Archive for Marzo, 2016

Mar 30 2016

O poeta maltés Stephen Cachia visita os territorios da Costa da Morte e a Barbanza



(Fotografías realizadas con dispositivo móbil. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

O poeta maltés e vello amigo Stephen Cachia estivo uns días de lecer nesta nosa nación milenaria, acompañado de seu pai. Boa parte da súa viaxe cadrou coa nosa estadía en Lisboa, mais o mércores 23 aínda puiden ser o seu cicerone polo territorio da Costa da Morte e este luns 27 fomos o escritor Xosé Manuel Lobato e mais eu quen os levamos a coñecer as terras da Barbanza.

Unha fotografía da miña autoría (imaxe superior), con dispositivo móbil, serviulle á edición comarcal do xornal La Voz de Galicia – Carballo para ilustrar unha breve nova sobre a súa estadía no Museo da Pesca de Fisterra, no que máis unha vez o poeta fisterrán Alexandre Nerium engaiolounos coa súa sabedoría. Stephen Caccia é descendente dun avó mariñeiro e seu pai sen o ser coñece ben o mar, pola que a conversa foi moi produtiva para todos, como eu propio testemuñei.

Nesa primeira xornada visitamos a mostra de artesanía do castelo de Vimianzo, onde Stephen Cachia e seu pai conversaron cunha palilleira ou panilleira (como se dicía antigamente) sobre o encaixe, pois tamén existe na pequena illa maltesa de Gozo; o cabo Vilán; o dolmen de Dombate e o castro de Borneiro; o santuario da Barca, que foi seguido dun xantar gorentoso na casa A de Loló, e xa pola tarde no faro de Fisterra, no Museo da Pesca; na fervenza do Xallas ou do Ézaro e, de volta, a praia de Carnota subindo polas Paxareiras cara a Compostela.

O luns, na Barbanza, principiamos a visita en Rianxo con moita literatura (Manuel Antonio, Rafael Dieste, Castelao…) antes de subir á Curota con Xosé Manuel Lobato; visitar o castro de Baroña (segunda das imaxes superiores) e rematar no peirao de Corrubedo e nas dunas, antes de retornar pola estrada da costa desde Ribeita até Rianxo e xa logo a Compostela.

Non podía ser doutra maneira, servirmos de anfitrións para Stephen Cachia, quen me acompañou na miña primeira estadía en Malta polos seus lugares máis fermosos, cando en 2002 visitei o seu país convidado por outro poeta Adrian Grima, a quen coñecera na cerimonia de entrega do premio Tívoli – Europa Giovani en 1998.

Naquela estadía dispensei un obradoiro literario nunha mañá solleira. Stephen Cachia fíxome unha longa entrevista para a revista da entidade Inizjamed que aínda se pode ler nesta ligazón. Tamén fun convidado a participar cos meus textos na publicación Bliet u Miti, onde se presentaba así a colaboración:

This publication also includes an article and poems by Miro Villar (b. 1965), a young literary critic who is one of Galicia’s leading poets. In 1998 Miro Villar won the first edition of the Premio Tivoli Europa Giovani for books of poetry published in Europe by poets under the age of 35. Two of the poems in this volume appear in their original in Galician while the others appear in Maltese translation. The article called “Miti tal-Galizja” (“Galician Myths”) deals with the important presence of myths in Galician culture and with the myths surrounding two places which Villar feels particularly close to: A Costa da Morte (The Coast of Death) and Fisterra (The End or Edge of the Earth); these places and the myths surrounding them feature prominently in his rich poetry.

E máis tarde envieilles este artigo para a revista da entidade Inizjamed que tamén se publicou en papel. O orixinal ía en español, idioma que o meu tradutor Stephen Cachia coñece moi ben e que decidiu aprender só para ler a obra de Federico García Lorca na súa lingua orixinal.

UNA MIRADA GALLEGA A MALTA (versione spagnola)

En este nuevo siglo que iniciamos se habla mucho de la construcción de la identidad europea y la UE camina hacia su ampliación. Sin embargo toda esta estrategia responde casi en exclusiva a una construcción económica, que está muy lejos de la Europa social y de los pueblos que muchos de nosotros deseamos. Una Europa de la convivencia que permita el mutuo conocimiento entre los diferentes pueblos, haciendo visibles las realidades de naciones sin estado, como Galicia.

Por fortuna, existen organizaciones no gubernamentales, que trabajan en esa dirección, como puede ser la asociación cultural italiana Allegorein, organizadora del “Premio di Poesia Tívoli Europa Giovani”, una convocatoria abierta a todas las lenguas europeas con independencia de su status. En una de mis presencias en Tívoli pude conocer al poeta maltés Adrian Grima y allí fue la primera vez que tuve un contacto visual con la lengua maltesa, de la que a penas sabía su origen semítico, por mis estudios de Filología, y poca cosa más. Lo cierto es que Adrian y yo empatamos enseguida, hablamos mucho de poesía y de la situación de nuestras respectivas lenguas y literaturas y observamos más de una coincidencia. En aquel momento Adrian también me habló de la asociación Inizjamed y de la posibilidad de realizar algún trabajo conjunto en el futuro.

Hace unos meses Inizjamed decidió contar conmigo y su invitación me ilusionó, aunque el problema lingüístico me asustaba un pouco (puedo leer inglés, pero me cuesta entenderlo y no lo hablo, y mi italiano es mediocre). Con la ayuda inestimable de Stephen Cachia, de Karsten Xuereb, del propio Adrian y de otros miembros de Inizjiamed mi visita pudo concretarse, para realizar un taller de literatura, una conferencia sobre los mitos en la identidad gallega y un recital de mis poemas acompañados de una proyección de diapositivas, además de la posibilidad de hablar de mi país atlántico y en mi lengua atlántica en un país mediterráneo de lengua semítica.

De partida, el mayor inconveniente fue el propio viaje, pues Galicia es la punta más occidental de Europa y por lo tanto periferia, porque las comunicaciones aéreas son difíciles y las horas de espera en el aeropuerto de Barcelona permitían la lectura de una novela de 600 páginas.

A nuestra llegada, mientras los amigos de Inizjamed trabajaban muy duro en ultimar los detalles, tuvimos tiempo para conocer la isla y también Gozo. La primera sorpresa vino por el calor húmedo que nos agotaba muchísimo y la sensación de aridez del paisaje. Pudimos comprobar que la zona turística dónde nos alojabamos era similar a nuestras zonas turísticas, masificada y con la costa totalmente ocupada por construcciones hoteleras, sin una distancia de protección del entorno. En este caso no hubo sorpresa, en Galicia hay zonas dónde la presión sobre el medio ambiente también es brutal.

