Archive for Agosto, 2012

Ago 31 2012

En Normandía (II): «As ostras danlle sabor á viaxe a Normandía», por Xosé Ameixeiras


(Le Mont-Saint-Michel vu du ciel en 2011. http://www.projetmontsaintmichel.tv/site/)

A edición comarcal de Carballo do xornal La Voz de Galicia publicou hoxe a segunda crónica do xornalista Xosé Ameixeiras da nosa viaxe a terras da Normandía e da alta Bretaña co Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (Semescom). Pepe Ameixeiras, habitual compañeiro nestas travesías, xa publicara o sábado 25 de agosto outra ampla crónica dos primeiros días da viaxe, asinada co pseudónimo Vicente de Lema.

Novamente, apráceme reproducir deseguida a súa crónica traducida para a nosa lingua, outro excelente testemuño destas xornadas pracenteiras nas que tamén aprendemos moitas cousas da cultura e da historia destes territorios, principalmente polas disertacións do historiador Xosé María Lema Suárez, presidente do Semescom.

As ostras danlle sabor á viaxe a Normandía
O Seminario de Estudos Comarcais concluíu o seu periplo francés

Escrito por Vicente de Lema
Normandía / Enviado especial 31 de agosto de 2012

A expedición do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte por Normandía non só se interesa pola historia, os megálitos, as Fisterras, a cultura e as paisaxes. Os excursionistas tamén descubrieron o cultivo de ostras, unha actividade marisqueira e económica básica en Le Vivier-sur-Mer, a localidade gala situada preto da cidade de Saint Malo cuxa actividade principal é a acuicultura e onde pernoctou a comitiva nas últimas tres noites do seu periplo. O grupo puido ver como os barcos nestas poboacións teñeen rodas e, alén de navegar, poden saír á praia e circularen por vías e camiños. A ostra está moi presente nos establecementos hosteleiros da zona e algúns dos desplazados puideron gozar do seu sabor.

Porén, o Desembarco de Normandía foi un dos pratos fortes do programa da viaxe do Seminario de Estudos Comarcais. Así, o venres houbo unha visita ao sobrecolledor Cemiterio Militar Americano de Colleville-sur-Mer, no que xacen os restos de 9.387 soldados norteamericanos falecidos na toma das praias da rexión o 5 e o 6 de xuño de 1944. As tumbas miran cara aos Estados Unidos. Nesta inmensa necrópole de cruces ou estrelas brancas sobre un moi coidado céspede verde repoesan Theodore e Quentin Roosevelt, fillos do que foi presidente dos Estados Unidos, Theodore Roosevelt, e as dos irmáns Niland, que inspiraron a célebre película Salvar al soldado Ryan, protagonizada por Tom Hanks.

Unha das visitas máis interesantes dos excursionistas do seminario foi a de Bayeux, unha cidade normanda célebre polos seus encaixes. Nalgunhas tendas un panillo costa 15 euros e os labores de puntilla locen nas fiestras dos comercios de artesanía da praza principal. Foi a primeira urbe en ser liberada tras o Desembarco, o 7 de xuño de 1944. A súa catedral de Nôtre Dame foi moi admirada polos expedicionarios, que valoraron especialmente a conxunción perfecta dos estilos románico e gótico do templo. Non obstante, o pormenorizado exame ao Tapiz de Bayeux foi o que máis satisfeitos deixou aos viaxeiros nesta parada. Trátase dunha obra de arte do século XI única no mundo, un gran lenzo bordado que relata en cadriños sucesivos a conquista de Inglaterra por parte do duque de Normandía, Guillerme o conquistador, no ano 1066. Unha especie de banda deseñada sobre unha tea de liño que mide 68,8 metros de longo, 50 centímetros de alto r pesa uns 350 quilos.

Historia

O seguinte destino foi Caen, capital da Baixa Normandía, onde entre catedral, abadías e igrexas algúns dos excursionistas visitaron media ducia de templos, alén do castelo de Guillerme o conquistador. O percorrido deixou exhausto a máis dun. Máis descansada e menos cargada de traxedia histórica foi a xornada do sábado, cun primeiro percorrido pracenteiro polas rúas medievais de Dol-de-Bretagne, cuxa catedral ten aspecto de fortaleza. No mercado local, os excursionistas abastecéronse de abundante sidra, licor de Calvados e galletas para agasallar ao seu regreso a familiares e amigos. Moi preto está o menhir de Champ Dolent, un megálito de 10 metros de alto e que ao longo dos tiempos inspirou varias lendas. Segundo unha delas, a gran rocha vaise soterrando por cada persoa que morre. O día que desapareza baixo terra, acabará o mundo.

Unha das sortes dos viaxeiros é que o condutor do autobús de Lázara, Pablo Bustelo, é un consagrado experto nestes percorridos e colabora con gran éxito no desenvolvemento do desprazamento, incluso aconsellando restaurantes ou itinerarios. Así, algúns dos expedicionarios puideron darse un bo xantar en Cancale, unha vila mariñeira que conserva gran parte das súas construccións tradicionais e na que as ostras son un gran reclamo e o prato máis habitual dos menús dos numerosos restaurantes, que están a rebordar á hora da comida.

A xornada do sábado concluíu no lugar máis visitado de Normandía, en Le Mont-Saint-Michel, onde está a abadía fortaleza que se ergue no que foi un illote formando por un promontorio granítico de 80 metros de altura. Aquí prodúcense as mareas máis altas de Europa. O mar pode chegar a se retirar ata 18 quilómetros. Os 40 expedicionarios subiron a monumental escalinata ata a impoñente igrexa abacial para veren os seus sus trazos románicos, o claustro ou a cripta formada polos máis grosos piares que se poidan ollar na arquitectura relixiosa europea. Analizaron polo miúdo este mítico enclave de cultura monacal do continente, que tamén foi prisión, e percorreron pausadamente cada estancia deste conxunto histórico, que tamén é unha estación do Camiño de Santiago e Patrimonio da Humanidade desde 1979.

Pola noite, en Le Vivier-sur-Mer, puideron comprobar que as luces públicas se apagan ás once, mentres que nas vilas da Costa da Morte locen abundantes con gran potencia ata que o Sol se levanta pola nacente. E iso que a crise apreta con máis crueza na Fisterra galega que na gala.

Comentarios desactivados en En Normandía (II): «As ostras danlle sabor á viaxe a Normandía», por Xosé Ameixeiras

Ago 31 2012

MEDRE O MAR!, a Homenaxe Nacional a Bernardino Graña, mañá, 1 de setembro, na Coruña

Xa teño dito aquí que son devoto lector da poesía de Bernardino Graña Villar (Cangas de Morrazo, 1932), a quen mañá sábado 1 de setembro, na Coruña, váiselle render unha Homenaxe Nacional, baixo o lema MEDRE O MAR!, organizada pola AELG (Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega) e o Colectivo ArTeu.

