Archive for Xaneiro, 2013

Xan 31 2013

“Carte de la Baye de Camariñas et de Mugia” (1710) dos cartógrafos Mrs. Minet et de Gênes”

Published by under Documental,Historia


(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

E velaquí unha achega para o «Proxecto Buserana» que atopei en Gallica. Bibliothèque Numérique da BnF, cuxos datos reproduzo deseguida:

Ficha completa

Título : Carte de la Baye de Camariñas et de Mugia / Par Mrs. Minet et de Gênes
Autor : Minet (16..-17.. ; cartographe). Cartographe
Autor : Gênes, de (16..-17..?). Cartographe
Autor : Delisle, Guillaume (1675-1726). Cartographe
Editor : [s.n.]
Data de publicação : 1710
Assunto : Muxía
Assunto : Camariñas, Ria de
Tipo : document cartographique,document cartographique manuscrit,image fixe
Língua : Françês
Formato : 1 flle ms. à la plume et au lavis ; 320 x 240
Formato : image/jpeg
Direitos : domaine public
Fonte : Bibliothèque nationale de France, département Cartes et plans, GE D-17194
Capa : Espagne – Galice
Procedência : bnf.fr
Descrição : Échelle(s) : Echelles, Lieues marines de 20 au degré, 1 [=Om. 111 ; 1:50 000 ]

(La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source)

Comentarios desactivados en “Carte de la Baye de Camariñas et de Mugia” (1710) dos cartógrafos Mrs. Minet et de Gênes”

Xan 31 2013

Benvida e parabéns ao «Proxecto Buserana. Muxía, pola defensa do Patrimonio Cultural Inmaterial»


(Cabezallo do Proxecto Buserana de Muxía. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Nestes días vén de se presentar o denominado «Proxecto Buserana», que leva como subtítulo «Muxía, pola defensa do Patrimonio Cultural Inmaterial». É unha fermosa idea de Viki Rivadulla, artesán e Técnica de Cultura do Concello de Muxía, que vén de coller forma nunha coidada páxina web na que se atesouran centos de documentos e imaxes que trascenden a localidade costeira para se converteren en parte do noso patrimonio cultural nacional.

Ogallá nesta nosa Nación milenaria agrómanse moitas iniciativas coma esta, nun labor de investigación e recuperación que se iniciou co Seminario de Estudos Galegos (SEG) por volta de 1923 e que ten hoxe o seu máximo expoñente no Museo do Pobo Galego.

Moitos parabéns, pois, que personalizo en Viki Rivadulla, mais que se debe estender a todas as persoas que fan posible esta achega coa súa desinteresada colaboración.

O «Proxecto Buserana» está artellado, polo de agora, en diferentes seccións e premendo nos títulos hai unha ligazón aos seus contidos:

Xa tan só a posibilidade de ollarmos as numerosas e fermosas fotografías e os videos recollidos xa paga a pena. Porén, son moitos os capítulos de interese e agradezo de maneira persoal que reproduzan no apartado de literatura un dos poemas da miña autoría que atoparon inspiración nas paisaxes de Muxía. Trátase do poema H ou IX do meu Abecedario da desolación (Espiral Maior, 1997), no que se fala da «furna da Buserana».

H

Nadie me salvará de este naufragio
si no es tu amor, la tabla que procuro,
si no es tu voz, el norte que pretendo.

Miguel HERNÁNDEZ

IX

o mar, ben coñecido, non oculta segredos
na costa de muxía, despido polos brazos
de occidentais paisaxes lambe as súas contornas
ata bater coa lingua na erosión máis profunda,
mentres ollos pechados son martiños peixeiros.

o mar esperta cedo, debruzando nas rochas,
e un brazo tumultuoso penetra ben adentro
na esvaradiza furna de buserana, labios
pedregosos reciben o contacto salobre
das lúbricas areas como carnes abertas.

o mar desvergoñado rebenta en escabrosas
acometidas, ondas máis doridas salpican
as íntimas paredes con escorregadizos
aceites e na furna sonidos interiores
procuran a mestura cos xemidos das augas.

o mar decrece lento na breve retirada
da baixamar, en horas futuras novos azos
serán agradecidos pola furna con voces
de azucre e de melindres, namentres senllos corpos
dormen amalgamados e o amor se reinventa.

o mar, este mar mesmo, testemuña naufraxios
e ten na pel escritas enigmáticas lendas
ou certos episodios, fala dunha doncela
morta de amor, dun vate que mataron por ela.
como tamén son bardo pregunto o meu destino.

