Archive for Xuño, 2012

Xuñ 29 2012

Os insondables misterios do mundo editorial galego (IV)

Published by under Narrativa

Veño de rematar a lectura do libro de relatos Deseo (título orixinal: Dúil), do escritor irlandés Liam O’Flaherty, en traducción desde o gaélico do narrador, poeta e tradutor sevillano Antonio Rivero Taravillo. Publicouno esa excelente editorial que se chama Nórdica Libros (1ª edición: marzo de 2012) na súa colección «otras latitudes», onde xa se publicaron tamén varios libros de Flann O`Brian, coma La gente corriente de Irlanda ou La boca pobre, ou tamén La buena gente del campo da norteamericana de orixe irlandesa Flannery O`Connor.

E lendo as páxinas interiores atopo esta anotación que amosa máis unha a debilidade empresarial do tecido das industrias editoriais galegas:

«El editor reconoce la ayuda económica recibida para la traducción de Ireland Literature Exchange (translation fund), Dublin, Ireland

www.irelandliterature.com / info@irelandliterature.com

Publicado originalmente en irlandés. Obra publicada con autorización de Cló Iar-Chonnacht, Indreabhán, Co. na Gaillimhe, Ireland».

Daquela, oor que as nosas editoriais sempre están a se queixar de non recibiren axudas á tradución do Goberno galego e non optan ás axudas que fornecen no exterior?

Na miña opinión, esta é a mellor política de traducións que se pode seguir, a realizada por organismos como o Ireland Literature Exchange ou o catalán Institut Ramon Llull que subsidian que a súa literatura propia sexa trasladada a outras linguas do mundo. Só lle teño lido unha opinión algo semellante a Manuel Bragado nas súas brétemas.

Dito isto, malia gozar da versión castelá de Antonio Rivero Taravillo(quen explica o seu labor nunha anotación ao final do libro) manifesto a miña mágoa por non poder ler estes dezaoito relatos na nosa lingua,  xa que a literatura de Liam O’Flaherty fala do mundo mariñeiro e do rural na república de Irlanda, que é coma falar do medio mariño e rural galego. A maioría dos relatos con só mudar a ubicación poderían desenvolverse perfectamente na nosa terra. Velaí «La roca negra», «La vida», «La muerte de la vaca» conmovedor e magnífico, «Pobres gentes», «El traje nuevo», «Un roce», «La feria» ou «Vinganza», por citarmos só algúns.

Na páxina web da editorial Nórdica Libros, pódese ler neste pdf un adianto do volume, que inlúe completo o relato que lle dá título ao conxunto e que, malia afastarse da temática que dixemos, tamén reproducimos deseguida na tradución castelá de Antonio Rivero Taravillo.

DESEO

Un niño se hallaba jugando con un sonajero sobre la alfombra junto a la silla en la que estaba sentada su madre, leyendo un libro. Soltaba un gritito de alegría cada vez que oía el sonido musical que salía del instrumento al agitarlo. Después, el sonajero cayó de sus manos. Pasó unos segundos deslizándose y dando vueltas por todo el suelo. El niño cayó sobre su vientre cuando se estiró para coger aquella cosita deliciosa.

El repentino contacto con la dureza del suelo le dio ganas de emitir un chillido. No era el dolor que sentía la única causa de sus ganas de chillar. Un instinto natural le impelía a llamar violentamente a su madre cuando tenía necesidad de ayuda. Pero aunque abrió la boca, al final no dejó salir el berrido. En este punto, tendido sobre su vientre y con la cabeza en alto, vio una cosa maravillosa que le infló de alegría los rechonchos mofletes.

Un rayo de sol se extendía por el suelo a unos diez metros de él. Llegaba a través de una alta puertaventana, completamente abierta, que daba al jardín. El hermoso rayo estaba suspenso en el aire, y caía desde el techo al suelo, como si fuera una cortina de seda en la que resplandecían miles y miles de joyas.

Sin advertir lo pequeño de su cuerpo, contempló esta maravilla durante un minuto, mientras un ancho arroyo de agüilla le goteaba de la boca sobre el babero atado bajo su cuello. Luego, la codicia de aquel objeto le produjo un estertor en la garganta. Alargó su mano derecha para alcanzar la resplandeciente belleza. Cuando cerró con vehemencia los pequeños dedos, estos no cogieron sino el aire vacío. Perdió el equilibrio y después cayó de costado.

Sin embargo, el repentino impacto contra el duro suelo no le produjo ahora ganas de gritar. Sentía tanto arrobo al contemplar la cortina de joyas, con los grandes ojos abiertos, que no prestó ninguna atención al dolor. Se quedó así frente al prodigio, hasta que se fortaleció tanto su deseo que ya lo único que quería era satisfacerlo. Empezó a codiciar, con cuerpo y alma, asir firmemente la belleza aquella. Se levantó él solo sobre sus manos y rodillas, con un gran esfuerzo de voluntad y energías. Sacó duramente la mandíbula inferior y avanzó con vehemencia hacia la cortina de luz.

