Archive for Febreiro, 2012

Feb 29 2012

Marc Chagall, na lembranza da mocidade

Published by under Arte,Exposicións,Música

Os mércores adoito viaxar á vila de Cee (que hoxe atopei revolta pola moción de censura ao “presunto” corrupto do alcalde que se debatirá mañá, mais iso non será obxecto desta anotación). O caso é que na viaxe escoito o programa Diario Cultural da Radio Galega, que dirixe a poeta Ana Romaní. Un dos seus microespazo habituais os mércores está protagonizado pola miña crítica de arte preferida, Natalia Poncela, quen hoxe falou en primeiro lugar da exposición do pintor francés de orixe bielorrusa Marc Chagall (ou Mark Zajárovich Shagal, Vitebsk, 1887-Saint-Paul de Vence, 1985) que se presenta en Madrid desde o 14 de febreiro no Museo Thyssen-Bornemisza e tamén na Fundación Caja Madrid. As palabras de Natalia, de quen sempre aprendo, poden escoitarse nos últimos minutos do programa nesta ligazón.
Coa escoita entráronme as ansias de regresar a Madrid antes de que pechen a devandita mostra. Marc Chagall entrou moi cedo na miña vida, mais sen eu saber que se trataba dun pintor surrealista de moita sona. Souben do seu nome aos dezaseis ou dezasete anos escoitando unha e outra vez as cancións do meu amado Silvio Rodríguez, en concreto «Óleo de mujer con sombrero», que pertencía ao primeiro disco que tiven gravado en fita magnetofónica até que estragou e xa o merquei en orixinal e que se intitulaba Al final de este viaje (1978). Seica nun concerto Silvio Rodríguez explicou a historia da canción:
“Uno de mis primeros oficios fue el de dibujante: hacía historietas cómicas. Y de ahí me nació una afición, un amor en general hacia las artes plásticas. Recuerdo que me gustaba mucho especialmente un pintor ruso llamado Marc Chagall, quien vive todavía. Me gustaba por la fantasía, por el colorido, por la figuración tan personal y característica de su pintura. Recuerdo también que una vez descubrí un cuadro de él que entre otras cosas representaba a una mujer con un sombrero blanco y una pluma colorada, que me gustó mucho; y también recuerdo, valga la redundancia, que unos años después en, en los carnavales de La Habana de 1970, conocí a una mujer con un sombrero blanco y una pluma colorada que me gustó mucho más. Por eso siempre digo, cuando canto esta canción, que se debe a mi afición a las artes plásticas. Y por eso también la titulé «Óleo de mujer con sombrero»”.

Óleo de mujer con sombrero

Una mujer se ha perdido
conocer el delirio y el polvo,
se ha perdido esta bella locura,
su breve cintura debajo de mí.
Se ha perdido mi forma de amar,
se ha perdido mi huella en su mar.

Veo una luz que vacila
y promete dejarnos a oscuras.
Veo un perro ladrando a la luna
con otra figura que recuerda a mí.
Veo más: veo que no me halló.
Veo más: veo que se perdió.

La cobardía es asunto
de los hombres, no de los amantes.
Los amores cobardes no llegan a amores,
ni a historias, se quedan allí.
Ni el recuerdo los puede salvar,
ni el mejor orador conjugar.

Una mujer innombrable
huye como una gaviota
y yo rápido seco mis botas,
blasfemo una nota y apago el reloj.
Qué me tenga cuidado el amor,
que le puedo cantar su canción.

Una mujer con sombrero,
como un cuadro del viejo Chagall,
corrompiéndose al centro del miedo
y yo, que no soy bueno, me puse a llorar.
Pero entonces lloraba por mí,
y ahora lloro por verla morir.

Silvio Rodríguez


(«Óleo de mujer con sombrero» cantada por Silvio Rodríguez, filmado en Habana, Cuba pola televisión sueca en 1976. Fotógrafo: Gunnar Källström. Son: Peter Hennix. «Óleo de mujer con sombrero» é unha das tres cancións de Silvio, que apareceron no documental sueco/cubano «Música Cubana», emitido en Suecia 1978)

Comentarios desactivados en Marc Chagall, na lembranza da mocidade

Feb 29 2012

Dioivo, o nacemento dunha ilusión


(Redacción do Dioivo, por Gonzalo Vilas. Premer na imaxe para agrandar o tamaño)

