Archive for Febreiro 2nd, 2012

Feb 02 2012

O poeta Bernez Tangi rexeita o Prizioù 2012 de France 3 en protesta pola precaria presenza das linguas da Bretaña (Breizh) na TV


Bernez Tangi ha Yon Gouez – Gwerz ar skinwel e… por an-tarv

Bernez Tangi, artista, cantante, músico, pintor e poeta, vén de rexeitar o Prizioù 2012 (galardón que tamén rexeitara no 2001) convocado por France 3 en protesta pola política linguística da República Francesa e pola precaria presenza das linguas da Bretaña (Breizh) na TV. O poeta sinalou através dun comunicado que a presenza do bretón limítase a 1h30, e a do galô é nula. Alén diso Tangi compuxo a canción que reproducimos na que compara a presenza televisiva destas linguas coa doutras como o galego, o catalá ou o eúscaro. Paga moito a pena escoitar eses catro minutos.
Na súa páxina web podemos ler en bretón e en francés o seu comunicado ao respecto. Velaquí nas dúas linguas:
PRIZIOÙ FRANS 3 BREIZH (29/01:2012)

D’ar mare e lider ar Prizioù evit ar Brezhoneg war France 3 Breizh dav eo embann sklaer plas truezus hor yezh war ar skinwell hag embann ivez stad ar yezhoù all en Europa ha Bro-C’hall e keñver ar skinwell:

– Galizeg : 168 eurvezh / sizhun
– Euskareg (kreizteiz) : 168 eurvezh / sizhun
– Gouezeleg (Bro Iwerzhon) : 35 eurvezh / sizhun
– Kembraeg : 36 eurvezh / sizhun
– Kataloneg (kreizteiz) : + 168 eurvezh / sizhun
– Korseg : 28 eurvezh / sizhun

– Brezhoneg : 1 eurvezh 1/2 / sizhun
ha troc’het eo bet e Liger-Atlantel e 2002.
– Gallaoueg : Netra

Anvet on bet evit ar Prizioù ar bloaz-mañ (nac’het ‘m oa bet ar priz e 2001 evit ar memes abeg).
Trugarekaat a ran ar juri, ne ‘m eus netra a-enep hinienn-mañ-hinienn o labourat en France 3.
Dougañ ‘ran klemm, e gwirionez, a-enep ar politikerezh renet gant ar Stad e keñver ar Brezhoneg.
Setu, savet ur son : Gwerz ar skinwell e Breizh.

PRIZIOÙ FRANCE 3 BREIZH (29/01:2012)

Au moment où l’on célèbre les Prizioù sur France 3 Bretagne, il faut souligner la place pitoyable de notre langue à la télévision et la comparer avec la situation des autres langues en Europe et en France:

– Galicien : 168 heures / semaine
– Basque (Sud) : 168 heures / semaine
– Gaélique (Irlande) : 35 heures / semaine
– Gallois : 36 heures / semaine
– Catalan (Sud) : + de 168 heures / semaine
– Corse : 28 heures / semaine

– Breton : 1 h 30 / semaine.
Supprimé en Loire-Atlantique en 2002.
Gallo : Rien.

J’ai été nominé pour les Prizioù cette année (j’avais refusé le prix en 2001 pour la même raison).
Je remercie le jury et loin de moi l’idée d’en vouloir à ceux qui travaillent à France 3 Breizh.
Je proteste en réalité contre la politique linguistique de l’État en ce qui concerne le breton.
Voici donc chanson nouvelle : La Ballade de la télévision en Bretagne.

Bernez Tangi

Os nosos parabéns a Bernez Tangi, que se estenden a todas aquelas persoas que loitan a prol da normalización das linguas bretonas. Aos seus ollos a nosa situación é envexable, cando nós ben sabemos que estamos moi lonxe do status de normalidade preciso para garantir o futuro da nosa lingua. Certo é que as mulleres e os homes de Breizh, a Bretaña, aínda o teñen máis díficil. Na nosa viaxe a esas terras en agosto do 2007 co Seminario de Estudos Comarcais (Semescom) percorremos boa parte do País e ollamos algúns vehículos con pegatinas das escolas Diwan, porén apenas escoitamos o bretón. Desa viaxe naceu un libro de haikus, aínda inédito, que chamei Breizh (aquí tedes unha mostra) e do que agora reproduzo estes versos que falan da lingua:
DIWAN

Golpes de mar
erosionan a lingua,
nas gorxas mor.

E aquí unha entrevista a Bernez Tangi na libraría Dialogues.

(5 questions posées en breton au poète et chanteur Bernez Tangi, à l’occasion du café breton de la librairie Dialogues, à Brest)

One response so far

Feb 02 2012

Adeus a Wislawa Szymborska

Adeus a Wislawa Szymborska (2 xullo 1923, Bnin (agora Kórnik) / 1 Febreiro 2012, Cracovia), premio Nobel de Literatura en 1996. Escollo para a súa necrolóxica o xornal español El País, que non hai moito publicara unha excelente entrevista, o británico The Guardian e o portugués Público.