Comentarios desactivados en Benvida e parabéns ao «Proxecto Buserana. Muxía, pola defensa do Patrimonio Cultural Inmaterial»

Xan 30 2013

Transfusión oceánica: os versos salgados do mariñeiro-poeta Xosé Iglesias gravados en alta mar



Xosé Iglesias é un mariñeiro-poeta que coñecín persoalmente hai pouco, malia que é natural da miña propia vila, na Homenaxe Nacional a Bernardino Graña Villar (Cangas de Morrazo, 1932), celebrada n’A Coruña baixo o lema MEDRE O MAR! e organizada pola AELG (Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega) e o Colectivo ArTeu, da que xa falamos aquí e acolá.

Daquela presentounos Xurxo Souto e falamos un bocado. E contoume que naceu e ten casa familiar no Campo do Sacramento na vila de Cee, aínda que a súa estirpe (por parte paterna) vén sendo natural de Fisterra. A día de hoxe (despois moitos outros oficios relacionados co mar, como o de mariñeiro no Gran Sol) reside en Arteixo, ao pé da cidade coruñesa e, tendo o seu peirao como atraque, patronea un barco de baixura co que anda ao mar alén de A Marola.

Xosé Iglesias escribe versos e mantén unha canle propia de videos en youtube ben interesante, na que sobrancean as tres gravacións que ofrecemos hoxe. Alén diso, reproducimos a letra dun dos seus poemas. Moito mar, moitos salseiros a correr polas veas das súas palabras.

TRANSFUSIÓN OCEÁNICA

Eu, creo que sou humano reconvertido,
e sinto, que nalgún momento
sufrín transfusión oceánica,
porque esta sangue do meu corpo
non é sangue, é sangue salgada.
Sinto tamén que sufrín metamorfose,
non é nariz a miña senón proa,
non son brazos os meus senón amuras
e as miñas costelas cadernas…
Todo min forma un esqueleto naval.
E esa barriga que se afunde no mar
estabilidade contras as ondas de costado.
Son humano, son barco, son tantas cousas…..
Eu, creo que son árbore, porque sempre me chove,
sempre me venta, sempre me dá o sol.
tamén creo que sou paxaro, porque os peixes
venme voar entre as ondas, e subo, baixo,
fago siluetas acrobáticas ou simplemente voo raso.
Así me ven, un paxaro voando no océano…
Miran cara enriba, e alí estou coa proa,
as amuras, a popa, a barriga, o eixe…
Eu son mariñeiro, e o mar móllame a alma,
salinízame e golpéame o corazón.
e eu, non podo facer máis nada,
senon ser árbore, ser barco, ser paxaro…
en serio, nada podo facer,
NADA, PORQUE MARIÑEIRO SOU.

Comentarios desactivados en Transfusión oceánica: os versos salgados do mariñeiro-poeta Xosé Iglesias gravados en alta mar

Xan 28 2013

«Como ti queiras», un poema de Gonzalo López Abente versionado ao português en 1925


(Premer na imaxe para unha mellor lectura)

Nos últimos tempos estou a traballar arreo na compilación da Poesía Completa do poeta muxián Gonzalo López Abente. Este labor levoume até un excelente artigo de investigación literaria da autoría do Doutor en FiloloXía Galega Xulio Pardo De Neyra intitulado «Sobre el iberismo literario gallego (I). El lusitanismo de Evaristo Correa Calderón y su presencia en el mundo literario portugués», que se publicou en Extremadura en Límite. Revista de Estudois Portugueses y de la Lusofonía (Vol. 1, 2007, pp. 215-225). Do artigo, que se pode ler ao completo nesta ligazón, reproduzo deseguida os parágrafos referidos ao noso poeta (as negras do subliñado son miñas):