Principiou o Dioivo e a primeira lentura que deixou na Terra é ben proveitosa, orfos como estamos dunha prensa que non padeza de esclerose e que non sexa domesticada polos poderes fácticos. Parabéns a esta frescura que se preanuncia. Desexo e agardo que non fagan esmorecer o meu ánimo, como axiña sucedeu cos seus colegas da prazapública, quen nas primeiras semanas de andaina xa resucitaron vellos atavismos e sectarismos, nomeadamente no tratamento informativo da crise do nacionalismo hexemónico. E, sobre todo, nunha cousa que me molesta profundamente nun medio que se teña por honesto e serio, o feito de permitiren comentarios nas súas novas onde se recorre máis unha vez ao insulto persoal, até case a obscenidade. Críticas sempre, as que se queiran e de todas as cores, mais nunca os insultos que feren e que se agachan de maneira impune no anonimato. Iso embaza calquera boa intención de facer un xornalismo deste tempo e deste lugar. Desexo e agrado que o Dioivo non se lixe desa maneira. E para celebramos a súa saída lembrei aquela vella e marabillosa canción que tanto escoitei na mocidade na voz do cantautor estremeño Pablo Guerrero, “Tiene que llover a cántaros”, onde a chuvia era tamén símbolo da liberdade. Neste tempo de seca, tanto ambiental coma na resposta social, ten que chover a cachón, coma un Dioivo. Parabéns e a sobrevivirdes na maré.
Tiene que llover a cántaros

Tú y yo muchacha estamos hechos de nubes,
Pero ¿quién nos ata? Pero ¿quién nos ata?
Ten tu barro dispuesto, elegido tu sitio, preparada tu marcha.
Que es tiempo de vivir, y de soñar, y de creer.
Que tiene que llover, tiene que llover, tiene que llover,
Que tiene que llover a cántaros.
Estamos amasados con libertad, muchacha,
Pero quién nos ata, pero quien nos ata,
Ten tu barro dispuesto, elegido tu sitio, preparada tu marcha.
Que es tiempo de vivir, y de soñar, y de creer.
Que tiene que llover, tiene que llover, tiene que llover,
Ellos seguirán dormidos en sus cuentas corrientes de seguridad.
Planearán vender su casa. ¿Le pongo diez metros en cómodos plazos de felicidad?
Pero tú y yo sabemos que hay señales que anuncian
que la siesta se acaba y que una lluvia fina sin bioencimas, claro, limpiará nuestra casa.
Hay que doler de la vida hasta creer.
Que tiene que llover, tiene que llover, tiene que llover,
Que tiene que llover a cántaros.
Pablo Guerrero

One response so far

Feb 26 2012

Primeiras declaracións do escritor José Viale Moutinho, distinguido polo noso PEN Clube nos Premios Rosalía de Castro 2012 na categoria de Língua Portuguesa

O portugués Diário de Notícias publica na súa edición de hoxe as primeiras declaracións do escritor José Viale Moutinho á axencia de noticias Lusa, despois de ser distinguido polo noso PEN Clube nos Premios Rosalía de Castro 2012 na categoria de Língua Portuguesa, tal e como xa contamos nesta bitácora. Velaquí a reprodución da nova:
O poeta e dramaturgo José Viale Moutinho foi distinguido pelo PEN Clube da Galiza com os Prémios Rosalía de Castro 2012 na categoria de Língua Portuguesa, revelou hoje à agência Lusa o escritor, que confessou “surpresa”.
“Surpresa foi, uma vez que não é prémio a que se concorra. No entanto, calculo que a publicação do meu livro Camilo Castelo Branco: Memórias Fotobiográficas teve algum peso, pois o presidente do júri (e do PEN Clube da Galiza), o escritor Luis Gonzalez Tosar, já a ele se tinha referido em termos elogiosos”, disse José Viale Moutinho, natural do Funchal, Madeira, onde nasceu em 1945 e reside.
O ficcionista salientou que “um prémio literário, sobretudo como este, tem a importância de um reconhecimento que, por vezes, falta no universo das capelanias dominante na comunicação social”.
“Neste caso, foi o sublinhar de uma obra em que investi bastante”, declarou, adiantando, por outro lado, outro fator que o deixa particularmente grato: “Rosalía de Castro, a poeta nacional galega [que dá nome aos prémios], clássica na literatura espanhola, figura nas minhas releituras frequentes”.
A este propósito, acrescentou: “Os galegos têm uma maneira muito particular de a comemorar no dia do seu aniversário [a 24 de fevereiro], além de, através do PEN, atribuir prémios a escritores nas línguas peninsulares, que é estimularem a um gesto que lá se popularizou”.
“Nesse dia, as pessoas oferecem entre si livros e flores, seria algo bastante estimulante para o nosso 10 de junho, em vez de estopadas retóricas”, comentou José Viale Moutinho».