Ese pracer lector levoume a propoñerlle ao PEN Clube de Galicia a publicación dunha antoloxía, pois Bernardino xa publicara tres libros desde Ardentía. Obra poética completa (Espiral Maior, 1995) compilada para a homenaxe que lle tributou a Asociación Cultural Monte Branco de O Couto (Ponteceso). A proposta foi aceptada e preparei unha antoloxía, que parafraseando un verso seu intitulei Ser auga, darse en auga. Medio século: 1958-2008 e que conta cun estudo introdutorio de 60 páxinas.

Hai ben anos que coñezo a Bernardino Graña, cuxo segundo apelido é Villar, coma min, malia non termos ningún parentesco. De feito, o seu compañeiro de xeración Manuel María sempre chamaba Villar ao Bernardino, nunca facía uso do seu nome nin do seu primeiro apelido. En palabras de Manuel María, Bernardino Graña é o noso grande poeta do mar, logo de Manuel Antonio. Certo é, mais eu non esquecería ao muxián Gonzalo López Abente, que entre os seus coetáneos era o poeta do mar, como deixou escrito Vicente Risco, poñamos por caso. Esa querencia polo mar fai que me alegre inmenso a presenza do poeta actual que mellor representa esta poética, o amigo fisterrán Alexandre Nerium, autor de libros coma Vogar de couse (2003) ou Nocturnidade do sal (2008), quen nos acompañou desde os inicios no extinto Batallón Literario da Costa da Morte.

Mañá non poderemos estar na cidade coruñesa toda a xornada, mais reproducimos deseguida o promgrama ao completo, tirado da axenda da AELG.

MEDRE O MAR! é o título dunha Homenaxe Nacional a Bernardino Graña que se celebrará na Coruña o sábado 1 de setembro, organizada pola Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega e o Colectivo ArTeu, coa colaboración da Universidade da Coruña e a Real Academia Galega. O programa está composto polas seguintes actividades:

MIRANDO O MAR. No Parque da Torre de Hércules, zona dos menhires

– 11:00 h. Os artistas crean arredor da obra do poeta, sendo expostas pola tarde no patio da Reitoría (Maestranza) da Universidade. Con: Ovidiu BatistaCarlos Botana, Carmen Cierto, Alfonso Costa, Suso Cubeiro, Inma Doval, Nando LestónRubén Mariño, Marthazul, Miguel Melero, Augusto Metztli, Mercedes Molares, Begoña Pastoriza, Ánxela Pérez Meilán, Isabel Pintado, Lara Pintos, Soledad Pite, Tino Poza, Mely Secas, Nolo Suárez e Begoña Tojo.

– 12:00 h. Contacontos e lecturas dramatizadas, a cargo de Ana Hermida e Zezilia Meléndrez.

– 12:45 h. Outras voces, recital. Con Natalia Concheiro, Berta Dávila, François Davo, Alfredo Ferreiro, Nolim González, Denís Graña Fernández (fillo do poeta), Tati Mancebo, Mou de Lugh, Alexandre Nerium, Begoña Paz, Alexandre Ripoll, Dores Tembrás e Ramiro Torres.

PASAR A MAROLA. Na Dársena

– 16:45 h. Travesía polo mar da Coruña. Con Anxo Angueira, Xabier P. DoCampo e Luís Dopico. É preciso reservar previamente no correo oficina@aelg.org ou no teléfono 981-133233, de 10:00 a 14:00 h. As prazas son limitadas, e o prezo é de 5 euros.
– 18:00 h. Marcha gaiteira en louvanza do poeta, con Maghúa, Peixe e amigos e Os Vicentes de Elviña.

MEDRE O MAR! No Paraninfo da Universidade da Coruña, na Maestranza

– 18:30 h. Acto poético-musical, con proxeccións audiovisuais. Coa participación de: Xosé María Álvarez Cáccamo, Anxo Angueira, Marica Campo, Marta Dacosta, Lois Diéguez, Miguel Anxo Fernán-Vello, Xosé Luís Méndez Ferrín, Xosé Manuel Millán Otero, Pilar Pallarés, Manuel Rivas, Cesáreo Sánchez Iglesias, Xavier Seoane, Xulio L. ValcárcelDiana Varela Puñal.

Coa música de A Quenlla, Pablo Coello, videocreacións de Xacobe Meléndrez Fassbender, TingaLaranga Audiovisual, Coro mar das Acentes e Xurxo Souto.

(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

One response so far

Ago 30 2012

No faro de Gatteville-Barfleur (Normandía)

Published by under Historia,Premios,Roteiros


(Fotografía de Xosé María Lema Suárez. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

O pasado ano por estas datas contaba nesta anotación como Xosé María Lema Suárez, presidente do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (Semescom) e un dos organizadores daquela nosa viaxe a Cornualles, argallou a idea me facer entrega dun “Faro Córnico”, como desagravio por verme obrigado a rexeitar o Faro Nerio, tal e como xa se relatou aquí e que tivo entre as súas consecuencias o veto á miña presenza na Feira do Libro de Cee 2011. O Semescom foi a única entidade que fixo público o seu apoio contra esa arbitraria decisión, ao que seguiu un manifesto de apoio de xente da cultura da Costa da Morte.

Desta volta, na nosa viaxe a Normandía e a alta Bretaña, continuamos coa brincadeira e velaí a fotografía que testemuña o acontecemento, que reproduzo coas explicacións (sempre atinadas e rigorosas) que me fai chegar o amigo Xosé María Lema Suárez. Obrigado, moitas grazas mestre.

«Aí che vai a foto do “teu” faro normando. Vostede xa fora premiado cun faro córnico e agora tamén o normando, para o que lle tomou ben a medida e escolleu moi ben, pois, segundo o libro dos faros de Francia que merquei na viaxe (Les phares, de Yves Montron e Enguerran Montron, 2012), o faro de Gatteville-Barfleur é o segundo máis alto de Francia e de Europa, despois do da Île Vierge (oeste de Bretaña, ó norte da punta de St. Matthieu), cunha torre de 71 m de altura; a súa luz alcanza 29 millas -superadas polos nosos Vilán e Fisterra, con 30 e 31 millas, respectivamente (hai que sacar peito)- e a súa luz crúzase co da illa de Wight (GB). Vostede coas súas mans está abarcando simbolicamente todo o ano natural, pois no seu interior esta torre ten unha escaleira de 365 chanzos, tantos como días ten o ano, con 12 descansos -tantos como o número de meses do ano- e no exterior podemos contar 52 fiestras (tantas coma o número de semanas anuais)».

Segundo nos contou O’Lema, este faro está na xurisdición de Barfleur, unha pequena vila duns mil habitantes, cun pequeno porto pesqueiro. En tempos fora un dos máis importantes portos de comunicación con Inglaterra na Idade Media. Tal é así que un dos principais protagonistas da obra de Ken Follett Os piares da Terra (The pillars of the Eart), Jack Jackson, despois de pasar a Francia na procura de datos sobre o seu pai francés fora a Barfleur para embarcar cara a Inglaterra.