En el n. 5, la redacción de Tríptico anunció que «no próximo número publicaremos colaboração de poetas galegos e um desenho de Alvaro Cebreiro», por lo que en el siguiente se incluyó una página de “Poemas galegos” donde figuraban “Cantiga Nova” de Correa (que dedicaba “A Alvaro Cebreiro, ao artista irmão”), “Rimas” de Ramón Cabanillas, “Como ti queiras” de López Abente y, fuera del epígrafe, “A Soidade” de Noriega Varela. En la última página de este número y dentro de la sección “Crítica”, João Gaspar Simões publicaba dos textos, “Ronsel” y “Poemas Galegos”, donde por un lado señalaba que «recebemos, e muito agradecemos, esta revista, dirigida por A. Cebreiro e Correa Calderón, que, de Lugo-Galicia, nos veio e é uma bela prova da maneira como na visinha terra se cultivam as artes e a literatura», y por otro descubría al dibujante coruñés como intermediario y puente entre ambas revistas:

da irmã Galiza nos vieram, pela mão afavel de Alvaro Cebreiro, os poemas que ora publicamos. São éles de Correa-Calderón, o lírico mavioso, que em prosa, lírico é ainda, Ramón Cabanillas que no “Vento Mareiro”, lembra Rosalía Castro, López Abente de amorosa e mansa voz e Noriega Varela, o poeta da saüdade. Eugenio Montez e Vitorino Taibo outros tantos inspirados poetas irmãos, de não menor valor, ficam mau grado nosso, para, em seguintes números, virem a público. Por absoluta impossibilidade material os deixamos de remissa, do que pedimos desculpa a Cebreiro, tão amável intermediário entre êles e a nossa revista. É do mesmo Alvaro Cebreiro, o desenho que reproduzimos, pintor que, com Castelao, forma o díptico de pintores mais de nós conhecidos, irmãos galegos de nascimento e galegos no geito de compor pela saüdosa melancolia, em todos seus trabalhos esparsa. Aqui deixamos patente nosso reconhecimento e, do coração agradecemos, a preciosa colaboração, que da querida irmã Galiza nos veio, tal ramalhete de flores, alegrar a monotonia da nossa revista (Simões, 1925).

Xulio Pardo De Neyra confirmounos a existencia dese poema e facilitounos (cousa que lle agradecemos inmenso) unha copia da colaboración de Gonzalo López Abente que exhumamos na revista Tríptico, núm. 6, datado en Coímbra o 15/01/1925, p. 3.

Na versión portuguesa, da que descoñecemos a autoría. hai unha serie de grallas (como o uso do ñ no canto de nh en ‘mansiña’, ou o uso do x no canto de j na forma verbal ‘sexa’) e o primeiro apelido convértese en Lópes.

Deseguida reproduzo a versión portuguesa e o orixinal tal e como Gonzalo López Abente o publicou no seu sonetario D’Outono (1924).

COMO TI QUEIRAS

Amada, escuita a voz do teu amigo,
mansiña e mol coma a d-un anho novo,
ou fera coma d-un faminto lobo,
segundo sexa o anjo ou o enemigo.
Juiz do meu amor ou má testigo.
Acochadinho vivirei no tobo,
c-os agarimos que contento probo
do teu olhar no que feliz me abrigo.
Mais se ti queres vel-a valentia
dos namorados corazons humanos,
que eu seiba que a turbar tua alegria
Chegaran d’outra terra homens extranhos
e olharas-me, arriscado na porfia,
morrer como os antigos espartanos.

(Do livro no prelo «D’Outono»)

G. LÓPES ABENTE.

(E o soneto orixinal)

COMO TI QUEIRAS

Amada, escoita a voz do teu amigo,
mansiña e mol coma a d’un año novo,
ou fera coma d’un famento lobo,
según que sexa o anxo ou o enemigo
xués do meu amor ou mal testigo.
Acochadiño viviréi no tobo,
c’os agarimos que contento probo
do teu ollar no que feliz me abrigo.
Pro si ti queres vel-a valentía
dos namorados corazóns humanos,
que eu sepa que a turbal-a tua alegría
chegaran d’outro chan homes estranos
e verasme, arriscado na porfía,
morrer coma os antigos espartanos.

One response so far

Xan 28 2013

Breizh no «Taboleiro do libro galego» (I)

Published by under Poesía

Caderno da crítica, a bitácora do profesor e crítico Ramón Nicolás vén de inaugurar unha nova sección denominada «Taboleiro do libro galego» para dar conta, con periodicidade semanal, das vendas que rexistra a nosa literatura.

