Archive for Decembro, 2015

Dec 31 2015

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade no 2016

Published by under Poesía

20PopiePacoCabrera
(Fotografía de Manuel Álvarez que acompaña o poema «Popi e Paco Cabrera» do libro Gameleiros (2002), en fermosa edición xa descatalogada por Xerais, Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Remata un ano de entrega diaria a combatermos as incertezas futuras. Na vella Europa minguan decote as seculares conquistas dos nosos dereitos civís, democráticos e sociais, mentres medra a insolidariedade e a xenofobia semella non ter lindeiros.

Inxalá / Oxalá que saibamos (re)construír no novo ano algo do moito que levamos perdido. Sentidiño!

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade neste 2016 que se achega para ti e os teus!

Miro Villar

«POPI E PACO CABRERA»

Sodes Cástor e Pólux, malia non conquistardes
unha inmortalidade que recompense o mérito
da vosa entrega diaria. Sodes Cástor e Pólux
porque vos une argazo, sal e o xeito imprevisto
de dicirlle palabras e silencios ao mar.

Comentarios desactivados en Moita saúde, moita poesía e moita felicidade no 2016

Dec 22 2015

Efeméride. Gonzalo López Abente nomeado académico correspondente da RAG

Abente-Castelao1934
(De pé Sebastián González, Eladio Rodríguez, Enrique Peinador, López Abente Celia Brañas Fernández, Pura González Varela, Ramón Otero Pedrayo, David Fernández Diéguez, Angel del Castillo e Fernando Cortés. E sentados, Fernando Martínez Morás, Castelao, Manuel Lugrís Freire, Antón Vilar Ponte e Félix Estrada Catoyra. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

A data do 20 de decembro de 1918 é importante na biografía do escritor muxián Gonzalo López Abente (Muxía, 1878-1963), pois ese día foi nomeado académico correspondente da RAG. Para lembrarmos a súa relación coa Academia, antes e despois de ser académico, primeiro correspondente en 1918, e logo numerario, en 1941, reproduzo tres fragmentos do Limiar que escribín para a edición do seu poemario inédito Bretemada (Alvarellos, 2011).

Velaquí:

En decembro de 1918 a RAG vaino nomear académico correspondente, como figura no título que forma parte dos materiais expostos na Casa das Beiras, sé da Fundación que leva o nome do poeta, e que di textualmente: “Esta corporación en sesión del día 20 de Diciembre de 1918 nombró Académico Correspondiente a D. Gonzalo López Abente. Y en vista de este acuerdo se le expide el presente título en la ciudad de La Coruña a los 22 días del mes de Enero de 1919”. Asinan o presidente accidental, Francisco Tettamancy, e o secretario, Eugenio Tarel.

(…)

No Día da Patria Galega, 25 de xullo, do 1934 asiste á recepción de Castelao como membro da RAG, acto que se celebrou no salón da Alcaldía do pazo Municipal da Coruña. No arquivo da Academia consérvase unha fotografía na que aparecen todos os participantes, entre eles figura Abente que daquela aínda non era académico.

(…)

A época de posguerra e a entrada na RAG

O franquismo silenciou durante varios anos a don Gonzalo López Abente que se refuxia, tamén coma outros galeguistas, na creación literaria. Ese exilio interior non é impedimento para que moitos poemas da súa autoría continúen a ser publicados nas revistas e xornais da diáspora arxentina, nomeadamente na Alborada da ABC de Corcubión. Outra revista lusa que frecuentaría vai ser Quatro Ventos editada en Braga.