Comentarios desactivados en No faro de Gatteville-Barfleur (Normandía)

Ago 30 2012

«Pescadores do Eume», un artigo de Xosé Manuel Lobato sobre a nosa camiñada polo Roteiro dos Encomendeiros nas Fragas do Eume

Published by under Roteiros,Tradicións


(Mapa do roteiro. Premer para agrandar o tamaño)

Xa se falou aquí do roteiro denominado Camiño dos Encomendeiros, que foi unha das nosas camiñadas do verán. O meu compañeiro de andaina Xosé Manuel Lobato publicou na súa columna quincenal «Lucerna da Portela» no xornal Galicia Hoxe un artigo intitulado «Pescadores do Eume», no que reflexiona sobre algunha das estampas que ollamos no noso percorrido por terras do Parque Natural das Fragas do Eume. Velaquí a súa prosa que alerta sobre a pesca furtiva nas augas do río:

LUCERNA DA PORTELA

Pescadores do Eume

Amencer nunha xornada de verán percorrendo a rota dos Encomendeiros na ourela do Eume é unha experiencia única, mais moi previsible. Néboas densas que dende o río enmascaran toda a zona de branca pureza e pescadores con licenza ataviándose esperanzados para iniciar unha xeira de pesca.

Camiñada bucólica nunha paraxe especial, aquí podemos percibir eses estímulos que nos trasladan a tempos pretéritos, onde o espírito e imaxinación dos bardos semella impregnado neste místico ambiente.

Druídas amantes das árbores sagradas que aínda se conservan neste húmido edén, malia o terrorífico incendio deste ano, son xoias da natureza conservadas polos nosos antepasados. Eles foron quen de modelalas, gozalas e amalas, xa que eran conscientes de que estas árbores eran unha parte de si mesmos.

Absortos no medio, mentres os seres fantásticos ían emerxendo dunha néboa que comezaba a espreguizarse, deixando nos cariñosos galanos raios luminosos, intres para bicar no chan polos escasos recunchos encontrados entre a espesa vexetación. Este río Eume semella feliz, entre luces e moitas sombras, sempre inmerso nunha explosión multicolor das brincadeiras augas que lle dan buliciosa vida. Vitalidade que tamén amosan un par de pescadores legais, afanados sen amosar síntomas de fatiga dende o abrente para acadar esa primeira captura que sempre tranquiliza.

Néboas esquecidas, manto triunfal esvaecido para unha xornada solleira, extremadamente calorosa, malas expectativas para esas dúas cañas esporádicas, a combinación de brétema e calor sufocante presaxia nefastos augurios para o dúo pescantín.

O tempo vello amigo da experiencia é un grao, cando o peixe non quere non hai maneira, polo tanto a encomenda trocou do material ao espiritual, gozar dunha contorna desta excelsa fermosura acompañados pola cantarela constante deste río é unha ledicia. A marxe esquerda do Eume conserva aínda un carreiriño pétreo milenario, onde o desprazamento entre pedras e auga aínda é unha acción do pasado adaptada o presente.

O pracer deste libertario movemento e rebelde son das augas, un binomio notable dunha pregaria intemporal, unha negra oda a flora e fauna por todos eses seres finados entre as chamas que devoraron recentemente esta exclusiva contorna. O mesmo mosteiro de Caaveiro foi asediado e ameazado polo lume incontrolado.
Observación aterrorizada dende o leito do Eume, o diminuto espiñento visualizou incrédulo como na vertente dereita do seu río as fogosas luminarias acadaron a uns pescadores convulsivos, moi coñecidos na zona, ousados eles teñen o descaro suficiente para pescar sen licenza, permanecen aferrados no lugar, ancorados con firmeza na mesma ourela do Eume para esquilmalo sen compaixón.

Os pescadores e camiñantes dos Encomendeiros observan, atónitos e avergoñados, os eucaliptos pescadores non dan tregua a este trobado río Eume e tampouco a este bosque atlántico das Fragas do Eume.

Existe unha administración responsable, a súa obriga é retirar as licencias destes furtivos, son coñecidos e de doada identificación, estes invasores non foxen, permanecen estáticos ao longo da ribeira chuchando do Eume.

Comentarios desactivados en «Pescadores do Eume», un artigo de Xosé Manuel Lobato sobre a nosa camiñada polo Roteiro dos Encomendeiros nas Fragas do Eume

Ago 29 2012

No Parlamento das Letras da bitácora Criticalia de Armando Requeixo

Published by under Entrevistas

Publicouse hai hoxe unha semana, estando de viaxe por Normandía e a alta Bretaña, o inquérito que me fixo o crítico e profesor Armando Requeixo para a foleana sección «Parlamento das Letras» do seu blogue Criticalia. Aínda que se pode ler nesta ligazón, acompañado de reproducións das portadas dalgúns dos libros da miña autoría e de fotografías de tempos pasados, reproduzo deseguida a totalidade da anotación.

Parlamento das Letras: Miro Villar

Miro Villar ten o excelente costume de non atender nin a efémeras modas literarias nin a gregarias inercias autoriais nin a acríticas preferencias da masa lectora. Por iso del poden dicirse moitas cousas, pero nunca que é un escritor ao uso.

Este xenuíno modo de entender a profesión literaria explica, ao meu ver, por que aquel mozo de apenas vinte anos que por volta de 1985 andaba gañando xa algún dos máis prestixiosos premios narrativos do país decidiu dar unha viraxe á súa traxectoria pública e comezou, a principios dos noventa, unha plausible carreira como poeta que o ten convertido nun dos nosos creadores máis serios e reputados.

Agora ben, ese seu natural senlleiro ao que me referín dá razón tamén da singularidade da súa escolla estética. Porque a Villar, nun tempo no que o versolibrismo case semella norma, deulle por cultivar o soneto, a décima e outras métricas ás que engadiu aires renovadores na nosa tradición. Unha escrita, por certo, na que soubo facer convivir o erótico co humorístico, o amatorio co metaliterario, a talasopoética con raíces na súa devocionada Costa da Morte co verso rotundo de compromiso patrio inequívoco.

Mais, insisto, o proceder libérrimo de Villar resístese a simplificacións e a aparentes incompatibilidades. Se cadra por iso el é un deses moi poucos dos que podemos afirmar, nemine discrepante, que é a un tempo un estimable poeta e mais un rigoroso crítico e investigador literario, cousa que, neste noso país, non é en absoluto mérito menor.

É ese autor, ambidextro, autocrítico e lucidamente consciente da súa circunstancia e do mundo literario que o rodea, o que aquí responde con innegable coñecemento de causa.

—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

De quitado das revistas escolares, os primeiros textos que viron a luz, se mal non lembro, foron poemas publicados na revista Decrúa, de Muxía, en 1985 e 1986, e noutras publicacións do ámbito comarcal da Costa da Morte, nunha etapa de lírica abondo introspectiva e tamén de temática política, esta última influenciada pola miña activa militancia naquela altura no nacionalismo galego de esquerdas. Houbo algúns anos de moita timidez que non deixaron saír aquelas composicións dos cartapacios ocultos nas gabetas e cando se sacaron á luz canda eles viñeron moitos pequenos premios literarios: Concello de Porto do Son, Biblioteca de Neda ou Begonte (todos tres en 1986), aos que seguiron algúns outros.

