Archive for Abril, 2016

Abr 29 2016

Poema (XC): «Los trabajos y las noches» e outros versos de Alejandra Pizarnik

Published by under Efemérides,Poesía

AlejandraPizarnik
AlejandraPizarnik
(Portada do escultor e pintor surrealista arxentino Roberto Aizenberg para Los trabajos y las noches, de Alejandra Pizarnik)

Tal dia coma hoxe de hai oitenta anos naceu a poeta arxentina Alejandra Pizarnik (Avellaneda, 29 de abril de 1936 – Bos Aires, 25 de septiembre de 1972) que con a penas 36 anos decidiu quitarse a vida, o que non foi impedimento para que a súa obra xa coñecida e valorada acadase unha enorme dimensión.

Desde hai ben anos son lector devoto dos seus libros de versos e dos seus Diarios, que sempre recomendo vivamente, e teño a edición da poeta e tradutora Ana Becciu da súa Poesía Completa (Lumen, 2001), porén en decembro de 2014 o meu caro amigo Xesús González Gómez fíxome un deses xenerosos e impagables agasallos cos que adoita sorprenderme e envioume unha primeira edición do poemario Los trabajos y las noches (Buenos Aires: Editorial Sudamericana, 1965), que viu lume na mesma estación na que vin a este mundo, como sinala o seu colofón: «Se terminó de imprimir el día cinco de mayo del año mil novecientos sesenta y cinco en los talleres gráficos de la Compañía Impresora Argentina, S. S., calle Alsina, 2049 – Buenos Aires».

Na contracapa dise:

«Alejandra Pizarnik -ha escrito Enrique Molina- sale indemne de esas asechanzas que consisten en abrir las puertas del poema a notaciones de mero valor informativo, destinadas a narrar, no a “recrear” un latido o un instante, en el sentido en que entiendo la poesía, como transmutación de una realidad inmediata y circunstancial a un plano de revelación. Si tal exigencia se obedece hasta el riesgo de dejar en la zaranda mágica sólo una pequeña partícula fosforescente de materia poética, creo, de todas maneras. que es un riesgo que vale la pena correr y al que “la pequeña dormida” se abandona con una despreocupaçión que da la medida de su finísimo oído para captar esos leves movimientos líricos que constituyen la nervadura central de sus poemas. La síntesis que los preside es la misma que concentra en el foco más reducido la mayor intensidad luminosa y calórica de una lente convexa. Sabido es que ese foco asestado sobre ja mano o el corazón, quema. Octavio Paz cuya voz tiene la lucidez de la auténtica poesía, señala esa mezcla de vigilia y posesión tan propia de los versos de Alejandra Pizarnik y que, por otra parte, se experimenta siempre ante su presencia, ante sus cabellos permanentemente sustituidos por algas o grandes pájaros calcinados».

E para rematarmos esta anotación, aínda que o poemario Los trabajos y las noches pódese ler ao completo nestoutra bitácora, reproduzo deseguida catro poemas, un deles o que lle dá título ao libro, mais tamén o texto inicial «Poema», «Anillos de ceniza» e «Silencio», aínda que calquera outro do libro ou da súa obra resulta altamente recomendable. Velaquí:

POEMA

Tú eliges el lugar de la herida
en donde hablamos nuestro silencio.
Tú haces de mi vida
esta ceremonia demasiado pura.

LOS TRABAJOS Y LAS NOCHES

para reconocer en la sed mi emblema
para significar el único sueño
para no sustentarme nunca de nuevo en el amor

he sido toda ofrenda
un puro errar
de loba en el bosque
en la noche de los cuerpos

para decir la palabra inocente

ANILLOS DE CENIZA

a Cristina Campo

Son mis voces cantando
para que no canten ellos,
los amordazados grismente en el alba,
los vestidos de pájaro desolado en la lluvia.

Hay, en la espera,
un rumor a lila rompiéndose.
Y hay, cuando viene el día,
una partición del sol en pequeños soles negros.
Y cuando es de noche, siempre,
una tribu de palabras mutiladas
busca asilo en mi garganta,
para que no canten ellos,
los funestos, los dueños del silencio.

SILENCIOS

La muerte siempre al lado.
Escucho su decir.
Sólo me oigo.
AlejandraPizarnik01

Comentarios desactivados en Poema (XC): «Los trabajos y las noches» e outros versos de Alejandra Pizarnik

Abr 29 2016

Artigo de colaboración en Que pasa na Costa. Diario dixital da Costa da Morte (I): «Os neofranquistas de Cee non queren mudar o nome do colexio público Eugenio López»

Published by under Historia,Xornalismo

QuepasanaCosta01
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Onte principiei unha colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, recuperando un artigo xa publicado aquí e intitulado «Os neofranquistas de Cee non queren mudar o nome do colexio público Eugenio López», que se volveu actualidade porque fracasou unha nova tentativa do concelleiro nacionalista Serxio Domínguz para o pleno de hoxe de mudar o nome polo de outra persoa consonte coa Lei de Memoria Histórica.

Agradezo inmenso a Ubaldo Cerqueiro e a QuepasanaCosta a súa xenerosa acollida na que daremos moito que falar e que reflexionar, cando menos iso pretendemos, ao tempo que aproveitar esta canle de divulgación. Reproduzo deseguida o artigo inicial que se pode ler tamén nesta ligazón.