Compráceme saber que o meu poemario Breizh (Toxosoutos) xa figura entre os libros de poesía que interesan a lectoras e lectores.

Velaquí a anotación previa que realiza Ramón Nicolás:
“A desinteresada e entusiasta colaboración destas doce librarías de toda Galicia, que arriba se citan (Casa do Libro, Á lus do candil, Librouro, Couceiro, Pedreira, Cartabón, Aira das Letras, Trama, Torga, Paz, Libros para soñar e Sisargas) e a cuxos responsables lles agradezo tanto a información como as matizacións que realizaron á iniciativa, son as que fan posible que naza hoxe unha sección [Taboleiro do libro galego] que ten como obxectivo, en esencia, contribuír na medida das súas posibilidades á difusión do libro galego, facendo valer un recurso como é o das listaxes dos libros máis vendidos, obtidas do cruzamento de datos que todas elas ofrecen e atendendo maioritariamente á presenza das novidades editoriais. Velaí os primeiros resultados dos libros galegos máis vendidos nesta última semana e que, por operatividade, se clasifican por xéneros.

NARRATIVA, POESÍA, ENSAIO-TEATRO, INFANTIL-XUVENIL, ÁLBUM ILUSTRADO e BANDA DESEÑADA

E velaquí a listaxe nos títulos de poesía:

POESÍA
1º-. Emily on the road, de Ramón Blanco, Acha Escrava.
2º-. Monicreques, de Xosé Costas Currás, PEN Clube.
3º-. Inflamable, Samuel L. París, Positivas.
4º-. Breizh, de Miro Villar, Toxosoutos.
5º-. Fase de trema, Lorena Souto, Espiral Maior.

Comentarios desactivados en Breizh no «Taboleiro do libro galego» (I)

Xan 26 2013

Cos ollos nos pés: escribir en galego, unha lingua en proceso de normalización

Published by under Lingua

A primeiros de mes recibín un convite de Cesáreo Sánchez Iglesias, presidente, e Mercedes Queixas Zas, secretaria xeral da Asociación de Escritores/as en Lingua Galega (AELG) para participar no seu convenio de colaboración co semanario Sermos Galiza, unha proposta que ten como obxectivo a visibilización do sistema literario, nomeadamente dos seus autores e autoras, nos medios de comunicación escritos en galego.

A única condición que me puxeron, alén da súa extensión, foi esta: «Para iso existe no semanario un espazo que cada semana acolle un artigo elaborado por un escritor/a socio/a da AELG, unha reflexión desde o punto de vista autorial sobre o propio sistema literario ou o fenómeno literario en xeral que sirva para atraer a atención dos lectores/as sobre a escrita, ben desde unha perspectiva de actualidade, ben de urxencia ou de balance. Esta reflexión pode nacer do persoal proceso creativo, dos referentes, da lecturas e influencias que alimentan a propia obra, das circunstancias biográficas que as facilitaron…»

E o meu artigo viu onte a luz nunha columna na derradeira páxina da edición en papel do nº 32 (25 de xaneiro do 2013) do semanario Sermos Galiza. Deseguida reproduzo o texto, que adaptou á brevidade da extensión solicitada un outro que xa tiña escrito con anterioridade. Velaquí:

Cos ollos nos pés: escribir en galego, unha lingua en proceso de normalización

A miña lingua nativa é o fascismo…

Chus Pato, Fascinio

Este verso, magnífico, de Chus Pato xa valería en por si para nos enguedellar horas a falar das relacións do/a escritor/a galego/a coa lingua. Ora ben, permítaseme neste momento reducir a súa plurisignificación a unha lectura historicista strictu sensu. É evidente que a poeta coas súas palabras pretende rexeitar, repudiar ou mesmo condenar, a situación lingüística (e non só isto) vivenciada na súa mocidade e na súa conformación como creadora, nunha etapa persoal que transcorreu na agonía do franquismo.

Desde o historicismo, os poetas dos 90 teriamos que falar de que a nosa lingua nativa é o Estatuto de Autonomía de Galicia, xa que este conxunto de disposicións legais propiciou o feito de sermos educados case integramente coa lingua e a literatura galegas, pois en 1980 principiou a súa implantación como materia de estudo no ensino. Ademais, nesa altura, algúns dos nosos profesores foron poetas que conforman a denominada ‘xeración dos 80’. Este piar da normalización lingüística do galego incidiu no noso mellor coñecemento das estruturas do idioma, ata o punto de que hoxe non debería ser un valor engadido falar do nivel lingüístico dun libro de poemas.

