Xul 14 2016

Poema (XCI): «L’écume, le récif» («A escuma, o arrecife»), de Yves Bonnefoy

Published by under Poesía

YvesBonnefoy01
YvesBonnefoy02

O primeiro de xullo finou con 93 anos o poeta Yves Bonnefoy (Tours, Indre-et-Loire, 1923 – París, 2016), con certeza a voz ou unhas das voces máis sobranceiras da poesía francesa contemporánea.

Como lector que son sempre direi que a eiva máis grande da nosa poesía é o feito de carecermos de traducións dos grandes poetas e de descoñecermos as linguas orixinais sempre temos que recorrer a versións publicadas en portugués (a nossa língua internacional), en catalán ou en castelán. Atrás quedou aquela fermosa colección de poesía Ablativo Absoluto (Xerais), que chegou aos 26 títulos, que dirixía o escritor Fran Alonso e cun Consello Editorial do que fixen parte partillando coas profesoras e críticas Iris Cochón e Helena González Fernández e a poeta María do Cebreiro, e con anterioridade os autores Xabier Cordal e Antón Lopo nos primeiros números.

Deses 26 títulos foron seis as traducións publicadas, aínda que con desigual sorte comercial. De feito, o primeiro número foi Field Work (Traballo de campo, 1996), de Seamus Heaney, con introdución e tradución do poeta Vicente Araguas; o número 10 Ferros i prunes (Ferros e ameixas, 1998) de Carles Bellsolá, en versión de Antón L. Dobao; o número 13 Zona gris á mañá (1999), que escolma os libros Grauzone, morgens (1988), Schädelbasislektion (1991), Falten und Fallen (1994) e Den Teuren Toten (1994) de Durs Grünbein , en versión de Franck Meyer; o número 18 As galiñas de vento, 2002 que compilaba textos dos tres primeiros poemarios de Günter GrassAs vantaxes das galiñas de vento (Die Vorzüge der Windhühner, 1956), Triángulo de vías (Gleisdreieck, 1960) e Interrogado (Ausgefragt, 1967), en versións de Úrsula Heinze e Ramón Lorenzo e finalmente a antoloxía Damas negras. Música e poesía cantada por mulleres (2002), que preparou e traduciu María do Cebreiro.

Á poesía de Yves Bonnefoy cheguei grazas á sempre impagable xenerosidade de Xesús González Gómez, que me agasallou algunha antoloxía de poesía francesa na que a súa obra era considerada, así como a Antología poética que lle editou Lumen (Barcelona, 1977), mais o volume máis singular que me enviou foi a edición do fermoso caderno Donde la flecha cae (Asphodel, 1989), editado nas Palmas de Gran Canaria, con tradución do director da colección Ferdinand Arnold e do poeta Andrés Sánchez Robayna, en breve tiraxe de 145 exemplares numerados sobre Ingres Guarro e 130 exemplares sobre Torreón, numerados do 146 ao 275 e do que eu posúo o 214 grazas a XGG.

Nos últimos tempos títulos da súa autoría foron traducidos nas editoriais Hiperión e Pre-Textos, por citarmos as máis divulgadas. En portugués do Brasil temos o volume Obra poética publicado pela Editora Iluminuras em 1998) com tradução e organização de Mário Laranjeira. Uns poemas desta antoloxía pódense ler nesta ligazón, da que rescatei o texto que acompaña esta anotación de lembranza de Yves Bonnefoy.

«L’écume, le récif»

Solitude à ne pas gravir, que de chemins!
Robe rouge, que d’heures proches sous les arbres!
Mais adieu, dans cette aube froide, mon eau pure,
Adieu malgré le cri, l`épaule, le sommeil.

Écoute, il ne faut plus ces mains qui se reprennent
Comme éternellement l’écume et le rocher,
Et même plus ces yeux qui se tournent vers l’ombre,
Aimant mieux le sommeil encore partagé.

Il ne faut plus tenter d’unir voix et prière,
Espoir et nuit, désirs de l’abîme et du port.
Vois, ce n’est pas Mozart qui lutte dans ton âme,
Mais le gong, contre l’arme informe de la mort.

Adieu, visage en mai.
Le bleu du ciel est morne aujourd’hui, ici.
Le glaive de l’indifférence de l’étoile
Blesse une fois de plus la terre du dormeur.

A ESPUMA, O ARRECIFE

Solidão a não escalar, quantos caminhos!
Vestes vermelhas, horas tantas sob as árvores!
Adeus, nesta alva fria, minha água pura,
Adeus, mesmo apesar do grito, o ombro, o sono.