Otero Pedrayo é explícito cando escribe “Tiña amor pola Academia pra a que foi eleito o 8 do Nadal de 1940. Tomou posesión o 27 do Sant-Iago de 1941 e correspondeulle a cadeira 16 dinantes ocupada por un ilustre devanceiro de semellantes afinidades poéticas e de parexa terra mariñeira. Don Manuel Lugrís Freire finado o 15 do febreiro do 1940”. O seu discurso de ingreso como novo membro numerario da RAG, presentado na sesión extraordinaria acontecida no paraninfo da Universidade Literaria de Santiago, titulouse A terra e a poesía de Pondal, un fermoso texto no que cita os seus antecesores literarios na Costa da Morte, comezando a mediados do XIX con Eduardo Abente, cura de Bamiro e tío de Pondal (citado na Literatura Gallega de Eugenio Carré Aldao), o seu curmán Victorino Abente, emigrado a Paraguai, a memoria do rexoubeiro poeta de Baio, Enrique Labarta Pose, o señor das Torres de Vimianzo, Evaristo Martelo Paumán e Antón Zapata García, nado en Laxe (coetáneo) e emigrado a Bos Aires, para realizar deseguida unha interesante e rigorosa análise da obra poética do seu parente por liña materna Eduardo Pondal Abente quen acudía a Vilela de Nemiña (Muxía) para recibir aulas de latín e doutros saberes morando nunha casa que os Abente posuían no lugar de Queiroso. O texto do discurso foi publicado pola RAG en 1965, dous anos despois da morte do poeta.

López Abente tamén formou parte dunha comisión nomeada pola RAG para estudar as posibilidades de ordenar, sistematizar e mesmo publicar Os Eoas de Pondal, labor ao que renunciaron todos os comisionados (Leandro Carré, Ramón de Artaza, Ángel del Castillo e o noso poeta) por non lle poder adicar tempo en exclusiva a esta inxente tarefa.

O dramaturgo reintegracionista Jenaro Marinhas del Valle lembra os seus paseos nocturnos pola cidade de A Coruña con don Gonzalo, que lle levaba trinta anos de idade, nas visitas que o muxián facía para as xuntanzas da Academia ou para estar cos seus parentes. Adoitaban manter unha tertulia vespertina no café Marineda, xunto a Plácido Castro, Luís Mañas e o pintor Urbano Lugrís, entre outros.

(Cfr. Marinhas del Valle, Jenaro (2008), Amarga memoria. Edición, prólogo e notas de Lino Braxe, Pablo González Mariñas e Alexandrina Fernández Otero. A Coruña: Espiral Maior, 20-21.)

Comentarios desactivados en Efeméride. Gonzalo López Abente nomeado académico correspondente da RAG

Dec 22 2015

Breve crónica da presentación de Non quero xogar ás agachadas coa lúa, conto infantil de Estela Suárez Recouso e Héitor Picallo

EstelaSuárezRecousoXII-2015
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

As edicións dixital (nesta ligazón) e en papel do xornal La Voz de Galicia – Santiago publican unha breve nota acompañada da fotografía que reproduzo sobre a presentación este pasado venres 18 de decembro, no Centro Cultural Fernando de Casas e Novoa en Oroso, do conto infantil Non quero xogar ás agachadas coa lúa, de Estela Suárez Recouso e o ilustrador Héitor Picallo Fuentes, obra publicada por Edicións Fervenza coa colaboración do Concello de Oroso.

Na imaxe superior, de esquerda a dereita, o ilustrador Héitor Picallo, Estela Suárez Recouso, o alcalde de Oroso, Manuel Mirás e e eu propio. Finalmente, non interviron o responsable de Edicións FervenzaManuel Núñez, nin o cantautor Manoele de Felisa, este último por mor dunha doenza da que agardamos unha pronta melloría.

Cada un de nós fixo un breve relatorio no acto, que eu abrín lembrando o meu coñecemento da autora e do seu talento narrativo (como xa relatei nesta anotación), mentres que Héitor Picallo concretou o procerso de elaboración das ilustraciós, mais ambos e dous fixémoslle unha batería de preguntas á autora, para facermos máis levadeira a presentación, que Estela Suárez Recouso foi quen de respostar con desenvoltura e nas que se falou do proceso creativo, tanto literario coma audiovisual. A autora lembrou de maneira especial a súa nai, contadora de historias que nunca se repetían e a súa irmá, da que devoraba os libros mesmo que non fosen acaídos para a súa idade.

En poucos días, contra o final do ano, ha ser a terra do ilustrador, Cuntis, onde se celebrará un novo acto de presentación da obra.

Velaquí a breve nota xornalística que acompaña a fotografía:

Estreno literario de Estela Suárez. La escritora Estela Suárez, de Oroso, presentó su primera publicación, el cuento infantil Non quero xogar ás agachadas coa lúa. Estuvo arropada en el acto  por el alcalde, Manuel Mirás, el escritor Miro Villar y el ilustrador del libro, Héitor Picallo.