«Os neofranquistas de Cee non queren mudar o nome do colexio público Eugenio López»

É unha vella reivindicación da cidadanía democrática, mudar o nome do CEIP Eugenio López de Cee, que foi un destacado franquista, e poñerlle o nome doutra ou doutro persoeiro, cumprindo así a Lei da Memoria Histórica, que nun dos seus artigos establece que os escudos, insignias, placas e outros obxectos ou mencións conmemorativas de exaltación persoal ou colectiva do levantamento militar, da Guerra Civil e da represión da ditadura deberán ser retiradas dos edificios e espazos públicos.

É unha vella reivindicación que xa estivo entre as demandas que o extinto Batallón Literario da Costa da Morte lle fixo hai anos ao pleno do concello de Cee e nos últimos tempos foi asumida pola organización local do BNG, que reiterou unha e outra vez a mudanza.

E volveu suceder. Unha proposta dos nacionalistas para lle cambiar o nome do CEIP Eugenio López polo do intelectual, polígrafo e cronista da vila Baldomero Cores Trasmonte, finado hai ben pouco. Lixaron a súa memoria e seguen enmerdados na ignonimia os neofranquistas do concello de Cee.
EugenioLópez

Para sabermos dos méritos do franquista Eugenio López non é necesario investigar moito. Abonda con acceder á magnífica hemeroteca Cervantesvirtual e procurar a portada da revista Escuela Española (na imaxe superior), ano XXVIII, Núm 1641, Madrid, 28 de maio de 1968, que informa do nomeamento de Eugenio López como novo «Director General de Enseñanza Primaria» e debaixo da súa enorme foto resumen o seu currículo:

«En el pasado Consejo de ministros celebrado el miércoles día 22, fue nombrado director general de Enseñanza Primaria don Eugenio López López, actualmente delegado nacional de Juventudes. El nuevo director general nación en Orense en 1921. Es licenciado en Derecho y pertenece a la carrera fiscal. Ha sido gobernador civil y jefe provincial del Movimiento de Cuenca. Es consejero nacional del Movimiento, procurador en Cortes, miembro del Consejo Nacional de Educación, presidente de los Concursos Internacionales de Formación Profesional, miembro del Comité de Educación Extraescolar del Consejo de Europa, delegado de España en la Conferencia Mundial de la Juventud de la Unesco y Director del Instituto de la Juventud. Es autor de varias publicaciones sobre administración local, emigración, sociografía y política».

De feito, Eugenio López era un falanxista disciplinado, pois até ese momento era o responsable da Delegación Nacional del Frente de Juventudes, cargo para o que fora nomeado en 1962. E non esquezamos que se trataba dunha sección do partido político «Falange Española Tradicionalista y de las JONS» que fora creada polos franquistas para o recrutamento e adoutrinamento político dos mozos españois segundo os principios do «glorioso Movimiento Nacional».

Velaí para escarnio da memoria histórica dos neofranquistas de Cee, que ben podían aprender do acontecido noutras localidades, como Palma de Mallorca, onde o CEIP Eugenio López pasou en 2011 a denominarse CEIP Aina Moll i Marqués, nome dunha prestixiosa filóloga e docente da lingua catalá, como se pode ler no Diari Balears.

Remato esta glosa con outro testemuño gráfico, dos moitos que se poderían lembrar. O diario barcelonés La Vanguardia, naquela altura aínda nomeado La Vanguardia española, na súa portada do xoves 8 de agosto de 1963, presentaba a Eugenio López coa súa amada «camisa azul».

As hemerotecas non menten.

(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)
EugenioLópez2

Comentarios desactivados en Artigo de colaboración en Que pasa na Costa. Diario dixital da Costa da Morte (I): «Os neofranquistas de Cee non queren mudar o nome do colexio público Eugenio López»

Abr 27 2016

Breve galería fotográfica da Semana do Libro do CEIP Santa Eulalia de Dumbría

Dumbría18-04-2016(1)
Dumbría18-04-2016(2)
Dumbría18-04-2016(3)
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

«O que pasa no cole!» é o nome do blogue do CEIP Santa Eulalia de Dumbría no que se referencian boa parte das actividades que se realizan no colexio e tamén na súa biblioteca. E entre elas está a súa Semana do Libro, creada por iniciativa do mestre de Educación Física, Dani Mato, coa colaboración dos demais mestres e que veñen celebrando todos os anos por volta da efeméride do Día Internacional do Libro.

A semana pasada, como informa o seu blogue e tamén o dixital Quepasanacosta, celebraron a sexta edición e tiven o pracer de aceptar o convite de Dani Mato para os acompañar, como xa fixera tamén en 2011 nunha das primeiras Semanas, pois sempre botan man das autoras e dos autores da Costa da Morte que completan con alguén de fóra.

Abrimos esta VI Semana o luns 18 o muxián X. H. Rivadulla Corcón, quen aproveitou para presentar o seu último libro Soños de mar (Xerais, 2014) ao alumnado de 5º e 6º, e eu propio que lles presentei xa pola tarde A pantasma da casa da matanza (Biblos, 2013), ilustrado por Xosé Cobas, para o que tiveran que facer previamente unha actividade de achegamento ao poema coñecido como Negra sombra, malia non ter título, de Rosalía de Castro.