Nunca antes había probado a gatear. Fue por eso que al punto sintió un intensísimo dolor en las extremidades. Su corazón empezó a latir aceleradamente. El desacostumbrado ejercicio le hizo marearse. No había dado ni unos dos pasos cuando sus brazos no pudieron soportar ya más el peso de su cuerpo. Cayó de bruces sobre el estómago.

Se le ocurrió que era el momento de dar otro grito para pedir auxilio. Abrió la boca, pero ningún sonido salió de su garganta. Su deseo era más fuerte que su aflicción. Extendió las manos, agarró firmemente la alfombra y tiró de su cuerpo hacia adelante otro gran trecho, acercándose a la cortina milagrosa. Después se concedió un descanso durante un rato, hasta que el afán volvió a atacar y sintió la necesidad de alzarse del suelo para seguir gateando.

Avanzó cuatro pasos en este intento, de una sola y descomunal acometida. Cuando cayó, se había quedado completamente sin aliento. Sus brazos y sus piernas se estremecían de dolor. Después de esto le dio igual el dolor y la pequeña amenaza temerosa que se estaba apoderando de su mente, diciéndole que abandonara este viaje peligroso y llamara a su madre. La maravilla resplandeciente ya solo estaba a tres pasos de él, poniendo magia ante sus ojos con su divina belleza. Volvió a levantarse, apurando las pocas fuerzas que le quedaban en un último intento. Y avanzó, palmo a palmo, sin respiro, hasta que llegó al lugar sobre el que creía que colgaba la hermosa cortina.

Ay! Cuando quiso tocar la luz resplandeciente, sus ojos vieron atónitos que no había nada flotando en el aire. Ya nunca más se supo de la rutilante cortina que lo sedujo con la belleza de sus joyas. Era la luz tan fuerte que tenía que guiñar los ojos para ver, con el corazón roto, buscando aquí y allá la belleza que había perdido. Entonces vio la ventana abierta que daba sobre el jardín. Cuando miró a través de ella, su corazón se le heló, estupefacto ante la terrible magnitud del mundo exterior.

Lejos y más lejos se extendía la superficie del mundo ilimitado, más allá del florido jardín: abajo, a través de un gran valle profundo cubierto de árboles; arriba, sobre altas montañas cuyos picos azules se unían a la poderosa cubierta del cielo, y una gran joya resplandecía allí arriba, como si fuese un ojo de Dios.

Se quedó traspuesto unos instantes, atemorizado, contemplando esta nueva maravilla que escapaba a su comprensión. Después cerró los ojos, protegiéndose de la luz del sol. Con la oscuridad, la amenaza del temor volvió a apoderarse de su mente. Pero ahora le prestó atención y se desvaneció su deseo. Ya sí que notaba los dolores que atormentaban su cuerpo. Se dio cuenta de que había andado un gran camino hasta este lugar en el que se hallaba solo. Entonces empezó a llenarse de terror, abrió la boca y se puso a chillar.

Su madre dejó caer el libro y corrió apresuradamente hacia él. Lo cogió en sus brazos y lo besó con cariño. Él estuvo dando alaridos mientras lo llevaba a la silla, y no se calmó hasta que ella se sentó poniéndolo en su regazo. Cuando empezó a tararear una canción en voz baja al mismo tiempo que lo mecía suavemente, desapareció el miedo y se quedó callado. Entonces, la madre recogió el sonajero del suelo y lo agitó ante él. Una risita asomó a su boca, y tomó el instrumento con sus dos manos. Y empezó a agitarlo.

Aquí, junto al vientre en el que halló el ser, se hallaba ajeno al dolor y a los peligros de la vida. Ahora lo hechizaba la melodiosa voz de su madre; pero ahora se trataba de una seducción silenciosa y placentera. Desapareció completamente de su memoria el recuerdo del daño soportado mientras realizaba su gran expedición a la puerta del mundo. Se sosegó y le inundó la pereza. Estiró largamente las piernas, dio un prolongado suspiro y se apretó contra el cuerpo cálido y acogedor de su madre. Y empezó a soñar con sus grandes ojos azules abiertos de par en par.