Porén, o feito que decidiu o meu labor literario veu da man da narrativa, cando en decembro de 1985 recibín o Premio de Narracións Curtas “Modesto R. Figueiredo”, convocado polo Patronato do Pedrón de Ouro, polo relato Augas de silencio, que publicou Edicións do Castro en 1987, nun volume que engadía tamén os tres accésits. Foi a primeira publicación nun libro, desta volta de autoría colectiva, e o primeiro individual había ser o sonetario intitulado Ausencias pretéritas (Espiral Maior, 1992), con prólogo do meu mestre Darío Xoán Cabana, e que fixo o número cinco na colección que dirixe aínda hoxe o poeta Miguel Anxo Fernán-Vello. O libro estivera entre os finalistas do Esquío na convocatoria de 1990.

—¿Cal das túas obras cres que foi mellor tratada e cal pasou máis desapercibida para o público e/ou a crítica? ¿Por que cres que recibiron ese trato desigual?

De atérmonos ao número de recensións críticas a obra que recibiu unha maior atención lectora foi o libro de poemas As crebas (Espiral Maior, 2011), premio Concello de Carral.

E de considerarmos os fríos números da venda de exemplares non hai dúbida do éxito de público da serie Carlota, a marmota, tres contos rimados para lectorado inicial que ilustrou Enjamio e que foron publicados por Xerais. O primeiro título Carlota, a marmota que non podía durmir (2000) está esgotado e iso que a tiraxe é moito maior do que un libro de poemas.

E hai dous poemarios que, ao meu ver, pasaron bastante desapercibidos. Abecedario da desolación (Espiral Maior, 1997) tivo máis suceso fóra, pois recibiu o I Premio Internacional de Poesía Tívoli-Europa Giovane 1998 como o mellor libro europeo publicado por autores menores de 35 anos. De resultas, algúns poemas foron traducidos ao castelán, portugués, italiano, francés, alemán, inglés, ruso, albanés e serbo-croata no volume Il cammino di Santiago. La giovane poesia d’europa nel 1997 (Melteni, 1998). Pois nin con esas.

E tamén citaría Gameleiros (Xerais, 2002), un volume no que colaborei co fotógrafo Manuel Álvarez, que nas librarías adoita estar agochado entre catálogos e libros de fotografía. Na miña idea os versos tiveron pouca visibilidade, malia que as autoras e os autores da AELG fixérono finalista na categoría de poesía nos seus premios anuais

—¿Tes algún hábito singular ou manía á hora de escribir?

No blogue de Gracia Santorum, Trafegando ronseis, nunha enquisa que denominou «As manías d@s escritor@s de noso» publícase a miña resposta: “Nunca se pon á escrita de noite e faino en papel necesariamente. Adoita traballar intermitentemente e repousar a súa creación literaria”.

Falaba de poesía, claro. Á hora de realizar estudos literarios ou recensións ou na escasa práctica narrativa son aínda máis metódico. Porén, xa escribo directamente na pantalla do computador, mais continúo a necesitar a frescura do día, moito mellor de mañá, mais isto xa non mo permite adoito o meu labor profesional, polo que as tardes veñen a ser máis propicias.

—Nunha antoloxía da nosa literatura recente, ¿ao pé de que autores/as preferirías figurar?

A miña obra tan só aparece recollida en antoloxías poéticas, as máis delas son panorámicas e compilan poetas de todas as promocións ou xeracións. E hai dúas que se centran na denominada poesía dos noventa, nas que obviamente hai afinidades. Na antoloxía Para saír do século (Xerais, 1997), edición de Luciano Rodríguez e Teresa Seara, fanme partillar espazo con Ana Romaní, Antón L. Dobao, Manuel Xosé Neira, Xosé M. Millán Otero, Marta Dacosta, Martín Veiga e Yolanda Castaño. E no volume A tribo das baleas (Xerais, 2001), edición de Helena González, dos anteriores só repite Ana Romaní e son incorporadas as voces de Antón Lopo, Chus Pato, Fran Alonso, Xabier Cordal, Helena de Carlos, Olga Novo, Anxos Romeo, Rafa Villar, Estevo Creus, Emma Couceiro e María do Cebreiro. Con todo, é un terreo esvaradío, de quitado da coincidencia espazo-temporal hai poetas citados cos que sinto menos afinidade do que con outras voces de promocións ou xeracións anteriores. De calquera maneira, respecto sempre o labor da persoa que antologa, que adoita facer a súa argumentación nos prefacios. Laissez faire.

—Se tiveses que historiografar a túa propia traxectoria literaria, ¿que trazos salientarías?

Considero que non teño perspectiva para realizar ese labor, non me resulta doado mirarme no espello. Alén diso, é obvio que os terreos nos que mellor me movo son a poesía e a edición ou crítica literaria, sen descoidar outros. De feito, ultimamente amoso moita querenza pola literatura para primeiros lectores. Alén diso, non me inspiro, transpiro. Esta frase, que nin sequera é miña, reflicte a idea de que non creo na inspiración senón na sudoración. Ora ben, para escribir antes hai que ser un excelente lector e un magnífico observador da realidade. Fifty-fifty, que din os ingleses. Na miña opinión, hai que combinar a propia experiencia (ou mellor dicir, a inexperiencia) e a que se observa na xente que está próxima a nós, con aqueloutra que se coñece a través da literatura ou tamén da pintura, do cinema, do teatro ou da música. Nos meus poemas hai pegadas ben perceptibles de todo iso, hai cadros, escenas cinematográficas, lecturas apaixonadas, músicas suxestivas e dúbidas persoais, moitas dúbidas persoais…

Dicía Paul Èluard que “toda poesía é de circunstancias”. As circunstancias da vida, engadiría eu. Polo tanto, é obvio que defendo a existencia dunha forte ligazón entre literatura e vida, aínda que non sexa a vida propia senón a doutros. Sen vida non hai literatura posible e, tamén, sen literatura non hai vida posible. Agora ben, a crítica adoita salientar na miña obra poética temáticas como o amor, o sentimento existencial, a visión do contorno físico (nomeadamente o mar) e humano, o corpo, a infancia, a sensualidade, a paisaxe e a reflexión metapoética.

Todos eles son temas universais, como tamén o son a poesía “engagée” ou a irreparable fuxida do tempo (‘tempus fugit’) que é, con certeza, o tema que máis aparece hoxe na miña poética. Todas esas temáticas xa citadas e algunha máis (desamor, melancolía…) son as que caracterizan a poesía que escribo.