Escuta, nunca mais as mãos que se retomam
Como perpetuamente a espuma e o rochedo,
Nem mesmo aqueles olhos que buscam a sombra,
Amando antes o sono ainda partilhado.

Nunca mais se tentar unir voz e oração,
Noite e esperança, anseios do abismo e do porto.
Vê, não é Mozart que luta em tua alma,
Mas o gongo, contra a arma disforme da morte.

Adeus, semblante em maio.
O azul do céu é tíbio neste dia, aqui.
Do astro da indiferença o gládio fere ainda
Uma vez mais a terra do que está dormindo.

No responses yet

Xul 14 2016

Artigo en QPC (IX): «Saúde e Terra, irmá(n)s!. Exposición conmemorativa do Centenario das Irmandades da Fala (1916 – 2016)»

Published by under Poesía



(As fotografías que acompañan esta anotación foron tiradas con dispositivo móbil. Premer para agrandar o tamañO)

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para escribir sobre unha importante exposición cultural, literaria e histórica e sobre a presenza costeira nela. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

«Saúde e Terra, irmá(n)s!». Exposición conmemorativa do Centenario das Irmandades da Fala (1916 – 2016)

A cidadanía que teña conciencia do que significa «Facer País», desde o seu espírito galeguista ou nacionalista, debe facer unha visita obrigada a «Saúde e Terra, irmá(n)s!». Exposición conmemorativa do Centenario das Irmandades da Fala (1916 – 2016), que estará aberta ao público no Museo do Pobo Galego deica o 31 de xullo, que xa estivo en xuño na Coruña e que logo vai xirar polas principais cidades galegas, en agosto Vigo, en setembro Pontevedra, en outubro Ourense, en novembro Lugo e en decembro Ferrol.

Razóns para coñecermos este legado hainas a moreas. O fermoso programa de man que recibimos ao entrar na mostra inclúe breves textos de presentación de Xesús Alonso Montero, presidente da Real Academia Galega, de Justo Beramendi González, presidente do Padroado do Museo do Pobo Galego e da nacionalista Goretti Sanmartín Rei, vicepresidenta da Deputación da Coruña e responsable da súa Área de Cultura, quen na miña opinión explica axeitadamente os argumentos que poden encher o noso horizonte de expectativas con estas palabras:

«Chamamos ao conxunto da sociedade galega a visitar esta exposición para honrar a memoria das persoas que debuxaron a Galiza que hoxe coñecemos e para construíla cen anos despois. Porque unha parte do seu legado está por cumprir e pola modernidade que supuxo a idea de sermos universais desde o orgullo da identidade nacional expresada nunha lingua que ten dereito a ser transmitida de xeración en xeración. De aí vimos. Desde aí collemos impulso para tecer a Galiza do futuro. Por todo isto, saúde e terra, irmá(n)s!».

A creación do proxecto, deseño e coordinación da exposición correspondeu a Pepe Barro, que se presenta organizada en dez caixóns informativos con cadanseu título: «Da lingua á fala», «A nación galega», «A razón da causa galega», «Nós sós», «Letra a letra», «Subir á escena», «Arte e galeguismo», «Saber de nós», «Os medios necesarios» e «As mulleres erguen a voz». Neles realizamos unha viaxe histórica até o nacemento da primeira das Irmandades da Fala (A Coruña, 1916) e as posteriores delegacións, un movemento cultural e con posterioridade tamén político que fai parte da historia contemporánea do noso país. Neses dez habitáculos da mostraxe poden atoparse diversos documentos manuscritos e mecanoscritos, moitos deles autógrafos, fotografías e diversidade de obxectos, como a máquina de escribir de Valentín Paz-Andrade ou os óculos de Vicente Risco, e poderemos escoitar breves gravacións de discursos da oratoria dos galeguistas ou de pezas musicais da época.

E a Costa da Morte (ou Costa Brava como diría o poeta muxián que aborrecía aquel topónimo xurdido na prensa) está representada por Gonzalo López Abente, impulsor e mantedor da cativa Irmandade da Fala de Muxía, de quen se pode ollar unha primeira edición da súa novela curta Buserana, que editara Lar en 1925 (recuperada polo profesor Suso Sambade en 2012 na edición da obra A narrativa mariña), ou a súa presenza nunha pouco coñecida fotografía -imaxe inferior- que recolle a homenaxe que os irmandiños coruñeses lle renderon ao seu irmán Xohán Vicente Viqueira no día do seu soterramento na parroquia de Uces (Bergondo) o 30 de agosto de 1924 e noutra fotografía moito máis divulgada cos seus compañeiros do Seminario de Estudos Galegos.