Comentarios desactivados en Primeiras declaracións do escritor José Viale Moutinho, distinguido polo noso PEN Clube nos Premios Rosalía de Castro 2012 na categoria de Língua Portuguesa

Feb 26 2012

Na antoloxía A cidade na poesía galega do século XXI (edición de Gonzalo Vázquez)

Published by under Antoloxías,Poesía

Por volta da primavera do 2009 recibín un convite de Gonzalo Vázquez para facer parte dunha escolma de textos que tivesen a cidade como obxecto poético. Na miña obra teño demasiados poemas que teñen como espazo alguna cidade nosa ou europea, así que optei por xuntar un feixe deles e fíxenllos chegar ao antólogo para que fixese a escolla precisa para o seu traballo, con total liberdade.
Esa compilación xa chegou ás nosas librarías co título A cidade na poesía galega do século XXI, edición literaria de Gonzalo Vázquez, e que sae publicada na serie Esmorga (Escolmas) da Editorial Toxosoutos (na que en 1994 o meu libro de poemas xuvenís 42 décimas de febre inaugurou a colección Nume). A devandita antoloxía xunta textos de até 61 autoras e autores diferentes pertencentes a diversas promocións, sendo a máis veterana a poeta Helena Villar Janeiro (Becerreá, 1940) e a máis nova Berta Dávila (Compostela, 1987). Canda estas dúas mulleres figuran, por orde alfabética, os seguintes poetas (dos máis deles tedes o seu perfil biográfico na páxina da AELG):
Xoán Abeleira, Marilar Aleixandre, Francisco Álvarez “Koki”, Anxo Angueira, Alicia Baña, Xosé María Álvarez Cáccamo (curiosamente no C de Cáccamo), Ramón Caride Ogando, Xosé Antón Cascudo Rodríguez, Yolanda Castaño, Xabier Cordal, Francisco Cortegoso, Marta Dacosta, Lois Diéguez. Xoán Carlos Domínguez Alberte, Rosa Enríquez, Estíbaliz Espinosa, Eduardo Estévez, Francisco X. Fernández Naval, Manuel Forcadela, Antom Fortes Torres, Modesto Fraga, Xavier Frías Conde, Luís González Tosar, Mero Iglesias, María Lado, Xavier Lama. Alfonso Láuzara, Xosé Antón Laxe Martiñán, Alberto Lema, Rafael Lema, Xulio López Valcárcel, Verónica Martínez Delgado, Ricardo Martínez Conde, Rosa Méndez Fonte, Alberte Momán, Carlos Negro, Isidro Novo, Andrea Nunes Brións, Olga Patiño Nogueira, Xabier Paz, Ugia Pedreira, Ánxeles Penas, Manuel Pereira Valcárcel, Xavier Queipo, Xesús Rábade Paredes, María do Cebreiro Rábade Villar, Baldo Ramos, Mario Regueira, Claudio Rodríguez Fer, Alfonso Rodríguez Rodríguez, Miguel Sande, Xosé Luís Santos Cabanas, Xavier Seoane, Francisco Souto Barreiro, Xosé Vázquez Pintor, Xabier Vila-Coia, Miro Villar, Xabier Xil Xardón e Isaac Xubín.
Alén dos poemas escollidos o libro tamén leva unha «Introdución» teórica do editor literario Gonzalo Vázquez na que sinala que «a tradición poética do tema da cidade quizais sexa tan antiga como a existencia (e quizais a preexistencia) destas, poesía e cidade», para logo facer unha panorámica sobre o topoi da cidade sobre todo na poesía europea contemporánea mais tamén na literatura universal e finalmente na nosa propia tradición literaria. Deste asisado e moi suxestivo prefacio, e coa autorización do seu autor, reproduzo uns parágrafos:
«Unhas tiras con formas de liñas temáticas, que nos poemas aquí recollidos, predominan o da cidade como destrutora do ser, como mecanismo alienante, por unha banda, e como hábitat de construción do ser civilizado por outra, que vén confirmar (paradoxalmente) a primeira. Noutros adóptase o poema como unha viaxe chea dunha “saudade moderna”, un querer volver á cidade propia, así como tamén a cidade testemuña, que observa o paso do tempo, e que mesmo se constrúe ao longo dos días.

Deste xeito a sensación de desarraigo, tamén se atopa entre moitas das presentes composicións, onde se encontran olladas dunha sociedade rural galega case idealizada, que transmite un discurso sobre a cidade como unha intensificación da conciencia, afastada desa nesa “vida nerviosa”, onde se produce ese ininterrompido intercambio de impresións, como un bastión da modernidade opresiva.

Ao fin, é predominante a visión dunha cidade como motor antropolóxico de cambio, de distorsión da percepción e uso do tempo mediante una conquista espacial, porque a cidade actúa como unha produtora de espazos virtuais (os non-lugares de Marc Augé) e, sobre todo, como un campo de cultivo para a flutuación de identidades colectivas».
Do feixe de poemas que lle enviei, Gonzalo Vázquez optou polos seguintes:

ESTE CORPO CIDADE DE HARMONÍA

Aqui, para que se abram os poros na floresta.
ANTÓNIO RAMOS ROSA

Este corpo cidade nace en algarabía
cada noite que chegas nimbada por odores
cálidos, que semellan ananás dos Açores,
para entrares espida na nosa apostasía.