Sin embargo, descubrimos lugares como la ciudad vieja de Mdina, que parecía una pequeña Santiago de Compostela (la capital de Galicia, ciudad patrimonio cultural de la humanidad). Y conocimos lugares de la costa aún no deteriorados. Con el poeta Norbert Bugeja vivimos una magnífica tarde en dos lugares muy bellos, GHar Lapsi y la ciudad neolítica formada polos templos de Mnajdra e de Hagar Qim. La cortesía y la hospitalidad de Norbert aumentaron nuestra satisfacción.

En los demás días nos asombró mucho la ciudad amurullada de Birgú y nuestro recorrido por Sliema o La Valletta también nos deparó muchas imágenes bellas. De todas ellas, porque soy un amante del teatro, destacaría las ruínas a la entrada de la capital y el pequeño Teatro de Manoel, que me trajo a la memoria el Teatro Principal de Santiago de Compostela. Pero sobre todo me acordaré de un pequeño detalle, las máquinas que se utilizaban para efectos especiales como el viento y la lluvia. Nunca había visto nada igual, a pesar de haber vistado muchos teatros.

El único viaje organizado que realizamos fue a la isla de Gozo y el guía se encargó de llevarnos de un lado a otro de la pequeña isla. Visitamos todos los monumentos importantes, pero lo que más nos impresionó fue la Finestra Azzurra (?), porque allí se observaba el inmenso poder del mar y esta visión nos acercaba a Galicia y a la inmensidad del atlántico.

Con el pintor William Azzopardi conocimos como se celebraban las romerías en Malta. Santa Katarina no resultó ser muy diferente de nuestras fiestas populares, con culto religioso, música de bandas y fuegos nocturnos de artificio. Bién pudiera ser la fiesta patronal de mi villa, Cee. Una de las pocas diferencias es el hecho de que en nuestras fiestas, además de las bandas, tocan orquestas de música pop para la juventud.

Marsaxlokk, Blue Grotto, Rabat, Mosta… fueron otros lugares de interés, acompañados de vino o cerveza locales y de buen pescado, que no todo va a ser alimento para el espíritu.

La última jornada realizamos un viaje a Mellieha con Stephen Cachia, al impresionante santuario de la cueva, y allí me desconcertó la visión de los ex-voto de barcos. Yo soy de la Costa da Morte galega y las ofrendas de naufragios forman parte de mi acervo cultural. En el atlántico siempre decimos que el mediterráneo es un mar sin vida y demasiado calmo. Fue un tópico que aquella visión me hizo reconsiderar, en el mediterráneo también el mar podía ser muy temible.

En cuanto a las actividades literarias, el taller resultó ser una experiencia interesante por la pluralidad de los participantes. Desde mi punto de vista personal los problemas lingüísticos no permitieron finalizar completamente alguna de las actividades propuestas. Mi intención era desarrollar técnicas de expresión escrita que facilitasen la tarea de escribir. No sé si lo he conseguido, pero en mi opinión se escribieron textos muy bellos y se reflexionó sobre el hecho de que la literatura es, sobre todo, un juego y que el proceso de reflexión y de maduración debe ser posterior. Fue importante el diálogo entre todos, porque me asustaba la posibilidad de convertir el taller en un monólogo. Aún que todo siempre se puede mejorar, mi valoración personal fue positiva y espero que los asistentes puedan decir lo mismo, que puedan decir que al menos alguna actividad de las muchas realizadas les ha ayudado a escribir un poco mejor.

Los actos en Birgú fueron impresionantes. Se podía percibir la enorme cantidad de horas de trabajo que allí se condensaron. En mi opinión todo resultó magnífico, especialmente dos de las performances, pero hasta la más pequeña lectura tenía su interés. No entiendo nada de maltés, pero la sonoridad de la lengua aún permanece en mis oídos. Las traducciones simultáneas de Stephen Cachia nos ayudaron a entender la literatura, que siempre tiene dimensión universal.

En esas dos jornadas descubrí también que había otros motivos que me aproximaban a Inizjiamed, por una parte su oposición a la construcción de un campo de golf en la isla. Una pretensión absurda, totamente absurda, propia del capitalismo salvaje de esta hora para el que poco o nada importan los habitantes y sus medios de producción, la calidad de vida o el medio ambiente. Y otra iniciativa de algunos miembros de la asociación que mantienen una cooperativa de comercio justo. En definitiva, en esas dos noches supe que no me había equivocado al aceptar la invitación de Inizjiamed.

Finalmente, desearía resaltar la dimensión humana que he conocido en esta larga semana. Y no me refiero a la repercusión mediática (entrevistas en los principales periódicos, grabación de TV, porque como me había comentado Adrian Grima, también Galicia y Malta se parecen en eso, si eres un escritor extranjero te dedican espacio en los mass media, pero si yo fuese un escritor maltés a penas. Algo así sucede con la prensa gallega). Me refiero a la generosidad, a la hospitalidad y a la agradable compañía de la gente de Inizjamed y de sus allegados. Para nosotros esa afabilidad en la comunicación y la amistad cultivada para el futuro han sido lo mejor de este viaje. Nuestra gratitud y nuestra deuda.

(Fotografía via Inizjamed. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Miro_marsaskala

One response so far

Mar 30 2016

Convocatoria de textos literarios éditos ou inéditos para o Pico Sacro

PicoSacro
(Fotografía tirada do sitio web da A. C. Mestre Manuel Gacio)

Santiago de Compostela, 30 de marzo de 2016

Estimada/o amiga/o:

A través deste escrito convídamoste a participar nun proxecto editorial que xorde por iniciativa da Asociación Cultural “Mestre Manuel Gacio” (http://www.aaccmestremanuelgacio.gal/) e que coordinamos os escritores Xosé Manuel Lobato, presidente da entidade, e Miro Villar.

O noso obxectivo vai ser a publicación dunha antoloxía literaria, cuxos beneficios económicos (se os houber) serán integramente destinados ás campañas da devandita entidade para a divulgación do patrimonio do Pico Sacro.

A achega de cada escritor/a será un texto literario (poema ou relato) xa publicado ou orixinal e inédito que mencione ou se inspire no Pico Sacro. Se se tratar dunha novela débese extractar un fragmento significativo.

Xa temos compilado algúns textos literarios, mais cómpre agrandarmos o volume para crearmos una obra importante na cantidade e na calidade textual.

A extensión e a forma dos textos ten absoluta liberdade, porén recomendamos que a colaboración non exceda da páxina nas narracións e dos 100 versos nos poemas e a poder ser escritos en caracteres Times New Roman a tamaño 12.

E cada autor/a debe ceder todos os dereitos de reprodución do texto literario para esta edición, o que non será impedimento para que poida dispoñer do texto da súa autoría para o publicar noutro libro propio ou colectivo.

A fin de irmos organizando todo o material que integrará o volume, cómpre que nos fagas chegar, o antes que che sexa posíbel, a túa creación. Se desexas participar neste proxecto, o prazo de envío remata o vindeiro 30 de xuño.

