Y-a fada de Rouriz
berróume nun sospiro:
—Foise Gundar, o nobre fillo d’Ouro;
morréu Gundar, o meu amado fillo.
______

Ouide, ouide todos
a un fillo de Breogán,
que os doentes queixumes
respetoso vos trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.
______

Rouriz e Morpeguite
con falar compunxido,
co-as guedellas revoltas
e das bágoas nos ollos o rebrilo,
dixénome: —Pois tí,
que inda nas veas tes sangue do estinto,
pol-o amado dos celtas
un canto entoarás tenro e dôrido.
¿Mais onde a inspiración
ha de hachar un cativo
parente de Gundar,
anque o peito afrixido
y-atormentado teña?
E Morpeguite dixo:
—Repetide o que oyéu
a boa Bergantiños.
Y-é verdade que n-hai
outro falar mais dino
que aquel falar valente
do noso Bardo estinto:
Ouide, pois, ouide,
o que oyéu Bergantiños:
«—Neste despoxo oscuro,
algo d’insigne eu miro;
N’él vexo, un non sei qué,
de grande e de divino;
cal castro que tuvera antigamente,
un resprandor altivo;
algo de somellante n’él contempro
a un luceiro extinguido…»

____

Est’é o que ven decirvos
un fillo de Breogán,
c’os doentes queixumes
que respetoso trai
da terra en que soáron
os cantos valerosos de Pondal.

Muxía-III-1917

Comentarios desactivados en «A Pondal», de Gonzalo López Abente, o primeiro epicedio no pasamento do bardo pontecesán

Nov 25 2016

No lanzamento de Desescribindo, de Marilar Aleixandre

desescribindo00

Desescribindo de Marilar Aleixandre from apiario on Vimeo.
(Capa e booktrailer do libro)

Onte, á tardiña, a compostelá libraría Couceiro acolleu a presentación do novo libro de poemas de Marilar Aleixandre, intitulado Desescribindo, editado por Apiario na colección Cera Labrada.

Neste lanzamento a autora estivo acompañada pola poeta Antía Otero (unha das parceiras da editora Apiario xunto a Dores Tembrás) e a crítica literaria Chus Nogueira.

Antía Otero realizou unha presentación lírica alén de orgullarse de contar entre as singulares propostas de Apiario coa nova obra poética de Marilar Aleixandre.

Por parte, á crítica literaria Chus Nogueira, a quen escoitamos adoito no Diario Cultural da Radio Galega, correspondeulle resumir a traxectoria da autora e explicar polo miúdo as características do libro, ao que cualificou como «poesía de circunstancias», mais baleirando este termo de calquera matización pexorativa para salientar a actualidade dos seus diferentes fíos temáticos e a voz de denuncia e de reivindicación que acompaña os versos.

Finalmente, Marilar Aleixandre lembrou os seus inicios poéticos e a cerna das súas anteriores propostas antes de nos iluminar sobre a propia xestación do libro, para lle dar ramo á súa intervención coa lectura de varios dos poemas, a maioría da primeira parte «nas marxes da folla», entre os que escolleu «somos Verbo», «desbridar», «meu pai repróchame que traizoe a súa lingua», «as cordas do violín» ou «o dragón de San Xurxo desde fóra do canon». Da segunda parte, intitulada «lembranza de Babel» agasallounos coa lectura de «Babel», «Vera Nikolaiebna Figner lembra o xardín de Semiramide» ou «a cidade asediada». Menos presenza tivo a terceira parte do libro que leva por título «de quen a voz».

Porén, por varias razóns entre as que non é pequena que os versos falen dun espazo moi importante na miña infancia e na miña mocidade, escollín para saudar o libro outro poema da primeira parte intitulado «Estorde, 27 de xuño», ao tempo que agradezo a Marilar que me facilitase a reprodución do mesmo e a quen aproveito para parabenizar por esta súa entrega. Velaquí.

Estorde, 27 de xuño

Si bô ‘screvê’ me
‘M ta ‘screvê be
Cesária Évora

neste areal,
onde tomei da faneca brava
veleno para desescribir

aquí, onde as fanecas
espreitan polo pé nu,
sábeno os mariñeiros do Cabo de Cee a Nemiña
os linguironistas de Fisterra
os mozos que estragan as vértebras
turrando das ameixas en Corbeiro,

á noite cruzan dornas
de incerta carga
talvez leven o corpo
de Rozalía Luxemburg
guindado ao Landwehrkanal
con pedras atadas ás mans
chegado a nós en barca de pedra,
talvez envurullos de po branco
como cinza

mais hoxe está de vendaval
vento Sur
aínda non comezaron os incendios
hoxe as nosas pegadas nunha area
na que nada está escrito

grazas sexan dadas a Cesária
pola auga morna
a miúda pinga de felicidade
acrecentada ao trevo

para Carlos N. C.