Namentres autora e ilustrador asinaban exemplares da obra, coma fixeron co meu que abaixo se reproduce, aproveitei para conversar co Técnico de Cultura do Concello de Oroso, Manuel Pazos Gómez, que tamén é membro da asociación cultural Obradoiro da Historia de Ordes, quen me ofreceu, e moito llo agradezo, as súas interesantes explicacións sobre a mostra que comisariou sobre o fotógrafo local Victorino Verea Montero, alén de me agasallar co catálogo da exposición e coa súa última obra de memoria publicada polo Obradoiro, A República da Berxa. Antonio Gómez Carneiro e o seu tempo (1899-1979), unha documentada investigación sobre a figura de quen fora alcalde republicano do concello de Mesía e que estivo preso en cárceres franquistas. Obrigado!

(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

EstelaSuárezRecouso01
EstelaSuárezRecouso02

One response so far

Dec 17 2015

Que a Terra che sexa leve, Xosé Fernández Ferreiro, afiador das palabras

XoséFernándezFerreiro
(A fotografía tirada do sitio web de Xerais é de Maribel Longueira, 2011)

Hoxe espertamos coa mala nova do pasamento do escritor Xosé Fernández Ferreiro (Espartedo, Santa Cruz de Rubiacós, Nogueira de Ramuín, 29 de xaneiro de 1931). Son lector da súa obra desde mozo, e coma case sempre os primeiros libros da súa autoría eran exemplares da Biblioteca Pública Municipal “Francisco Mayán” de Cee.

Como sucedeu con outros autores e autoras, seguiron outras lecturas da súa obra, até unha ben profunda que fixen cando estaba a traballar como bolseiro de investigación (xa rematada a carreira de Filoloxía Galego-Portuguesa) no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora Dolores Vilavedra. Daquela traballei nas fichas dos volumes II. Publicacións periódicas (1997) e III. Obras (2000). Neste último volume a ficha sobre a novela Agosto do 36 foi da miña autoría e inclúe unha compilación de como acolleu o libro a crítica contemporánea e a súa recepción. Por decisión editorial, que eu moito non comparto, as fichas non van asinadas polo autor do texto de xeito que cada quen puidese responsabilizarse do que se publicou.

A día de hoxe, esta mesma novela continúa a ser unha das obras que figura na ampla listaxe de lecturas do meu alumnado de 4º da ESO, polo que a cada pouco teño que a revisitar.

En calquera caso, velaquí vai o texto que escribín por volta do 2000, non sen antes recomendar a lectura desta excelente anotación sobre a súa persoa na bitácora A noite branca, de Francisco Fernández Naval.

Agosto do 36, XOSÉ FERNÁNDEZ FERREIRO

Con esta novela Xosé Fernández Ferreiro recibe, por unanimidade, o Premio Xerais na convocatoria de 1991, sendo publicada a súa primeira edición nese mesmo ano pola editorial que promove o certame. Trátase da oitava novela do escritor de Nogueira de Ramuín, que xa fora finalista do mesmo concurso no ano 1984 con A fraga dos paxaros salvaxes, e tamén finalista do premio Blanco Amor de novela longa, en 1981, coa obra intitulada Corrupción e morte de Brigitte Bardot. A prolífera obra narrativa de Xosé Fernández Ferreiro caracterízase por ter en común a procura da innovación temática e técnica, así como unha atmosfera de crítica social que comparte cos demais membros do grupo Brais Pinto.

Agosto do 36 céntrase na represión das primeiras semanas de guerra civil e relata como un grupello de falanxistas dá un “paseo” a Sara, a mestra dunha parroquia rural da provincia de Ourense, utilizándoa como carnaza para prender ao seu home Gregorio que se atopa fuxido. Manuel, alcumado “O Garabís”, xefe dos falanxistas busca ao mestre para saldar contas por resentimentos familiares e persoais. Sara é sometida ás maiores vexacións e torturas ante a impotencia de Gregorio e a pasividade dos veciños. A ficción está ambientada nunha aldea abandonada, A Touza, situada nunha serra de Ourense. En realidade, segundo confesión do autor, trátase do Val da Porca, un lugar cercano ao do seu nacemento, e a narración está baseada nun feito real e nas lembranzas da infancia do propio escritor. Ademais, como sinala Salgado, a anécdota que deu orixe ao relato asoma xa nas páxinas dunha novela anterior intitulada A ceo aberto (1981).