Os textos literarios (publicados ou orixinais e inéditos) deben enviarse a calquera destes dous enderezos:

codinaenxebre@gmail.com

ou

mirovillar@gmail.com

Adiantando a nosa gratitude por colaborares nesta antoloxía, recibe unha aperta atlántica.

Xosé Manuel Lobato e Miro Villar (coordinadores)

PS.: É posible que recibas este convite duplicado, se así fose desculpa os incomodos.

Comentarios desactivados en Convocatoria de textos literarios éditos ou inéditos para o Pico Sacro

Mar 29 2016

Gonzalo López Abente na presidencia da Asociación de Escritores Galegos (Concello de Santiago de Compostela, 1936)

Almanaque01
Almanaque02
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

O mes de marzo ten varios motivos de recordación na biografía e na obra do académico e escritor muxián Gonzalo López Abente. Dous deles foron ben lembrados no excelente «O Almanaque das Irmandades», que puxeron en andamento a coruñesa A. C. Alexandre Bóveda e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), concretamente na súa efeméride do 24 de marzo, 138 aniversario do seu nacemento, e tamén na súa de hoxe, que lembra a súa breve presidencia da Asociación de Escritores de Galicia en 1936.

Na Introdución que preparei para a edición do libro de poemas, daquela aínda inédito, Bretemada de Gonzalo López Abente, que coeditaron a Fundación Gonzalo López Abente e Alvarellos Editora escribín sobre eses dous acontecementos:

(nacemento)

Gonzalo Francisco López Abente naceu na en Muxía segundo conta nunha das cartas dirixida ó seu curmán Horacio Bermúdez Abente, que a reproduce no prólogo á edición de Decrúa (1966): “… un día coma hoxe 24 de marzal do ano 1878 ás catro da serán, que cadrou en domingo, con feira en San Isidro, abrín os ollos á vida e pola fiestra da casa do Cabo da Grixa en que moraban meus pais, ollei craramente un outo cruceiro e que no seu cume agoniaba un mártir cos brazos en crús. Aquel día escoitei a rapsodia máis subrime e fíxeme segrel. Pillei un laúde e con ele ao lombo boteime a cantare polo mundo adiante…”.

Seu pai, Francisco López García, capitán da mariña mercante ao que se lle concedeu ao retirarse o grao honorario de tenente de navío, foi durante varios anos alcalde de Muxía e durante dúas décadas o xefe do Partido Liberal na localidade. E súa nai, Xulia Abente Lago, era filla do prestixioso médico Leandro Abente Chans, irmán da nai do poeta Eduardo Pondal, polo que os dous autores tiñan parentesco.

(presidencia da AEG)

O 29 de marzo de 1936, no salón de sesións do Concello de Santiago, local cedido polo alcalde republicano Ánxel Casal, Gonzalo López Abente foi elexido presidente da Asociación de Escritores de Galicia, nunha lista única que foi elexida por aclamación. Na revista Nós (núm. 139-144, xullo-nadal, 1936), número que non chegou a distribuirse, asina xunto a Álvaro de las Casas, como presidente e secretario da Asociación de Escritores de Galicia respectivamente, unha convocatoria de homenaxe a Casal, mantedor da publicación na súa etapa máis difícil. Poucos anos antes, en 1931, aínda aparece como presidente dun primeiro xermolo da AEG, que non ticvo actividade, Ramón Otero Pedrayo, e con Álvaro de las Casas tamén na secretaría, Abente nin sequera formaba parte da súa Xunta Directiva.

(outros acontecementos)

Porén aínda hai outros acontecementos importantes neste mes de marzo na biografía abentiana.

En 1917 a prensa recolle a súa participación o día 11 de marzo no enterro multitudinario de Eduardo Pondal Abente, ao que acode en representación da familia, xunto a Balboa e a Lastres, e presidindo o duelo xunto aos representantes da RAG, o seu presidente Murguía e os académicos Martínez Salazar, Riguera Montero e Ponte y Blanco canda as autoridades municipais en pleno co alcalde, Manuel Casás, á cabeza da comitiva.

O xornal coruñés La Voz de Galicia, do 4 de marzo do 1903, dá conta da aparición do primeiro número de El Eco de Mugía e sinala que Gonzalo López Abente é o seu director. El Eco de Mugía. Periódico independiente, defensor de los intereses generales del partido judicial de Corcubión, foi un xornal vencellado ao Partido Liberal e do que se conservan escasos números. Nun deles (núm. 21, do 13 de setembro do 1903) publícase o poema “Mugía” e noutro posterior (núm. 42, do 15 de xullo do 1904) aparece unha nota de pésame dirixida ao seu director-propietario Gonzalo López Abente polo falecemento da súa nai Julia Abente Lago uns días antes, o 8 de xullo.

Tamén en marzo, do ano 1924, principiou a exercer como xuía municipal suplente. Na primeira época da revista Vida Gallega, nunha sección chamada “La cultura en nuestros pueblos” adicada a Muxía, no ano 1914, aparece unha fotografía de Gonzalo López Abente co seguinte pé “Avogado e Xuíz Municipal”, aínda que cos datos que manexamos non exerceu de avogado colexiado e foi xuíz municipal suplente desde marzo de 1924 a xuño de 1928 e esporadicamente durante os anos 1935-1936.

El Despertar Gallego, núm. 83, Bos Aires, 1 de setembro do 1926, publica unha entrevista que lle realiza o poeta Julio Sigüenza baixo o título: “Artistas gallegos. Gonzalo López Abente. Juez a la manera de Salomón. La romanza del mar. Cómo debe ser la poesía gallega”; que se inicia coa descrición do entrevistado:

“Entre los poetas invitados por la ‘Reunión de Artesanos’ de La Coruña para celebrar el mes de la poesía gallega, Gonzalo López Abente fué uno de los más celebrados y aplaudidos. Acababa de imprimir su último libro ‘D’Outono‘, cuando se decidió a venir a la Capital de Galicia. Me lo presentó Antonio Villar Ponte, en el Café América, una tarde de lluvia y de frío, en vísperas del recital.

Gonzalo López Abente es fuerte y robusto ¡y no habla mal de nadie! No tiene hiel. Es juez en Mugía, su pueblo, y procuró hacer la justicia lo menos legal posible. Es una especie de Salomón gallego, a donde concurren los labriegos y pescadores, mariñáns llenos de fe, y sabiendo de antemano que el que lleve la justicia ha de salir triunfador. Seguramente es el único juez gallego digno de un monumento. Aun hay justicia en Mugía!…

Habla despacio, pausadamente, y cada vez que recibe una pregunta mira a su interior para responder acertadamente. A pesar de su porte y maneras ciudadanas, se ve en él algo, tal vez su enorme bondad, que le delata fácilmente como hombre de campo, rural…”.