Cada noite este corpo, cidade de harmonía
convulsiónase, branco, pálido de tremores
e réndese vencido polos teus dedos flores
que percorren felices a pel en cada estría.

De harmonía rebenta, coa lenta brevidade
de amármonos en labios secos e suorosos
que agora se recobren de líquidos acuosos.

Pálido de tremores, este corpo, cidade
de harmonía, rebenta cando acodes presta
aquí, para que se abran os poros na floresta.

(De Equinoccio de primavera)
9

PONT-AVEN (1886-1894)

Nada perdura
salvaxe e primitivo.
Foxe Paul Gauguin

10

PONT-AVEN (2007)

Mercado da arte,
Paul Gauguin enche crêpes,
rara atmosfera.

11

KEMPER (I)

Praza do pan
e praza da manteiga,
vellos sabores.

12

KEMPER (II)

Max Jacob íspese
nos dedos de Toulouse,
Cocteau, Picasso.

17

BER AG RAZ / POINTE DU RAZ (II)

Soño Ker-Is,
cidade asolagada,
e esperta Duio.

(De Breizh, próxima publicación)

4 responses so far

Feb 26 2012

Sen pensamento crítico?


(Bernardo Atxaga nunha imaxe tirada da súa propia páxina persoal)

Moi interesante o inquérito que realiza hoxe a xornalista cultural Amelia Castilla no suplemento Babelia, do xornal madrileño El País. Co encabezamento «Sin pensamiento crítico» filósofos, novelistas, músicos e científicos dan as súas respostas sobre o papel dos intelectuais na sociedade contemporánea. De todas elas saliento as palabras que reflicten a opinión que máis comparto e que foron pronunciadas polo escritor basco Bernardo Atxaga (autor que sigo e cuxo primeiro libro que lin foi o delicioso Memorias de una vaca, en castelán e editado por Círculo, antes de ser traducido ao galego por SM). Magníficas as súas reflexións que reproduzo.
1. ¿Qué papel ocupan en la sociedad actual los intelectuales?
No hay espacio para intelectuales como los de antaño. No vivimos en el desierto, en una sociedad en la que una mayoría carece de expresión (como en los días de Zola); vivimos en una selva con infinidad de voces, y lo que abunda es el “microintelectual”, persona que escribe artículos o libros y hace lo que puede en favor de tal o cual causa, generalmente poco.
2. ¿Por qué cree que se ha llegado a una situación de crisis de valores universales y qué remedios pondría para repararlo?
Siempre ha sido así. Cuando Hesíodo escribió el Mito de las edades juzgó que su época pertenecía a la edad de hierro; las otras edades, sobre todo la de oro, solo habían tenido realidad en un pasado muy remoto. En cuanto a los remedios, lo mejor es empezar por uno mismo.
3. La crisis económica parece habernos dejado sin un relato coherente del fenómeno. ¿Cómo lo interpreta?
El relato existe, y basta leer a los socialistas (como los de antaño, se entiende) o a los seguidores de la escuela de Keynes (James K. Galbraith, por ejemplo) para conocerlo. Esquemáticamente, la causa principal de la crisis hay que buscarla en el modelo económico de la Escuela de Chicago (“el mercado es capaz de autorregularse”, etcétera) y en la ideología política concomitante (derecha y extrema derecha).

Comentarios desactivados en Sen pensamento crítico?

Feb 25 2012

Henrique Montegaudo ocupa desde hoxe a vella cadeira do poeta muxián Gonzalo López Abente na RAG


(Henrique Monteagudo, sociolingüista da Universidade de Santiago. Foto da AGN)