Concha Blanco estivo o martes co alumnado de 3º e 4º curso para presentarlles a súa obra Luces, bicos e cores (Embora, 2012). E o mércores foi a quenda das contadas con María da Pontragha e co actor da compañia Talía Teatro e vello amigo Artur Trillo que estiveron co alumnado de Educación Infantil, 1º e 2º.

Nais, pais e mestres colaboraron para lles faceren contadas na xornada do xoves e, finalmente, o venres Rocío Leira estivo coa rapazada de 4º curso, realizando xogos matemáticos ou de lóxica como os que aparecen no seu libro Universo Pitágoras (Biblos, 2013).

As imaxes deixan testemuño da miña estadía (no blog «O que pasa no cole!» pódese ollar o resto), mais aínda que en todas elas estou a falar o certo é que todo o alumnado tivo que participar e así o fixo, con moita ilusión, agás un rapazolo que se fixo máis lacazán, aínda que ao final tamén entrou no xogo da actividade.

E máis unha vez hai que parabenizar a eses mestres que nos seus colexios lle crean un espazo á nosa literatura. Beizóns sempre!

Comentarios desactivados en Breve galería fotográfica da Semana do Libro do CEIP Santa Eulalia de Dumbría

Abr 26 2016

«Camiño de sangue», os mártires de Carral nun poema de Gonzalo López Abente

Lopez Abente, GonzaloBretemada cuberta orixinal mecanoscrito 1922-RAG
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

A memoria dos mártires de Carral, pasados polas armas o 26 de abril de 1846 na Fraga do Rei, entre Carral e Paleo, alicerzou o discurso histórico e tamén literario do galeguismo. E o muxián Gonzalo López Abente, poeta da época das Irmandades da Fala, lembrounos no poema «Camiño de sangue».

O texto leva o número XV da V parte intitulada «Escrava», de Bretemada [1917-1922] (Colección Rescate. Editorial Alvarellos, en coedición coa Fundación Gonzalo López Abente, 2011). Na imaxe inferior a cuberta da nosa edición e nas imaxes superiores achegamos a fotografía de López Abente que xa ilustraba a Antoloxía poética (Espiral Maior, 1995) e a reprodución da cuberta do mecanoscrito orixinal rematado en 1922. Alén diso, no sitio web da Editorial Alvarellos tamén se poden ler de balde e con boa resolución as primeiras páxinas do mecanoscrito.

XV

CAMIÑO DE SANGUE

Volveron as nobres armas
con estrondo a resoar
pol-as ridentes campías
do noso nativo chan.
Nos bicos dos altos fachos
as fogueiras a brilar
chaman pol-os arriscados
guerreiros da libertá,
que se moven nas veredas
da montaña e mais do val
o mesmo que un formigueiro
dilixente a traxinar.
Ábrese na noite pecha
a nube da tempestá,
trepidando nun contino
e fulxente lostregar,
e na costa, embravecida
c’os beixos do temporal,
brua cantando un poema
de feras loitas o mar.
Corren teas alcendidas
nas enrabexadas mans,
e pol-os verdes outeiros
arden pazos señoriás.
Ximen as duras cadeas
forzadas a se tronchar,
e ante a forte rebeldía
trema de medo o tirán.
Pasa o tempo e non acougan
os loitadores, c’o afán
de cinguir a frente amada
c’unha coroa trunfal.
A fortuna anda indecisa
en que banda se apousar:
cando agarima ao opresore,
cando axuda â libertá.
Cando os grilóns retorcidos
parés que van se afroxar
fortes e novas cadeas
sobre da cautiva cân.
E a sorte negra, xuntada
co-a treiduría fatal,
por fin mata as rebeldías
dos arriscados irmáns
que facenda e vida deron
pol-a salvazón da nai.
Chegóu a calma agobiante
da obrigada e triste pas;
os mais valentes guerreiros
acougan na eternidá,
e, da patria asoballada,
pol-o verdecente chan,
brila un camiño de sangue
desde a Frouseira a Carral.

bretemada3D

Comentarios desactivados en «Camiño de sangue», os mártires de Carral nun poema de Gonzalo López Abente

Abr 25 2016

«A misión dos bardos» e «A Rosalía», dous poemas de Evaristo Martelo Paumán no seu aniversario

Published by under Efemérides,Poesía

EvaristoMarteloPaumán
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Tal día coma hoxe, o 25 de abril de 1853 naceu na Coruña o escritor Evaristo Martelo Paumán, e así o lembran no excelente «O Almanaque das Irmandades», que puxeron en andamento a coruñesa A. C. Alexandre Bóveda e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), na súa efeméride de hoxe.

Evaristo Martelo Paumán estivo moi vencellado ás terras de Soneira e concretamente ao castelo de Vimianzo, como ben explica o amigo filólogo Xosé María Rei Lema no seu Dicionario de escritores e escritoras da Costa da Morte, e esta foi a razón de incluírmolo por volta de 2006, o poeta fisterrán Modesto Fraga e mais, cando artellamos unha antoloxía panorámica intitulada De Pondal ao Batallón Literario (120 anos de poesía na Costa da Morte), que Sotelo Blanco co-editaría coa Asociación Neria andando xa o 2009.

Da súa obra poética integrada por Os afillados do demo (1895), A noite de San Silvestre (1890), Líricas gallegas (1894), Landras e bayas (1919), Andeiro (1922) e As toupas do Pindo (inédito), escolmamos os poemas «Ruada», datado nas Torres de Vimianzo, 1886, «Un soño», «Follas mortas» e «Encantos», todos catro de Líricas gallegas (1894), e «A misión dos bardos» e «A Rosalía», de Landras e bayas (1919).