Vio otra vez la cortina resplandeciente, y sintió la alegría que el baile de las joyas trajo a su corazón. Vio la formidable magnitud del mundo que se extendía fuera de la ventana, más allá del jardín florido y del gran valle con sus árboles, hasta las cumbres azules de las colinas. Vio el ojo deslumbrante de Dios estallando arriba en la vastedad del cielo. Cuando finalmente cerró los ojos, al quedar dormido, lo sacudió el deseo de partir del vientre materno a otro viaje, a través del mundo que había tras la cortina resplandeciente, etapa tras etapa, hasta el final de su vida corpórea, cumpliendo el deber de la raza humana, con miedo, pesar y alegría, por jardines floridos y valles remotos, hasta las cimas de las montañas en el extremo del cielo y aún más arriba, hasta encontrarse ante el ojo de Dios.

One response so far

Xuñ 29 2012

Poemas (XLIII): «Haiku», de Patricia Donegan

Published by under Antoloxías,Arte,Poesía

Esta noite,
Como muitas sem amante,
Vou fazer pão
Enterrando os nós dos dedos
Na massa suave

Haiku de Patricia Donegan

Os haikus ou haicai do meu libro inédito Breizh seguen a escrita máis clásica na forma (estrutura de tres versos brancos de cinco-sete-cinco sílabas), porén están desprovistos da espiritualidade oriental.

Non é o caso da obra de Patricia Donegan, unha poeta, tradutora e promotora do haiku ou haicai coma unha práctica de concienciación (isto ten moito a ver coa súa concepción clásica deste poema, relacionada co seu budismo).

De feito, no seu libro Haiku Mind sinala: “Haiku, the Japanese form of poetry written in just three lines, can be miraculous in its power to articulate the profundity of the simplest moment”.

Estudou na facultade poética de East-West na Naropa University (Colorado) co beatnik Allen Ginsberg e co mestre do budismo tibetano Chögyam Trungpa e tamén posúe amplos coñecementos da lingua e da cultura xaponesa. A raíz destes estudos converteuse en profesora de meditación, editora poética para o Kyoto Journal e pertence á Haiku Society of America. Publicou obras coma Haiku Mind: 108 Poems to Cultivate Awareness e Chiyo-ni: Woman Haiku Master (co-traducido con Yoshie Ishibashi), Haiku: Asian Arts for Creative Kids ou Without Warning.

Patricia Donegan tan só é unha pequena mostra do interese dos escritores e das escitoras estadounidenses por esta versificación de orixe oriental, como se pode ler nesta ligazón, onde atopamos nomes abondo coñecidos da literatura contemporánea e case todos os poetas da denominada xeración beat.

Comentarios desactivados en Poemas (XLIII): «Haiku», de Patricia Donegan

Xuñ 27 2012

Mont-Saint-Michel liberado das turbinas eólicas pola Unesco


(Le Mont-Saint-Michel vu du ciel en 2011. http://www.projetmontsaintmichel.tv/site/)

Mont-Saint-Michel é un lugar fascinante, malia que na miña única estadía non me deixase un magnífico recordo pois, coma din por Fisterra, había xente coma area. Subir e baixar aquelas encostas ateigadísimas nun día de agosto fíxose eterno, coma unha pregaria.

Heille dar outra oportunidade este verán na viaxe que faremos co Seminario de Estudos Comarcais da Costa da Morte (Semescom) e, mais cadra polas mesmas datas e non sei eu.

A edición de onte do xornal Le Monde sinalaba que o Mont-Saint-Michel puido manter o seu rótulo de “Patrimonio Mundial da UNESCO“. A nova dá conta de que a ameaza de poñer o Mont Saint Michel na listaxe do Patrimonio Mundial en Perigo da UNESCO (en cuxa páxina podemos gozar dunha espléndida galería de imaxes do lugar) foi levantada este martes 26 de xuño. Francesco Bandarin, director de Cultura da UNESCO, sinalou que foi seleccionado un proxecto que contempla unha zona de protección prohibindo turbinas eólicas a unha distancia de 40 km por 20 km [en torno á baía], para evitar a contaminación visual. Alén diso, tamén recomenda outras medidas que teñen a ver coa pasarela de acceso desde a costa, pois a a paraxe fica moi dentro do mar coa suba das mareas.

Nós estivemos por aló en horas de devalo e daquela experiencia persoal e visual naceron tres dos haikus que se inclúen no meu poemario aínda inédito Breizh.

MONT-SAINT-MICHEL (I)

A baixamar
revela desamparo.
Fugaz imaxe.

MONT-SAINT-MICHEL (II)

Un mar de xente
con areas nos ollos.
Non hai perdón.

MONT-SAINT-MICHEL (III)

Peregrinaxe
da abadía en silencio.
Premonición.