Esta mañá estivemos na solemne cerimonia que tivo lugar no paraninfo da Universidade de Santiago de Compostela, na vella Facultade de Xeografía e Historia, na que o filólogo Xosé Henrique Monteagudo Romero (Muros, 1959) leu o seu discurso de ingreso na Real Academia Galega para ocupar desde xa a cadeira que pertencera a Manuel Lugrís Freire, de 1905 a 1940; a Gonzalo López Abente, dende 1941 ata 1963; e Antonio Gil Merino, de 1975 ao 2009; tal e como salientou a académica Rosario Álvarez Blanco no seu discurso de resposta á entrada do novo membro da institución, nun acto que contou coa presenza do seu presidente Xosé Luís Méndez Ferrín e unha boa parte dos académicos da RAG (con notorias ausencias, por certo).
Nos próximos días leremos con atención o libro co que nos agasallaron e que inclúe o discurso de ingreso de Henrique Monteagudo (de quen fun alumno na Facultade de Filoloxía) intitulado «Facer país co idioma. Sentido da normalización lingüística». Como era de agardar o tema foi abeirado desde unha perspectiva sociolingüística e non deparou sorpresas para quen coñecemos as teses que sostén o novo académico, abondo controvertidas desde outros sectores do galeguismo. As ideas principais do seu discurso están ben resumidas nesta entrevista que lle concedeu ao dixital prazapública. Alén diso, as primeiras crónicas de prensa salientan que Monteagudo rexeitou “a falacia da imposición do galego” e defendeu que “a normalización lingüística é un propósito inseparable da autonomía de Galicia”. Proferiu estas palabras para denunciar “a grave crise da lingua” e alertar das “ameazas que se cernen sobre o seu porvir”, e fixo estas aseveracións diante do conselleiro Jesús Vázquez, executor entusiasta dun modelo de trilingüismo moi contestado, e dos secretarios xerais de Cultura, Anxo Lorenzo, co que mantén unha excelente relación persoal, e de Política Lingüística (?), Valentín García. A interrogante é nosa.
Foi na resposta da académica Rosario Álvarez Blanco onde escoitamos estas palabras: «Ocupará entre nosoutros a cadeira deixada vacante por don Antonio Gil Merino, ilustre polígrafo polifacético, que ademais foi o noso arquiveiro e bibliotecario. A mesma cadeira que ocupara noutrora don Gonzalo López Abente, o poeta da Costa da Morte, que tamén cultivou con éxito a narrativa, o teatro e o ensaio xornalístico, e ao que a Real Academia Galega dedicou o Día das Letras Galegas do ano 1971, por acaso van aló 40 anos. E, antes del, ab initio, sentou nela don Manuel Lugría Freire, un dos beneméritos fundadores, gramático, escritor, activista… presidente da Academia, ao que homenaxeamos no Día das Letras Galegas de 2006, no ano en que tamén conmemoramos o centenario da Academia».

Comentarios desactivados en Henrique Montegaudo ocupa desde hoxe a vella cadeira do poeta muxián Gonzalo López Abente na RAG

Feb 25 2012

Ditame da IX edición dos Premios “Rosalía de Castro”, organizados polo Centro PEN de Galicia


(Mª Esther Vázquez, gravación no programa da radio arxentina La Isla)

Fixen parte do xurado cualificador da IX edición dos Premios “Rosalía de Castro”, organizados polo Centro PEN de Galicia, coa colaboración da USC e da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, malia non poder achegarme á última das sesións. Luís González Tosar (presidente do xurado), Xabier Castro Martínez (secretario do xurado), eu propio que fixen algunhas das propostas, Bieito Iglesias, Inma López SilvaManuel Guede e Manuel Outeiriño, decidimos outorgar os devanditos galardóns a:
Mª Esther Vázquez (Buenos Aires, 1937). Escritora arxentina de estirpe galega, comezou a súa actividade literaria en 1957 na Biblioteca Nacional, dirixida daquela por Jorge Luis Borges. A partir dese momento o seu nome estará ligado á revista Sur, Victoria Ocampo, Bioy Casares e todo o universo borgiano. Froito desta colaboración son dous ensaios: Introducción a la Literatura Inglesa e Literaturas germánicas medievales. Autora dunha importante obra narrativa (cómpre destacar: La memoria de los días e Crónicas del olvido), logrou grande éxito coas súas biografías Borges, esplendor y derrota (1996) e Victoria Ocampo, el mundo como destino (2002). Columnista de La Nación e premio Feria Internacional del Libro de Buenos Aires (1997).

José Viale Moutinho (Funchal, 1941). Poeta (cómpre salientar São Coisas tais Efeitos Só do Acaso? (2009), narrador (sete libros de contos) e novelista. Ten destacado polos seus traballos sobre a vida e as obras de Camilo Castelo Branco (2009), Joaquim de Araújo, Trinidade Coelho, Júlio César Machado e António Nobre. Membro de honra da Real Academia Galega, Viale Moutinho é quizáis o escritor portugués con máis vinculación a Galicia.

Enric Casasses (Barcelona, 1951). Poeta, narrador e dramaturgo, destacando tamén como tradutor, é considerado como un transgresor empeñado en tirar a poesía dos ámbitos formais. Destaca polos seus recitais, nos que prima a música e a sonoridade, o xogo cos fonemas. Considerado herdeiro de autores da categoría de Joan Salvat-Papasseit, Joan Brosse, Joan Vinyoli ou Gabriel Ferrater, a súa obra, orixinalísima, transita do medieval ao surrealismo, do renacemento ao barroco. Premio Crítica Serra d’Or (1992) por La cosa aquella, Sense trofeu e Text llest e Premio da Crítica, poesía catalana (1993), por No hi érem, ten participado en innumerables accións e proxectos culturais de avangarda.