Adoito é o momento, o presente da escrita o que decide cal vai ser a temática do texto. Con certeza, e non se trata dunha boutade, nin eu mesmo coñezo cal vai ser o tema dun poema ata que está finalizado, e aínda así, moitos dos textos que escribo, malia a súa brevidade, poderían ser inseridos sen ningún problema en varias temáticas á vez.

—¿Que lecturas te acompañan decote ou a que escritores/as regresas con frecuencia?

Na citada antoloxía Para saír do século (Xerais, 1997, páxs. 86-88) falaba diso: “Son dos poetas que pensan que todas as lecturas pracenteiras deixan un pouso inevitable mentres que as demais son condenadas a seren esquecidas. E sendo eu un desmedido e apaixonado lector de poesía, cos meus andeis ateigados en máis dun setenta por cento por libros de poemas, o inventario de autores/as que considero fundamentais na miña formación é sobexo extenso e caracterízase pola súa pluralidade. Ademais tampouco é pechado porque adoito descubro un poema, ou se callar tan só un verso, que me conmove e me deixa unha pegada que perdura durante bastante tempo como recordo. Tamén é certo que moitas paixóns doutrora foron arrefriando até desapareceren”.

E logo facía unha longa listaxe de lecturas, que non vou reiterar, algunhas delas xa arrefriaron desde aquela e pola contra descubrín poetas que me fascinan hoxe en día, poño por caso Antonio Gamoneda.

Porén, cada poeta debe aspirar a crear a súa propia voz. A pesar disto, na miña voz (e en calquera voz poética) ecoan centos de voces, unhas pertencentes a ese legado xeracional e outras coas que se dialoga na contemporaneidade.

—¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?

Na miña opinión visibilidade. O coñecemento (escaso) que hai da nosa literatura no exterior, ben sexa na Península (porque inclúo a Portugal) ben sexa en Europa ou en América, é debido case sempre a azares, provocados polo interese persoal de alguén que chegou a nós e que decide promocionar ese discurso literario porque lle di algo. Non é estraño que isto suceda así, porque o mesmo ocorre entre nós a respecto doutras linguas que están, pola razón que sexa, nas marxes, na periferia do sistema literario.

A literatura galega (como as outras literaturas periféricas do estado español: a catalá ou a vasca) apenas se traduce e son moi poucos os autores, case sempre narradores, que son coñecidos fóra das nosas fronteiras. Aos poetas tradúcesenos pouco e case sempre en antoloxías colectivas, como A tribo das baleas (2001), que reúne trece poetas galegos dos anos 90 nunha edición trilingüe galego/castelán/inglés. Pero esta é unha iniciativa dunha editorial galega. As foráneas non se arriscan a publicarnos. Polo tanto, as dificultades á hora de promocionar a nosa literatura son inmensas. Cómpre xa crearmos un organismo semellante ao Ireland Literature Exchange ou o catalán Institut Ramon Llull que subsidian que a súa literatura propia sexa trasladada a outras linguas do mundo. Só lle teño lido unha opinión algo semellante ao editor Manuel Bragado nas súas Brétemas.

E doutra banda, visibilidade aquí tamén, nas librarías e na prensa galega (feita en Galicia, pero con case todas as súas páxinas en castelán), porque calquera novidade editorial en español adoita ocupar máis espazo que a aparición dun libro en galego. Así sucede que a literatura galega é invisible no seu propio país.

—Se soubeses que o teu tempo se esgota, ¿que non te perdoarías non deixar escrito?

Nada ou talvez ese libro da miña memoria literaria que nunca darei escrito.

—¿Cal é a túa valoración do noso presente literario?

Feraz, moi feraz, mais falto de lectoras e lectores. Os inquéritos son teimudos, metade da nosa poboación nunca le e das persoas que o fan tan só unha pequena porcentaxe é lectora na nosa lingua. Sempre boto de man dunhas palabras do poeta alemán Arnfried Astel: “O home, para quen escribo/ non le”. Velaí pois un dos maiores problemas.

E como tamén dixo Jean Paul Sartre: “Por tanto, o autor escribe para dirixirse á liberdade dos lectores”, esa mesma liberdade que teñen para nos ignorar.

Dicíalle isto a Ramón Vilar Lavandeira en Letraenobras hai uns meses á pregunta de como avaliaba o momento polo que pasa hoxe a literatura galega: “Coma unha moeda de moito valor e de escasa circulación. Explícome. Pola banda de arca a nosa literatura está nunha época feraz e de moito dinamismo, conviven nela varias promocións ou xeracións en plena produtividade, cultívanse todos os xéneros posibles (mesmo algúns que até hai moi pouco non tiñan tradición no noso idioma) e hai obras de moitísima calidade. En poesía, por exemplo, é algo recoñecido por autores doutros ámbitos como o poeta Antonio Gamoneda.

Agora ben, pola banda de couso, temos dous graves problemas, que mesmo están incardinados. Velaí a situación regresiva da lingua que nos presenta un futuro pouco esperanzador, e non só polas continuas agresións que recibe o noso idioma senón porque a sociedade está a mudar e nesa muda semella desexar perder o seu maior signo de identidade. E, en paralelo, está a mingua do público lector atraído por novos soportes que está a levar a unha crise da literatura da que aínda non somos quen de agoirar a onde nos vai levar. Os meus amigos libreiros xa levan tempo advertíndome da crise de vendas, as feiras son agora case “descampados”, e non estou certo de que iso só teña a ver coa crise económica, senón coa tamén coa crise das humanidades, algo que apalpo todos os días nas aulas, como docente que son, onde o “lóxico” semella encarreirar o alumnado cara ás ciencias”.

—Se desexas facer algunha outra consideración, túa é a palabra.

Máis nada. Se acaso, parabenizarte por este foleano «Parlamento das Letras» que é unha boa radiografía da nosa actual literatura.

Comentarios desactivados en No Parlamento das Letras da bitácora Criticalia de Armando Requeixo

Ago 29 2012

En Normandía: «Unha viaxe á terra dos heroes», por Xosé Ameixeiras



(Premer nas imaxe para unha mellor lectura)

A nosa viaxe a terras da Normandía e da alta Bretaña co Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (Semescom), do 21 ao 28 de agosto, tivo como cronista de excepción ao xornalista Xosé Ameixeiras, delegado da edición comarcal de Carballo do xornal La Voz de Galicia. Pepe Ameixeiras, habitual compañeiro nestas travesías, publicou o sábado 25 de agosto unha ampla crónica dos primeiros días da viaxe, asinada co pseudónimo Vicente de Lema. Apráceme reproducir deseguida a súa crónica traducida para a nosa lingua, como primeiro testemuño destas xornadas pracenteiras nas que tamén aprendemos moitas cousas da cultura e da historia destes territorios, principalmente polas disertacións do historiador Xosé María Lema Suárez, presidente do Semescom.