Deseguida reproduzo estes dous últimos. Velaí:

A MISIÓN DOS BARDOS

I
Non direi á patria miña,
que as penas doída chora,
tristemente,
como ferida anduriña,
que non sal do niño fóra:
“Cala e sente”.

Non lle direi: “outros días
agarda, no teu deserto
lar, mellores;
que inda terás alegrías
e fuxirán, sei de certo,
teus doores”.

Non lle direi: “mira adiante,
pensa en Dios e ten fianza
no destino”.
Direille que se levante,
que o fin, andando se alcanza
do camiño.

Tendo lei, e forte o peito,
Dios de par, e espada preto,
ben probada;
¿Por que poñer seu dereito
do tempo incerto suxeto?
¡desdichada!

Quen queira vivir honrado
non das inxustas feridas
se lamente.
Será sempre asoballado
que se doi das recibidas
e as consente.

II
Compren bágoas e queixume,
de neno ou virxen doída,
ós corazóns.
C’os tiráns a sangre e lume
loitar, mentres ferve a vida,
eso ós varóns.

Gallegos d’onte, Odiseas
de tempos que hoxe quixeres,
patria ¿onde van?
Teus fillos, non ás frameas
hoxe ós ollos, cal mulleres
levan a man.

Erguervos, homes do liño,
¡vergonza! que ó menos sente,
que é pouco ter.
Para defende-lo niño
inda o carrizo é valente,
sabe morrer.

Os que na frente levaron
da libertá santo lume,
cada home un rei,
os que con Roma loitaron,
que hoxe a preguiza os consume,
lles berrarei.

Pinga de fel carraxosa
na lousa da esclavitude
guindando estou.
Si non acudís c’a vosa;
forte eu da fe na virtude
pra atrás non vou.

Castillo de San Vicente, 1886

De Landras e bayas (1919)

A ROSALÍA

Cando recordo teus cantares doces
cal son dos pinos na serea tarde,
aqueles que escoitamos desde o berce
cal cariñosa voz de fada amante,
aqueles, que dempois prenderon lume
nos peitos dos varóns, donde hoxe arden
volcáns de amor pola esquencida terra
que farán preto ver coma un xigante
erguida en alto dos seus riscos feros,
a esas xentes sin fe, sin cor, sin sangue,
que menten despreciar rexionalismos
porque de medo entúpense cobardes;

¡Miserables sin peito e sin cabeza,
que nin para ternos da estribeira valen!

¡Cal sinto, Rosalía, que morreses
sin ver o noso día, o que anunciache!
Se a velo eu chego, xuro que te levo
unha rosa, aunque vaia tinta en sangue.

Coruña, 1899

De Landras e bayas (1919)

Comentarios desactivados en «A misión dos bardos» e «A Rosalía», dous poemas de Evaristo Martelo Paumán no seu aniversario

Abr 25 2016

«Escrita automática» / «Automated Writing», poema en versión inglesa de Diana Pastoriza

EscritaAutomática
(Premer na imaxe para unha mellor lectura)

Palabras da man ao corazón é a ben interesante e suxestiva bitácora de Diana Pastoriza, English Teacher an at EOI, na que sen desmerecer outras sobrancean para min as seccións denominadas «Letters in Books», «Letters in Films», «Letters in Music», «Letters in Painting» e «Letters in Poems» (outras veces o termo Writing substitúe a Letters nos encabezamentos), que é a miña preferida, por razóns obvias, aínda que en calquera delas asoman sempre excelentes descubertas artísticas, fílmicas, literarias ou musicais.

Veño seguindo a miúdo e recomendo vivamente Palabras da man ao corazón, mais desta volta teño que lle agradecer inmensamente á autora das anotacións o seu agasallo da versión inglesa do meu poema «Escrita automática» / «Automated Writing», que fai parte do libro As crebas (Espiral maior, 2011).

É o primeiro poema deste libro en ser traducido, pois xa contei nesta anotación que a primeira vez que se traduciron poemas meus a varias linguas europeas foi cando recibín o Premio Tívoli-Europa en 1997, entregado en 1998, por Abecedario da desolación (Espiral maior, 1997). Tres dos textos deste poemario recolléronse despois na lingua orixinal e acompañados de versións en italiano, portugués, castelán, francés, inglés, alemán, serbo-croata, albanés e ruso no volume Il cammino di Santiago (1998), ao coidado do finado e chorado Filippo Bettini e de Armando Gnisci.

«Escrita automática» / «Automated Writing», poema en versión inglesa de Diana Pastoriza inclúese na sección «Writing in Poems» da súa bitácora Palabras da man ao corazón, cunha breve anotación introdutoria. Deseguida reproduzo a mesma e o poema, ao tempo que lle reitero a Diana o meu agradecemento polo seu labor de divulgación. Obrigado, moitas grazas!

Writing in Poems: Escritura automática

Another poem today by Miro Villar, also from his latest book, As Crebas, dealing with writing and technology. It uses José Saramago’s poem as a basis, which is nostalgic of paper books and praises them for their ability to function as containers of our sadness. In fact, both poems make me reminisce of Psalms 56:8, where the writer asks God: “save my tears in your bottle”. In the same way, the pages of a book can save our tears – which cannot be said of  a technological device, since not only is it unable to save tears, but they can make it stop functioning altogether.