(Fotografías da presentación, ilustracións de Mauro Trastoy e dedicatoria persoal no meu exemplar de Desescribindo)
desescribindo02
desescribindo01
desescribindo-marilaraleixandre01
desescribindo-marilaraleixandre02

Comentarios desactivados en No lanzamento de Desescribindo, de Marilar Aleixandre

Out 03 2016

Artigo en QPC (XIV): No trinta aniversario do colectivo de poesía «Un Medio» de Cee

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para lembrar a primeira das follas poéticas que editou o colectivo de poesía «Un Medio» de Cee en 1986, hai pois trinta anos daquela aventura literaria. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

No trinta aniversario do colectivo de poesía «Un Medio» de Cee

Foi por volta do verán do ano 1986 cando un grupo de sete mozos «letraferidos» (ou amantes da literatura), todos da vila de Cee, e por iniciativa de Xosé Cañizo, daquela concelleiro de Cultura, en representación dos nacionalistas, e mestre do colexio público, demos en constituír o colectivo de poesía «Un Medio» e publicamos nos anos seguintes dous cartapacios en papel satinado que foron deseñados e ilustrados polo hoxe afamado arquitecto Xoán Creus Andrade. Cada un deles levaba textos poéticos da autoría de tres dos irmáns Creus Andrade, Humberto, o propio Xoán e un novísimo Estevo; de Xosé María Costa Lago; de Artur Trillo Sendón; de Rafa Villar e de min mesmo. E malia o seu financiamento económico ser a conta da concellaría de Cultura, que distribuíu de balde as publicacións, o seu patrocinio non ía acompañado do logo, como adoito sucede coas diferentes administracións, sempre desexosas de figurar. Xosé Cañizo, a quen moito lle agradecemos o seu apoio a aqueles mozos destemidos, limitouse a realizar unha breve presentación no lanzamento público.

Nesta anotación lembraremos o primeiro daqueles encartables (as imaxes non lle fan xustiza e non permiten ollar a frescura do formato orixinal). Naquel primeiro número as composicións ían asinadas co nome co que eramos coñecidos na vila e incluíu tres poemas en castelán: «su sombra la sombra de ella (la de siempre)», de Humberto, «labios», de Costa e «viendo mujeres», de X. Creus A.; e catro poemas en galego, dous na normativa do ILG: «subirás á túa árbore», de Arturo e «incógnita», de Estevo, e dous na normativa da AS-PG, ou de mínimos: «habia humidade nas furnas dos meus ollos», de Miro e «busco un armário», de Rafa. Todos os sete poemas estaban caligrafados polo propio Xoán Creus Andrade. Son poemas de primeira hora e talvez algún de nós xa non se recoñeza naqueles versos tan afastados no tempo da mocidade.

Daquela aínda ningún de nós publicara un libro e mesmo aínda estaba lonxe de ser así. Algúns aínda non o fixeron, malia escribir moi ben. Xoán Creus publica libros de arquitectura e moitos proxectos do seu estudio Creus & Carrasco (coa súa muller a arquitecta Covadonga Carrasco) merecen premios, Xosé María Costa escribe artigos e guías sobre micoloxía e Humberto se cadra é o que máis se afastou do mundo literario. No entanto, Artur Trillo centrouse na dramaturxia con Talía Teatro e publicou pezas teatrais e os tres restantes, Estevo Creus, Rafa Villar e mais eu navegamos por territorios literarios e levamos publicados varios títulos poéticos e tamén doutros xéneros.

A experiencia do colectivo poético «Un Medio» finou ao espallármonos en diferentes ocupacións estudantís e laborais. E uns anos despois, en sintonía co colectivo soneirán Arre Sentelha!, había cristalizar o Batallón Literario da Costa da Morte, que no seu mellor momento chegaría a xuntar a máis de trinta escritores e escritoras da zona.

un-medio01un-medio02
un-medio03un-medio04

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (XIV): No trinta aniversario do colectivo de poesía «Un Medio» de Cee

Set 02 2016

Poemas para os megálitos (III): «Dolmen», de Lorenzo Varela

Dolmen-Varela-Seoane
Dolmen-LorenzoVarela1Dolmen-LorenzoVarela2
(Gravado de Luís Seoane que acompañou o poema na súa edición e manuscritos autógrafos de Lorenzo Varela).