Unha viaxe á terra dos heroes.
Corenta veciños da zona percorren a rexión de Normandía

Escrito por Vicente de Lema
Normandía / enviado especial 25 de agosto de 2012

As terras de Normandía están aboadas con cadáveres de heroes. No decorrer dos séculos este territorio galo foi escenario de múltiples guerras e conquistas. A última cita bélica nestas paraxes foi o Desembarco do 6 de xuño do 1944, que supuxo o principio da fin do terror nazi. É unha boa razón para visitar estes lugares, a dous anos do 70 aniversario do martirio de cen mil soldados que deron a súa vida aquí por salvar a liberdade en Europa. Alén diso hai outros motivos no programa, como a continuación da rota do megalitismo atlántico e a análise das Fisterras europeas. A isto dedícanse os corenta expedicionarios do Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte que desde hai catro días percorren esta rexión de Francia.

O periplo comezou o martes en Xixón, onde os excursionistas tomaron o ferry Norman Asturias, de Bari (Italia) e tripulado por moitos portugueses, para viaxaren deica Saint-Nazaire (Sant Nazer en bretón, Saint-Nazère en galo, a paréntese é miña), na desembocadura do río Loire. A travesía foi plácida para uns e non tanto para outros, que tiveron que botar man da biodramina para superar o transo. Xa na estrada, o desprazamento en autobús discorre entre explicacións sobre historias de reis e duques dispensadas por Xosé María Lema Suárez, presidente da entidade organizadora, que tambén vai dando pinceladas sobre aventuras de piratas e corsarios que sucaron estes mares. Mentres o ómnibus vai avanzando quilómetros sucédense territorios rurais que foron campos de batalla e que fai 68 anos quedaron sementados de mortos.

A primeira visita foi Granville, cidade da baixa Normandía que alberga o peirao pesqueiro no que máis moluscos se descargan en toda Francia. Na súa cidade alta acolle unha igrexa recuperada dos bombardeos e varios búnkeres do exército nazi. É o Muro do Atlántico, cuxo derrubamento tanto sangue lle costou aos aliados.

Son vilas nas que as igrexas aínda sobrancean por riba dos demais tellados, o que esperta comentarios sobre a necesidade de que as vilas da Costa da Morte recuperen a súa verdadeira esencia urbanística.

A primeira xornada sobre esta terra, que foi o berce do impresionismo francés, concluíu en Saint-Lô, a capital das ruínas, na que hai un monumento aos caídos case en cada recuncho. A súa catedral de Notre Dame foi restaurada despois dos bombardeos, mais na súa fachada occidental deixaron unha parte cortada a pico para non ocultar as consecuencias da destrución.

A seguinte xornada foi repartida entre os naufraxios e o Desembarco. A primeira parada que realizou Pablo Bustelo, o condutor da empresa Lázara que incluso é capaz de sacar do maleteiro as viandas para un ágape cando os expedicionarios están máis famentos, foi en Sainte-Mère-Église. Un paracaidista, John Still, quedou pendurado no campanario do templo a noite do 5 de junio de 1944. Como se fixo o morto, logrou sobrevivir.

O seguinte punto de destino foi o cabo La Hague, un lugar que se podería comparar con algún da Costa da Morte. Nas súas costas sucederon innumerables naufraxios, o que levou a convertelo no segundo punto de visitas de Normandía. Outra Fisterra que ten o faro, Le Goury, nun illote a unhas decenas de metros da costa e placas sobre vítimas no mar en varios emprazamentos. Na súa estación de salvamento mantéñense as embarcacións en dique seco, pódense ver as listaxes dos rescates desde 1871 e venden souvenirs sobre o mundo do socorrismo. As centinelas do mar son aquí un mito, nun lugar no que houbo desgracias como a do buque Luna, con 101 vítimas. Aconteceu o 17 de febreiro do 1860.

Cara ao obxectivo

A viaxe continuou por Barfleur, un pequeno peirao pesqueiro moi importante na Idade Media e no que souberon conservar toda a súa arquitectura tradicional, e Gatteville, cuxo faro construído en 1834 é o segundo máis alto de Francia. Ten 74 metros e tantos chanzos como días ten un ano. A aldea conserva unha igrexa que todos fotografaron pola súa torre do románico normando.

Porén, o obxectivo principal era Pointe du Hoc, que o día 6 de xunio de 1944 convirteuse no punto principal do cruento desembarco. Ese día e nestes cantís perderon a vida a maior parte dos soldados americanos que intentaban tomar as baterías nazis. O escenario da traxedia e de innumerables películas e documentarios é visitado cada ano por catro millóns de persoas. As ondas morren inocentes sobre as areas, que no ambiente aínda semellan escoitarse afogados os berros dos heroes que un día fai 68 anos deron aquí a súa vida pola liberdade.

One response so far

Ago 20 2012

Avelino Pousa Antelo (1914-2012), in memoriam


(Rianxo 1985: con Avelino Pousa Antelo; Gustavo Santiago Valencia; Pepita Blanco, viúva de Modesto Rodríguez Figueiredo; o alcalde, Xosé Bravo Frieiro e Francisco Fernández del Riego. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)


(Rianxo 1985: Ánxeles García Sumay (Anxos Sumai) en primeiro plano, con Avelino Pousa Antelo; Gustavo Santiago Valencia e Pepita Blanco, viúva de Modesto Rodríguez Figueiredo)


(Rianxo 1985: Brinde con Avelino Pousa Antelo e Pepita Blanco, viúva de Modesto Rodríguez Figueiredo) (Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Na miña persoal lembranza de homenaxe ao galeguista Avelino Pousa Antelo, que nos deixou hoxe, 20 de agosto, recupero as imaxes e boa parte do texto dunha anotación publicada nesta bitácora co título “Memoria Literaria (I): En Rianxo, case vinto e cinco anos atrás“, pois foi nese acto onde coñecín e tratei por vez primeira a don Avelino, que sempre estivo á miña beira nesa xornada de inmensa ledicia para min e que se unira con entusiasmo á proposta de facermos un brinde pola memoria de Castelao. Nesa anotación dicía eu:

Reproduzo unhas vellas fotos que atopou polo Concello de Rianxo o seu técnico de Cultura, e poeta amigo, Fernando R. Lavandeira, porque estas imaxes son unha excelente xustificación para lembrar o meu primeiro texto que deu en aparecer publicado nun libro, aínda que fose colectivo, pois o meu primeiro libro individual é o poemario Ausencias pretéritas (Espiral Maior: 1992).

Anos antes, en 1985, fun merecedor do XI Premio de Narracións Curtas «Modesto Rodríguez Figueiredo», convocado polo Patronato do Pedrón de Ouro, polo relato «Augas de silencio», que a xuízo de Basilio Losada, presidente do xurado, significaba «toda una revelación». Aquel xurado estivera composto ademais por Avelino Pousa Antelo, como secretario, Avelino Abuín de Tembra, Carmen García Rodríguez, Manuel Quintáns Suárez e Luís Alonso Girgado. Andando o tempo tiven trato con algunhas destas persoas e mesmo Carmen García Rodríguez foi unha das miñas docentes de Lingua Galega cando me reincorporei aos estudos para facer Filoloxía Galego-Portuguesa na USC.