Comentarios desactivados en Mont-Saint-Michel liberado das turbinas eólicas pola Unesco

Xuñ 27 2012

Chega o primeiro aniversario destas crebas, mañá, 28 de xuño

Published by under Historia


(Crebas, fotografía de Manuel Sendón. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Mañá, 28 de xuño, ás 16,16 horas esta xanela aberta ao mundo fai o seu primeiro ano na arañeira no que se publicaron até hoxe 443 anotacións ou artigos de variada xinea. Neste tempo, con maior ou menor esforzo (segundo as outras obrigas de cada momento) fun achegando o meu parecer ou dando conta de acontecementos culturais e sociais, mesmo algún político, que foron do meu interese, aínda que moitos outros ficaron no tinteiro pola imposibilidade material de os atender. Como non podía ser doutra maneira tiveron preponderancia os temas literarios, nomeadamente a poesía que enche unha parte importante da miña existencia creativa e lectora.

Neste tempo, a bitácora recibiu por parte das autoras e dos autores da nosa literatura o recoñecemento como «Mellor blogue literario» na XIII edición dos premios da Asociación de Escritores/as en Lingua Galega (AELG) 2012. Esta distinción obriga a moito e un propio sente que ás veces non é quen de chegar á calidade que se lle presupón a un espazo coma este. Sacrificando ansias e tempo doutras ocupacións vaise facendo esta navegación até que as forzas cansen. Polo de agora aínda non é o caso.

A xeito memorialístico, reproduzo deseguida a primeira anotación de saúdo que se fixo desde esta xanela. Velaquí:

Ola Mundo!

Benvido, benvida.

Neste 28 de xuño do 2011 rompe augas este blogue persoal, na acolledora casa común de blogaliza.org. Como “crebas” chegadas ás praias da Costa da Morte, este blogue irá recollendo anotacións de creación e de crítica literaria, alén doutras reflexións.
Nace o mesmo día que morre en papel o xornal Galicia Hoxe, a única prensa diaria na nosa lingua que aínda se podía atopar na rúa. Nace, daquela, porque son tempos de resistencia e de acrecentar a presenza do idioma galego na nosa sociedade e no mundo.
Aos poucos iredes lendo diversos materiais recentes ou de épocas afastadas para gozardes da lectura ou tamén para discrepardes se fose o caso.
Grazas por virdes onda estas crebas e unha aperta atlántica.

Comentarios desactivados en Chega o primeiro aniversario destas crebas, mañá, 28 de xuño

Xuñ 26 2012

«Navegacións poéticas» para a pintura de Nolo Suárez


(De esquerda a dereita, eu, Ramiro Vidal Alvarinho, Modesto Fraga a recitar os seus poemas, Rivadulla Corcón e o pintor Nolo Suárez. Fotografía de Alba. Premer nela para agrandar o tamaño)

A imaxe é da tardiña do pasado venres, 22 de xuño, na celebración dun recital denominado «Navegacións poéticas» e nela estamos a ler versos sobre o mar como actividade paralela da exposición pictórica «Miradas mariñas» do amigo artista Nolo Suárez. Aconteceu na coruñesa Galería Arte-Imagen (Rúa Ramón y Cajal, 5-baixo), onde os cadros desta serie aínda estarán expostos até o 4 de xullo.

Finalmente só escollín para ler un daqueles dous textos dos que falei aquí e que fan parte do meu último poemario As crebas (Espiral Maior, 2011), pois optei por encetar a miña quenda coa lectura deste magnífico e potente texto intitulado «No mar» de Bretemada de Gonzalo López Abente.
NO MAR

Negra barca, vaite apresa
pol-as ondas azuladas escorrendo,
que o teu dono, co-a alma acesa,
entre o fogo das saudades vai morrendo.
Negra barca, dalle â brisa
a brancura do teu lenzo inmaculado,
e voemos na sorrisa
de cristal do mar salgado.
Negra barca, que escumante
de fervenza brinque a i-auga pol-a prora,
e na popa buligante
fique a liña d’unha serpe bruadora.
Que se afunda mainamente
no azul líquido das ondas da tua banda,
e obedezas ao valente
e arriscado gobernalle que che manda;
que se escoiten os lamentos
dos cuiereles e das bordas,
i-o rexo fungar dos ventos
entre as cordas.
Negra barca, vaite apresa
pol-as ondas azuladas escorrendo,
que o teu dono, co-a alma acesa,
entre o fogo das saudades vai morrendo.
E alá vai a barca miña,
obedente ao meu mandado,
pol-a senda cristaiña
na busca do ben amado.

Comentarios desactivados en «Navegacións poéticas» para a pintura de Nolo Suárez

Xuñ 26 2012

Sen esquecermos as bibliotecas no caloroso verán

Published by under Arte,Banda deseñada,Contos


A chegada do solsticio de verán vai acompañada da moi necesaria e obrigada paréntese no labor profesoral educativo. Nos últimos días sempre lle recomendo ao meu alumnado continuar na lectura por pracer visitando bibliotecas. A dispersión rural do concello de Trazo non axuda, alén de que só teñen unha pequena biblioteca municipal. Porén, na cidade compostelá hai magníficas instalacións, malia que esta semana bota o peche definitivo a que dependía da Obra Social Cajamadrid (hoxe a maldafada Bankia). Entre elas sobrancea a Biblioteca Pública de Santiago Ánxel Casal, que xa coñecen porque neste curso fixemos unha visita guiada.