Daquela, escribo en galego, porque as circunstancias históricas son outras e porque podo dicir, ben alto, a obviedade de que escribo en galego porque son galego de Nación. E por esta razón non escribo en castelán, como non escribo noutras linguas.

Comentarios desactivados en Cos ollos nos pés: escribir en galego, unha lingua en proceso de normalización

Xan 23 2013

Eu vou!

Published by under Lingua,Manifestos

Manifestación Pola lingua que nos une
Domingo 27 de xaneiro ás 12 horas
Alameda de Santiago de Compostela

Por suposto, estarei na convocatoria da plataforma cidadá Queremos Galego e xa asinei o seu manifesto “Queremos galego na escola” (algo que calquera de vós pode facer nesta ligazón). Velaquí o texto:

Queremos galego na escola!

Derrogación XA do decretazo!

O Tribunal Superior de Xustiza de Galiza determinou en varias sentenzas que os principais piares sobre os que se asenta o mal chamado “decreto do plurilingüismo” son ilegais. Ademais, indicoulle tamén ao Goberno galego que debe realizar unha política de promoción do idioma propio do país de acordo co estipulado pola Lei de normalización lingüística.

O Tribunal dálle así a razón aos miles de persoas que saíron á rúa nas históricas manifestacións convocadas en defensa da nosa lingua. Ao mesmo tempo, o discurso do PP sobre as linguas no ensino, que xa estaba deslexitimado pola súa falta de apoio nas comunidades educativas, por ser un discurso crispante, por ser antipedagóxico ou por vulnerar tratados internacionais sobre dereitos lingüísticos, está agora, ademais, claramente considerado pola xustiza como fóra da legalidade.

Este decretazo contra o galego debe ser derrogado de forma inmediata e o Goberno galego debe promulgar unha nova norma que se basee no acordado por unanimidade parlamentar no Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega que:

– Garanta a educación en galego na educación infantil para todas as nenas e todos os nenos galegofalantes e poña especial atendemento didáctico na incorporación a este idioma por parte do alumnado residente en contextos familiares e ambientais castelanófonos, fixando, como mínimo, o 50% do horario semanal en galego nesta etapa educativa para os contextos e contornos en que a lingua predominante sexa o castelán, coa intención de que esta porcentaxe se vaia incrementando progresivamente.

– Garanta que o alumnado reciba un mínimo do 50% da súa docencia en galego en primaria, ESO, bacharelato e ciclos formativos, que o galego non estea prohibido en ningunha materia e que todas e todos os estudantes finalicen cada etapa educativa con suficientes destrezas comunicativas en galego.

– Desenvolva un plan de formación para que todo o persoal dos centros educaticos de Galiza teña unha competencia oral e escrita suficiente para comunicarse e para desenvolver a súa actividade profesional en galego.

Comentarios desactivados en Eu vou!

Xan 22 2013

«Soneto mariño» (Para o poeta Alfredo Pérez Alencart)

(Portada do libro e páxina co «Soneto mariño». Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Coñecín persoalmente ao poeta peruano e profesor da Universidade de Salamanca (USAL), asentado nesa cidade, Alfredo Pérez-Alencart por volta do ano 2006 cando veu a Compostela convidado polo Pen Clube de Galicia para facer parte do I Encontro Internacional de Escritores ‘De pedra e de palabra: Europa e Iberoamérica’, que xuntou na nosa cidade a máis de 50 autores galegos, europeos e iberoamericanos.

Fixemos amizade e desde aquela Alfredo involucroume en varios proxectos. Primeiro, é o culpable de que exista “Soneto Habana blues”, un soneto que escribín por encarga súa para o volume que coordinou co epígrafe El mundo al otro lado (Ochenta fotografías para ochenta poetas), editado por Explorafoto, onde as imaxes son todas de Eduardo Margareto. A min enviáronme unha fotografía feita en Cuba, e eu escribín ese texto que se publicou en castelán e manuscrito en galego e que se pode ler aquí.