Miren Agur Meabe (Lekeitio, Bizkaia, 1962). Licenciada en Filoloxía Vasca, foi profesora de ikastola e, desde 1990 desenvólvese no ámbito da xestión editorial. En 1986 publicou os relatos Uneka… Gaba (Por momentos… a noite) e a partir de aí, tres poemarios entre os que destaca Azalaren kodea (O código da pel, 2002), Premio da Crítica. Mais será no ámbito da literatura infantil e xuvenil onde esta autora aporte títulos fundamentais das letras vascas neste xénero: Itsaslabarreko etxea (A casa do cantil, 2001), Bisita (A visita, 2001), Joanes eta Bioletaren bihotza (O corazón de Joanes e Violeta, 2002), Etxe bitan bizi naiz (Vivo en dúas casas, 2003) e Amal (2003), entre outros.

Estes premios, únicos de carácter literario que levan o nome de Rosalía de Castro, a nosa escritora máis universal, foron instituídos polo PEN de Galicia en 1996, a iniciativa de Carlos Casares. O Centro PEN galego quere resaltar esta circunstancia cando se cumpren dez anos do pasamento de quen foi presidente desta institución.

Destinados a galardoar, desde a literatura galega, aos sistemas literarios da nosa veciñanza (autores e autoras relevantes en castelán de España e Hispanoamérica, en portugués de Portugal, Brasil e África, bascos e cataláns), están considerados na actualidade entre os de maior prestixio no ámbito Iberoamericano.

Obtiveron os “Rosalía de Castro”, de carácter bianual e sen dotación económica:

(1ª edición, 1996)
José Saramago, Gonzalo Torrente Ballester, Joan Perucho e Bernardo Atxaga
(2ª edición, 1998)
António Lobo Antunes, Manuel Vázquez Montalbán, Miquel de Palol e Juan Mari Lekuona
(3ª edición, 2000)
Sophia de Mello, José Ángel Valente, Pere Gimferrer e Anjel Lertxundi
(4ª edición, 2002)
Ernesto Sabato, Nélida Piñón, Ricard Salvat e Felipe Juaristi
(5ª edición, 2004)
Rubem Fonseca, Francisco Brines, Carme Riera e Ramón Saizarbitoria
(6ª edición, 2006)
Isabel Allende, Agustina Bessa Luís, Josep Palau i Fabre e Arantxa Urretabizkaia
(7ª edición, 2008)
Álvaro Mutis, Joan Margarit, Mia Couto e Jon Kortazar
(8ª edición, 2010)
Antonio Gamoneda, Francesc Parcesisas, Lêdo Ivo e Itxaro Borda.

A entrega dos premios terá lugar nun acto literario, organizado polo Centro PEN, no Salón Nobre de Fonseca (Reitoría da USC) no próximo setembro.

2 responses so far

Feb 25 2012

«A subversión do feminino», artigo da poeta Marta Dacosta no dixital Terra e Tempo

A poeta Marta Dacosta, que tamén posúe unha interesante bitácora de seu nomeada Acuática, vén de publicar no dixital Terra e Tempo un artigo intitulado «A subversión do feminino» no que exemplifica con versos do meu poemario As crebas o diálogo das voces masculinas coa devandita subversión. O artigo completo pódese ler nesta ligazón, mais velaquí os primeiros parágrafos:
«A subversión do feminino»
Hai tempo xa escribín un artigo titulado “Literatura sen xénero”. Nel comezaba recollendo unha idea de Luísa Villalta que sostiña que unha das evidencias da homologación definitiva de escritores e escritoras sería a da irrelevancia do sexo do autor/autora á hora de abordar a súa obra, escribir sobre un determinado tema, tratalo dun determinado xeito … Naquel artigo no que tamén sinalaba que unha das características atribuídas á denominada Promoción dos 90 foi a importancia dun número crecente de escritoras, pretendía poñer os focos sobre o feito de que a incorporación de novos temas e novos tratamentos por parte das escritoras influíran na obra dos nosos coetáneos, como cando Rafa Villar dixera que se identificaba plenamente coas voces femininas do seu tempo.

Volvo ao artigo de entón, con motivo da lectura de As crebas, de Miro Villar, un fermoso libro sobre a incomunicación e a dor que o desamor nos deixa.

Neste poemario, Miro Villar utiliza con habelencia os recursos que as poetas trouxeron á poesía, imaxes e palabras que proceden dun ámbito marcadamente feminino, como é o doméstico, convertido agora en ferramenta para a construción de imaxes. Foi o que María Reimóndez chamou os materiais indignos, como o corpo feminino ou o fogar, e que ten un claro exemplo no poema “As sabas ao clareo”: “Recordar sempre doe, porque aínda que laves con lexivia as sabas nunca branquea a dor que impregna cada engurra do algodón dos abrazos…”.

