Archive for Febreiro, 2015

Feb 27 2015

Proxecto de recuperación documental e fotográfica da Emigración Galega, que está a desenvolver o Arquivo da Emigración Galega do Consello da Cultura Galega

ArquivoEmigración

Teño o pracer de me facer eco nesta bitácora dun proxecto que coñecín ao abrir hoxe a caixa de correo e que me pareceu excelente e digno de divulgar ao máximo. Trátase dunha iniciativa lanzada polo Arquivo da Emigración Galega do Consello da Cultura Galega, baixo o rótulon Proxecto de recuperación documental e fotográfica da Emigración Galega. Velaquí a mensaxe recibida e a chamada á colaboración:

Queremos presentarlle o Proxecto de recuperación documental e fotográfica da Emigración Galega, que está a desenvolver o Arquivo da Emigración Galega do Consello da Cultura Galega. Para iso poñemos en marcha unha campaña de recollida de fotografías e documentos particulares que moitos emigrantes e familiares conservan nos seus fogares, como testemuña das súas vivencias no país de destino

(http://consellodacultura.org/aeg/paxinaarq.php?id=3528)

Ao mesmo tempo pedímoslle a súa valiosa colaboración. Co claro obxectivo de constituír unha plataforma permanente e dinámica para avanzar no coñecemento dos movementos migratorios, xorde esta iniciativa “activa e urxente” de recuperar o legado documental como pegada importante dos emigrantes galegos.

Poñemos algúns exemplos dos documentos e fotografías que adoitan achegarnos os cidadáns que colaboran con nós:

Imaxes que recrean a partida: fotografías da saída ou embarque, durante a viaxe (no barco, avión ou tren).

Documentos oficiais: pasaportes, cartilla de emigrante, carteira de identidade de inmigrante, licenzas para emigrar, tarxetas de embarque, carnets de identidade ou cédulas do país de acollida, expedientes de matrimonio por poderes, carnet de socio dalgunha entidade galega ou española, etc.

Documentos que reflictan a traxectoria laboral dos emigrantes: fotos do emigrante no seu lugar de traballo (p.e. co uniforme de traballo, etc.), contratos laborais, tarxetas publicitarias do seu propio negocio, anuncio publicitario do mesmo nalgún xornal, documentos da actividade sindical en caso de habela (boletíns informativos, circulares, etc.)

Pontes de ida e volta: cartas entre os emigrantes e os seus familiares e/ou amigos, postales, etc.

Vida cotiá no país de emigración:

O novo fogar: fotografías da súa chegada, dos primeiros anos (nos distintos lugares de aloxamento: pensión, apartamento, casa, hotel, albergue, barracón, outros (casas de familiares, amigos ou empregadores…).

Tempo de lecer: visitas aos paisanos, festas familiares como bautizos, comunións, vodas ou cumpreanos de amigos; viaxes, reunións nos centros galegos ou noutros centros nos que pasaban o seu tempo libre, etc.

Semente de novas xeracións: fotos cos seus fillos no país receptor, por exemplo: en festas escolares (actos de graduacións nos colexios, obras teatrais, entroidos, bailes, competicións deportivas, boletín de notas, etc.), visitas feitas á terra cos fillos, etc.

O retorno: Fotografías tras o retorno á terra, o novo camiño da integración a través do establecemento de novos negocios, etc., representan unha documentación de moito interese.

Somos conscientes do coidado necesario na forma de recoller as fotos e documentos dos nosos protagonistas e colaboradores do proxecto. Para participar no mesmo non é necesario facer doazón de fotos ou documentos orixinais, aínda que sería un aporte de sumo valor. No Arquivo encargámonos de dixitalizar ditas fotografías ou documentos persoais, devolvemos os orixinais, e ademais entregamos unha copia en CD como agasallo en sinal de agradecemento. Tamén se pode enviar dita  aportación particular a través do enderezo electrónico do Arquivo da Emigración Galega: aemigracion@consellodacultura.gal

Para saber outras formas de facer a doazón pode consultarse o seguinte enlace (xuntamos tamén o folleto informativo a esta mensaxe), onde se explica cada paso a seguir:

http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/campana_fotos.pdf

Agradecemos enormemente a súa participación e difusión deste Proxecto, esperando que resulte do seu interese. Por favor, se ten algunha pregunta non dubide en poñerse en contacto connosco. Estaremos pendentes de calquera suxerencia pola súa parte.

Reciba un saúdo moi cordial,

Carolina García Borrazás

Consello da Cultura GalegaArquivo da Emigración Galega

Comentarios desactivados en Proxecto de recuperación documental e fotográfica da Emigración Galega, que está a desenvolver o Arquivo da Emigración Galega do Consello da Cultura Galega

Feb 26 2015

Na presentación do poemario Os días condenados. Fragmentos para un devocionario, de Laureano Xoaquín Araujo Cardalda

Laureano25-02-15
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

A fotografía de © Xoán A. Soler testemuña a nosa presenza entre o público, no que tamén se pode ollar ao escritor e profesor Manuel Portas e ao filósofo e ensaísta Antón Baamonde, para acompañarmos na noitiña de onte ao poeta e tradutor Laureano Xoaquín Araujo Cardalda, na presentación do seu libro Os días condenados. Fragmentos para un devocionario, publicado por Edicións Xerais de Galicia e que no seu día resultara gañador do IIº Premio de Poesía Gonzalo López Abente, que convocan cada ano a propia Fundación Gonzalo López Abente e a Secretaria Xeral de Cultura da Xunta de Galicia.