En calquera caso a guerra civil ten unha presencia tanxencial, como mirada de esguello, e non se fala do conflicto en si senón das barbaridades que cometeron os falanxistas. O tema da novela vén ser a existencia dos “paseos”, que foron unha consecuencia da guerra. Non se pode esquencer que Galicia, historicamente, estivo moi castigada pola represión fascista e que se asasinou impunemente e non sempre por motivacións políticas senón por outras cuestións que non teñen nada que ver coa ideoloxía. A maior parte da crítica coincide en sinalar que o escritor abusou da técnica periodística, rematando por converter o que puido ser un relato sobre un feito acontecido durante a guerra civil na crónica dunha vinganza persoal, sen chegar a explicar a violencia nin as causas desta. Usando como base o testemuño dun suceso real non é capaz de se afastar da reportaxe de sucesos e a narración ben puidera ser un documento periodístico, escrito dunha maneira habelenciosa.

De se localizar noutro tempo histórico estaríamos perante unha novela de xénero*, coas características propias dun relato do oeste, dun western, como ben souberon ver Silvia Gaspar e Xesús González Gómez, no que habería unha poboación temerosa e apoucada, unha muller raptada por unha caste de bandidaxe e o desexo de vinganza dun heroe solitario. O devandito xénero non é novidoso na escrita de Fernández Ferreiro que se estreou no campo da narrativa con A morte de Frank González, o primeiro western da literatura galega.

Agosto do 36 está dividida en capítulos moi curtos que facilitan a súa lectura, e está estructurada en dúas partes de moi desigual contido, a primeira titúlase “O cerco” e consome oito capítulos, e a segunda “Execución” con outros quince capítulos. Na primeira parte explícase a xénese dos acontecementos de maneira retrospectiva e a motivación do “paseo”, que non é por seren republicanos senón por disputas de tipo familiar que veñen dos seus proxenitores, ademais o mestre sácalle a moza ao falanxista como xa tamén acontecera entre os seus respectivos pais.

A novela presenta unha estructura clara, cunha mensaxe sinxela e directa e un discurso áxil e fluínte, coa pretensión de non se afastar do realismo. Para isto, Fernández Ferreiro vertebra unha construcción clásica baseada en nó* e desenlace*. Nos primeiros capítulos introduce ao lector nas localizacións espacio-temporais naturais da acción, usando para iso técnicas periodísticas e recursos da literatura oral, e tamén técnicas cinematográficas, das que xa facía uso na novela Corrupción e morte de Brigitte Bardot. Desbotado o interese polo final, que xa coñecemos desde a primeira páxina, o autor desenvolve unha técnica de enfriamento que contrasta coa ascendente tensión interna provocada pola intriga e polo suspense. A estructura da acción artículase nun continuo crescendo* dramático que desemboca na consumación da traxedia, un drama individual como metáfora do desastre colectivo.

No texto existen dous tipos de narradores, un narrador-testemuña* formado polos veciños de Abades, que abren a novela coas súas palabras e que moitas veces son imperfectos pois engaden ao relato o producto da súa imaxinación, e un narrador omnisciente*, heterodiexético, que refire en terceira persoa os acontecementos e que ten maior presencia na segunda parte, ás veces dunha maneira excesiva na descrición dos feitos.

A acción transcorre en diferentes coordenadas espaciais e se na primeira parte se centraba principalmente en Abades, na segunda trasládase desde a aldea a un lugar abandonado, chamado A Touza. O escritor demostra a súa habelencia para forxar o ambiente e xunto aos detalles da presencia da vida animal e vexetal que poboa a serra, existe un elemento que cobra unha inusitada importancia, a calor. Como ben soubo ver a crítica, trátase dunha calor case personificada que nos remite ás sensacións asfixiantes do sol en L’Étranger de Albert Camus, aínda que este é un elemento recorrente pois Tarrío xa observara o seu protagonismo na novela A ceo aberto (1981) .

O tempo intradiexético recolle a penas cinco días, desde o a mañá do 13 de agosto ata a tarde do día 17, que Salgado cre que é unha coincidencia premeditada coa data na que Alexandre Bóveda foi asasinado na Caeira. Desde o primeiro momento, o autor fai uso da técnica de flash back*, pois a información sobre os feitos vai serlle subministrada ao narrador omnisciente polos veciños de Abades, con bastante posterioridade ás datas en que aconteceron.