Naquela convocatoria de 1985 resultaran accésits dúas persoas que hoxe considero amigas e un escritor xa desaparecido. O primeiro accésit fora para Ánxeles García Sumay (quen hoxe asina como Anxos Sumai) por «Relembranzas con Palmira e banana split»; o segundo foi para o finado Manuel Riveiro Loureiro por «Meirama» e o terceiro para Xosé Manuel Fernández Castro por «Segrel Charles o asombrador». Todos catro están publicados no volume colectivo Premios Pedrón de Ouro 1985 / 1986 (Sada: Edicións do Castro, 1987), con esa curiosa capa que semella a guía Vía Michelin.

O premio entregouse na noite do 28 de decembro do 1985 nun acto (ao que corresponden as fotografías) desenvolvido no Concello de Rianxo, entidade patrocinadora nesa edición, coa presenza de moitos persoeiros, entre os que estaban Pepita Blanco, a viúva de Modesto Rodríguez Figueiredo; do alcalde naquela altura, Xosé Bravo Frieiro; o secretario do patronato, Avelino Pousa Antelo, quen leu a acta do xurado e do mantedor, tamén membro do Patronato, Francisco Fernández del Riego, quen fixo unha semblanza dos escritores rianxeiros desde Paio Gome Charinho até Rafael Dieste, salientando a Manuel Antonio, Castelao e Faustino Rey Romero“.

Os seguintes parágrafos da anotación pódense ler aquí, centrados xa no anecdotario que lembro daquela xornada. Alén diso, salientarei que no andar do tempo coincidín moitas veces co vello mozo galeguista, Avelino Pousa Antelo, en moitos actos, case sempre acompañado dos escritores David Otero e Xoán Xosé Fernández Abella, e sempre houbo tempo para un saúdo e para unhas palabras de agarimo. Son moitas as semblanzas que o recordan hoxe, mais vou salientar o excelente programa especial do Diario Cultural da Radio Galega, que dirixe a poeta Ana Romaní, que incluíu unha das últimas entrevistas gravadas co vello mozo galeguista.

Que a terra che sexa leve, vello mestre!

Comentarios desactivados en Avelino Pousa Antelo (1914-2012), in memoriam

Ago 17 2012

17 de agosto: Día da Galiza Mártir

Published by under Historia,Poesía,Política


(Debuxo sen asinar que acompaña o poema “Na morte de Lexandro Bóveda”, de Antón Zapata García, no Galicia, Federación de Sociedades Gallegas, Bos Aires, nº 524, 27 de xuño de 1937)

Tal día como hoxe, o 17 de agosto do 1936, de hai 76 anos, pasaron polas armas tras unha fraude de Consello de Guerra a Alexandre Bóveda Iglesias, no Monte da Caeira (Concello de Poio). Pouco despois da derrota republicana na Guerra Civil Española, no exilio a Irmandade Galega (órgano político que substituíu ao Partido Galeguista), con Castelao á cabeza, instituíu esta data como Día dos Mártires Galegos, que tamén foi chamado Día da Galiza Mártir.

Na súa memoria reproducirei máis unha vez o poema “Na morte de Lexandro Bóveda” de Antón Zapata García, poeta ao que consagrei a miña Tese de Doutoramento, onde escribín:

“A crueza da guerra civil española e, sobre todo, a represión desencadeada polos falanxistas en terras galegas serán decisivas para que o estro poético de Antón Zapata García se volva cada vez máis comprometido. De feito, o seu poema Na morte de Lexandro Bóveda, publicado no Galicia o 27 de xuño de 1937, convértese na primeira composición en galego que evoca o asasinato do secretario de organización do Partido Galeguista”.

En efecto, apareceu no Galicia, Federación de Sociedades Gallegas, Bos Aires, nº 524, 27 de xuño de 1937. Publícase precedido dun debuxo sen asinar (aínda que ben puidera ser do propio poeta), que representa o rostro de Bóveda asasinado cunha bala na fronte. De aquí foi reproducido polo profesor Xesús Alonso Montero, na Coroa poética para un mártir. 35 poemas á morte de Alexandre Bóveda (1936-1994). Vigo: Xerais, 1996. O profesor nas súas «Notas ós poemas», ademais da localización do texto e doutros datos de interese, sinala: «No verso 53 cítase, entre os asasinados, a Ánxel Fole, crenza moi estendida nestas datas».

A finais de 1999 tamén ve a luz o volume Guerra civil (1936-1939) e literatura galega. (Textos e documentos para unhas xornadas de estudio e debate), en edición literaria de Xesús Alonso Montero e eu propio, como material previo do congreso que baixo o mesmo epígrafe se celebrou no Consello da Cultura Galega, en Santiago de Compostela os días 14, 15 e 16 de decembro. Nesta antoloxía de poesía, prosa e outros textos, inclúese o poema Na morte de Lexandro Bóveda.

E a declaración polo goberno da Xunta de Galicia de 2006 como “Ano da Memoria”, para lembrar aos represaliados sesenta anos despois do golpe militar de 1936, propiciou a aparición do volume Poemas pola memoria (1936-2006) (Santiago de Compostela: Xunta de Galicia, 2006. 93-96), que no capítulo intitulado «Alexandre Bóveda, musa mártir» tamén compila a composición Na morte de Lexandro Bóveda.

NA MORTE DE LEXANDRO BÓVEDA

Pra tí, Lexandro Bóveda
—¡irmán escrarecido,
vida próveda!—:
Con requeimantes bágoas nos ollos
e na dôr afundido,
non encontro máis verbas no contido
do noso craro idioma, que adouraste,
(¡pra maldicer aqueles que os ferrollos
de Galiza remachan noite e día,
anque tí os perdoaste,
porque eras nobre, bô e xeneroso!),
que estas verbas: ¡Non son da nosa caste
os lobicáns e os lobos da xauría
que os dreitos arrasóu do povo noso
e â túa intelixéncea aborrescía!…
¡Non é!, ¡non é! da nosa enxebre sangue
a banda de traidores,
malvados e asesiños
que â nosa terra abrangue
i-ôs seus máis caros fillos, guiadores,
asesiñaron xunto ôs seus filliños
—nas aldeias, nos montes e nos vales—
i-ô pé dos seus maores
ou xunto ôs seus igoales
—d-abós e pais, d-irmáns ou da siñora—,
e, por eles, agora,
“A CAMPANA d-ANLLÓNS”, doída, tangue
e a irmán, de BASTABALS, doída, chora!
¿Qué van ser irmáns, pra nós, os seres
que trouxeron â moura moureiría
—empúdeca, babeante, sin homía—,
non respetando nenas nin mulleres?:
¡Galegos desleigados, sin concencia,
que n-houberon cremencia
pr-aqueles bôs irmáns das nosas almas,
esgrevos lumiñals da nosa cencia
e sopostallos lus das nosas artes
das nosas forzas vivas
—¡sinxelamente calmas!—
asesiñados todos no CAMIÑO
da REDENZON das LUCES RÊDIVIVAS,
dos sagros balüartes
da Sancta COMPOSTELA
—¡Nova XERUSALEM tremente en palmas,
procramada na voz da BERENGUELA!—
e que se choran xá por todas partes,
con fraternal cariño,
por onde padricaron
e, boandanzas, cantaron
ô pé do Altar da Patria, car-ô Sole:
Quintanilla, Casal, Díaz Baliño,
Xan Carballeira, Casas, Lustres Rivas,
Xosé A. Suárez Picallo, Anxel Fole
e outros centos de irmáns non menos outos
ô corazón que os chora xa finidos:
¡Co-as balas dos traidores furacados
diante ô tráxico asombro dos petoutos
e os “Queixumes dos Pinos” abraiados!,
mouradores no ALEM, ¡non redimidos!,
e que recraman, ¡forte!, ser vengados!…