No centenario de Lorenzo Varela era ben lembrarmos no II Simposio do Megalitismo da Costa da Morte o seu poema «Dolmen», publicado no poemario Lonxe (Bos Aires: Botella al Mar, 1954, con prólogo de Arturo Cuadrado e ilustrado con dez xilografías de Luís Seoane.

Os manuscritos foron tirados do artigo de Gregorio Ferreiro Fente, «“Lonxe”, “Dolmen” e “Compañeiros da miña xeneración mortos ou asasiñados”: os seus textos autógrafos». Boletín da RAG, nº 366, que se publicou logo de se lle dedicar o Día das Letras Galegas en 2005. Deseguida reproducimos os versos de Lorenzo Varela.

DOLMEN

Camiño do tempo vello,
camiño do tempo novo:
pedra dos tempos sin tempo,
pedra dun ollar sin ollos.

Semente do azar primeiro,
centella inmóvel da terra:
si latexara o teu peito,
ou si te voltaras de herba.

Si voaras, si tiveras
estrelados aguiares.
Si te romperas, penedo,
e deras a luz que sabes.

Feixe de raios ou dolmen,
lume gardado no ren,
tes xeito i alma de home
cun día quixo nascer.

É sagrado o teu silenzo:
Ao pé de ti fala a choiva,
sobor de ti canta o vento
e dentro de ti, ti escoitas.

Camiño do tempo vello,
camiño do tempo novo:
pedra dos tempos sin tempo
pedra dun ollar sin ollos.

Comentarios desactivados en Poemas para os megálitos (III): «Dolmen», de Lorenzo Varela

Xul 13 2016

No lanzamento do Diario de Crosses Green, de Martín Veiga




(Fotografías realizadas con dispositivo móbil. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Onte, á tardiña, a compostelá libraría Couceiro acolleu a presentación do libro de poemas Diario de Crosses Green (Kalandraka Editora, col. Tambo, 2016), da autoría do meu caro amigo e poeta noiés Martín Veiga, a quen xa teriamos que chamar Martin O’Veiga porque reside en Irlanda desde hai ben tempo, xa que durante varios anos foi lector de galego na Universidade de Cork, onde aínda hoxe dispensa aulas de lingua española, alén de dirixir o Irish Centre for Galician Studes, que fundara o finado e chorado David Mackenzie.

Neste lanzamento estivo acompañado polo escritor pontevedrés Luís Rei Ñúnez, director da colección Tambo xa desde a súa primeira época no Servizo de Publicacións da Deputación de Pontevedra e nos últimos tempos dentro do selo Kalandraka Editora, quen tivo un emocionado recordo para Agustín Fernández Paz, o mestre que nos deixou onte, alén de salientar varios aspectos da obra e da escrita de Martín Veiga. A crítica literaria Chus Nogueira, a quen escoitamos adoito no Diario Cultural da Radio Galega, explicou máis polo miúdo as características do libro, como o seu sentido heraclitiano ou a súa xénese coma un diario de meditacións ou reflexións, non sen antes lembrar as orixes literarias do poeta noiés e a súa presenza nos sarillos literarios dos primeiros anos noventa, onde eu propio coñecín a Martín Veiga, quen sería o meu afable e leal compañeiro de pupitre nas aulas de Filoloxía para falarmos de poesía cando nos chegaba o fastío producido por algún mediocre profesor, e abofé que moito aprendín de poesía en lingua inglesa coas recomendacións que me achegaba o «anglófilo» poeta noiés, a quen coñecera antes coma poeta, pois Antón Avilés de Taramancos, daquela concelleiro nacionalista en Noia, publicou o seu primeiro caderno poético Tempo van de porcelana (1990), do que fixen unha pequena recensión para o semanario A Nosa Terra.

Finalmente, coa ambientación dunhas fotografías de Cork da segunda metade do século XX, Martín Veiga debullou a xestación do libro con calidez e rematou a súa intervención cunha lectura de varios poemas, entre os que se atopaban os excelentes «Amarelles» ou «Tren mareiro».