Hai anos adoitaba iniciar calquera lectura pública dos meus versos lendo un poema da escritora polaca intitulado «Velada poética», que coñecín en español no libro Paisaje con grano de arena (Barcelona: Lumen, 2006)  e que lle mercara á libraría Trazos na Feira do Libro de Cee dese verán, con esa característica dos libros de Lumen de teren as follas aínda sen despegar. Por certo, na actualidade pódese ler ao completo neste pdf. Desde o castelán fixen unha versión galega daquel poema:
VELADA POÉTICA
Ser, ¡ouh, Musa!, boxeador ou non ser nada.
Por nós nunca roxe o público exaltado.
Hai unha ducia de persoas na sala.
Instan a iniciarmos a velada.
A metade está aquí porque fóra chove,
o resto, ¡ouh, Musa!, son parentes.
As mulleres ao desmaio dispostas
irán ver como dous pesos galo se arrincan as cristas.
Só o boxeo ofrece escenas dantescas.
E a ascensión, ¡ouh, Musa!, aos ceos.
Non ser púxil, ser poeta,
vivir condeado a cunqueiros forzados,
a falta de músculos exhibir ao mundo
—¡no mellor dos casos!— futuras lecturas escolares,
¡ouh, Musa!, ¡ouh, Pegaso,
anxo acabalado!
En primeira fila un velliño en trance
soña que a súa muller, que en paz descanse,
resucita e faille un pastel de chocolate.
Con lume, mais lento, ¡que non se queime o pastel!,
comezamos nós, ¡ouh, Musa!, a ler.

Por fortuna para nós, a editorial Positivas publicou en galego hai uns meses os seus Versos escollidos, aínda que entre esta escolma non figuran moitos dos meus preferidos. Porén, isto non é impedimento para recomendarmos a súa lectura na nosa lingua en tradución de Lucía Caeiro, quen xa adiantara o poema «Un gato no piso baleiro» na revista A Xanela, 25 (Betanzos, primavera do 2008, páxina 12).
Alén diso tamén está traducida ao portugués continental e ao portugués do Brasil e nalgunhas bitácoras na rede podemos atopar algúns poemas soltos. Velaquí:

«A alegría da escrita».

«Possibilidades».

«Os filhos da época» e «Sob uma estrela pequenina».

«As três palavras mais estranhas» e «Recordações».

E para rematar o poema intitulado «Torturas», escrito por Wislawa Szymborska, lido por homes e mulleres de Euskalherria que padeceron a tortura.

Comentarios desactivados en Adeus a Wislawa Szymborska

Feb 02 2012

Rebelión na charca, xa está a chegar ás librarías

Published by under Contos,Infantil,Poesía


Hoxe, 2 de febreiro, é o día da Candeloria, o día no que casan os paxariños segundo a nosa tradición popular, xa que este día sinalaría a metade do inverno. Hai varias cantigas populares sobre o tema, con variantes. Velaquí unha delas:

Pola Candeloria mitá do inverno vai fora.

Se a Candeloria chora vai o inverno fora;

se rí, o inverno quer vir;

mais cal chorar, cal rir,

medio inverno está por vir

(Rodríguez González, 1958: v. «Candeloria »)

Na tradición anglosaxona é o día da Marmota (Groundhog Day), que ten un significado semellante, pois se o animal saír da tobeira por estar nublado, iso significa que o inverno terminará cedo. Se, ao contrario, o sol estivera a brillar e o animal se asustase coa súa sombra e voltase para a tobeira, daquela o inverno duraría alomenos seis semanas máis.

Este día da Candeloria ou día da Marmota trouxo a boa nova da publicación do conto infantil rimado que intitulei Rebelión na Charca e que lle enviei a Sotelo Blanco Edicións no verán do 2007. Por fin xa saíu do prelo e principia a chegar ás nosas librarías. Fai o número 13 da colección Bolboreta e as ilustracións son da autoría de Ana Santiso (pódese ollar un adianto, sen o texto rimado, na bitácora da ilustradora).

En síntese, a historia sucede nunha charca na fin da terra onde ras, sapos e píntegas pasan o día a xogar coma trasnos rebuldeiros. Porén, o sapo corredor ou corriqueiro, o máis fachendoso e presumido, e o sapo cunqueiro, o máis vaidoso, teñen moi mal perder. O conto é unha fábula sobre a prepotencia, a soberbia e os abusos do poder e, por suposto, procura ensinanza e ten final feliz.

Aquí vai o seu inicio:

REBELIÓN NA CHARCA

Era unha vez un grupo de ras, sapos

e píntegas que estaban nunha charca,

día a día xogando cos seus papos,

desde o outono, cando a auga encharca

ata o verán, que secan ben os trapos.

Os anfibios, tal trasnos rebuldeiros,

xogaban e xogaban con moita orde

e con respecto polos compañeiros.

Nunca houbera a mínima desorde,

só querían xogar, non ser primeiros. (…)

8 responses so far