A caracterización dos personaxes non se corresponde co seu protagonismo na historia. Existen dous personaxes secundarios perfectamente singularizados, un deles, o crego don Xenaro, é o único que posúe unha ideoloxía definida dentro da novela e discute iradamente con Gregorio por cuestións políticas na defensa dos seus intereses. O outro, o taberneiro Lázaro, está medianamente deseñado polo autor e chega a se expresar de maneira contradictoria, é un individuo con fondura sicolóxica, que Salgado compara co Celidonio que aparece en O porco de pé de Vicente Risco. Os demais son como pezas postas nos lugares oportunos para que todo encaixe. Así, Sara, a verdadeira víctima do pesadelo de tortura, posúe unha imaxe sobexo estereotipada. O grupello de falanxistas carece de ideoloxía e dun perfil certeiro, agás o seu xefe Manuel “O Garabís” e o seu inimigo, o mestre Gregorio, que nas primeiras páxinas foron obxecto de senllos retratos cheos de topicidade, nos seus respectivos papeis de personificación do mal e do ben.

Agosto do 36 recupera, aínda que sexa superficialmente, o tema da guerra civil en Galicia, un contexto histórico que ten como primeira mostra a novela de Ramón de Valenzuela Non agardei por ninguén (Buenos Aires, 1957) e que logo visitaron Silvio Santiago, novamente Valenzuela, Antón Alonso Ríos, Aníbal Otero con Esmoriz (unha novela escrita no 1936, segundo Alonso Montero), Casares, Fernández Naval, Manuel Guede e Francisco Fernández del Riego, entre outros, como recorda Xosé Manuel Salgado en A trabe de ouro, e aos que habería que engadir o nome de Carvalho Calero con Scórpio.

BIBLIOGRAFÍA:
Vid. AT
Alonso, F., “Son un afiador que escribe” (entrevista), “Galicia Literaria”, suplemento de Diario 16 de Galicia, 11 de xaneiro, 1992.
Gaspar, S., “Agosto do 36, un western de sangue e morte”, La Voz de Galicia, 2 de xaneiro, 1992.
González Gómez, X., “Crónica dunha vinganza. Agosto do 36, de Fernández Ferreiro”, A Nosa Terra, 505, 16 de xaneiro, 1992.
Salgado, X. M., “O compromiso de Xosé Fernández Ferreiro. Agosto do 36”, A trabe de ouro, 12, 1992.
Agostodo36

One response so far

Dec 17 2015

Presentación de Non quero xogar ás agachadas coa lúa, conto infantil de Estela Suárez Recouso e Héitor Picallo

EstelaRecouso01
EstelaRecouso02
EstelaRecouso00
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Mañá terei o inmenso pracer de facer labores de padriño no lanzamento da primeira obra literaria, que non ha ser a última vaticino, dunha ex-miña alumna no IES de Oroso, Estela Suárez Recouso.

A autora e o ilustrador Héitor Picallo Fuentes presentarán este venres 18 de decembro, ás 20.00 h, no Centro Cultural Fernando de Casas e Novoa en Oroso, o conto infantil Non quero xogar ás agachadas coa lúa, publicada por Edicións Fervenza e coa colaboración do Concello de Oroso. Alén da autora e do ilustrador Héitor Picallo, tamén estarán o alcalde de Oroso, Manuel Mirás e o do responsable de Edicións Fervenza, Manuel Núñez. O acto rematará coa actuación do cantautor Manoele de Felisa que interpretará diversas cancións infantís.