Ben eu quixera que puidesen coñecer The Picture Book Museum, tamén coñecido como The Picture Book Library, que está situado en Iwaki City, na prefectura xaponesa de Fukushima (tristemente célebre polo accidente acontecido na central nuclear Fukushima I o 11 de marzo de 2011).

Seica o afamado arquitecto xaponés Tadao Ando proxectou esta biblioteca privada sobre todo para atender a tres escolas infantís locais. Porén, desde a apertura das súas portas en 2005, as e os visitantes acoden a esta biblioteca nos días de libre acceso para contemplar o magnífico proxecto de Ando e tamén para gozaren da súa espléndida colección internacional de libros ilustrados para crianzas.

Comentarios desactivados en Sen esquecermos as bibliotecas no caloroso verán

Xuñ 25 2012

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente (edición de Suso Sambade). Dúas recensións

Un dos alicerces da Fundación López Abente, da que fago parte, é a publicación (ou reedición na maioría dos casos) da obra literaria de Gonzalo López Abente. A última entrega foi o volume A narrativa mariña, en edición literaria do profesor muxián Suso Sambade e que se inclúe na prestixiosa colección Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais. Xa falamos aquí e acolá da súa presentación e tamén demos conta das primeiras lecturas críticas. Desta volta recollemos dúas recensións, a primeira escribiuna a poeta Rosalía Fernández Rial para o dixital compásdacosta e a segunda é da autoría do profesor de Filosofía e crítico Francisco Martínez Bouzas e pódese ler no seu blogue novenoites. Polo seu interese reproducimos nesta bitácora os dous textos:

Recensión crítica de A narrativa mariña, Rosalía Fernández Rial

O último exemplar da BIBLIOTECA DE AUTORES GALEGOS, A narrativa mariña (2012), pronúnciase con acento muxián. Non só polos trazos dialectais da prosa abentiana, senón tamén pola procedencia orixinal do seu editor, Suso Sambade. E é esa circunstancia a que explica, en gran medida, a cantidade de datos inéditos que contén a biografía de don Gonzalo trazada ao comezo do libro (9-22); un preludio con rumor atlántico, o murmurio das vilas costeiras que contan a historia dun pobo, aínda en branco e negro. Desde os “modernos” anos 20 ata o loito franquista, cun leitmotiv constante de compromiso galeguista por parte de López Abente.

En efecto, esa ideoloxía e a consecuente escolla lingüística levarán ao autor muxián a unirse ás Irmandades da Fala desde o momento da súa fundación, como recolle Sambade Soneira (14). De aí que o seguinte apartado aluda ao estado da literatura galega na época da xeración citada (23-25), coa súa teimuda vontade de renovación. Tras ese marco de voces harmónicas co Modernismo americano, tanto en estilo como na temática urbana, ábrense os puntos centrais; “a prosa de Gonzalo López Abente” (27-31) e o estudo filolóxico de cada noveliña (33-43). Ambas seccións co valor común de situar a narrativa de GLA no lugar que merece; un posto privilexiado, segundo testemuña o editor. Tanto é así, que Sambade acaba por emprazala á altura da de Risco, Castelao ou Pedrayo (27). Nese senso, tras ler a introdución de A narrativa mariña, quédanos claro que López Abente foi precursor entre os pioneiros, chegando a adiantarse ao afán innovador das Irmandades. E ese recoñecemento é un dos logros principais desta edición, pois resulta unha labor crítica imprescindible, á que xa se adiantou admirablemente Miro Villar (1995 e 2011) no eido da poesía pero que aínda tiña unha débeda importante no campo da narrativa.

Por outra banda, os comentarios ás noveliñas (33-43) refiren a súa orixe, argumento e análise, dun modo coidado e preciso; áxil e ameno. Como se editor e autor conversasen con prosodia muxiá, mentres contemplan o mar da península que comparten, “brandamente deitada no medio da ribeira” (como escribiría don Gonzalo en Nemancos, citado en Miro Villar, 1995: 71).