Cómpre pois animar a cidadanía a contemplar esta exposición, así como parabenizar a Pepe Barro e á comisión organizadora: Margarita Ledo e Henrique Monteagudo pola Real Academia Galega; Carme Vidal e Uxío-Breogán Diéguez pola Deputación da Coruña e Justo Beramendi e Carlos García Martínez en representación do Museo do Pobo Galego. Mais tamén a aquelas persoas que a realizaron tan ben feitiña desde o punto de vista técnico: os documentalistas Segundo Saavedra e Carmen Martín (RdO Cultural), na montaxe Sebastián Rodríguez Outeda (expo.gal), na maquetación Susana G. Diz (Mazaira grafismo), na produción de son e audiovisuais Patricia Fernández e Gonzalo Corral Mahía (Quadrado verde), na gravación Kress music studio e nas voces Charo Pena e Luís Iglesia, así como a interpretación do himno das Irmandades por parte do cuarteto Os Rebentos. Unha xoia documental que non se debe perder, abofé. Saúde e Terra, irmá(n)s!

No responses yet

Xul 13 2016

No lanzamento do Diario de Crosses Green, de Martín Veiga




(Fotografías realizadas con dispositivo móbil. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Onte, á tardiña, a compostelá libraría Couceiro acolleu a presentación do libro de poemas Diario de Crosses Green (Kalandraka Editora, col. Tambo, 2016), da autoría do meu caro amigo e poeta noiés Martín Veiga, a quen xa teriamos que chamar Martin O’Veiga porque reside en Irlanda desde hai ben tempo, xa que durante varios anos foi lector de galego na Universidade de Cork, onde aínda hoxe dispensa aulas de lingua española, alén de dirixir o Irish Centre for Galician Studes, que fundara o finado e chorado David Mackenzie.

Neste lanzamento estivo acompañado polo escritor pontevedrés Luís Rei Ñúnez, director da colección Tambo xa desde a súa primeira época no Servizo de Publicacións da Deputación de Pontevedra e nos últimos tempos dentro do selo Kalandraka Editora, quen tivo un emocionado recordo para Agustín Fernández Paz, o mestre que nos deixou onte, alén de salientar varios aspectos da obra e da escrita de Martín Veiga. A crítica literaria Chus Nogueira, a quen escoitamos adoito no Diario Cultural da Radio Galega, explicou máis polo miúdo as características do libro, como o seu sentido heraclitiano ou a súa xénese coma un diario de meditacións ou reflexións, non sen antes lembrar as orixes literarias do poeta noiés e a súa presenza nos sarillos literarios dos primeiros anos noventa, onde eu propio coñecín a Martín Veiga, quen sería o meu afable e leal compañeiro de pupitre nas aulas de Filoloxía para falarmos de poesía cando nos chegaba o fastío producido por algún mediocre profesor, e abofé que moito aprendín de poesía en lingua inglesa coas recomendacións que me achegaba o «anglófilo» poeta noiés, a quen coñecera antes coma poeta, pois Antón Avilés de Taramancos, daquela concelleiro nacionalista en Noia, publicou o seu primeiro caderno poético Tempo van de porcelana (1990), do que fixen unha pequena recensión para o semanario A Nosa Terra.

Finalmente, coa ambientación dunhas fotografías de Cork da segunda metade do século XX, Martín Veiga debullou a xestación do libro con calidez e rematou a súa intervención cunha lectura de varios poemas, entre os que se atopaban os excelentes «Amarelles» ou «Tren mareiro».

Porén, escollín para saudar o libro esta ben fermosa «Elexía no inverno», como botón de mostra deste Diario de Crosses Green, do que se pode ler un adianto aquí, no sitio web de Kalandraka Editora. Velaquí a miña proposta.

Elexía no inverno

Pertenzo a unha atlántica
estirpe
que me acolle lenturenta coma aperta de medusa,
beixo ávido, mariño.

Teño a alma ateigada de salitre
a aboiar sen rumbo
esmacelada, pendular e escura
da Aguieira ata Inchydoney,
dos infindos areais de Dingle ata os cons de Corrubedo,
das furnas de Fonforrón ao peirao de Crosshaven
onde xogan nenos, musicais e luminosos.

En Clonakilty, na badía, ollei as garzas lenes
que xa nunca
han pousar nas xunqueiras do Barbanza.