A crónica da xornalista Patricia Calveiro, que reproduzo e que se pode ler nesta ligazón, resume moi ben boa parte das intervencións que se produciron antes de que o poeta nos agasallase coa lectura dos seus versos. Velaí:

Recoñecen a Araújo Cardalda, premio López Abente, como a «nova voz» da poesía galega

«Os días condenados. Fragmentos para un devocionario» é un poemario construído a base de citas que abren a porta ás distintas partes do libro

Patricia Calveiro Santiago / la voz, 26 de febreiro de 2015

Os días condenados. Fragmentos para un devocionario serviron ao premio Gonzalo López Abente -nesta segunda edición- para descubrir «o nacemento dunha nova voz» para a poesía galega. Así o subliñou na presentación da obra en Santiago Henrique Rivadulla Corcón, membro do xurado e representante da fundación que convoca o certame coa colaboración da Secretaría Xeral de Cultura. Rivadulla incidiu ademais en que a de Laureano Xoaquín Araújo Cardalda, profesor de alemán e tradutor, e autor do poemario, é unha voz «moi diferente» e vén a confirmar que «a Galicia poética segue existindo» e continúa a viaxe que no século pasado emprendeu o escritor muxián que da nome ao premio.

Nesa nova voz reparou tamén o subdirector de Edicións Xerais, Francisco Alonso, quen sinalou que Araújo Cardalda ten «unha voz fresca e extremadamente espontánea». Sobre Os días condenados, un poemario construído a base de citas que abren a porta ás distintas partes do libro, subliñou a súa «vocación narrativa» en canto que conta «unha historia de amor e desamor» xunto con outros temas coma o sexo, o abandono, a identidade ou a memoria. «É unha reivindicación da palabra», afirmou Alonso, quen tamén recoñeceu a labor da Fundación Gonzalo López Abente á hora de impulsar un xénero «maltreito» como o da poesía cun premio que serve para a súa recuperación e visibilidade.

A poeta e filóloga María Arce asegurou que se trata este do «debut poético máis serodio da historia» e reparou no carácter polifónico e o humor solapado da obra escrita polo seu colega.

Araújo Cardalda foi premeditadamente conciso, argumentando que «o libro debe falar por si mesmo», mais descubriu que un cadro, unha personaxe histórica e unha novela serven para inspirar os seus versos. Algúns, escritos hai tempo.

Comentarios desactivados en Na presentación do poemario Os días condenados. Fragmentos para un devocionario, de Laureano Xoaquín Araujo Cardalda

Feb 24 2015

#EuSonRosalía A colectánea 150 Cantares para Rosalía de Castro en descarga de balde

150Cantares(1)
150Cantares(2)
150Cantares(3)
(Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

O poeta Suso Díaz, a quen parabenizamos pola iniciativa e polo seu excelente resultado, envioume a finais de 2013 unha mensaxe que incluía un convite para participar nun libro colectivo que glosaría os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro. Nos seus primeiros parágrafos aquela proposta dicía así:

Prezado/a poeta:

Teño o pracer de convidarte a formar parte da obra colectiva, que co gallo do 150 aniversario da publicación dos Cantares Gallegos, quero editar en formato dixital a xeito de homenaxe nacional.

O libro leva como título: 150 Cantares para ROSALÍA DE CASTRO

Recollerá 150 voces (poemas), de outros tantos poetas galegos contemporáneos. Se aceptas o convite, enviareiche unha estrofa dun dos seus poemas, e sobre eses versos (aparecerán en cursiva), terás que compoñer a túa obra, coa única particularidade de manter enteiros os versos. Polo demais: podes poñelos xuntos, imbricados no teu texto como mellor che conveña, ou como vexas que se adaptan á túa composición.

O poema será cedido desinteresadamente para esta publicación, que de ser dixital levará aparellada licenza Creative Commons (by-nc-nd).

(…)

Unha vez realizada a recolleita, nun traballo arduo e impagable de Suso Díaz, o coordinador intentou tamén a publicación en papel deste volume, porén «as nosas magníficas» editoriais coas que se puxo en contacto declinaron a oferta, sen argumentos ou argumentando que non podían publicar esta antoloxía polos elevados custos de produción, ao se tratar dunha obra de case 600 páxinas.

E hoxe, no 178 aniversario do natalicio de Rosalía de Castro, o volume converteuse nunha publicación dixital de libre descarga, en formato pdf, que se atopa hospedada na páxina da Fundación Rosalía de Castro. A colectánea está formada por 150 poemas e 151 poetas, 15 ilustracións de 16 artístas plásticos, introducidos por un prefacio de Ramón Nicolás e un limiar de Mercedes Queixas Zas.

Nas imaxes reproduzo a portada da publicación dixital e o meu poema, coa ilustración que o acompaña. E deseguida tamén ofrezo o texto:

A música do badalo de Toba

noites craras de luar,
muíño dos castañares,
campaniñas timbradoras
da igrexiña do lugar,

ROSALÍA DE CASTRO

Já ouvi doze vezes dar a hora
no reloxo da igrexa que hai en Toba,
música de badalo que enche a alcoba
e que estará comigo nesta aurora.

Non entendo o porqué desta demora,
de non saber de ti nin unha nova
mais non hai deste cuarto quen me mova
nin quero espreguizar polo de agora.

Prefiro apodrentar de sede e fame,
só desexo e cobizo un apetito:
ter o teu corpo espido a carón miña.

Retornar de contado ao lento exame
escoitando o tremor máis inaudito,
trabexando con forza cada liña.