However, Miro’s poem claims Saramago was inaccurate, because despite having all these new devices and technology, the problems we face and the feelings we experience throughout our lives continue to be the same.

Here you have the original poem and my attempt at a decent translation.

Escrita automática

É ainda possível chorar sobre as páginas
de um livro, mas nao se pode derramar
lágrimas sobre um disco rígido

José Saramago, (s.d.)

Derramabas bagullas a escorrer polos dedos e inundar o teclado, maldita pianola de músicas perversas que acompaña o ruído do diálogo aberto para o esquecemento.

Mentía Saramago pois non só se retorcen as páxinas con manchas de sangrada humidade, velaí as unllas longas azuladas no sal, paxaros picapeixes nas augas atoldadas.

Automática escrita, cibernético envío, mecánica resposta, a dor faise moderna, procura novos traxes, mais cando abres xanelas é a mesma dor, a mesma dos xoguetes da infancia que rompen en anacos, das fraternais pelexas, da dura adolescencia, da morte dos avós.

Automated Writing

You shed tears which slide down your fingers and flood the keyboard, damn player piano of perverse music which accompanies the noise of an open dialogue ready to be forgotten.

Saramago lied, since not only do the pages twist with stains of bleeding wetness, but also the long bluish nails sink in the salt like kingfishers in the clouded waters.

Automated writing, cybernetic delivery, mechanic reply, pain becoming modern, looking for new costumes; but when you open windows, it’s the same old pain, the same pain of childhood toys broken into pieces, of sibling fights, of hard adolescence, of the death of grandparents.

Comentarios desactivados en «Escrita automática» / «Automated Writing», poema en versión inglesa de Diana Pastoriza

Abr 22 2016

Mensaxe da Directora Xeral da UNESCO, Irina Bokova, co gallo do Día Mundial do Libro e do Dereito de Autor 2016 (Versión galega)

Published by under Efemérides

diptico16_2
(Fragmento do díptico elaborado polas Bibliotecas Escolares de Galicia, con texto de Pedro Feijóo. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Para este 23 de abril do 2016, Día Mundial do Libro e do Dereito de Autor, declarado pola UNESCO en 1995, máis una vez atopei por ningures a versión galega da mensaxe da súa Directora Xeral, Irina Bokova. A páxina das Bibliotecas Escolares de Galicia encamiña a unha ligazón en castelán. E como fixen noutras efemérides anteriores polo seu indubidable interese reproduzo novamente nesta bitácora esa mensaxe, que na miña opinión resulta de lectura obrigada. A versión que publico é de elaboración propia e desculpade se houber algunha gralla.

Día Mundial do Libro e do Dereito de Autor 2016

Non hai nada coma un libro.

Un libro é un vínculo entre o pasado e o futuro. É unha ponte entre xeracións e entre culturas. É unha forza para crear e partillar a sabedoría e o coñecemento.

Frank Kafka dixo unha vez: “Un libro debe ser un machado para romper os mares conxelados dentro da nosa alma”.

Fiestras á nosa vida interior, os libros son tamén a porta á comprensión e o respecto entre os pobos, alén das fronteiras e das diferenzas. En todas as súas formas, os libros encarnan a diversidade do enxeño humano, dándolle corpo á riqueza da experiencia humana, verbalizando a procura de sentido e de expresión que partillan todas as mulleres e todos os homes, que fai avanzar a todas as sociedades. Os libros contribúen a unir a humanidade como unha soa familia, partillando un pasado, unha historia e un patrimonio, para forxar un destino común onde todas as voces sexan escoitadas no gran coro das aspiracións humanas.

No Día Mundial do Libro e do Dereito de Autor, en colaboración coa Unión Internacional de Editores, a Federación Internacional de Libreiros e a Federación Internacional de Asociacións de Bibliotecarios e Bibliotecas, isto é o que celebramos: o poder dos libros para fomentar a creatividade e promover o diálogo entre as mulleres e os homes de todas as culturas. Doulle as grazas a Wroclaw (Polonia), Capital Mundial do Libro 2016, polo seu compromiso coa difusión desta mensaxe en todo o mundo.

Isto nunca foi más importante, nun momento en que a cultura é obxecto de ataques, no que a liberdade de expresión está ameazada e no que a diversidade afronta un auxe da intolerancia. En tempos revoltos, os libros representan a capacidade humana de evocaren mundos reais e imaxinarios e expresalos en palabras de entendemento, diálogo e tolerancia. Son símbolos de esperanza e de diálogo que debemos valorar e defender.

William Shakespeare morreu o 23 de abril de 1616, só un día despois que Cervantes. Neste día, fago un chamamento a todos os asociados da UNESCO para partillar esta mensaxe: Os libros teñen o poder de contrarrestar o que Shakespeare chamou “a maldición común do xénero humano, a necidade e a ignorancia”.

Mensaxe de Irina Bokova, Directora Xeral da UNESCO con ocasión do Día Mundial do Libro e do Dereito de Autor

One response so far

Abr 21 2016

Antítese

Antítese
(Premer na imaxe para unha mellor lectura)

A miúdo boto man do proxecto da Galipedia, a Wikipedia en galego, para resolver algunha dúbida ou para atopar exemplos. Nestas andaba cando na definición da figura retórica da antítese batín con que a persoa que redactou a entrada puxo como primeiro exemplo, entre moitos outros, uns versos que pertencen ao sétimo soneto do caderno «De ti e dos soños» da miña opera prima, Ausencias pretéritas (Espiral Maior, 1992).