Por último, o seu activismo cultural concrétase coa súa entrada no Seminario de Estudos Galegos (SEG), conxuntamente con Ramón Cabanillas, Noriega Varela e Victoriano Taibo, nunha cerimonia que relata así Otero Pedrayo:

“O ingreso de López Abente no Seminario de Estudos Galegos fíxose co de os outros xa nomeados grandes poetas o 14 de marzal de 1926 no vello e simpático salón de aítos da Sociedade Económica de aquila aínda istalado no Colexio San Clemente. Non poideron concorrirre Cabanillas, nin Noriega. Lembramos cada intre de aquila sesión. Hastra o efeito nalgús espritos de poemas de López Abente cecáis pra iles soantes ó metal panteista de Lucrecio”.

O investigador Alfonso Mato no seu estudo O Seminario de Estudos Galegos na documentación que garda o Instituto Padre Sarmiento (2001) publica unha foto de socios e colaboradores do SEG na IIª Xuntanza Xeral da Institución, celebrada en Santiago de Compostela, no Salón de Actos da Sociedade Económica, nese 14 de marzo de 1926, na que aparece López Abente. O seu ingreso faino cunha lectura de poemas. Eran máis habituais os discursos sobre aspectos culturais. Nunca ocupou cargos directivos e a súa actividade na entidade foi escasa. E na Biblioteca do SEG tan só figuraba a súa novela Vaosilveiro.

Comentarios desactivados en Gonzalo López Abente na presidencia da Asociación de Escritores Galegos (Concello de Santiago de Compostela, 1936)

Mar 22 2016

Na memoria de Antón Avilés de Taramancos a lectura do seu poema «Na outra banda do mar»

Nas horas que van do día 22 ao 23 de marzo de 1992 falecía na cidade coruñesa o poeta Antón Avilés de Taramancos e na súa memoria recobro o video elaborado pola AELG na súa primeira serie de gravacións a autoras e autores que tiñamos que ler nun primeiro video obra propia e noutro reivindicar a alguén. Sen o dubidar escollín o poema de Antón Avilés de Taramancos intitulado «Na outra banda do mar» do apartado «O cántico das naves: elexías do mar» do libro As torres no ar (1989). A gravación, que tamén se pode escoitar de viva voz nesta ligazón, realizouse ao final do 2007 na Igrexa de Santo Domingos de Bonaval, aínda que na canle da AELG en youtube foi cargado o 11 de decembro de 2008.

Na outra banda do mar constrúen o navío:
o martelar dos calafates resoa na mañá, e non saben
que están a construír a torre de cristal da miña infancia.
Non saben que cada peza, cada caderna maxistral
é unha peza do meu ser. Non saben
que no interior da quilla está a médula mesma
da miña espiña dorsal; que no galipote a quencer
está o perfume máxico da vida.
Que cando no remate ergan a vela, e a enxarcia
tremole vagarosamente no ar
será o meu corazón quen sinta o vento,
será o meu corazón.

Antón Avilés de TaramancosAs torres no ar, 1989. Citamos pola versión publicada en Obra poética completa (Espiral maior, col. Opera Omnia, 2003).

Tamén relembro máis unha vez, como xa narrei aquí, a importancia do poeta Antón Avilés de Taramancos na miña obra literaria e como a primeira lectura pública foi ao seu carón. Do 14 ao 17 de xullo do 1988, celebrouse a I Feira do Libro de Cee na Praza da Constitución, coñecida popularmente como “A Alameda”. Pois ben, o primeiro día, xoves 14, ás sete da tarde, tivo lugar a presentación do libro Do Courel a Compostela de Uxío Novoneyra, que foi presentado polo poeta noiés tamén desaparecido Antón Avilés de Taramancos. Ao remate seguiu un recital poético no que participaron os dous autores citados, Xavier SeoaneMiguel-Anxo Fernán Vello e “o grupo de xóvenes poetas ceenses Un Medio”, tal e como se sinala no programa. Por volta do ano 1986 un grupo de sete mozos “letraferidos” (ou amantes da literatura) constituíramos o colectivo de poesía Un Medio e publicamos nos anos seguintes dous cartafoles en papel satinado que foron deseñados e ilustrados polo hoxe afamado arquitecto Xoán Creus Andrade. Cada un deles levaba textos poéticos da autoría de tres dos irmáns Creus Andrade, Humberto, o propio Xoán e un novísimo Estevo; de Xosé María Costa Lago; de Arturo Trillo Sendón; de Rafa Villar e de min mesmo.

Ao chorado Antón Avilés de Taramancos tamén consagrei varias críticas e estudos literarios:

«Un libro anti V Centenário. Nova crónica das Indias de Antón Avilés de Taramancos», A Nosa Terra, 5 abril de 1990.

«Poesia de oficio. As torres no ar», A Nosa Terra, 7 xuño 1990.

«O herdo dun Poeta. Última fuxida a Harar, Antón Avilés de Taramancos», A Nosa Terra, 18 febreiro 1993.

«Última fuxida a Harar: a palabra do Poeta en herdanza», Dorna. Expresión Poética Galega 29. USC, 2003. pp. 83-92.

«Última fuxida a Harar: a palabra do Poeta en herdanza», en Veiga, Martín, coord., Raiceiras e vento. A obra poética de Antón Avilés de Taramancos. Santiago de Compostela: Laiovento, 2003. pp. 108-19).

Comentarios desactivados en Na memoria de Antón Avilés de Taramancos a lectura do seu poema «Na outra banda do mar»

Mar 21 2016

Poemas (LXXXVI): «Dormía…», de Sandra De la Torre Guarderas

Published by under Efemérides,Poesía

Poetasecuatorianos

Neste equinoccio de primavera e pola xenerosidade dos meus caros Paula Castro e Rafa Vilar, achegueime a unha escolma da máis nova poesía ecuatoriana compilada no volume Modelo 1972: 12 poetas ecuatorianos. Antología poética (VV.AA.), que vén de publicar Valparaíso Ediciones na súa Colección de Poesía, con fermosa portada de Joaquín Puga (imaxe superior).

Reproduzo deseguida o texto da contracapa:

«El poeta francés Henry Michaux nos recordó que “Aquel que no ama las nubes / que no vaya al Ecuador”. Y algo de verdad entrañan esos dos versos que nos convocan desde la poesía a asomarnos a ese país de nubes y montañas, de mares y selvas que configuran una maravillosa geografía en la mitad del mundo, allí donde el planeta se parte por una línea imaginaria donde todo puede ser más leve.

Esta antología es una apuesta y un testimonio que nos comparten doce poetas nacidos entre 1971 y 1973 y quienes encuentran en el territorio de la poesía el mejor pretexto para dejarnos una crónica vital de una generación que vio derrumbar a fines de los 80 y comienzos de los 90 muros, utopías y sueños mientras el continente se debatía entre la velocidad del neoliberalismo y la multiplicación de la pobreza. Es la respuesta de la poesía ante las dificultades de la vida y de los tránsitos humanos».