Sendo o seu profesor xa advertín o talento narrativo de Estela Suárez Recouso, alumna daquela de 4º da ESO, e moito lle insistín para que tratase de canalizar as súas inquedanzas literarias. Adoito facer isto moitas veces no desenvolvemento da miña profesión, porén as respostas dese alumnado inquedo non sempre chegan a materializarse. Non foi o caso de Estela, quen me fixo chegar tempo despois a primeira versión do seu conto Non quero xogar ás agachadas coa lúa. Xa desde un primeiro momento crin que a narración merecía ter vida en papel impreso e fixen de ponte para que o amigo Héitor Picallo ilustrase a obra. Tempo despois o libro colleu corpo e volvín facer de ponte coas editoriais para lle procurar un oco no seu catálogo, algunha non se dignou en dar resposta (algo que fala da pouca profesionalidade do noso tecido editorial) e outras argumentaron diversos motivos para non aceptaren a publicación, até que Xosé Luna e Manuel Núñez, das Edicións da Fervenza, deron o si, mesmo con entusiasmo que lles teño que agradecer. E foi a editora quen procurou o apoio económico do Concello de Oroso para que finalmente aquel conto, despois dunha longa viaxe desde o mecanoscrito até hoxe, vexa a luz nunha coidada e magnífica edición. E como sinala a nota da editorial: «A historia céntrase na relación de amizade que establece a lúa e o protagonista, un cativo chamado Xan».

Tamén da nota da editorial reproduzo a síntese biobibliográfica da autora:

«Estela Súarez Recouso está licenciada en Filoloxía Galega e actualmente atópase estudando Pedagoxía. O seu primeiro certame literario gañouno na súa localidade natal, Oroso, en 1999 momento no que comezaría a súa andaina literaria, sucedéndose diversos premios en certames de narrativa e relatos curtos. Entre os últimos recoñecementos recibidos atópase o primeiro premio á mellor curta no V Certame de Curtas para Rosalía da ASPG e o segundo premio do III Concurso de Curtametraxes E ti que ves? de Adega; ambos neste ano 2015».

En efecto, da súa querencia e bo facer como guionista e directora de curtametraxes no proxecto audiovisual Seica Animación xa teño falado nesta anotación de bitácora, un traballo que procura novas linguaxes narrativas.

Desde aquí os meus parabéns, que hei partillar co público, a Estela Súarez Recouso por este delicioso conto que recomendo como agasallo de nadal para crianzas de todas as idades.

E velaquí finalmente dúas das ilustracións creadas por Héitor Picallo. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño.
EstelaRecouso-HéitorPicallo01
EstelaRecouso-HéitorPicallo02

One response so far

Dec 16 2015

#Gztenquestar Escritoras, escritores, poetas. Constrúen o noso mundo coa palabra e apoian NÓS-Candidatura Galega

Published by under Manifestos

NósCandidaturaGalega
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Escritoras, escritores, poetas. Constrúen o noso mundo coa palabra e apoian NÓS-Candidatura Galega. #Gztenquestar

Aquí estamos, como non!

Comentarios desactivados en #Gztenquestar Escritoras, escritores, poetas. Constrúen o noso mundo coa palabra e apoian NÓS-Candidatura Galega

Dec 13 2015

Eu tamén vou con Nós. Porque este soño é necesario para un soño

Published by under Lingua,Manifestos,Poesía

Comentarios desactivados en Eu tamén vou con Nós. Porque este soño é necesario para un soño

Dec 13 2015

Coa poeta romanesa Ana Blandiana no ciclo Poetas Di(n)Versos no Ágora

Published by under Poesía,Presentacións

Di(n)Versos
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Convidado pola poeta Yolanda Castaño, directora do ciclo, e a quen agradezo a convocatoria, mañá contra as 2o:30 horas estarei no Auditorio do Ágora coruñés para partillar unha lectura poética coa excelente poeta romanesa Ana Blandiana. Na imaxe reproduzo o díptico da xornada e deseguida a Nota de prensa que se lle enviou aos medios de comunicación.

Velaquí:

A GRANDE VOZ DA ROMANÍA XUNTO A UN DOS MELLORES POETAS DA COSTA DA MORTE: ANA BLANDIANA E MIRO VILLAR

Chega a terceira e última sesión outonal de POETAS DI(N)VERSOS, un novo recital poético dentro do ciclo mensual que está a celebrar o seu sétimo ano consecutivo, e que continuará estendéndose ata xuño.

O próximo luns 14 de decembro, coma sempre ás 20:30h no Auditorio do Ágora da Coruña, un man a man de altura achegará poesía en galego e en romanés para todos e todas as interesadas. O acto durará arredor dunha hora e, aos poemas estranxeiros, seguiranos traducións ao galego realizadas expresamente pola directora do ciclo, a tamén poeta e dinamizadora cultural Yolanda Castaño. Ademais e como vén sendo habitual na alianza de POETAS DI(N)VERSOS coas librarías de barrio coruñesas, un novo establecemento de proximidade achegará ao público asistente os títulos dos convidados, ofrecendo a posibilidade de levar para casa as súas sinaturas.