Quizais por iso sexan tan acertados os apartados seguintes, concernentes á “lingua”, na época das Irmandades (45-46) e no estilo de López Abente (47-48). Unha estrutura idéntica á análise literaria, que vai do contexto xeral ao concreto, coa determinación de contidos tan pertinentes como os castelanismos e os anhelos diferencialistas que conducen a popularismos e hiperenxebrismos ou xiros dialectais. Primeiro a nivel xeracional e logo no caso específico do escritor en cuestión. E baseándose en aspectos como os referidos, selecciónanse os criterios de edición, dos que se dá conta no punto que vai a continuación (49-50). Estes optan por un camiño intermedio, conservación de castelanismos, certa depuración de hiperenxebrismos, vulgarismos e arcaísmos e respecto de dialectalismos costeiros. Tamén se explica, no mesmo punto, a elección do título e as razóns polas que se incluíu o apéndice coa obra O escándalo (que, en principio, non ten unha relación estreita cos demais textos publicados).

Finalmente, compéndiase a bibliografía do autor (51-52) e a empregada na edición crítica (53-54). Xusto antes das noveliñas completas, cuxas anotacións se cinguen –sobre todo- a aclaracións de carácter lingüístico, a pesar de que se ven complementadas por un último glosario (239-242) que pecha o estudo. Todos eses apuntamentos presentan unha linguaxe accesible, que –como o resto de seccións- fan do volume un libro apto para calquera tipo de público. O especializado atopará, entre os apartados primeiros, datos descoñecidos ata o de agora e interesantes reflexións filolóxicas sobre a obra de López Abente e aqueles receptores que pretendan gozar da lectura poderán partir dunhas coordenadas iniciais que lle axudarán a comprender mellor a obra de don Gonzalo.

En conclusión, recomendo, con entusiasmo oceánico e orgullo muxián, a última publicación da BIBLIOTECA DAS LETRAS GALEGAS; unha edición rigorosa, agradable e necesaria, repleta de horizontes literarios e letras mariñas. Para internarse no universo abentiano entre os tombos de vida que as indagacións de Suso Sambade nos ofrecen. Sempre co cantar fonético da nosa lingua náutica…

Bibliografía:
SAMBADE SONEIRA, S. (ed.), Gonzalo López Abente, A narrativa mariña, Vigo, Biblioteca das letras galegas, Xerais, 2012.
VILLAR, Miro (ed.), Gonzalo López Abente, Antoloxía poética, A Coruña, Espiral Maior, 1995.
VILLAR, Miro (ed.), Gonzalo López Abente, Bretemada, Santiago de Compostela, Colección Rescate, Alvarellos editora, 2011.

*****

Gonzalo López Abente (Muxía, 1878-1963) ilustre membro das Irmandades da Fala, Presidente en 1936 da Asociación de Escritores de Galicia, académico numerario da RAG e depurado en 1937, é coñecido sobre todo pola súa obra lírica (Escumas da Ribeira, s.d., Alento da raza, s. d., D’Outono, 1924, Nemancos, 1924, Centileos nas ondas, 1928 e os poemarios póstumos, Decrúa, 1966 e Monza de frores bravas para a nosa Señora da Barca, 1971). De menor valor foi considerada a súa obra narrativa e a súa única incursión no xénero dramático (María Rosa, 1928).

A Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais, co patrocinio da Fundación Gonzalo López Abente, permítenos arestora gorentar e valorar na súa xusta medida as catro noveliñas curtas, hoxe imposibles de atopar, xa que despois da primeira edición, nunca foron reeditadas, agás O novo xuez (edición fascímil en Galaxia, 1971). A edición de Suso Sambade Soneira, precedida dun amplo e clarificador estudo introdutorio, pon nas nosas mans o que el chama a “restauración” destes textos breves nos que López Abente se achega á temática das vilas e da vida mariñeira. Podemos gorentar, xa que logo, en primeiro lugar, O diputado por Beiramar, que significou o comezo da carreira narrativa de López Abente. Editada na Imprenta Nova (A Coruña, 1919), a noveliña ten a súa orixe nun certame de narrativa, convocado en 1918 por A Nosa Terra e do que foi ganadora porque -así reza a opinión escrita do xurado- “o estilo cristaíño axéitase a unha visión moderna do arte de novelare”. Esta novela curta reflicte a vida de “cunero” e o ambiente político nos tempos da Restauración, no que a corrupción imperaba seguramente aínda máis que arestora. A novela vai dirixida sobre todo á aristocracia rural nun intento de atraer a fidalguía á causa galeguista, á responsabilidade dun verdadeiro e auténtico servizo a Galicia e ao seu idioma. Un claro precedente do drama A man da Santiña de Ramón Cabanillas e dalgunha novela de Otero Pedrayo.

En xullo de 1922, a Editorial Céltiga dá ao prelo o libro do mes. Foi O novo xuez, que se converterá no maior éxito editorial da narrativa de López Abente. Nun ambiente vilego que pode ser o de calquera das vilas da Costa da Morte, achéganos o autor unha historia de caciquismo, do “señorito” madrileño que chega a Galicia coa idea de que para un xuíz as mozas galegas son presas fáciles. Como contrapunto, a vida solidaria das xentes do mar e un certo costumismo, como o do relato do día de Noiteboa nunha casa burguesa.