Así pois, velaquí unha ducia de poetas, ben xa máis novas e máis novos ca min (imos vellos), nados entre entre os anos 1971 e 1973. Velaí os poemas de Sandra de la Torre Guarderas (Quito, 1971), Pedro Gil (Manta, 1971), Juan Secaira Velástegui (Quito, 1971), Freddy Peñafiel Larrea (Quito, 1972), Xavier Oquendo Troncoso (Ambato, 1972), Franklin Ordóñez Luna (Loja, 1972), Ana Cecilia Blum (Guayaquil, 1972), Marialuz Albuja Bayas (Quito, 1972), Carlos Garzón Noboa (Quito, 1972), Julia Erazo Delgado (Quito, 1972), Gabriel Cisneros Abedrabbo (Latacunga, 1972) e Carmen Inés Perdomo Gutiérrez (Esmeraldas, 1973).

E para esta anotación escollo o poema sen título que se inicia «Dormía…» da primeira das autoras Sandra de la Torre Guarderas por se tratar dun texto metapoético, moi acaído para hoxe Día Mundial da Poesía, e porque cita a unha das miñas poetas de cabeceira, a polonesa Wislawa Szymborska.

Dormía
el pulso en ralentí bajo la piel antártica
las manos en cruz sobre el pecho
como el escarabajo bocarriba de Szymborska
con esa sonrisa que ignora el devenir
los pies juntos, libres del acoso de sus huellas

Dormían las ramas, las hiedras, las amapolas
a pierna suelta, con desenfado silvestre
cien años, cien bosques, siempre
dormía el castillo sin el chistar de las puertas
ni el rubor de la estufa o el tic de las horas

Dormían los pajes, los reyes, el centinela
dormía su ansia en el fondo del pozo

Y ese endiablado galope tronó en la calma
destejiendo telarañas hasta la última alcoba
besó la Poesía los labios inmóviles
y nunca más nadie pudo dormir

(De Andinismo en la Azotea, 2014, Inédito)

© All rights reserved Sandra De la Torre Guarderas
SandradelaTorre

Comentarios desactivados en Poemas (LXXXVI): «Dormía…», de Sandra De la Torre Guarderas

Mar 21 2016

Mensaxe da Directora Xeral da UNESCO, Irina Bokova, co gallo do Día Mundial da Poesía, 2016 (Versión galega)

Published by under Efemérides,Poesía

WilliamShakespeare
(Detalle de Geoff Tristram‘s new portrait of William Shakespeare. Photo: The Artist’s Print Room. Via The Telegraph. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Neste 21 de marzo do 2016, Día Mundial da Poesía, declarado pola UNESCO en 1999, tampouco atopei por ningures a versión galega da mensaxe da súa Directora Xeral, Irina Bokova. E como tamén fixen o ano pasado nesta anotación, polo seu indubidable interese reproduzo novamente nesta bitácora esa mensaxe (a versión que publico é de elaboración propia), que na miña opinión resulta de lectura obrigada. Os subliñados en negra son da miña autoría.

Mensaxe da Directora Xeral da UNESCO, Irina Bokova, co gallo do Día Mundial da Poesía

21 de marzo de 2016

Shakespeare, de quen se fan agora 400 anos da súa morte, escribiu na súa obra O soño dunha noite de verán que a imaxinación do poeta «vai dándolle corpo a obxectos descoñecidos, a súa pluma convérteos en formas e dálle á nada impalpable un nome e un espazo de existencia».

Ao lle rendermos homenaxe a aquelas e a aqueles para quen a palabra libre, fonte de imaxinación e de actuación, é o único instrumento, a UNESCO recoñece o valor da poesía como símbolo da creatividade da mente humana. Ao lle dar forma e palabras ao que aínda non ten nin unha cousa nin a outra (a beleza inexplicable que nos arrodea, os enormes sufrimentos e a miseria do mundo), a poesía contribúe á expansión da nosa humanidade común, e axuda a facela máis forte, máis solidaria e máis consciente de si propia.

As voces que transmiten a poesía contribúen a salientar a diversidade lingüística e a liberdade de expresión. Colaboran no esforzo mundial en favor da educación artística e a difusión da cultura. Ás veces, a primeira palabra dun poema é suficiente para recuperar a confianza perante a adversidade e atopar o camiño da esperanza fronte á barbarie. Na época da robotización a inmediatez extrema, a poesía tamén abre un espazo de liberdade e aventura inherente á dignidade humana. Cada cultura ten a súa arte poética, quer seax o arirang coreano, a pirekua mexicana, o hudhud dos Ifugao, o alardah saudí, o görogly turkmeno ou o aitys kirguís, e sérvese dela para transmitir coñecementos, valores socioculturais e unha memoria colectiva que afortalan o respeto mutuo, a cohesión social e a procura da paz.

Neste día quero renderlle homenaxe aos profesionais, comediantes, narradores e descoñecidos que están comprometidos coa poesía e a través dela, mediante recitais realizados na sombra e á luz dos proxectores, nos xardíns e nas rúas. Fago un chamamento a todos os Estados Miembros para que apoien este esforzo poético que ten a capacidade de unirnos, con independencia da orixe ou das crenzas, a través do máis profundo que ten a humanidade.

Irina Bokova

Comentarios desactivados en Mensaxe da Directora Xeral da UNESCO, Irina Bokova, co gallo do Día Mundial da Poesía, 2016 (Versión galega)

Mar 07 2016

Tres poemas de Gonzalo López Abente na memoria de Manuel Curros Enríquez

CurrosEnríquez
(Retrato de Curros antes da sua viaxe á Habana, vía culturagalega.org, do Álbum da emigración do Consello da Cultura Galega)

Tal día coma hoxe, o 7 de marzo de 1908, Manuel Curros Enríquez morre na Habana. A biografía e a obra deste autor sobranceiro do Rexurdimento inflúen moito na creación literaria de Gonzalo López Abente, até o punto de ser explícita en tres poemas de diferentes épocas que lembran o maxisterio do autor celanovés sobre o escritor muxián que recollín na edición da súa Poesía Completa (Espiral maior, 2013, en coedición coa Fundación López Abente).

Cronoloxicamente, o primeiro deses poemas de López Abente de ton elexíaco intitúlase «A volta do bardo» e engade debaixo en cursiva Á chegada do cadavre / do gran Curros Enríquez. Apareceu na súa opera prima Escumas da ribeira, que se publicou na Imprenta de Juán Pérez Torres, en Madrid, sen data de edición. Soamente dous autores aventuran unha datación, Otero Pedrayo escribe “Seu primeiro libro Escumas da ribeira saiu no 1911 e dise que por a infruencia de don Xoaquin Arias de Miranda, cuia amisade decidiu ó calado poeta”, e Méndez Ferrín que o data dous anos despois con interrogante. Porén, a primeira recensión do libro que atopamos saíu na revista bonaerense La Voz de Galicia, núm 45, do 12 de setembro do 1914, da man de Conde de Cela, pseudónimo do xornalista e director de Suevia, Joaquín Pesqueira.