Deseguida reproduzo o inicio desa entrada (imaxe superior) e logo a totalidade do soneto. Velaí:

Antítese

Na Galipedia, a Wikipedia en galego.

A antítese é unha figura retórica de pensamento, consistente nun tropo que opón elementos contrarios.

Exemplos[editar | editar a fonte]

No soneto, de Miro Villar, “Miro os meus dedos orfos”:

MIRO OS MEUS DEDOS ORFOS, AS VEAS IMPREGNADAS
de esperanzas molladas nos húmidos latexos
(…)
Todo agora é silencio seco, que me tortura

VII
Miro os meus dedos orfos, as veas impregnadas
de esperanzas molladas nos húmidos latexos
dos teus beizos ás veces cóncavos e convexos
e de froitas zumentas nos teus seos arrincadas.

Miro os meus dedos mudos, as unllas pinceladas
coas últimas palabras, habitados desexos,
de acariñar os corpos, de confundir os sexos
e de sermos amantes en horas xa pasadas.

Todo agora é silencio violento, que me fire,
impide sorber aire, non deixa que respire,
comido pola fame de non reter memoria.

Todo agora é silencio seco, que me tortura,
e sinto estar ben preto dos lindes da loucura,
de non ter noción ou idea da miña vella historia.

Comentarios desactivados en Antítese

Abr 15 2016

Poema (LXXXIX): «POETA (b’dedika lil Nażim Hikmet, Pablo Neruda u Federico Garcia Lorca)», de Stephen Cachia

StephenCachia01
StephenCachia02

(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Nesta anotación xa narrei a recente viaxe do poeta Stephen Cachia e seu pai á Costa da Morte, na que me agasallou con varios libros. Un deles era un libro de poemas escrito a dúas voces, pois inclúe textos de Patrick Sammut e do propio Stephen Cachia. Os versos están escritos en maltés ou en inglés. Sen entender nada da lingua maltesa, reparei no poema intitulado «POETA (b’dedika lil Nażim Hikmet, Pablo Neruda u Federico Garcia Lorca)». Daquela soliciteille a Stephen unha versión en español, que aprendeu para poder ler a Federico García Lorca na súa lingua, alén de ter traducido varios textos ao maltés.

Axiña fíxome chegar unha copia do orixinal maltés e a súa versión en español, na que non tiven que facer mudanzas. E eu propio, a partir da versión española, elaborei a versión galega. Velaquí:

POETA

(b’dedika lil Nażim Hikmet, Pablo Neruda u Federico Garcia Lorca)

Il-poeta telaq għat-taqbida,
imma jien bqajt nibki fuq l-għatba.
It-tarka tiegħu tixgħel,
bil-vrus miktubin lir-riħ.

Imm’hu telaq
mingħajr ma ħares lura.
Hu ħarab lejn art oħra,
mingħajr ma ra id-dija.
Mingħajr ma ra l-widien jimtlew bid-deheb,
jew l-ilmijiet jitferraw f’ħoġor it-tfal.
Hu ra biss id-dawl tal-qamar
jilgħab f’qiegħ il-bir tan-niket,
u ħolom biss bis-swali mħarbta
fejn jegħirqu minsija l-ħajjin.

Għalhekk qatluh ‘il-poeta
u jien bqajt nibki fuq l-għatba.

Bqajt nibki,
għax m’għaraftx
il-kesħa tal-qamar Ċilen f’Awwissu
fejn jitqallbu l-eżiljati fil-kabini tal-mejtin.

Imma x-xagħri suwed tal-Patagonja
għad iwarrdu l-fjur fl-Andalusija!
It-Turkija għad tkun l-għarusa tiegħek
Nażim, u lkoll għad toħolmu
bit-tbissima bellusija tas-siġar bla mant,
meta jinżlu l-għasafar ċkejkna,
biex ikantaw fuq it-tarka tiegħek.
Naqqrilhom dirgħajhom, poeta,
ħalli tiddakkar bis-sbuħija!

Imm’iskot! Qed nismagħhom ġejjin,
għalik u għalija,
bix-xwabel tal-iġfna lesti
u b’tal-kabini l-ħruxija!

Għannilhom Nażim! Għannilhom!
Minn qiegħ qalbek islet poeżija,
ħalli tfarraġ l-ommijiet imnikkta
fil-lejl imqalleb tagħhom,
u tixgħel ftit tad-dija!

Stephen Cachia

POETA

(Versos dedicados a Nazim Hikmet, Pablo Neruda e Federico García Lorca) (1)

O poeta foise para loitar,
mais eu fiquei chorando na porta.
O seu escudo brillando, (2)
cos versos escritos para o vento.

Mais el foise
sen mirar atrás.
Fuxiu cara a outra terra
sen ver chegar a luz.
Sen ver os vales a encherénse de ouro,
ou os ríos a se verteren nos regazos dos nenos.

Só viu a luz da lúa
a xogar no fondo do pozo das tristezas.
Só soñou coas salas caóticas
onde afogan esquecidos os vivos.

Por isto o mataron ao poeta
e eu fiquei chorando na puerta.