Villar recolle no seu libro a subversión do feminino. En “Novelas de aventuras” fala das mulleres que len, das nenas que se entregaron ás novelas de aventuras e, malia non ser mulleres as súas protagonistas, imaxináronse sendo as heroínas das historias e na súa imaxinación levedou o desexo de afirmarse: “as mulleres que len foron sempre un perigo porque a necesidade de dar outra visión rebordou nos tinteiros e o téxtil fixo o texto e da manufactura naceron manuscritos.”

As crebas son os restos que deixou o amor ao rematar, anacos de madeira ou redes, plásticos descoloridos e inútiles, contaminantes, corpos esbrancuxados e fráxiles de equinodermos, cunchas gastadas pola erosión dos golpes que xa non servirán de acubillo e no medio dese caos sempre hai un obxecto que chama a nosa atención, ese que gardamos e que levamos canda nós.

Lin As crebas como unha longa elexía ao amor esquecido, un diálogo cun suxeito feminino ao redor do cal se constrúen os poemas. Un suxeito feminino que é unha muller perdida, illada, “A resposta está na illa do insomnio que te acosa até deixarte seca, tal outono sen chuvia”, á que a voz poética convida á rebelión: “Ergue indomable, libre, contra a farsa dos hábitos, o consuetudinario costume da obediencia.”, e á que lle reclama “non te chames Penélope”, “non agardes o barco que leva nas adegas outra inmobilidade.”

É un paso adiante na dirección correcta podermos falar hoxe de que as achegas das escritoras perténcenlle á literatura e son ferramenta que tamén os autores empregan na construción do texto literario, que xa non son exemplos illados e singulares os de autores que puxeron no centro do texto literario a realidade con nome de muller. (…)

Comentarios desactivados en «A subversión do feminino», artigo da poeta Marta Dacosta no dixital Terra e Tempo

Feb 24 2012

E 25 anos sen José “Zeca” Afonso…

Published by under Música,Poesía,Política

E hoxe tamén se fan 25 anos sen o cantor portugués José Afonso, o “Zeca”, cuxa voz tantas veces me acompañou desde a mocidade. E aínda o segue a facer de cando en vez. Deixo nesta bitácora un testemuño desa voz e dese labor de compositor na canción “O que faz falta”, da que ao final tedes a letra. Por certo, para quen non perciba o significado da palabra “malta” que tanto se repite, velaquí a definición no Dicionario Priberam de portugués:

[Informal] a malta: locução que corresponde semanticamente ao pronome pessoal nós, mas gramaticalmente a uma terceira pessoa do singular (ex.: a malta está pronta), e designa o grupo em que se integra quem fala ou escreve.   (= GENTE)

E tamén reproduzo un dos artigos que lin estes días sobre o “Zeca”, publicado no dixital A comuna e asinado por Vítor Sarmento:
No dia 23 de Fevereiro de 1987, José Afonso não resistiu à doença que há vários anos o atormentava e que também o impedia de cantar e partiu, com apenas 57 anos de idade.
O seu último espectáculo ao vivo foi realizado em 1983 e o seu último CD, gravado em 1985.
Deixou-nos uma vasta obra que o torna impar na música portuguesa – pelo novo sentido que introduziu no fado de Coimbra, pela recuperação da nossa música tradicional, pelos poemas que escreveu, pelos poetas que cantou ( de Luis de Camões a Fernando Pessoa)e pelas melodias que criou. Mas é também a PESSOA, de enorme sensibilidade criativa e com profundo sentido humano e crítico que perpetua o nome de Zeca Afonso e atribui a intemporalidade às suas canções.
Zeca dizia que buscava a inspiração para as suas canções no nosso povo e a partir daí exaltava as suas vivências, os seus sofrimentos e as suas aspirações.
Foi assim durante a ditadura fascista ao denunciar vários crimes cometidos de que são exemplo os assassinatos de Catarina Eufémia, em 1954, com “Cantar Alentejano” e de José Dias Coelho, em 1961, com “A Morte Saiu à Rua”.
Denunciou as arbitrariedades da PIDE/DGS em temas como os “Vampiros” e “Era de Noite e Levaram”, ou o “Cavaleiro e o Anjo”; denunciou a guerra colonial com o tema “Menina dos Olhos Tristes”; a pobreza com “Menino do Bairro Negro” ou o “Tecto do Mendigo”. Exaltou valores solidários como “Traz Outro Amigo Também” ou “O Meu Menino é D’oiro”. Gritou a revolta em “ Redondo Vocábulo” ou a “Epigrafe Para Arte de furtar”
A ditadura fascista procurou abalá-lo, sem sucesso. Prendeu-o várias vezes e impediu-o de exercer a sua profissão de professor.
Esta pressão aproximou-o ainda mais do seu povo, encontrando nos trabalhadores e nas suas lutas, nas colectividades e nos sectores mais esclarecidos o seu “porto de abrigo”.
O Zeca devolvia esse carinho com as suas canções de esperança, que tantas vezes deram o ânimo necessário para manter a chama da luta acesa e confiante, culminando com “Grândola Vila Morena” na madrugada libertadora do 25 de Abril.
Nos anos que se seguiram à Revolução e até à sua morte, Zeca não parou de compor, de escrever e de estar sempre atento à vida dos mais pobres e oprimidos, continuando a exaltar as lutas em temas como os “Índios da meia praia” ou “Alípio de Freitas”, entre outros.
Mesmo podendo não concordar com todas as suas opções, sabemos que estas eram sempre defendidas com a sinceridade e a convicção de que seriam as melhores para o seu povo, com total desprendimento face a glórias ou a quaisquer benefícios.
Naturalmente, todos sentimos muitas saudades do Zeca… da sua voz, das suas músicas, da sua generosidade, da sua modéstia e das suas histórias. Do seu exemplo cívico.
Vinte e cinco anos depois, poderemos dizer que honrar a memória do Zeca é juntarmos forças para defendermos a nossa identidade cultural, a nossa língua e a nossa música. É também podermos continuar a cantar as canções que denunciem a destruição que o nosso povo e o nosso país estão a sofrer com este governo da troika. É, acima de tudo, podermos dizer ao Zeca que o seu exemplo continua a inspirar-nos, em particular às gerações mais jovens e que, apesar das ameaças que pairam no nosso país, todos juntos temos forças capazes de defender o Portugal que ele ajudou a dar nova vida e luz na Revolução de Abril. (Vitor Sarmento)