Miro Villar

Comentarios desactivados en #EuSonRosalía A colectánea 150 Cantares para Rosalía de Castro en descarga de balde

Feb 24 2015

#EuSonRosalía Presentación do libro-cd De Cantares Hoxe. 34 poetas dialogan cos Cantares Gallegos de Rosalía de Castro


(Imaxe tirada do facebook do Diario Cultural)

Hai case dous anos recibimos o convite da poeta Ana Romaní, directora do programa Diario Cultural, o informativo cultural da Radio Galega, para sumármonos daquela á conmemoración do 150 aniversario da edición de Cantares Gallegos de Rosalía de Castro e colaborarmos co proxecto de emisións poéticas “De Cantares Hoxe. Os Cantares Gallegos de Rosalía de Castro no Seculo XXI”.

O proxecto concretábase na reescrita dos 36 poemas de Cantares Gallegos. Daquela, tiña eu que escoller un dos 36 poemas do libro auroral de Rosalía de Castro (que aínda non estivese a ser versionado) e escribir o meu propio poema, procurando «un diálogo poético que nada ten de submisión a un texto dado nin de tradución dun noutro senón de exercicio de libre creación a partir dun poema de Rosalía de Castro».

A proposta era suxestiva, aínda que nada doada e do resultado, emitido en maio de 2014, xa se falou nesta anotación. Daquela escribín:

O Diario Cultural da Radio Galega, que dirixe a poeta Ana Romaní, emitiu o pasado venres o texto da miña autoría que parafrasea o poema «Que ten o mozo?» de Rosalía de Castro (Cantares Gallegos, 27), dentro do proxecto «De Cantares Hoxe».

Pódese escoitar nas seguintes ligazóns:

http://www.crtvg.es/rg/destacados/diario-cultural-diario-cultural-do-dia-24-05-2013-592826

http://www.crtvg.es/rg/destacados/etiqueta/cantares-gallegos

Tamén está aquí:

https://www.facebook.com/diariocultural

E aquí o programa enteiro:

http://www.crtvg.es/rg/a-carta/diario-cultural-diario-cultural-do-dia-24-05-2013-592822

Deseguida ofrezo o texto do poema de Rosalía de Castro e a miña paráfrase poética.

«Que ten o mozo?»

 I
¿Que ten o mozo?
¡Ai!, ¿que terá?
Ponme agora unha cara de inverno,
despois na fiada, ¡sonrisas de tal!
Quer que baile con el no muíño,
i aló pola vila nin fala quisais.
¿Que ten o mozo?
Pois… ¿que terá?

Unhas veces, canciño de cego,
por onde eu andare seguíndome vai;
nin hai sitio donde eu non atope
un Bras con cirolas i os zocos na man
¡Ai, que mociño!
¡Ai, que rapaz!

Noutro instante, ¡mirá que fachenda!:
atruxos que asombran ó mesmo lugar.
¡¡¡Brr!!!, que parece que pasa soberbo,
mandando nos homes su real maxestá.
Mociño, ¿es tolo?
¡Ai!, ¿si o serás?

Eu non podo entender, meu amore,
que airiños te levan, que airiños te trán,
nin tampouco cal xeito te cadra,
tratándose, mozo, do teu namorar.
¡Ai! ¡Dios me libre
de ti, bon Bras!

Que no meu entender te acomparo
ó mesiño de marzo marzal:
pola mañán, cariña de rosas,
pola tarde, cara de can.
¡Mala xuntanza
facemos! ¡¡Ai!!

II
¿Que di a meiguiña,
que di a traidora?
Corazón que enloitado te crubes
cos negros desprezos que a falsa che dona,
¿por que vives sofrindo por ela?
¿por que, namorado, de pena saloucas?
Si ela é bonita,
ela é traidora.

Di, con mengua de min, que non sabe
que airiños me viran, veleta mal posta…
Que cho digan, rapaza, os teus ollos,
que agora me chaman, dempois me desbotan.
Que anque es bonita,
eres traidora.

Si unhas veces amante che falo,
e si outras renego de ti…, ¡pecadora!
¿cales auguas repousan serenas,
si o vento que as manda rebole antre as ondas?
E ti ben sabes
que es revoltosa.

Son canciño de cego en quererte…:
tal bulra merece quen ama sin conta,
pois cos zocos na man ou sin eles,
ás portas do inferno seguíndote fora.
Tal estou tolo,
tal es graciosa.

¡Que de marzo marzal teño a cara…!
Quisais que así sea, mais ti, miña xoia,
tamén es cal raiola de marzo,
que agora descrube, que agora se entolda.
Iguales semos,
nena fermosa

PARÁFRASE DO POEMA QUE TEN O MOZO?

(Rosalía de Castro: Cantares Gallegos, 27)

Marzo, marzal:
pola mañán, cariña de rosas,
pola tarde, cara de can.

FALA ELA (desde o seu desasosego):
O teu rostro de inverno ora empardece,
ora de primavera xa alborece,
abala entre a fachenda e o amor cego.

Dáme a mesma dozura que che entrego,
non haberá ningún tece e destece
da que cose entre bágoas e entristece.
Ben se entende a nacenza do meu prego.

E FALA EL (desde a súa incomprensión):
Todo en ti ten beleza e fermosura
e anéganme mareas de amargura.

O teu silencio sábeme a traizón,
devezo a túa voz, morno aloumiño,
onda min a acalmar o remuíño.

Abril do 2013

(A publicación De Cantares Hoxe)

E esta tarde, aínda que malfadadamente non poderei estar, na Fundación Rosalía de Castro vaise facer a presentación do proxecto de edición da antoloxía sonora e textual De Cantares Hoxe. 34 poetas dialogan cos Cantares Gallegos de Rosalía de Castro que asumiu a propia Fundación en colaboración coa Radio Galega.