Buserana, editada orixinariamente en 1925 na Editorial Lar de A Coruña, é a terceira das noveliñas recuperadas nesta edición. A trama está ambientada na casa reitoral de Moraime, reconstrúe a vida rural da Costa da Morte e introdúcenos, sobre todo, nunha lenda galega: a da Furna da Buserana. Para Carvalho Calero, Buserana é a noveliña máis conseguida do autor, opinión da que disente Sambade Soneira.

Fuxidos é a última peza breve que publicou López Abente. Localizada de novo nunha vila da Costa da Morte, probablemente Muxía, a trama novelesca describe a paisaxe, tanto humana como natural: a braveza do mar, dinamizado polo namoramento de dous dos personaxes, e polo desenlace inesperado no que a natureza indomable do mar (as “vagas do mar”) xoga un papel tráxico decisivo.

A edición que segue un camiño lingüístico intermedio, respecta os castelanismos e os dialectalismos característicos da Costa da Morte, á vez que corrixe os hiperrenxebrismos, vulgarismos e arcaísmos. O escándalo, outra peza breve aínda que allea en boa medida á temática mariña, pecha como apéndice esta edición para completar a narrativa breve do escritor.

Francisco Martínez Bouzas

Comentarios desactivados en A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente (edición de Suso Sambade). Dúas recensións

Xuñ 20 2012

Poemas do mar para a nova exposición de Nolo Suárez: mañá, venres, 22 de xuño, na coruñesa Galería Arte-Imagen

Published by under Arte,Exposicións,Poesía


(Cartón de convite. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Mañá, venres, 22 de xuño, despois de pasarmos o solsticio de verán, estarei convidado (e non precisamente de pedra) a ler poemas sobre o mar na inauguración da exposición pictórica «Miradas mariñas» do amigo artista Nolo Suárez. Ha ser na coruñesa Galería Arte-Imagen (Rúa Ramón y Cajal, 5-baixo), onde os cadros desta serie xa están expostos desde o pasado 2 de xuño e até o 4 de xullo. Ás oito da tardiña, alén das palabras do artista, vaise celebrar un recital denominado «Navegacións poéticas» na propia galería, coa temática do mar en xeral. E estes dous poderían ser os poemas que eu escolla para ler e que fan parte do meu último poemario As crebas (Espiral Maior, 2011).

O MAR (I)

Un mar, creedme, necesito un mar,
un mar donde llorar a mares
y que nadie lo note.
«Testigo de excepción», Ítaca (1972),
FRANCISCA AGUIRRE

No mar de Caldebarcos atopaches o mar que ti
necesitabas e os abrazos das vagas que rompían nos
baixos chegaron até as dunas e interromperon páxinas
nos estáticos ollos onde se detivera a lectura do tempo, e
as vagas penetraron oportunas no libro para levaren
Coetzee na resaca da tarde e deixaren o sal nos tellados
das casas, construcións mariñeiras con solainas de area e
argazos nas varandas dos balcóns e nas portas.

No mar de Caldebarcos atopaches o mar e fostes de mans
dadas nun paseo de días que trouxeron a calma mais non
o esquecemento, porque o sal é perenne como o son as
mareas.

O MAR (II)

En la noche fui hasta el mar para pedir socorro
y el mar me respondió socorro.
«Triste fiera», Ítaca (1972),
FRANCISCA AGUIRRE

E fuches deica o mar para pedir socorro como as voces
do náufrago que oe a costa da morte, como aqueles
lamentos onda a punta do Boi, cemiterio de ingleses que
olla areal de Trece.

E o mar trouxo buguinas con mensaxes cifradas, de
afastados lugares no horizontal das terras, de paisaxes
oblicuas na vertical do tempo, que o teu coñecemento
non puido transcribir.

Viñan das errabundas fantasmas do pasado que cargaban
a culpa nos seus lombos fenicios.

Quixeches o comercio da túa dor atlántica coa luz
mediterránea mais todo era sonámbulo desacorde dos
soños, porque do mar quedaron tan só sabas de area do
deserto de Siria.

One response so far

Xuñ 17 2012

Eduardo Galeano tamén contra a explotación dunha mina de ouro con lixiviado de cianuro en Corcoesto (Cabana de Bergantiños)

Published by under Manifestos


(Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

A pasada semana lembramos nesta anotación que a paisaxe de Corcoesto (Cabana de Bergantiños) está ameazada pola explotación dunha mina de ouro a ceo aberto. E falamos dunha plataforma ambientalista artellada contra esta desfeita, cuxa iniciativa aínda se pode asinar neste actuable.