«Adán desexa morrer no paraíso de Eva» é outro soneto da miña autoría que se incluíu na antoloxía La altura del vuelo, un libro co que se homenaxeou ao poeta arxentino Hugo Mujica, coordinado tamén por Alfredo Pérez Alencart e que se ofrecía en castelán e manuscrito en galego. O volume serviu de punto de encontro dos poetas que estivemos en Salamanca para participar no “XIV Encuentro de Poetas Iberoamericanos” (do que xa falamos aquí e acolá), unhas xornadas organizadas pola Fundación Salamanca Ciudad de Cultura e cuxo coordinador foi o propio Alfredo.

Con estes antecedentes é obvio que non me podía negar a participar no volume de recente edición Arca de los afectos (Salamanca, 2013), no que se lle fai unha cálida homenaxe ao poeta e profesor da Universidade de Salamanca (USAL) Alfredo Pérez Alencart. Nesta ocasión tamén escribín outro poema ad hoc intitulado «Soneto mariño», no que me inspirou a vida da súa estirpe que lle escoitei contar un día, e que se reproduce deseguida, coma no libro tamén en versión bilingüe:

SONETO MARIÑO

(Para o poeta Alfredo Pérez Alencart)

Salseiros do Pacífico e do Atlántico
no rostro do avó Pedro de Alencar,
sempre a lembranza na ollada do mar,
sen artificio léxico-semántico,

dos embarques no cais e do seu cántico,
saudades de Lisboa a acompañar
os seus días nas terras de ultramar
de insondable futuro nigromántico.

Unha historia de décadas contigo
chega até Salamanca na equipaxe,

centos de campos fértiles de trigo
en colleita serán a nova imaxe

e intúes que terás xa sempre abrigo
no amable corazón desta paisaxe.

MIRO VILLAR

SONETO MARINO

(Para el poeta Alfredo Pérez Alencart)

Salseros del Pacífico y del Atlántico
en el rostro del abuelo Pedro de Alencar,
siempre el recuerdo en la mirada del mar,
sin artificio léxico-semántico,

de los embarques en el cais y de su cántico,
saudades de Lisboa a acompañar
sus días en las tierras de ultramar
de insondable futuro nigromántico.

Una historia de décadas contigo
llega hasta Salamanca en el equipaje,

cientos de campos fértiles de trigo
en cosecha serán la nueva imagen

e intuyes que tendrás ya siempre abrigo
en el amable corazón de este paisaje.

Comentarios desactivados en «Soneto mariño» (Para o poeta Alfredo Pérez Alencart)

Xan 22 2013

«A farola do Pindo», un artigo do antropólogo Manuel Vilar


(Cartón postal datado na Coruña o 3 de xaneiro de 1915. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

O noso amigo Manuel Vilar Álvarez, antropólogo e recente comisario da exposición «Domingos de Andrade. Excelencia do barroco», vén de iniciar unha nova serie de colaboracións no diario dixital quepasanacosta baixo o epígrafe «As aberturas».

Polo seu indubidable interese deseguida reproducimos un fragmento do primeiro artigo «Memorias e paisaxes: A farola do Pindo», que se pode ler completo nesta ligazón.

«A farola do Pindo»

Atopo unha vella postal na que se ve a “Farola” do Pindo. Chama a atención a súa cor branca e relucente no medio de tanto gris, como chama a atención o nome en inglés, público ao que iría dirixido principalmente este tipo de imaxes. De feito, esta leva o enderezo dunha granxa en Chinley, no Derbyshire inglés, entre Manchester e Sheffield. Está datada na Coruña o 3 de xaneiro de 1915. O remitente dille aos destinatarios, seguramente os pais, que están ben (así en plural) e que esperan estar na casa sobre o día 12.

A foto mostra e confirma a idea dunha costa perigosa para a navegación, perigosa pola súa orografía, pero tamén pola falta de sinalización e ausencia de medios de salvamento. A sinalización era fundamental para ter unha navegación máis segura, especialmente na segunda metade do século XIX, cando o tráfico se fixo máis intenso, debido a que a economía capitalista avanzara xa por todo o mundo. E nós estamos situados nun punto por onde ten que pasar toda a navegación entre o norte rico e o sur empobrecido polos espoliadores e especuladores. Por iso que a nosa costa estivese sinalizada era algo vital para os intereses da navegación e das compañías capitalistas, tamén para a vida dos mariñeiros. Neste tempo a ría de Corcubión tiña un certo papel na navegación atlántica, mais disto falaremos na seguinte entrega.