Coa edición nun fermoso libro-cd culmina o proxecto promovido polo informativo cultural da radio pública que reúne os poemas inéditos escritos por 34 poetas a partir dos que Rosalía de Castro publicou no seu libro Cantares Gallegos. Unha presentación do presidente da Fundación Rosalía de Castro, o tamén poeta Anxo Angueira, e unha introdución dos tamén poetas e xornalistas Ana Romaní, Anxo Quintela e Xiana Arias preludia a escolma. Por orde de aparición no volume están as (re)escritas da autoría de Oriana Méndez, María Lado, Olalla Cociña, María Reimondez, Xabier Cordal, Román Raña, María Xosé Queizán, Xulio L. Valcárcel, Manuel Darriba, Cesáreo Sánchez, Xabier Queipo, Antía Otero, Luís González Tosar, Claudio Rodríguez Fer, Elvira Ribeiro, Helena Villar Janeiro, Celso Fernández Sanmartín, Eva Veiga, Eduardo Estévez, Yolanda Castaño, María do Cebreiro, Carmen Blanco, Dores Tembrás, Miro Villar, Gonzalo Hermo, Marta Dacosta, Susana Aríns, Lino Braxe, Arturo Casas, Manuel Forcadela, Marga Doval, Marilar Aleixandre, Claudio Pato e Luz Pozo, con separata que inlúe o poema de Xosé María Álvarez Cáccamo.

Comentarios desactivados en #EuSonRosalía Presentación do libro-cd De Cantares Hoxe. 34 poetas dialogan cos Cantares Gallegos de Rosalía de Castro

Feb 24 2015

#EuSonRosalía «Dúas sombras a parolar. Rosalía respóndelle a Miro Villar», unha proposta do Clube de lectura da Biblioteca do IES Xoán Montes (Lugo)

AsEstántigas
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Ao fío do hashtag, palabra chave ou cancelo #EuSonRosalía que propuxo a Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG) para celebrarmos nas redes sociais o Día de Rosalía de Castro 2015, que lembra o 178 aniversario do seu natalicio, «convidando a centros escolares, institucións, movemento asociativo, persoeiros da cultura galega e a todas as persoas que se quixeren sumar, a realizaren actividades encamiñadas a afondar na diversidade temática da obra rosaliana», fágome eco dunha marabillosa iniciativa xurdida, como non, no ensino público e que relaciona a obra da nosa Poeta coa miña propia.

O Clube de lectura da Biblioteca do IES Xoán Montes de Lugo realizou esta proposta de diálogo literario o curso pasado, en marzo de 2014, e publicouna no seu blogue As Estántigas e tamén na páxina de publicacións dixitais Calaméo da profesora Luz Paramio. Botaron man do texto do meu conto rimado A pantasma da casa da Matanza, ilustrado por Xosé Cobas e publicado por Biblos, e crearon un diálogo cos versos rosalianos.

Ofrezo deseguida a explicación do proxecto e o resultado pódese ollar na imaxe superior ou nesta ligazón.

A pantasma da casa da Matanza, de Miro Villar

A medio camiño entre o Día de Rosalía e o da Poesía – como non confundilas –quixemos poñer o noso gran de area dende o Xoán Montes lendo unha composición poética do escritor Miro Villar. Moi cedo, trala lectura, chegamos a unha conclusión esencial: que se o poeta se atreveu, de xeito talentoso, a facer pensar e falar á Negra Sombra de Rosalía na súa obra A pantasma da casa da Matanza, non iamos ser menos os das Estántigas en facerlle a réplica poñéndolle voz á autora que, aínda que desaparecida, tiña todo o dereito a dar a súa versión sobre aquel espectro que a rondaba. En consecuencia, puxémonos mans á obra na sesión do Club de Lectura, pasamos a escoller os versos máis significativos da obra de Villar e intercalámolos cos de Rosalía, a modo de resposta, da maneira máis axustada que puidemos. Mostramos a continuación o resultado, rogamos a benevolencia dos implicados e, deste xeito, sumámonos á homenaxe a Rosalía de Castro.

Comentarios desactivados en #EuSonRosalía «Dúas sombras a parolar. Rosalía respóndelle a Miro Villar», unha proposta do Clube de lectura da Biblioteca do IES Xoán Montes (Lugo)

Feb 23 2015

Presentación do libro Os días condenados. Fragmentos para un devocionario, de Laureano Xoaquín Araujo Cardalda, gañador do IIº Premio de Poesía Gonzalo López Abente (mércores, 25 de febreiro, ás 20,00 h. Na Libraría Couceiro)

Osdíascondenados LaureanoXAraujoCardalda

A Fundación Gonzalo López Abente, a Libraría Couceiro e Edicións Xerais de Galicia organizan este mércores, 25 de febreiro, ás 20,00 horas na devandita libraría a presentación do libro Os días condenados. Fragmentos para un devocionario, da autoría de Laureano Xoaquín Araujo Cardalda, que no seu día resultara gañador do IIº Premio de Poesía Gonzalo López Abente, que convocan cada ano a propia Fundación Gonzalo López Abente e a Secretaria Xeral de Cultura da Xunta de Galicia.

No decurso do acto participarán María Arce (poeta e filóloga), Clara Pino (cantante e arpista), o escritor X. H. Rivadulla Corcón (en representación da Fundación Gonzalo López Abente) e o editor Manuel Bragado (en representación das Edicións Xerais), así como o autor Laureano Xoaquín Araujo Cardalda.

Os días condenados. Fragmentos para un devocionario é o primeiro libro de poemas de Laureano Xoaquín Araujo Cardalda (Berna, Suíza, 1964) quen é profesor de Alemán no ensino secundario en Santiago de Compostela e goza dun recoñecido prestixio como tradutor de grande obras da literatura xermánica contemporánea, como Opinións dun pallaso de Heinrich Böll (Tambre, 1994); A lenda do santo bebedor, de Joseph Roth (Sotelo Blanco, 1995) e A morte en Venecia de Thomas Mann (Tambre, 1995).