Fiquei chorando,
porque non recoñecin
o frío da lúa chilena en agosto
onde se moven os exiliados nas cabinas dos mortos.
Mais os desertos escuros da Patagonia
florecerán como as rosas de Andalucía!
Turquía será a túa noiva querida,
Nazim, e todos tres soaredes
co sorriso de veludo das árboles sen veo
cando baixan os paxariños
para cantar sobre o voso escudo.

Atanisca os seus brazos, poeta
para que te enchas de fermosura!
Pero agora cala! Oios chegar,
veñen por min e por ti
coas espadas preparadas dos barcos
e coa tortura das cabinas!

Canta Nazim! Canta!
Desde o fondo do teu corazón tece un poema,
para confortar as nais tristes
na súa noite revolta
e para lles acender un pouco de luz
na súa noite escura!

(1) Os tres poetas foron detidos por reximes autoritarios a causa dos seus versos e polas súas ideas. Federico García Lorca foi fusilado mentres é probable que Pablo Neruda fose asasinado tamén. Nazim Hikmet pasou moitos anos no cárcere.
(2) Na Antiga Grecia, a nai do guerreiro recibía o escudo do seu fillo cando este morrera en batalla. A poesía é o único que nos queda destes grandes poetas.

Stephen Cachia

POETA

(Versos dedicados a Nazim Hikmet, Pablo Neruda y Federico García Lorca) (1)

El poeta se fue para luchar,
pero yo quedé llorando en la puerta.
Su escudo brillando, (2)
con los versos escritos para el viento.

Pero él se fue
sin mirar atrás.
El huyó a otra tierra
sin haber visto llegar la luz.
Sin haber visto los valles llenándose de oro,
o los ríos vertiéndose en los regazos de los niños.

Sólo vio la luz de la luna
jugando en el fondo del pozo de las tristezas.
Sólo soñó con las salas caóticas
donde ahogan olvidados los vivos.

Por esto lo mataron al poeta
y yo quedé llorando en la puerta.

Quedé llorando,
porque no reconocí
el frio de la luna chilena en agosto
donde se mueven los exiliados en las cabinas de los muertos.
Pero los desiertos oscuros de la Patagonia
florecerán como las rosas de Andalucía!
Turquía será tu novia querida,
Nazim, y todos los tres sonaréis
con la sonrisa de terciopelo de los arboles sin velo
cuando bajan los pajaritos
para cantar sobre vuestro escudo.

Mordisquea sus brazos, poeta
para que te llenes de hermosura!
Pero ahora cállate! Les oigo llegar,
vienen a por mí y a por ti
con las espadas preparadas de los barcos
y con la tortura de las cabinas!

Cántales Nazim! Cántales!
Desde el fondo de tu corazón teje una poesía,
para confortar a las madres tristes
en su noche revuelta
y para encenderles un poco de luz
en su noche oscura!

(1) Los tres poetas fueron detenidos por regímenes autoritarios a causa de sus versos y por sus ideas. Federico García Lorca fue fusilado mientras es probable que Pablo Neruda fuese asesinado también. Nazim Hikmet pasó muchos años en la cárcel.
(2) En la Antigua Grecia, la madre del guerrero recibía el escudo de su hijo cuando éste murió en batalla. La poesía es lo único que nos queda de estos grandes poetas.

Stephen Cachia

(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)
Stephen23-03-16(13)

Comentarios desactivados en Poema (LXXXIX): «POETA (b’dedika lil Nażim Hikmet, Pablo Neruda u Federico Garcia Lorca)», de Stephen Cachia

Abr 14 2016

«No fue ni será un paseo…», un artigo do poeta Antón Zapata García en defensa da II República

Zapatabio

A obra do poeta Antón Zapata García (Laxe, 1886 – Bos Aires, 1953) está inzada de versos e referencias á época republicana que defendeu de xeito insubornable desde a emigración na Arxentina, mesmo facendo parte pro-activa de entidades de apoio aos exiliados.

O texto que reproduzo, intitulado «No fue ni será un paseo…», publicado en Noticiero Español (Bos Aires, nº 378, 14 de abril de 1938), xa o exhumei no Anexo que recollía a obra en prosa, boa parte dela escrita en castelán, que incluín no traballo académico da miña Tese de Doutoramento de 1600 páxinas, dirixida polo profesor Xesús Alonso Montero, cuxo título foi A poesía galega de Antón Zapata García. Edición e estudo, pódese ler de balde no repositorio dixital poesiagalega.org, proxecto dirixido polo poeta e profesor Arturo Casas á fronte seu equipo do GAAP (Grupo Alea de Análise Poética). E tamén estaba dispoñibilizado para quen tiver interese pola propia USC, aínda que nun espazo escasamente divulgado que se pode consultar nesta ligazón, e aínda tamén en googlebooks, porén neste caso con moitas páxinas en branco como adoita suceder nese buscador.

Deixando á parte a análise da súa obra, as páxinas sobre a súa vida e sobre o seu compromiso moi activo coa causa republicana deron lugar ao volume intitulado Antón Zapata García. Biografía dun poeta emigrado ao servizo da II República (Laiovento, 2009).