O segundo leva por título «Lembrando a Curros», que primeiro viu a luz no suplemento de El Noroeste, Terra a Nosa, 3. A Coruña, 28 de febreiro de 1919. Porén, non aparece en ningún libro até que se publica no apartado «Recobrados. Cuarta y última parte» do libro póstumo Decrúa, que se publicou na emigración tres anos despois do pasamento do autor muxián, con colofón no 11 de xullo do 1966, na bonaerense Imprenta López, e dentro das Edicións Muxía (1966), que dirixían o sobranceiro galeguista Arturo Cuadrado e o seu curmán Horacio Bermúdez Abente, este último escribe un pequeno prólogo que chama «Noticia» para xustificar a publicación das «cuartillas» orixinais que viñeran parar ás súas mans.

E en Nemancos, o último poemario de pre-guerra de López Abente, publicado na colección Nós, vol. XXVII, na Coruña (1929), aparece o longo poema «Unha oración», que leva esta introdución: A Curros Enríquez, no acto / da colocación da primeira pedra / do seu moimento en Celanova.

Con pequenas enmendas na lingua foi reproducido na antoloxía de varios autores Homenaje a Curros Enríquez en su centenario 1851-1951, A Coruña, setembro de 1951, e tamén na emigración arxentina na revista Galicia, Federación de Sociedades Gallegas, Bos Aires, 1159, 20 de outubro de 1951.

Velaquí desguida os tres poemas currosianos de Gonzalo López Abente:

A VOLTA DO BARDO

Á chegada do cadavre
do gran Curros Enríquez.

O espíritu quizáis d’homes barudos
que noutrora chegaron
tras do sol que constantes adouraron
e aquí, quedando pol-o asombro mudos,
axionllados viron
qu’os mares o enguliron;
o espíritu d’aqueles ascendentes
que soberbos erguiron
o tempro máis famoso
qu’ollaron as nereidas e as ondinas
dend’as augas ferventes
d’este mar proceloso,
latexa n-as ideas pelegrinas
que bulen n-a miñ’alma,
como bulen as brétomas n-a terra
y-os furores qu’encerra
en aparente calma
este mar que ademiro e que me aterra.
Idólatra do sol, nas altas penas,
com’aqueles abós, miro á oucidente;
mornas rayolas bícanme n-a frente
e corre fogo po-las miñas venas.
¡Negras sombras qu’a Pátria m’envolvedes
n-o mantelo loitoso
da noite aceda d’ilusións despida,
por min non esperedes
qu’o corazón impúlsame animoso
á seguir c’o desexo ao sol radioso,
imán da miña vida!
Se soupera cantar, se fora un bardo
qu’a y-arpa ll’arrincase docemente
as armonías que n-a y-alma gardo…
¡qué de cousas diría…! Tenramente,
com’o marmulo lánguido das brisas
e salayos d’amor
nacidos antre bágoas e sorrisas
d’un máxico sopor,
irían os preludios do meu canto
penetrando n-as almas delicadas
e crecendo, crecendo paseniño,
revolvería o niño
das lembranzas amadas,
e ao fin, bramando, a cántiga violenta
resoaría n-os peitos c’o espanto
que resoa n-os mares a tormenta
………………………………………………………..
………………………………………………………..

¡Ah! ¿Quén poide seguir ao pensamento?
Espíritus dos meus antepasados,
volvede á erguer conmigo outro moimento
com’o que foi guindado pol-o alento
dos mónstruos por cen anos agobiados.
¿Qu’é o que pasa, que as leis se cambëaron
da sabia Natureza…?
Sostédevos, penedos, co-a firmeza
que sempre en vos hacharon
os tombos d’este mar enfurecido,
porqu’eu perdo o sentido
e váiseme a cabeza…
Volve pr’atrás o sol. Aquel regueiro
de pálidas rayolas que s’adianta
pol-o azul feiticeiro
que dos mares ao ceo se levanta,
vai bordando unha franxa branca e pura
sobre o celeste tul
que cobixa esta terra sin ventura,
cal doce pabellón branco y-azul.
E ven pr’aquí; ¡máis cómo ven, Dios santo!
fermoso, si, pro branco com’a lua
y-en vez de fogo n-a mirada sua
da morte trai o tenebroso espanto.
E trai tamén a y-arpa pendurada
que fixo resoar con voz potente,
y-esa voz ha de ser eternamente
pol-os aires da terra conservada.

* * *

Erguede o tempro, espíritus, erguede
n-esta costa soberba
ond’o voso recordo se conserva;
á traballar volvede;
espíritus, movede
estas penas xigantes,
e un tempro, como d’antes,
n-un instante formado,
atope o sol amado
qu’espléndido onte foi par’oucidente
y-hoxe ven frío, pálido e sin vida
pra poder acougar eternamente
n-o brando seo da súa nai querida.

LEMBRANDO A CURROS

Hai vibracións de almas inmortás, sensibres,
que de cote voan no ambente da terra;
onde armoñosas, tremecentes, libres,
que rebeldes rolan predicando guerra
—guerra a os opresores, guerra â tiranía—
e que tamén rolan predicando amore
pro os asoballados que sofren a fría,
fatal coitelada do aceiro da dôre.

Poeta subrime das verbas ardentes
que o son meiguiceiro deixaches acó
de aquele “Nouturnio” baril, no que as xentes
entenden a o sapo que canta cro, cro.

Inda os “tangaraños” da patria son minguas
e crúas feridas, que leva na entrana,
e ainda esta fala é o Cristo das linguas
cravado no cume de esquiva montana.

Que refungue a tralla da tua xenreira,
poeta de verba baruda e adina,
contra dos cativos que ergueron bandeira
no esterio rezago dunha bailarina.

UNHA ORACIÓN

A Curros Enríquez, no acto
da colocación da primeira pedra
do seu moimento en Celanova.

Mestre:
Unha oración, unha sinxela
pregaria —avelaíña relucente
erguéndose a través do craro ambente
a morrer no fulgor de linda estrela.—

Oración de un devoto, de un de tantos
que hoxe te lembran no solar nativo…
Celanova feliz, grorioso arquivo
de poetas e santos.

Quen non puido facer pelengrinaxe
deica o teu santuario milagreiro,
prega homilde no seo silandeiro
do máis barudo galicián paraxe.

Tempro soberbo pra rezar. Bravía
costa pedregullenta
e un fero mar que alenta
con rexa rebeldía.

Escumas na rompente bruadora,
outos penedos, cabos atrevidos…
Grandiosa escena para os estalidos
da tua musa varil e loitadora.

Mestre:
Unha oración suba da terra,
—volvoreta no ouro da mañán—
rezada antre o balbor de Touriñán
na adusta soedade de Fisterra.