Este é o sinal máis ao sur dentro da baía do Ézaro, situada baixo un monte Pindo que, nalgúns casos, tamén recibe o nome de Ézaro, como lemos nun derroteiro inglés de 1845. É un sinal cego, é dicir, un sinal utilizable só durante o día que axuda a ler a costa, sirve de marca, ás embarcacións que navegan pegadas á costa ou que fondeaban nesta zona a espera de mellores ventos. Foi colocado aquí para sinalizar este tramo da denominada Costa da Cabra, perigosa polos moitos baixos que se prolongan mar adentro. Lembremos que aquí naufragou, entre outros, o barco de pasaxe Great Liverpool en 1846.

O que quero salientar é a imaxe subliminal de perigo. Os estranxeiros, especialmente os ingleses dominadores dos océanos e os únicos que viaxaban por pracer, tiñan moi asumido que a costa galega estaba chea de perigos, e non só da orografía, que había que navegala con moito coidado, mesmo chegaron a pensar en invadirnos. Neste contexto é no que temos que situar esta postal, e neste contexto é, tamén, onde nace a imaxe, que aínda se mantén, de que Galicia é un país moi montañoso. Visto desde o mar da Costa da Morte éo. Diversas liñas de montes precipítanse sobre a costa creando impresionantes cantís –podíamos situar aquí toda a liña de costa entre o cabo Fisterra e o da Buitra– e perigosas restingas –a costa ao norte do Vilán ou a mencionada Costa da Cabra.

Na postal vemos que o monte Pindo, totalmente descarnado, cae sobre o mar sen a penas deixar espazo para o asentamento humano, aínda que vemos as paredes que protexen e dividen as pequenas leiras e algunhas casas. Ou podemos dicir, mirando desde o mar e parafraseando o que di Pedro Ruidavets y Tudurí no seu derroteiro, de 1867, que a costa ascende desde a beira do mar cara ao interior, até converterse nunha masa granítica e escabrosa, o monte Pindo, que se recoñece pola súa cor escura e escabrosidade na que remate o seu cume, a Laxe da Moa. O branco do sinal é a imaxe metafórica que indica seguridade e confianza.

Comentarios desactivados en «A farola do Pindo», un artigo do antropólogo Manuel Vilar

Xan 21 2013

«Fisterra», polo Estudio de Arquitectura de César Portela

Através do amigo Severiano Pérez Suárez coñezo este breve documentario (8:30 minutos) intitulado «Fisterra», que foi elaborado polo Estudio de Arquitectura de César Portela, autor do proxecto Plan director para o Cabo de Fisterra e do controvertido e polémico cemiterio, que obtivo toda unha serie de galardóns fóra das nosas fronteiras e que aínda non se desenvolveu na súa totalidade, pois tropeza unha e outra vez contras as pedras da ignorancia e da ineptitude do rexedor do concello, como non do Partido Popular, e imputado na denominada Operación Orquestra.

O breve documentario é unha breve e fermosa maneira de coñecermos esta estrema atlántica que así describín e nomeei no meu primeiro libro de poemas, Ausencias pretéritas (Espiral Maior, 1992), concretamente no seu quinto caderno intitulado «De ti e da paisaxe» onde incluín este soneto:

VII

Que lonxe fica o mundo desde o faro Fisterra
para nós que aprendemos de terras coñecidas,
non pode ser estraño que onde o mar ceifa vidas
no preludio dos tempos fora alma e fin da terra.

Cando nós mesmos temos un vértigo que aferra
as nosas epidermes en cada acometida,
as naos na tempestade son cabalos sen brida
tendo un desequilibrio que oprime veas e aterra.

E os poboadores de antes iluminando o Facho,
con traidor lume aceso nun círculo pedroso
escribindo coas luces historias de naufraxios.

Non mais que era quimera facer da fame empacho
en épocas gañadas pola peste en acoso
e coas trobas tinguidas de funestos adaxios.

Comentarios desactivados en «Fisterra», polo Estudio de Arquitectura de César Portela

Next »