NO FUE NI SERÁ UN PASEO…

Palabras más o menos, las del epígrafe —con ellas se expresó (hará, dentro de poco, dos años), el hoy ex ministro de Guerra y Marina, Indalecio Prieto Tuero,— son las que éste emitiera en la oportunidad del negro y nefando levantamiento de los militares, refiriéndose con ello a que les había fracasado, mitad por mitad, todo el fruto del estrujamiento del cerebelo puesto al servicio de lo que hemos dado en llamar “Cuádriga Retardataria” esto es: Monarquía, Clero, Aristocracia y Caciquismo, sus amos…

A poco que se piense en la escueta acepción contenida en el breve decir del aguerrido luchador socialista ante el insólito y doloroso momento del feroz cuartelazo aludido, surge, con plena virtualidad corroboradora, como cosa axiomática, el convencimiento de que aquél ha tenido la clara visión de que las consecuencias de la atroz felonía no podrían tener paralelo con otras ocurridas anteriormente, cuando las mal llamadas Junta Militares (Aquelarres Tenebrosos) no pasaban más allá de unos ruiditos más o menos reideros; aunque, a veces, culminaron con algo como el inicuo fusilamiento de algunas vítimas propiciatorias, como aquellas de Vera del Bidasoa, horrendo crimen — del Abstemio o Conquistador Jerezano — al decir de Bogaría—, Miguel Primo de Rivera y Orbaneja, de triste recordación.

Efectivamente: Nada ha habido, hasta ahora, de paseo, n i de excursión, ni de jiras a porrillo, acostumbradas por los señores que el gran Basilio Alvarez dio en la reiteración llamarlos Castrenses; jiras y demás monsergas que se arreglaban al compás de las matanzas de unas cuantas indefensas y tiernas palomas o cervatos, en cinegéticos menesteres, ya con el canario Maura, ya con el rengo don Alvaro de Figueroa (rengo del cual expresó el traidorzuelo Baroja que, además, de la pierna ç, tenía el cerebro en igual forma).

Se han sucedido, desde entonces, acontecimientos de heroismo tales, de magnitud tan inacostumbrada en España, —en el neto sentido de defender la libertad a pecho descubierto y a razón transparente a todas las miradas (de los traidores inclusive)—, que conceptuamos innecesario enumerarlos. Es pleno nuestro convencimiento que pasarán, con la igual fuerza imperecedera y trágica que los ha gestado y llevado a vías de hecho, al acervo de la Historia del Nuevo Derecho Humano, vale decir: otro derecho muy diferenciado del que la hoy retrógrada Francia (sus gobernantes, se comprende) dista muy remotamente. ¡A tánto ha llegado su abyección!…

Bien es cierto que en los primeros días, meses y, también, años, posteriores al advenimiento del grandioso e incruento 14 de Abril de 1931, no existió, como se debiera, en los nuevos repúblicos, la amplia generosidad hacia la diferenciación ibérica, ni, tampoco, el cuidado necesario que requiere la salud pública de toda nación siglos y siglos en poder de monarcas y demás séquitos retardatarios; ni, asimismo, el respeto, el inexcusable respeto que se debía improrrogablemente, al gran Maestro de maestros, al venerable y vidente don Francisco Pi Margall: Hacer una República Federal, lisa y llanamente dicho. Pero, ahora, no es asunto éste que permita más que la digresión emitida; y que la hacemos presente, porque sangramos, debido a las dejadeces y cobardías de quienes debieron estar exentos de las dos negativas cualidades, para la consiguiente evitación de los más que luctuosos hechos del Gólgota Español, del que somos, aunque en el voluntario destierro, asombrados y adoloridos hijos, anhelantes de que se conserve la integridad territorial patria vituperablemente entregada en parte a dos paranoicos irrefrenables…

Poco a poco, los principales traidores del igual cuartelazo que se supusiron, gratuita y ligeramente, iba a ser una “vuelta por la manzana”, han ido desapareciendo: unos, trágicamente; otros, porque los compinches propios los relegan al percebismo; y, los más, ubicándose a la par de las fronteras fáciles de transponer, en un momento dado, en apremio guerrero, en tanto que España se desangra ante la pétrea impasibilidad de quienes se dijeron albaceas y guardadores de la sencilla y noble democracia, no siéndolo: Francia e Inglaterra.

Muchos —quizá la mayoría de los traidores integrales—, en la fecha, ya estarán arrepentidos de su felonía; pero, el explicable masoquismo de los que han hecho mucho mal y, por lo mismo, lo agrandan, aunque sufriendo, los compete a incidir más abiertamente en el error, hasta la hez, como los natos asesinos: ¡Suicidándose! ¡O haciéndose matar!…

—“No fue ni será un paseo”— frase que hacemos nuestra —, día a día, toma relieves de ingencia y profundidad: Todos los trágicos tintes se acentúan en ella con contornos semejantes a un inenarrable Apocalipsis; pero, a pesar de todo y contra todo lo que no sea libertad democrática integral patria, álzase hoy un pueblo, en su séptimo aniversario republicano, que supera —también al servicio de la libertad universal—, a las gestas de sus gloriosos antepasados, que, en Numancia, hicieron temblar de horror a la cobarde Roma y a sus iguales condotieros!…

La historia se repite pero ¡“No ha sido ni será un paseo”, como supusieron los Nuevos Cipiones!

Por ANTONIO ZAPATA GARCÍA

Noticiero Español, Bos Aires, nº 378, 14 de abril de 1938.

Comentarios desactivados en «No fue ni será un paseo…», un artigo do poeta Antón Zapata García en defensa da II República

Next »