Porén, escollín para saudar o libro esta ben fermosa «Elexía no inverno», como botón de mostra deste Diario de Crosses Green, do que se pode ler un adianto aquí, no sitio web de Kalandraka Editora. Velaquí a miña proposta.

Elexía no inverno

Pertenzo a unha atlántica
estirpe
que me acolle lenturenta coma aperta de medusa,
beixo ávido, mariño.

Teño a alma ateigada de salitre
a aboiar sen rumbo
esmacelada, pendular e escura
da Aguieira ata Inchydoney,
dos infindos areais de Dingle ata os cons de Corrubedo,
das furnas de Fonforrón ao peirao de Crosshaven
onde xogan nenos, musicais e luminosos.

En Clonakilty, na badía, ollei as garzas lenes
que xa nunca
han pousar nas xunqueiras do Barbanza.

Nas ribeiras de Cobh achei despoxos
de arroases que esmorecen polos coídos da Arnela,
extraviados cegos.

E non fago pé entre araos apodrecidos,
gaivotas abisais, inmensos farallóns
nos que baten correntes invasivas, ondadas
densas en cantís espidos de panasco.

Chegan aos cais espolios, áncoras sombrizas
arrefecen a Misela. Escoa un lamento
entre rochedos negros,
arfan aves.

Martín Veiga


camisa crossesMartínVeiga2016

One response so far

Xul 01 2016

«Biblioteca», un poema inédito de Xoán Carlos Domínguez Alberte para o Monte Pindo

MontePindo-XoánCarlos
(Poema con dedicatoria e sinatura autógrafa)

Andamos a argallar un proxecto editorial para compilarmos textos literarios (poemas ou relatos) xa éditos ou orixinais e inéditos que mencionen ou que se inspiren no Pico Sacro, que xorde por iniciativa da Asociación Cultural “Mestre Manuel Gacio” (http://www.aaccmestremanuelgacio.gal/) e que coordinamos os escritores Xosé Manuel Lobato, presidente da entidade, e eu propio.

E ao poeta de Escudeiros e caro amigo Xoán Carlos Domínguez Alberte non lle parou a cabeza e fíxome chegar un poema para o Monte Pindo, que ben podería figurar no volume Versos no Olimpo. O monte Pindo na poesía galega, que tiven a honra e o pracer de coordinar cabo de Francisco “Chisco” Fernández Naval, coeditado por Toxosoutos e a Asociación Monte Pindo Parque Natural, grazas a unha ampla listaxe de subscritores/as que fixeron posible a publicación co seu apoio económico en financiamento colaborativo, e onde Xoán Carlos Domínguez Alberte xa publicara un poema intitulado «Petróglifo 2011».

Velaquí a súa nova entrega sobre o Monte Pindo, que moito lle estimamos.

Biblioteca

queimáronse as pedras
e as follas dds árbores

segouse a vista
con herbicida na herba

provocouse a desolación
coa asfixia do ar

mais na biblioteca
do Monte Pindo máis

retoñan as follas
do lume novo

con semente de pan

incombustíbel

con sabor a gran
da palabra autóctona

liberdade

Xoán Carlos Domínguez Alberte, inédito
XoánCarlosDAlberte

Comentarios desactivados en «Biblioteca», un poema inédito de Xoán Carlos Domínguez Alberte para o Monte Pindo

Feb 02 2016

Os exemplares asinados do poemario Gameleiros, con fotografías de Manuel Álvarez, viaxan para Castroverde e Ferrolterra

20PopiePacoCabrera
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

As persoas que seguen esta bitácora ou a miña conta de Twitter @MiroVillar puideron participar no sorteo de dous exemplares asinados do poemario Gameleiros, con fotografías do guardés Manuel Álvarez, en fermosa edición xa descatalogada por Xerais, para así celebrarmos que este blogue xa chegara até as mil anotacións ou artigos nesta xanela aberta ao mundo o 28 de xuño de 2011.

Para participar había que lle dar axeitada resposta a esta sinxela pregunta:

Gameleiros é unha homenaxe con imaxes e versos a traballadores do mar d’A Guarda que se nomean polos seus alcumes. A fotografía de Manuel Álvarez escollida é a única do libro que retrata a dúas persoas, Popi e Paco Cabrera.

Con que dous irmáns / irmaos míticos se comparan nos versos?
a) Hansel e Gretel.
b) Os Bolechas.
c) Cástor e Pólux.
d) Irmáns Grimm.
e) Caín e Abel.
f) Zipi e Zape.
g) Rómulo e Remo.