Alén de acudir á presentación, para un mellor coñecemento da obra e do autor recomendo dúas entrevistas que lle fixeron: a primeira, realizada pola poeta e xornalista Xiana Arias emitiuse no Diario Cultural da Radio Galega hai un mes e a segunda fíxolla o xornalista Ángel Palmou para o xornal La Voz de Galicia, edición de Carballo no mes de xullo pasado. E na canle youtube podemos ollar un booktrailer. (Premer nas ligazóns e nesta imaxe do cartón de convite para agrandar o tamaño)

Osdíascondenados1

Comentarios desactivados en Presentación do libro Os días condenados. Fragmentos para un devocionario, de Laureano Xoaquín Araujo Cardalda, gañador do IIº Premio de Poesía Gonzalo López Abente (mércores, 25 de febreiro, ás 20,00 h. Na Libraría Couceiro)

Feb 20 2015

«De sempre, para sempre». A Fervenza do Xallas no Ézaro e o Monte Pindo protagonistas no «Portelo do Retorno» de Xosé Manuel Lobato

Published by under Narrativa,Roteiros

MontePindo28-09-13
(Imaxe tirada deste álbum de fotos da asociación ecoloxista ADEGA logo da desfeita do lume. Premer nela para agrandar o tamaño)

Máis unha vez Xosé Manuel Lobato, caro amigo e compañeiro de andaina de moitos roteiros, escolle unha paraxe singular da Costa da Morte para un artigo da súa autoría, publicado na súa sección denominada «Portelo do retorno» no diario dixital Noticieiro Galego. Trátase da presenza da Fervenza do Xallas no Ézaro e do Monte Pindo no artigo intitulado «De sempre, para sempre».

Non é a primeira vez que estes espazos aos que describe como «alfaias naturais únicas» son nomeados nas últimas obras narrativas de Lobato, Retorno a Natura (2009) e Máxico tear natural (2011), ambos e dous volumes publicados por Alvarellos. E velaquí o seu retorno a eles, que reproduzo a seguir e que pode ler premendo na ligazón orixinal no citado título:

De sempre, para sempre

O Ézaro atesoura varias connotacións, significa vitalidade, enerxía explosiva, un senlleiro torrente de colorido que reverbera nun halo gasoso dende un epicentro de branco almafí de escuma efervescente.

O río Xallas viaxa por sendeiros diversos, dende a súa nacenza no monte Castelo ten unha infancia feliz, mais axiña encontra con todo tipo de dificultades, excéntricas e retorcidas, no seu camiñar tropeza coa represión do ousado humano nunha ladaíña de encoros irracionais e alteracións contaminantes.

No entanto, o anxo de superación e agudeza destas augas vitalicias, foi ata o momento un dúo inquebrantable para superar tantas dificultades, mesmo a súa liberdade foi cuestionada por algo que lle é inherente. Fuxir e fuxir ao seu antollo, unha propiedade usurpada durante o tempo dunha emperatriz borraxeira que acaparaba en exclusiva o leito do río.

Testemuñas fieis, irreverentes na súa existencia, contemplaron sen inmutarse unha odisea sen par das xalleiras, ás que saúdan efusivamente, os que reciben e veneran con fervor a estas loitadoras e indomables augas son os imperturbables que moran no paraíso pétreo do Pedregal.

O monte Pindo está formado por nobres pedras, únicas, con personalidade de seu, sensibles na súa natureza para co seu veciño nómade, pois este monumento petrificado sabe apreciar e venerar o indomable brinco de superación.

As rosadas do Pindo, achegan unha dose de vida e afoutados folgos a un camiñar fluvial, que no derradeiro intre acaparen toda a súa enerxía para brincar decididas na conquista de liberdade.

Unha sensación que as xalleiras perciben dende o seu nacemento, unha atracción magnética irresistible ata realizar o gran salto. Entón o éxtase do pracer nunha aperta de contraste extremo entre a dozura que transportan e a salinidade que as agarda avalando e devalando sen desmaio.

Fervenza do Xallas e monte Pindo, un binomio perfecto e notable, profesan dende tempos esquecidos un recoñecemento mutuo, así como unha recíproca homenaxe. Un ritual sen comparanza, que nin a ousadía nin a carencia de sensibilidade do ser humano teñen dereito a destruír.

Ollando Fisterra permanecen estas dúas alfaias naturais únicas, un legado dos nosos antepasados, que todos e todas temos o deber e compromiso innegociable de preservar para que xeracións futuras gocen da auténtica beleza.

Xosé Manuel Lobato

Comentarios desactivados en «De sempre, para sempre». A Fervenza do Xallas no Ézaro e o Monte Pindo protagonistas no «Portelo do Retorno» de Xosé Manuel Lobato

Feb 20 2015

Nace a Plataforma Cidadá para a Defensa do Vilán, contra a ameaza dun laboratorio experimental de Gas Natural-Fenosa

Published by under Manifestos,Poesía

PlataformaVilán

Aínda que as últimas novas falan de pode existir unha recúa,  esta bitácora saúda o nacemento da Plataforma Cidadá para a Defensa do Vilán, cuxo singular espazo natural podería sufrir unha nova agresión medio ambiental coa aprobación do proxecto da Xunta de Galicia para construír un laboratorio experimental a prol da empresa privada Gas Natural-Fenosa. Unha agresión que se vén engadir á existencia nese mesmo espazo natural dunha macro piscifactoría e dun macro parque eólico. Cada vez vou ao cabo con persoas de fóra, moitas de países europeos, sempre se sorprenden e non entenden, non, que unha e outra fosen instaladas nesta paraxe senlleira.