Nesta sesión decembrina, os protagonistas chegan de extremos opostos de Europa, pero comparten unha mesma capacidade para tocar problemáticas colectivas, sociais e humanas sen abandonar nin por un intre o máis refinado lirismo. Trátase de Miro Villar (1965), unha das cabezas visibles do xa mítico colectivo poético “Batallón Literario da Costa da Morte”, doutor en Teoría Literaria e Literatura Comparada e profesor de lingua e literatura galegas ademais de narrador, poeta, tradutor, autor de obra infanto-xuvenil, estudoso e crítico literario. Responsable dun blog literario que fora Premio da AELG (www.crebas.blogaliza.org), é un dos autores máis rigorosos da chamada “Xeración dos 90”, e un dos poucos que ten cultivado na contemporaneidade o metro clásico.

El fará parella poética coa gran dama da poesía de Romanía, Ana Blandiana. Nada en Timisoara en 1942, constitúe unha das conciencias artísticas e cívicas máis importantes de Europa do Leste, e o seu é un nome xa lendario nas Letras Romanesas. Autora de vinte e seis libros de poemas, relatos, novela e ensaio, son xa 46 obras as traducidas ata a 24 linguas distintas. Destacada opositora ao réxime de Ceaucescu, e mesmo se os seus poemas circulaban en miles de exemplares de maneira clandestina, os seus libros estiveron prohibidos no seu país dende 1959 ata 1964, e tamén en boa parte da segunda metade dos anos oitenta, polo que foi no exterior que recibiu o recoñecemento merecido. Hoxe é a pluma máis internacional do seu país e ostenta o título de Chevalier de la Legion d’Honneur da República Francesa.

Será unha lectura pública –aberta e gratuíta– de poemas en galego e romanés capaz de cativar a propios e estraños, e na que a Concellería de Culturas da Coruña segue apostando por un xénero aparentemente minoritario pero cargado de emoción e conexión co público. POETAS DI(N)VERSOS ronda o centenar de persoas de público de xeito mensual, e acadara o Premio da Crítica Galicia á mellor Iniciativa Cultural de 2014.

E velaquí a tradución ao galego dun poema de Ana Blandiana:

Igrexas fechadas

Igrexas fechadas

como casas cuxos donos partiron

sen dicir por canto tempo

nin deixar enderezo ningún.

Corren tranvías e bicicletas

pola cidade arriba e abaixo.

Berros, bucinas,

os habitantes apresurados

compran e venden, compran e venden,

comen de pé

e, moi de cando en vez,

sentan a tomar café

nunha terraza

a carón dunha catedral do século XI

á que miran sen ver

porque andan a falar por teléfono

e nin se lles ocorre preguntar

quen foi que viviu

algún día, hai moito tempo,

nunha casa tan grande.

 

Comentarios desactivados en Coa poeta romanesa Ana Blandiana no ciclo Poetas Di(n)Versos no Ágora

Dec 02 2015

Memoria Literaria (XIII): «O fusilamento de Miñones en 1936», un artigo de xullo de 1991

Miñones1936(31-07-1991)

O deputado republicano Pepe Miñones (Corcubión, 1 de maio de 1900 – Campo da Rata, A Coruña. 2 de decembro de 1936) foi asasinado tal día coma hoxe o 2 de decembro de 1936. Pouco ou case nada sabía eu da súa biografía cando escribín o artigo que se reproduce na imaxe «O fusilamento de Miñones en 1936», publicado na sección «Terra e Xente» da edición comarcal de La Voz de Galicia o 31 de xullo de 1991. O texto, na normativa de mínimos da AS-PG ou de concordia que eu usaba naquela altura, saudaba a aparición do libro Pepe Miñones, un crimen en la leyenda (1900-1936) (Edicións do Castro, 1991), do investigador Luís Lamela García, mais daquela aínda non o lera e sen dúbida despois da súa lectura matizaría algunha das súas conclusións.