O que faz falta
Compositor: José Afonso

Quando a corja topa da janela
O que faz falta
Quando o pão que comes sabe a merda
O que faz falta

O que faz falta é avisar a malta
O que faz falta
O que faz falta é avisar a malta
O que faz falta

Quando nunca a noite foi dormida
O que faz falta
Quando a raiva nunca foi vencida
O que faz falta

O que faz falta é animar a malta
O que faz falta
O que faz falta é acordar a malta
O que faz falta

Quando nunca a infância teve infância
O que faz falta
Quando sabes que vai haver dança
O que faz falta

O que faz falta é animar a malta
O que faz falta
O que faz falta é empurrar a malta
O que faz falta

Quando um cão te morde a canela
O que faz falta
Quando a esquina há sempre uma cabeça
O que faz falta

O que faz falta é animar a malta
O que faz falta
O que faz falta é empurrar a malta
O que faz falta

Quando um homem dorme na valeta
O que faz falta
Quando dizem que isto é tudo treta
O que faz falta

O que faz falta é agitar a malta
O que faz falta
O que faz falta é libertar a malta
O que faz falta

Se o patrão não vai com duas loas
O que faz falta
Se o fascista conspira na sombra
O que faz falta

O que faz falta é avisar a malta
O que faz falta
O que faz falta é dar poder a malta
O que faz falta

5 responses so far

Feb 24 2012

Crónica da presentación na USC de ‘Bretemada’, o poemario inédito de López Abente



(Juan José Casares Long, Reitor da USC; Félix Porto Serantes, alcalde de Muxía e eu propio na fotografía de Álvaro Ballesteros, La Voz de Galicia. Premer na imaxe do pdf para unha mellor lectura)

As edicións comarcais de Carballo e Santiago do xornal La Voz de Galicia publican unha crónica da nova presentación de Bretemada, o libro de poemas inédito de Gonzalo López Abente. Tamén o fixo dunha maneira brevísima El Correo Gallego. O acto tivo lugar onte, no Salón de Graos da Facultade de Filoloxía da Universidade de Santiago de Compostela (USC). De feito Juan José Casares Long, Reitor da USC, actuou de anfitrión e proferiu as palabras de encerramento do acto. Antes intervira o poeta X. H. Rivadulla Corcón, vicepresidente da Fundación Gonzalo López Abente, que situou a recuperación da obra no contexto dos numerosos proxectos encarreirados desde a entidade. Deseguida Xosé Manuel Salgado, profesor de Literatura Galega da USC (de quen fun alumno en Filoloxía), ofreceunos a súa lectura persoal do poemario salientando o interese da proposta poética abentiana, alén de incidir no relacionamento entre o poeta de Muxía e as obras poéticas de Eduardo Pondal e de Ramón Cabanillas. E antes da miña propia intervención, como responsable da edición de Bretemada e Patrón da Fundación, tamén interveu o editor Henrique Alvarellos, quen sinalou a importancia de acoller este libro na colección Rescate. O acto decorreu de maneira intensa, seguido con atención por catro ducias de persoas. Nin máis nin menos. Obrigado, moitas grazas a todas e todos por virdes.

Comentarios desactivados en Crónica da presentación na USC de ‘Bretemada’, o poemario inédito de López Abente

Next »