Comentarios desactivados en Tres poemas de Gonzalo López Abente na memoria de Manuel Curros Enríquez

Mar 02 2016

«O banquete da libertá en Conxo, e Pondal», un artigo do poeta Antón Zapata García

AurelioAguirreBrindis
(Manuscrito do Brindis de Aurelio Aguirre. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Por parte Antón Zapata García, outro dos poetas que estudei na miña Tese de Doutoramento, publicou varias colaboracións en prosa, a maioría en castelán, na prensa da emigración e tamén nas cabeceiras máis significadas a prol da IIª República da diáspora. A respecto da efeméride do «Banquete de Conxo» en agosto de 1939 asina a súa única colaboración no xornal crítico Noticias Gráficas, co artigo intitulado «O banquete da libertá en Conxo, e Pondal».

Cfr. Quijada [1991: 212-213] que cita os dous diarios arxentinos máis identificados coa defensa da república española: Crítica e Noticias Gráficas. «En general, puede decirse que los diarios de ámbito nacional proclives a la República expresaron su definición de manera más contundente y abierta que los simpatizantes de Franco, identificados estos últimos con la postura oficial del gobierno, respaldada en la posición de Gran Bretaña y la Sociedad de Naciones a cuya influencia eran especialmente sensibles los dos grandes matutinos La Nación y La Prensa, por lo que intentaban con mayor o menor fortuna revestirse de una pátina de neutralidad desapasionada. A diferencia de estos diarios y del vespertino La Razón [más abiertamente franquista que los anteriores], los periódicos pro republicanos eran públicos y entusiastas gubernistas. Entre ellos, los más notorios e influyentes eran Crítica y Noticias Gráficas. [Enumera unha longa recensión das actividades do primeiro] (…) En los medios de la colonia española, eran afectos a los gubernistas las publicaciones Galicia, Noticiero Español y El Correo de Asturias, editados todos por diversos grupos de la colectividad».

Cfr. Cuba [1994: 16], onde falando de Luís Seoane, sinala que, por volta de 1940, fai unha páxina en galego no xornal Noticias Gráficas, “Un rincón de Galicia en Buenos Aires”.

O artigo «O banquete da libertá en Conxo, e Pondal» foi reproducido anos máis tarde por Opinión Gallega, Bos Aires, nº 32, 2 de febreiro de 1946.

E o traballo académico da miña Tese de Doutoramento de 1600 páxinas, dirixida polo profesor Xesús Alonso Montero, cuxo título foi A poesía galega de Antón Zapata García. Edición e estudo, pódese ler de balde no repositorio dixital poesiagalega.org, proxecto dirixido polo poeta e profesor Arturo Casas á fronte seu equipo do GAAP (Grupo Alea de Análise Poética). E tamén estaba dispoñibilizado para quen tiver interese pola propia USC, aínda que nun espazo escasamente divulgado que se pode consultar nesta ligazón, e aínda tamén en googlebooks, porén neste caso con moitas páxinas en branco como adoita suceder nese buscador.

O BANQUETE DA LIBERTÁ EN CONXO, E PONDAL

Denantes d’aquel sonado banquete que se dou baixo da mesta carballeira de Conxo, onde, en irmandada amistade, estudiantes, artesáns e labregos, mariñantes e peixeiros, honoraron o abrente d-un risoño porvir galego —banquete no que o anfitrión era o cumial Pico Sagro, abesullante na lonxanía, cal un xigante Polifemo—, o vidente de Ponte-Ceso, esto é, Edoardo Pondal, xa tiña logrado un refulxente nome, non lle faltando nas súas tempas o aro de lus inicial d-unha futura santidade laica.

Mais, o verdadeiro sofrimento —aquel que se sinte na propia i-alma e no propio corpo ¡anque non deixe de sel-o aquelo outro que se refrexa en nós, escoado n-outras persoas!; o verdadeiro sofrimento, voltamos a eispresar, aínda non se afincare, adentrándose nos miolos e xemas do corazón de Pondal, deica despóis d-ese memorábel día de esgrevo rexurdimento galego.

Porque a door, a door democrática do povo, a door coscente, poucos son, verdadeiramente, os que a sinten, soio os elexidos pol-a natureza saben interpretal-a, logo de ser fideles testigos das inxustizas cometidas con aquel polos soxusgadores coma lle sucedéu e segue sucedéndolle a Galiza baixo a gadoupa insaciábel do Centralismo Unitario.

Foi, vendo cometer tamañas inxustizas contra do povo galego, que Pondal sintiuse poeta, irmán dos martirizados irmáns, poñéndose da súa veira có duro e afiado aceiro dos seus isaíacos versos revindicantes. Soio un nobre corazón como o do Solitario de Ponte-Ceso poido facer tan outo, tan fondo sacrifizo, pois fillo de nobre casa pudente, e con tíduo universitario de médeco, a regalada vida xamáis lle negaba, se quixese, os seus ridentes e mólidos favores. Mais él non quixo, que líu por aquelo que din uns seus versos do seu sucoscente:

“Tal do meu ser no fondo
levo unha lus lanzal
que d-un orixen grande
me dixen que fun xa…”

Os que o conoceron na seneitude —nós, por raís consanguiña, tuvemos esa grande e impagábel sorte—, cicáis poidan espricare o fondoso agarimo que Pondal sentía pol-o erguemento de Galiza. Refugaba ás cidades e vilas siñoriteiras, porque estas semellábanlle seren un encannamento do poider centralista. Ademáis, nado n-unha terra farturenta anque emprobecida pol-os foros e outros trabucos, vía acotío que aquela non progresaba ren, apesares dos esforzos e boa administración dos seus irmán labregos e peixeiros no pouco que o Estado lles devoltaba dos aportes, coma oprobiosa esmola.

E había algo máis na i-alma de Pondal que lle non consintíu acougamento: era o mandato da lus lanzal que, afondadamente, faláballe do seu grande orixen, da súa improrrogábel obriga de aituar como tipo representativo d-unha raza nobre e forte, a prol do melloramento da Nai Terra, pois eisí ll-o ordeaban os numens dos seus antenados dende o fondo do mais fondo do além.

El foi poeta galego, por aquelo que tan maxistralmente eispresou, refiríndose á fadal lei do canto; foi poeta pra facer restralar os seus broncíneos versos escontra dos que queren que Galiza lle sigan cantando cantos brandos, e pra que os seus fillos non desperten do seu no céltico carballal.

Mais a semente xa foi, nobre e acertadamente, ceibada n-os agros da concenza galega, a contar dende aquel día de groria do Banquete de Conxo, no cal o poeta, xunto con Aurelio Aguirre, Alfredo Brañas e outros arriscados e rebertes irmáns, estuveron preto de irse a dar c-ós seus corpos no presido hespañol de Fernando Póo, por mor —¡sabia culpa!— de unhas oitavas que, encumiando a libertade, recitóu Pondal.

Tan fondo, outo i-estenso enraigaron, fruitificando, os graus de aquela sementeira na miazosa e xogoral terra de Briganza —!a redimida anima galega xa oficiaba diante do fisterrán Ara-Solis consagratorio!— que non houbo nin hai cornecho un pouco civilizado no mundo onde non se falase e fale do rexurdimento galego. Non embargantes, o corpo da Terra Nai siguéu e segue estando aferrollado como no século XV.