Foi o primeiro libro de Luís Lamela García ao que me acheguei e desde esa descuberta son devoto lector das súas imprescindibles investigacións, pois é sen dúbida o mellor coñecedor da represión franquista na comarca da Costa da Morte e non só, porque o ámbito dos seus estudos abrangue outras zonas e a outros persoeiros, sempre leais coa causa republicana. Velaí outros títulos seus que considero indispensables nunha biblioteca no eido da investigación histórica: Inmolados Gallegos. Alexandro Bóveda, Víctor Casas, Telmo Bernárdez, Adrio Barreiro… (1993); Crónica de una represión en la Costa da Morte: Cee, Vimianzo, Ponte do Porto, Corcubión, Fisterra, Zas… (1995); Estampas de injusticia. La guerra civil del 36 en A Coruña y los documentos originados en la represión (1998) ou 1936, la ‘Cruzada’ en Compostela. La guerra civil y la represión franquista en los documentos policiales y militares (2005), todos eles na colección “Documentos para a Historia Contemporánea de Galiza” da desaparecida Edicións do Castro do chorado e lembrado Isaac Díaz Pardo.

É de xustiza lembrarmos máis unha vez neste novo aniversario do fusilamento de Pepe Miñones que moitos de nós abrimos os ollos á nosa realidade histórica e á memoria republicana da man sempre xenerosa de Luís Lamela García. Saúde!

Comentarios desactivados en Memoria Literaria (XIII): «O fusilamento de Miñones en 1936», un artigo de xullo de 1991

Dec 01 2015

Catro poemas de Teodoro Morgade

Published by under Antoloxías,Poesía

TeodoroMorgade01
TeodoroMorgade02
(Nova do afogamento de Teodoro Morgade no ABC de Madrid, martes, 23 de xullo de 1935 e en La Voz de Galicia da mesma data)

A escasa obra poética de Teodoro Morgade (Baio, 1915 – A Coruña, 1935) foi recollida de xeito póstumo nun caderno intitulado O Cartafol (1963), como conta o amigo filólogo Xosé María Rei Lema no artigo «Morgade ou a promesa truncada» publicado na edición comarcal do xornal La Voz de Galicia.

Velaquí catro dos seus poemas:

(I)

No herbal
azur
do ceo

anda a pacer
o boi
marelo

apaga a sede
nas nubens
brancas

déitase
no ocre
horizonte.

(II)

Ti e mais eu atopámonos
mar de Fisterre
todo cortado de silenzos
convulso en arelas de pedra dura
morno de tantos luceiros
no teu van deitados
coa verde sangue
en algas realizada, ti mar
prenitude d’espellos vivos!

I eu cos meus ollos
en dóres divididos,
sonámbulos de transparencias,
espesos dunha sangue
parada,
cantiga de terra anterga, en
adolescencia de meridians!

Mar amigo
cata meus ollos fríos
dunha sede de ondas
salgados de infindos.

(III)

Pasan algareiras anduriñas. A miña ialma é unha liorta. Sinte as ardentías e as ondiñas que temen espertálas areas, pero non sinte o sol nin o luar. O relóx parado nas nove e carto, rí. Pero non.

Xa a miña ialma é un ermo testo dunha frol: a saudade. E o relóx nas seis é busola. Mais sí.

Aprande o sol no mar ata que veu fusilalo a choiva. I é entón cando quixera ser sol.

(IV)

Esta primaveira nasceo entre a escada infinda dos verdes coroada pola eisaltación dos toxos en frol. Coroación a máis morna antre orballo neno, que canzón máis nova non lla conocedes. A primaveira, tan rapaza que soña na iauga frolida, que camiña ingrávida polos seos das virxes, tan despreocupada, que soltou seus cabelos de áer pálido, e tan requintada nos seus cereixales en frol.

A primaveira, adolescencia limpa en auga nascida, eu ná puiden pillar; pero vina, meu amigo! Conocer as suas noites estreladas de calmas, seu desconocimento de todo i aquela imperfeición xa perfeita.

Non queirades descubrir unha policromía viva. A primaveira é pálida, dunha palidez de ialma queda, pero tén as suas travesuras: auga feita espellos, galanura de arbres i estas agonías da serán.

A primaveira aquí a temos neste brotar de seos en amigos de recentes silabarios.

Comentarios desactivados en Catro poemas de Teodoro Morgade

Next »