Deseguida reproduzo o manifesto feito público pola Plataforma e despois engado unha mínima antoloxía poética doso nosos autores clásicos a poetizar este espazo natural, aínda que hai outros poetas contemporáneos (Modesto Fraga, eu propio…) que tamén procuraron inspiración neste espazo.

Manifesto

«Comprometidos co futuro da nosa terra, Camarinas.eu vén de poñer en marcha este xoves 12 de febreiro de 2015 unha recollida de firmas en change.org en contra do proxecto da Xunta de Galicia de construir un laboratorio experimental no Espazo Natural de Cabo Vilán a maior gloria dunha empresa privada: Gas Natural-Fenosa. Unha aventura escura da que a cidadanía non coñece nin os seus pormenores nin os seus obxectivos nin por ende, as consecuencias que elo traería aparellado para o veciños e veciñas de Camariñas. Nacida esta iniciativa da web máis vista da historia da Costa da Morte cun obxectivo de chegar ás 100 sinaturas no seu primeiro día, rápidamente chegou ás 300. Por elo, é a hora de continuar dando pasos cara adiante na defensa do patrimonio dos camariñáns e, como continuación lóxica, decidimos constituir unha Plataforma Cidadá en Defensa do Vilán na que todo aquel que queira poñer o seu grao de area para a defensa do noso pode participar. Porque aquí xa ninguén pode confiar nos políticos, é chegada a hora da que os cidadáns tomemos as rendas.

Plataforma Cidadá en Defensa do Vilán #plataformavilan

Bos días. Antes de nada darvos as grazas por asinar esta petición de firmas popular. En pouco máis de 12 horas xa somos caseque 300 firmantes para que se revise o proxecto de Fenosa-Xunta que quere transformar o parque eólico do Vilán (Camariñas) nun laboratorio experimental no que desenvolver proxectos en beneficio da compañía eléctrica. Como saberás esta é unha iniciativa popular dende a web www.camarinas.eu a cal está integrada por redactores e colaboradores que levan traballando desinteresadamente case 8 anos informando obxectivamente aos cidadáns. Somos xente normal, da #costadamorte, coma ti que tenta facer algo polo futuro do seu pobo e seu concello. Por iso queremos que esta campaña de recollida de firmas teña continuidade no tempo e por ese motivo vamos a promover a creación da “Plataforma Cidadá en Defensa do Vilán” que estará formada por calqueira persoa que desexe colaborar nesta. En principio tan só vamos anunciar a posta en marcha desta plataforma cidadá. Nas próximas horas vos informaremos máis desta inicitativa. Se desexas involucrarte activamente neste proxecto non tes máis mandar unha mensaxe ao mail admin@camarinas.eu ou chamar (ou mandar un wassap) 679 871 599».

Antoloxía poética mínima sobre O Vilán

LEMBRANZAS

Eu sinto melancónico consolo,
cando despertan os recordos meus,
vendo a Pena do Paso e o alto Bolo
de Domingo de Deus;
Pedra da Vela, Sala do Perello,
así chamada, porqu’en tempo antigo
contan que d’ese alcume un xastre vello,
para coser, alí buscaba abrigo.
Os montes do Corpiño e o Pequeno,
Furna da Richinola e os Malatos,
onde cando era neno,
xogaba c’os demais aos tumbagatos;
a perigrosa Pedra de Xaviña,
as pedras do Carreiro,
as areas da Cova, Cruz, Esteiro,
e a fonte da Pedriña;
a Pedra d’ abalar tan venerada,
pois da Virxen da Barca o nome ten,
e donde vese á xente arrodillada
que de lonxe a cumprir promesas ven.
A Buitra, que de cote está bruando,
o Vilán, xigantesco penedal
que polo mar esténdese, arredrando
os tombos que lle tira o temporal;
e outras lembranzas máis veñen á mente
cando hai vaga de mar e romper vexo
a Guieira, o Corpiño de Chorente
e a costa de Merexo. (…)

Victorino Abente Lago, de Antología poética 1867-1926, ed. Cándido Samaniego Abente (1984)

O VILÁN

É quizais un xigante poideroso
que ollándonos está,
cun ollo refulxente que alumía
na azul inmensidá…

Ben o vexo, antre a brétoma, alá lonxe,
brilante lostregar;
eu ben vexo antre a brétoma o seu ollo
constante parpadear…

É un cíclope soberbo que alumía
aos que pola auga van,
é un cíclope soberbo que lostrega
no monte do Vilán.

Gonzalo López Abente, en Escumas da ribeira (1911)

NO VILÁN DE FÓRA

Furando pol-o azur cara as outuras,
en busca do ideal,
van as pregarias místicas de pedra
xurdidas dos abismos misteriosos do mar.
Soben a Deus roquedos armoñosos
cantando a eternidá:
notas agudas que a se perder voian
no séo lumioso do ignoto mais alá.
Probes torres das vellas catedrales,
qué pequenas quedás
ante a ruda soberba dos picoutos
que a grandeza coroan do forte penedal!
Mole impoñente de granito duro,
na esquiva soedá
é beixo de milagre que das ondas
erguese ao firmamento pol-a estrada do âr.
E canto sobe cara o ceu radioso
que arela conquistar,
tremando nos refrexos cristaíños,
fano as augas tranquilas ao seu fondo baixar.
Tempro antre dous abismos, a onde soio
van as brancas gaivotas a rezar;
escada de Xacobe que se perde
na fonte que está enriba do ben e mais do mal.
Quén poidera nas áas do teu alento
o infinito cruzar
mergullado no ensoño agarimante
d’un día desfollado na roseira do vrán.