Tí fóstel-o Moisés que abreu as fontes
das riquezas da Nosa Nai Galega,
hastra agora aldraxada, magöante:
¡Pol-os necios, pechándolle ourizontes;
pol-os pillos, roubándolle a talega;
e facéndoa, os caciques, emigrante!…

¡Tí fostes, bô Lexandro, o Xesucristo
diante ô Abrente das luces do Dereito
ensinando os Camiños da Verdade
—¡car-a cara co-a lus da Dinidade!—
e, por eisí aituar, teu nobre peito,
aniñando tenruras, foi desfeito
no crime mais atrós nos homes visto!…

Tí, como os Precursores,
meresces os máis férvedos loubores.
¡No “Alem”, no “Mar dos Silenzosos”,
na “Soidade”, onde mores,
teral-o ben querer dos irmáns nosos!
¡Non-os chores, Lexandro, non-os chores
na tráxica partida!:

¡Tí seral-o Druída
oficiando no Altar do Sentimento!:
—¡Por todol-os irmáns que nos mataron
por amar o Galego Encumiamento
que agora, como outrora, nos tallaron
n-un crime xamáis visto!;
mais, como Xesucristo,
no triste camposanto…
¡¡terá Rexurdimento!!…
¡¡Santo!!… ¡¡Santo!!… ¡¡¡Santo!!!…

Comentarios desactivados en 17 de agosto: Día da Galiza Mártir

Ago 16 2012

Unha imaxe de Corcubión e uns anacos da memoria

Published by under Fotografía,Historia


(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Nas miñas habituais visitas á vila de Cee, o chan nativo, procuro tirar tempo para facer unha camiñada até o peirao ou a praia de Quenxe de Corcubión (a histórica e fermosa vila dos “pelados” (así nomeamos nós á xente corcubionesa) da que sempre moito gostei, malia ser eu “coreano” (así nos nomean eles a nós), mais nunca acreditei neses atavismos de estéril enfrontamento. Mesmo coñezo persoas, aínda vivas, que para se deslocaren á praia de Estorde (Cee) non fan o natural percorrido que as obriga a pasaren por Corcubión, senón que dan unha reviravolta pola parroquia de Toba, tan vencellada á miña infancia persoal. E desde a outra banda tamén hai xentiña que crea parvadas inmensas coma o feito de inventaren un supostamente documentado “cabo C”, para falaren do “cabo Cee” que está en territorio corcubionés.

Resulta evidente que eu non participo das barbaridades duns e doutros exaltados e da mesma maneira que moita outra xente con dous dediños de fronte partillamos dun e doutro espazo condenados a confluíren, como ben imaxinara nos primeiros anos do século o corcubionés Pepe Miñones, que foi deputado republicano e que pagou coa súa vida o seu compromiso, como ben relata o amigo Luís Lamela García no seu imprescindible Pepe Miñones, un crimen en la leyenda (1900-1936) (Edicións do Castro, 1991). Este deputado, alén de idear o ferrocarril dos Tres Ces (Coruña-Carballo-Corcubión), cuxo proxecto chegou a estar aprobado mais nunca foi desenvolvido, lastrando o desenvolvemento da Costa da Morte, pois tamén loitou por unir Cee e Corcubión ou Corcubión e Cee nunha poboación para a que mesmo suxeriu o nome de Neria.

Mais esta anotación non pretendía ser un recordatorio da rivalidade entre as dúas vilas, senón que quería falar dunha imaxe que atopo moitas veces nesas camiñadas e que sempre chama a miña atención, tanto é así que este luns 13 de agosto (malia as nubes que cobren o ceo) fíxenlle unha fotografía co dispositivo do meu teléfono móbil e velaí está, ese traxe de augas que sempre atopo de pé como se fose un espírito e que me fai lembrar aqueloutro que había pendurado na despensa da vella casa da miña nai, hoxe edificio en ruínas, e que pertencera ao meu pai, morto no mar o 5 de novembro de 1967, cando eu tiña escasos dous anos e medio.

Resulta curiosa a asociación de ideas que se crea nas nosas mentes para abrazar o territorio da memoria. E isto tamén pode ser material poético, pois como ben dicía nunha entrevista para o Diario de León o meu poeta amado Antonio Gamoneda: “La poesía es el arte de la memoria ante la muerte”.

Comentarios desactivados en Unha imaxe de Corcubión e uns anacos da memoria

Ago 14 2012

Olimpíadas, a lembranza de México 1968

Atrás quedan as Olimpíadas London 2012 e estou ben certo de que andando o tempo a miña memoria pouco ou nada ha lembrar delas, se acaso as carreiras de lóstrego do Usain Bolt. Porén, máis unha vez aínda recordo aquela imaxe de México 1968 (que non ollei na televisión ao vivo, senón moitos anos despois) dos atletas norteamericanos Tommie Smith e John Carlos, na que se atopan no podio dos 200 metros, ambos e dous cos puños erguidos e tapados con luvas negras, tal era o símbolo do denominado Black Power, alén de teren baixada a cabeza.

O xornalista Gianni Mura realizou unha reportaxe para o diario italiano La Repúbblica (28-06-2012) na que explica a historia desta imaxe mítica, anotando que Smith e Carlos facían parte do Olympic Project for Human Rights. Seica o xesto dos atletas tivo moito que ver co asasinato unhas semanas antes, en concreto o 4 de abril, de Martin Luther King, feito que tamén provocou o boicote de moitos atletas de cor e a súa negativa a participaren nos Xogos.

Alén diso, México 1968 serviu para ocultar a matanza de estudantes acontecida dez días antes da inauguración dos Xogos, historia que coñecín através do relato de Elena Poniatowska en La noche de Tlatelolco.

E a min, neste agosto, continúa a fascinarme a historia daquela imaxe mentres perdo interese polo negocio das Olimpíadas, onde a miña pequena nación milenaria non poder ter status de seu, nin se pode escoitar o seu himno pondaliano nun podio, nin se pode ollar a súa bandeira (como tamén sucedeu con outras nacións sen estado coma Escocia, poñamos por caso).

One response so far

Next »