E as respostas debían enviarse como comentario na propia anotación do blogue
crebas.blogaliza.org
nun chío coa palabra-chave ou hashtag #irmáns ou #irmaos
ou nunha mensaxe directa dirixida á conta de twitter @MiroVillar

A resposta axeitada era c) Cástor e Pólux e houbo nove persoas que atinaron, cinco a través de comentarios na bitácora e as outras catro fixérono nun chío ou nunha mensaxe directa na conta de twitter @MiroVillar.

Moito me agradaría que todas elas recibisen exemplares do libro Gameleiros mais non era posible e foron sorteados dous entre todas as respostas atinadas. Cada exemplar leva a sinatura do autor e unha agarimosa dedicatoria especial para a persoa que o gañador ou gañadora sinale e esas dúas persoas foron:

@SilviaLopezL (Silvia López, Castroverde)

@lupeces (Lupe Ces, Ferrolterra)

Obrigado, moitas grazas a todas as persoas que participaron no sorteo.

E moitos parabéns ás dúas persoas premiadas e a gozardes coa lectura!

One response so far

Dec 22 2015

Breve crónica da presentación de Non quero xogar ás agachadas coa lúa, conto infantil de Estela Suárez Recouso e Héitor Picallo

EstelaSuárezRecousoXII-2015
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

As edicións dixital (nesta ligazón) e en papel do xornal La Voz de Galicia – Santiago publican unha breve nota acompañada da fotografía que reproduzo sobre a presentación este pasado venres 18 de decembro, no Centro Cultural Fernando de Casas e Novoa en Oroso, do conto infantil Non quero xogar ás agachadas coa lúa, de Estela Suárez Recouso e o ilustrador Héitor Picallo Fuentes, obra publicada por Edicións Fervenza coa colaboración do Concello de Oroso.

Na imaxe superior, de esquerda a dereita, o ilustrador Héitor Picallo, Estela Suárez Recouso, o alcalde de Oroso, Manuel Mirás e e eu propio. Finalmente, non interviron o responsable de Edicións FervenzaManuel Núñez, nin o cantautor Manoele de Felisa, este último por mor dunha doenza da que agardamos unha pronta melloría.

Cada un de nós fixo un breve relatorio no acto, que eu abrín lembrando o meu coñecemento da autora e do seu talento narrativo (como xa relatei nesta anotación), mentres que Héitor Picallo concretou o procerso de elaboración das ilustraciós, mais ambos e dous fixémoslle unha batería de preguntas á autora, para facermos máis levadeira a presentación, que Estela Suárez Recouso foi quen de respostar con desenvoltura e nas que se falou do proceso creativo, tanto literario coma audiovisual. A autora lembrou de maneira especial a súa nai, contadora de historias que nunca se repetían e a súa irmá, da que devoraba os libros mesmo que non fosen acaídos para a súa idade.

En poucos días, contra o final do ano, ha ser a terra do ilustrador, Cuntis, onde se celebrará un novo acto de presentación da obra.

Velaquí a breve nota xornalística que acompaña a fotografía:

Estreno literario de Estela Suárez. La escritora Estela Suárez, de Oroso, presentó su primera publicación, el cuento infantil Non quero xogar ás agachadas coa lúa. Estuvo arropada en el acto  por el alcalde, Manuel Mirás, el escritor Miro Villar y el ilustrador del libro, Héitor Picallo.

Namentres autora e ilustrador asinaban exemplares da obra, coma fixeron co meu que abaixo se reproduce, aproveitei para conversar co Técnico de Cultura do Concello de Oroso, Manuel Pazos Gómez, que tamén é membro da asociación cultural Obradoiro da Historia de Ordes, quen me ofreceu, e moito llo agradezo, as súas interesantes explicacións sobre a mostra que comisariou sobre o fotógrafo local Victorino Verea Montero, alén de me agasallar co catálogo da exposición e coa súa última obra de memoria publicada polo Obradoiro, A República da Berxa. Antonio Gómez Carneiro e o seu tempo (1899-1979), unha documentada investigación sobre a figura de quen fora alcalde republicano do concello de Mesía e que estivo preso en cárceres franquistas. Obrigado!

(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

EstelaSuárezRecouso01
EstelaSuárezRecouso02

One response so far

Next »