Soiamentes faltaba o sacrifizo humán pra costrinxir máis avencelladamente os fruitos da xuntanza de Conxo c-ós fruitos dos simbólicos pinos do Bardo:

“Cando os duros machados
feren os altos pinos
e caen con estrondo
no chan de Bergantiños,
non caen non, en vano,
cal xigantes erguidos
sin groria e sin renome
n-os seus eidos nativos…”

Agora os seus fillos —os fillos dos homes, os fillos dos pinos— soldados da nobre causa da redenzón galega,

“… non caerán en vano
en oprobioso olvido…”

Agardemos, serea e afincadamente, o novo fruito, pois o humán sacrifizo xa se fixo e os mártires nosos, dende os Fisterras do além, dín na saudosa brétema como os pinos:

“…¡Ese… non pode, non, o duro ferro
nin a morte estinguilos!…”

(De “Noticias Gráficas”) Antón Zapata García

Comentarios desactivados en «O banquete da libertá en Conxo, e Pondal», un artigo do poeta Antón Zapata García

Mar 02 2016

O Banquete de Conxo (2 de marzo de 1856) na poesía de Xervasio Paz Lestón

AurelioAguirre
(Retrato de Aurelio Aguirre)

Como ben lembra o excelente «O Almanaque das Irmandades», que puxeron en andamento a coruñesa A. C. Alexandre Bóveda e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), na súa efeméride de hoxe, hai 160 anos, «o 2 de marzo de 1856 tivo lugar na carballeira do desamortizado mosteiro de Conxo un banquete de claro contido político que constituíu un xesto de irmandade entre a clase traballadora e o estudantado. Son os membros da mocidade progresista santiaguesa integrados en El Liceo de la Juventud e entre os que se encontran Pondal, Aurelio Aguirre, Rodríguez Seoane, Rosalía de Castro, Paz Novoa, dirixidos por Aureliano Aguirre, os promotores deste xantar en que se xuntaron cen artesáns e obreiros da cidade con outros tantos estudantes».

Na miña Tese de Licenciatura, A poesía galega de Xervasio Paz Lestón. Edición e estudo, publicada pola desaparecida Edicións do Castro en 1998, recuperei e exhumei dous poemas deste autor muxián emigrado de novo á Arxentina que fan referencia a este Banquete de Conxo.

O primeiro leva por título «Un Longo Século», en forma de romance heroico en hendecasílabos e con esquema rimático (–A–A). Publicouse para conmemorar o centenario da efémeride nunha das publicacións da emigración galega na Arxentina, Galicia, nº 1272, 5 de xullo de 1956, e consérvase un Manuscrito, exactamente igual, que me fornecera o chorado e finado doutor Juan Gervasio Paz Narbaiz, fillo do poeta, quen nos acompañara na presentación da obra na compostelá Galería Sargadelos en xuño de 1999.

O segundo intitúlase «No Aniversario de Conxo», con 15 pareados alexandrinos, que se debeu publicar tamén mais nós non o localizamos. No Manuscrito aparece o nome completo do poeta e este texto tiña un epígrafe anterior, riscado, que di: Ao Congreso da Emigración. Por esta razón, tal vez se podería datar tamén en 1956, xa que se celebrou na cidade de Bos Aires entre o 24 e o 31 de xullo de 1956, e foi artellado polo Consello de Galiza.

Velaquí estes dous ben intersantes poemas conmemorativos da efeméride.

Un Longo Século

Senlleira data do xantar de Conxo
co brinde varil do xurdio bardo:
en mouras horas pra querida Terra
cumpríronse de tí, cen longos anos.

Soberboso tirán máis asesiño
que o tigre de Carral ten hoxe o mando
e milleiros de tombas de iñocentes
ao ceu claman xusticia no chan patrio.

Si ergueran a sua voz Pondal i Aguirre
serían coma entón encadeados,
que non hai no solar de Rosalía
azas de libertá pra rexos cantos.

Inda terían de espatriarse os libres
coma o reberte Añón dos himnos patrios
inda con feble aurora no hourizonte
os dereitos con sangre son negados.

Mais, as verbas proféticas resoan
nos espritos dos corpos torturados
i un puxante balbor batica os peitos
dos que teñen os pes agrilloados…

¡Xa se escoitan ruídos de cadeas
remexidas no âr por fortes brazos,
que agardan a siñal comprometida
pra crebalas de golpe en mil anacos!

Y a loita ten de ser â par dos pobos
que xemen coma nós escravizados;
contra a feroz tiranía i os asesiños
de un millón de españoles inmolados.

No Aniversario de Conxo

Irmáns asuïdados da emigración galega:
¡saúde e boandanza, no alborexar que chega!
Xa se ouven xurdios cantos, preanuncio da alborada,
voiar no escuro ceo da patria aferrollada.
¡Os corpos venerados dos mártires caídos
trocáronse en semente dos érois pormetidos!
De cada patrián morto nas pontas da inxusticia
cen bravos renaceron pra causa de Galicia.
Cô sangre, os que morreron nos muros e camiños,
o chan amoleceron dos pes dos asesiños.
¡Que outean como Némesis, ineixorabre avanza
pra vindicar as víctimas da criminal matanza!…
______

No amor a patria, irmáns da emigración galega,:
as almas preparemos pra xeira que nos chega…
Que as voces que se escoitan na patria aferrollada
coas nosas se armonicen pra os cantos da alborada.
Que as mentes se nos enchan de nobres pensamentos
i aniñen nosos peitos subrimes sentimentos.
O esforzo retempremos en fragua belicosa
i o anseo convirtamos en xeira clamorosa.
Que non haxa agravios nin medren cobardías
no acontecer grorioso dos preanunciados días.
Pra desbotar pra sempre do chan da nosa Terra
a vil traición i o crimen da maldecida guerra…
______

Irmáns da emigración con soños de esperanza:
¡fagamos realidades as verbas da xuntanza!
Que os espritos de Conxo se sintan orgulosos
dos seus patriáns herdeiros, por bôs e xenerosos.
Saúde, irmáns na patria, que a sorte sea propicia
¡¡nos corazóns o culto sagrado de Galicia!!

Xervasio Paz Lestón

(Fotografía da presentación da obra A poesía galega de Xervasio Paz Lestón. Edición e estudo. Na mesa, o profesor Xesús Alonso Montero -que dirixiu a Tese de Licenciatura-, eu propio e Juan Gervasio Paz Narbaiz. Ao fondo están dous muxiáns: o antropólogo Manuel Vilar e o daquela alcalde nacionalista de Muxía e parente do poeta, Xoán Bautista Pose Paz. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)
PrsentaciónTesiñaXuño99

Comentarios desactivados en O Banquete de Conxo (2 de marzo de 1856) na poesía de Xervasio Paz Lestón