Hoxe facemos chegar o noso agradecemento e parabenizamos ao escritor Eduardo Galeano porque na súa recente estadía no noso País tivo a ben amosar a solidariedade coa devandita solicitude de paralización da explotación mineira. Velaí o testemuño gráfico, vía Miguel Pardo de prazapública.

3 responses so far

Xuñ 17 2012

Onte, 16 de xuño, Dublín acolleu os actos do «Bloomsday»


(Primeira edición do Ulysses de James Joyce. Fotografía de David Sillitoe para The Guardian)

Máis unha vez, onte, 16 de xuño, as rúas de Dublín acolleron os actos centrais da conmemoración do «Bloomsday» que chegan xa ao seu 108 aniversario e que tamén se celebra noutras localidades irlandesas e do mundo (por comunidades académicas ou lectoras e lectores devotos da obra). E nós sentimos envexa de que nun país de moita cervexa e moito football tamén teñan moito suceso as festas literarias coma esta que lembra o día no que Leopold Bloom, personaxe protagónico da novela Ulysses (1922) de James Joyce (1882-1941) anda á vaiche boa polas rúas da capital irlandesa.

Na edición de hoxe do Irish Times sinalan que as celebracións dublinesas deste ano contaron coa presenza do presidente irlandés, o poeta Michael Higgins (de quen xa se falou nesta bitácora). No seu discurso considerou a Joyce un dos escritores máis importantes da República de Irlanda, ao tempo que sinalou como o seu Ulysses revolucionou a escrita literaria ao incorporar un novo estilo narrativo no xénero da novela, xa que obrigou ao lector a facer parte activa e non un sinxelo observador pasivo da historia.

(Por certo, unha anotación á marxe, algunhas axencias de viaxes organizan o seu particular «Bloomsday» noutras épocas do ano, coma esta en español).

As pegadas de James Joyce na nosa literatura foron estudadas neste artigo por Antonio Raúl de Toro Santos. Porén, é ben lembrarmos máis unha vez que o noso idioma foi, despois do francés, a segunda lingua do mundo en traducir fragmentos do Ulysses de Joyce e a primeira lingua peninsular, antes mesmo que o castelán ou o português. Foi don Ramón Otero Pedrayo, quen en 1926, publicou «Ulysses, anacos da soadísima novela de James Joyce, postos en galego do texto inglés», A Coruña: Nós. Boletín Mensual da Cultura Galega, 32. 3-11.

Hai unha edición recente (2003) na colección Illa Nova da Editorial Galaxia, co título Fragmentos de Ulises, 1926 e un estudo introdutorio de Carlos Acevedo.

A intrahistoria dese episodio da nosa literatura está moi ben recollida polo escritor e xornalista Camilo Franco neste artigo en La Voz de Galicia e do que reproducimos agora uns parágrafos significativos:

«A galega foi a primeira lingua peninsular en recibir a Joyce, pero foi despois do francés, a segunda do mundo en asumir os fragmentos do Ulysses. Catro anos separan a primeira edición da novela da aparición na revista Nós dos anacos de dous dos seus capítulos. Esta prontitude débese, en parte, ó interese que Joyce e a súa escrita suscitou na Xeración Nós, fundamentalmente en Vicente Risco e Otero Pedrayo. Un interese polo carácter anovador da súa literatura, polo xeito con que rachaba as tradicións literarias e, non menos importante, pola atención que prestaba á cultura irlandesa, o que supuña que un sistema minorizado podía enfrontarse a un sistema cultural moito máis amplo e forte, como era o caso do británico.

En 1922, James Joyce consigue publicar en París, na editorial de Sylvia Beach, o Ulysses. Dous anos despois, en 1924, aparecen algúns fragmentos traducidos ó francés, en publicacións da época e, posiblemente, con esas páxinas chegan a Galicia as primeiras noticias da novela.

Foi Vicente Risco quen primeiro chamou a atención sobre Joyce e a súa obra na mesma revista Nós. O escritor galego rexeita o anticatolicismo do irlandés, aprecia o seu irlandesismo e tenta sintetizar a novela explicando que non ten comezo nin final e que conta un día na vida dun home desde que se ergue ata que se deita.

Como nun traballo acordado, foi Otero Pedrayo quen acometeu a tradución de varios anacos dos episodios titulados Ithaca e Cyclops dun xeito decidido e voluntarioso, pero non científico desde o punto de vista lingüístico e mesmo literario, excluíndo algunhas pasaxes que para os autores e lectores de Nós poderían resultar excesivamente atrevidas naquela altura do século XX».

Comentarios desactivados en Onte, 16 de xuño, Dublín acolleu os actos do «Bloomsday»

Next »