Gonzalo López Abente, en Nemancos (1929)

MONTE DO VILÁN

Hai un ollo refulxente
na cabeza do reptil.
—Serpe que cara oucidente
tumba no mar seu perfil—.
A nuite sai do seu tobo;
o sol voltará mañán
e alumeará de novo
a cóbrega do Vilán.
Bebe na furia do vento
que aos navegantes asedia
e hacha o perciso sustento
nas entranas da traxedia.
Cóbrega sin corazón,
feliz na desgracia allea;
recolle o duro aguillón
que entre as vagas centilea.

Gonzalo López Abente, en Centileos nas ondas (1958)

RESPONSO GALEGO Ô “SERPENT”

parte IV

Na Costa Brava dormen os fillos d-Inglaterra,
os mozos que unha nuite marcháronse pr-ô Alem,
que aluman, câl ciriales, os faros de FISTERRA
e do VILAN, fraternos, vertendo seus ronsels…

Tan sô, de nuite, síntense —dende o VILAN de FORA
deica â “Area 13”—, o canto de REQUIEN,
e o triste DE PROFUNDIS do ÁRTABRO mar que chora
diante do cimiterio dos mortos do “SERPENT”!…

Antón Zapata García, en Galicia, da Federación de Sociedades Gallegas, nº 433, Bos Aires, 15 de setembro de 1935

A CRUS DA ROSA

(Dous fragmentos)

A seirán xa morre… Non sulca unha vela
por diante da costa que Rosiña vê,
e vóltase â vila a noiva sinxela,
vertendo máis bágoas, perdidal-a fé…

Os raios tristeiros das súas olladas
—no lume alcendidos do seu limpo afán—,
vân tras das gaivotas que, en longas bandadas,
diríxense aos fachos do cabo Vilán.

E dí —¡miña xoia!—: Serantes…, Lourido…,
Catasol…, Pedrouso…, Castelo…, Peñón…

(…)

Eisí foron pasando: Sisargas, o Roncudo,
a Insua (Punta Laxe)… ¡Gundar ficaba mudo,
ollando a trangallada que había na cuberta,
baile de xente túrpida âs luces non desperta,
que o mesmo que bailaba sin acougar, abordo,
igual choromicara se o mar fora un balbordo!…
Faro Vilán —vixía, arpón de lus xigante—,
o rexo mar dos ártabros fería, deslumante,
e, lonxe —¡lonxe, aínda!—, ollábase Fisterra,
¡tamén arpón máis forte do mundo e nosa Terra!…

O FARO

(Fragmento)

Diante das crucelladas dos baixíos,
fronte aos cabos, que afían seus penedos
—Touriñáns e Fisterras,
Ortegales, Viláns e Currubedos—,
as túas mans de lus, de longos dedos,
apalpando n-os traitos lonxaníos,
son como acougador cristal dos ríos
pr-âs requeimadas terras
n-as tráxicas sequías
¡As trebas fân fuxir dos fondos medos,
despertando sorrisas e legrías!…

Antón Zapata García, en A Roseira da Soidade (1954)

Comentarios desactivados en Nace a Plataforma Cidadá para a Defensa do Vilán, contra a ameaza dun laboratorio experimental de Gas Natural-Fenosa

Feb 18 2015

«Derrota na casa da Nonó», unha homenaxe á novela A esmorga de Eduardo Blanco-Amor

Published by under Cinema,Historia,Poesía

AesmorgaCasaNonó
(Fotograma da casa da Nonó no filme A esmorga de Ignacio Vilar. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Nas miñas aulas sempre cualifico A esmorga de Eduardo Blanco-Amor como a mellor novela galega do século XX e non hai esaxero nesta afirmación, por máis que teña moitísima estima por outras obras cimeiras da nosa narrativa. E alégrame o suceso que está a ter a versión cinematográfica de Ignacio Vilar, que considero moi digna, porque tamén vai contribuír a acrecentar o lectorado do texto narrativo.

Esta miña querencia vén de vello, como demostra o feito de que na miña opera prima, o poemario Ausencias pretéritas (Espiral Maior, 1992), hai un soneto que inclúe unha homenaxe, aínda que non moi explícita. Figura como quinto soneto do sexto e último caderno «De ti e das cidades» e non leva título, como o resto dos poemas do libro. Porén, recuperei o seu título orixinal «Derrota na casa da Nonó», cando o finado e chorado amigo Marcos Valcárcel me solicitou licenza para o incluír na súa antoloxía Ourense, craro río, verde val. A cidade na voz dos seus poetas (Colección Auria, Concello de Ourense, 2001), unha monumental obra que compila poemas relativos a Ourense, desde a Idade Media até o ano 2000, cuxo título é un verso de Ramón Otero Pedrayo. E desta colectánea tamén o recollen no blogue Auria, cidade literaria.

Malia que algún lector (despistado) e que fixo unha lectura autobiográfica dos versos podería crer que visitei a casa, pois non foi así. «Derrota na casa da Nonó» forma parte dunha serie ficcional na que a voz poética percorre varias cidades galegas e portuguesas en procura da persoa amada, mais que en realidade é a procura de si propio. Naquela altura descoñecía totalmente que a Nonó de Blanco-Amor está inspirada nunha muller que existiu e que foi executada por dar acubillo na súa casa a un home perseguido nos primeiros anos da posguerra. De coñecer eu daquela estes datos históricos abofé que escribiría un poema da épica das persoas perseguidas e/ou represaliadas e non o xogo literario que escribín en 1990 e que se publicou dous anos despois. Velaí o soneto:

Derrota na casa da Nonó

Cos húmidos zapatos fixen noite en Ourense
nun cuarto temperado, previsora hospedaxe,
onde os meus pés doridos descansaron da viaxe
inda máis fatigosa que unha marcha castrense.

Debilitado e triste no poboamento auriense
espelín de contado con fregas de boa praxe
que me fixo unha ninfa desapegando a friaxe
como xa se acredita na cultura ateniense.

Con esas habelencias descritas pola historia
fixo que me esquecese do teu corpo albo espido
transitando os perigos dun soño corrompido,

desarmado na perda, derrota provisoria.
Perder unha batalla non é perder a guerra,
mirarei con detalle cada anaco da terra.

Comentarios desactivados en «Derrota na casa da Nonó», unha homenaxe á novela A esmorga de Eduardo Blanco-Amor

Feb 18 2015

Poemas (LXXIII): «Baby Villon» («Pequeno Villon»), de Philip Levine

Published by under Obituarios,Poesía

PhilipLevine1
EPSON scanner image
(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

O día 14 de febreiro foise o poeta norteamericano Philip Levine (Detroit, 1928 – Fresno, California, 2015), cuxa obra literaria sempre abrazou a causa obreira, desde o seu posicionamento anarquista. Que eu coñeza non hai poemas seus na nosa lingua e tampouco está moi traducido nin ao portugués nin ao español, onde existe unha colectánea dos seus poemas co título Una verdad sencilla y otros poemas (La mirada creadora, Santander, 2007), en tradución do poeta e profesor Eduardo López Truco.

Philip Levine é autor dunha extensa obra poética, cuxo derradeiro título foi News of the World (2009), no que aparece máis unha vez o proletariado da cidade industrial da súa cidade natal de Detroit. Recibiu premios e recoñecementos, entre eles o Nacional Book Award en 1979 por Ashes. Poems New & Old (Cinzas: poemas novos e vellos) e en 1992 por What work is (O que é o traballo) e o Premio Pulitzer en 1995 por The simple truth (A verdade sinxela).

Na súa poesía aparecen innumerables referencias á guerra civil española e á posguerra (explícao nesta entrevista), alén do seu interese por poetas como García Lorca ou Antonio Machado, cos que tamén dialoga. De todos estes versos sobrancea a longa elexía Francisco, I’ll Bring You Red Carnations (Francisco, heiche traer caraveis vermellos), dedicada ao coñecido líder anarquista da CNT Francisco Ascaso, morto en Barcelona o 20 de xullo de 1936.

A necrolóxica do diario portugués Público engade dous poemas seus en versión de Hugo Pinto Santos e reproduzo deseguida o primeiro deles, malia que a boa tradución desbota as rimas dos sirventesios orixinais:

Baby Villon

BY PHILIP LEVINE

He tells me in Bangkok he’s robbed
Because he’s white; in London because he’s black;
In Barcelona, Jew; in Paris, Arab:
Everywhere and at all times, and he fights back.

He holds up seven thick little fingers
To show me he’s rated seventh in the world,
And there’s no passion in his voice, no anger
In the flat brown eyes flecked with blood.

He asks me to tell all I can remember
Of my father, his uncle; he talks of the war
In North Africa and what came after,
The loss of his father, the loss of his brother,

The windows of the bakery smashed and the fresh bread
Dusted with glass, the warm smell of rye
So strong he ate till his mouth filled with blood.
“Here they live, here they live and not die,”

And he points down at his black head ridged
With black kinks of hair. He touches my hair,
Tells me I should never disparage
The stiff bristles that guard the head of the fighter.

Sadly his fingers wander over my face,
And he says how fair I am, how smooth.
We stand to end this first and last visit.
Stiff, 116 pounds, five feet two,

No bigger than a girl, he holds my shoulders,
Kisses my lips, his eyes still open,
My imaginary brother, my cousin,
Myself made otherwise by all his pain.

Pequeno Villon

Diz-me ele que em Banguecoque o roubam
Por ser branco; em Londres porque é preto;
Em Barcelona, judeu; em Paris, árabe:
Em todo o lado & a qualquer hora, & ele defende-se.

Ergue sete dedos grossos e pequenos
Para me mostrar que vem em sétimo lugar a nível mundial,
E não há qualquer paixão na sua voz, nem raiva
No liso dos olhos castanhos raiados de sangue.

Pede-me que lhe conte tudo o que me lembrar
Do meu pai, seu tio; fala da guerra
No Norte de África e do que veio depois,
A perda do pai, a perda do irmão,

As montras da padaria partidas, e o pão fresco
Polvilhado de vidro, o cheiro quente a centeio,
Tão forte que ele comia até ficar com a boca cheia de sangue.
Eles vivem aqui, vivem aqui e não morrem,

E aponta a cabeça negra sulcada
De anéis de cabelo preto. Toca-me o cabelo,
Diz-me para nunca desprezar
As duras cerdas que protegem a cabeça do lutador.

De dedos tristes, percorre-me a cara,
Como sou claro, diz-me, e macio.
Ficámos de pé até ao fim desta primeira e última visita.
Duro, 50 quilos, um metro e meio,

Não era maior que uma rapariga, agarra-me pelos ombros,
Beija-me na boca, os olhos ainda abertos,
Meu irmão imaginário, meu primo,
Eu próprio de outra forma, por toda a sua dor.

Philip LevineNot This Pig, Wesleyan University Press, 1968

(Tradução de Hugo Pinto Santos)

Comentarios desactivados en Poemas (LXXIII): «Baby Villon» («Pequeno Villon»), de Philip Levine

Next »