Nas ribeiras de Cobh achei despoxos
de arroases que esmorecen polos coídos da Arnela,
extraviados cegos.

E non fago pé entre araos apodrecidos,
gaivotas abisais, inmensos farallóns
nos que baten correntes invasivas, ondadas
densas en cantís espidos de panasco.

Chegan aos cais espolios, áncoras sombrizas
arrefecen a Misela. Escoa un lamento
entre rochedos negros,
arfan aves.

Martín Veiga


camisa crossesMartínVeiga2016

No responses yet

Xul 12 2016

Adeus emocionado e lembranza do mestre Agustín Fernández Paz

Recibín con inmensa tristura a mala nova do pasamento esta mañá do mestre Agustín Fernández Paz, con quen nos últimos tempos dialogaba a través da rede social twitter pois partillamos moitos temas en común. E nesta lembranza de urxencia quero deixar un testemuño da súa enorme entrega e xenerosidade á causa da literatura infanto-xuvenil.

No curso 2011/2012 quixemos que estivese connosco no CPI Viaño Pequeno de Trazo, naquela altura xa estaba ferido pola doenza que o levou mais sempre amosou toda a súa vontade e como non podía deslocarse até o noso centro combinamos para lle facer unha entrevista vía Skype, pois o alumnado que daquela cursaba 1º da ESO (a maioría xa no bacharelato) viña de ler o seu libro Lúa do Senegal. Foi unha experiencia magnífica e o alumnado quedou fascinado coa súa palabra. A calidade de son non é boa, mais é perfectamente intelixible, e na páxina do proxecto interdisciplinar «A feira das Nacións», o alumnado elaborou a entrada que presentaba este video, fermoso documento do seu agarimo e da súa sempre amena e instrutiva conversa.

Adeus, mestre! Sit tibi Terra levis!

VIDEOCONFERENCIA CON AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ

No Club de lectura limos un libro titulado Lúa do Senegal, que trataba dunha nena senegalesa que vén de Senegal para vivir a Vigo.

Despois, na clase de galego, dixéronnos que íamos falar co autor do libro e elaboramos unhas preguntas para lle facer.

O día de 10 de Marzo tivemos unha videoconferencia con Águstín Fernandez Paz mediante o programa Skype. Tivemos algunhas complicacións técnicas, pero ao final todo saíu ben.

Durante a conversa Agustín contounos que o seu libro iase chamar Cartas do Senegal. Aprendemos moito escoitándoo.

Púxolle unha pipa de fumar á avoa Feriane porque lle quedaba ben.

Tivo que utilizar o Google Earth para coñecer máis do país e a súa xeografía.

Non sabe Wólof pero si escoitou persoas que o cantaban e o falaban.

Quería situar a historia en Vigo porque na cidade hai moitos senegaleses e el ten moita documentación sobre eles e sobre a cidade.

Púxolle Khoedi á nena porque en senegalés significa lúa.

Este libro traduciuse ao castelán e ao catalán.

Os contos que hai polo medio da historia algúns pertencen a Senegal, e outros inventounos.

E durante a entrevista recomendounos unha película chamada “Moolaade“. Tamén nos recomendou outra película que xa viramos: “Binta e a gran idea“.

Contounos moitas máis cousas, que xa escoitaredes no video. Foi unha actividade moi interesante e gustounos moito.

¡¡ATENCIÓN!!: UTILIZADE AURICULARES PARA ESCOITAR O VIDEO POIS O SON NON É DE BOA CALIDADE

One response so far

Xul 08 2016

Ricardo Carballo Calero, Carlos Casares, Plácido Castro e Antonio Fernández Morales no Día das Letras Galegas 2017

CarvalhoCalero
(Diario de Ferrol, 23 de marzo do 2008)

A sesión ordinaria do Pleno da Real Academia Galega (RAG) de mañá sábado decidirá o nome da persoa a quen se vai homenaxear no Día das Letras Galegas 2017, despois da atinada decisión do pasado ano que a min fíxome ficar ben satisfeito por recoñeceren académicos e académicas a caudalosa obra de Manuel María (1929-2004), a quen tratei moito e que me honrou, como xa se contou nesta anotación, presentando en 1995 a Antoloxía poética de Gonzalo López Abente.

Desta volta son catro os candidatos (todos homes, por certo, o que xa levantou poeira de críticas nas redes sociais, nomeadamente mais non só desde ámbitos feministas), Ricardo Carballo Calero (Ferrol, 1910 – Santiago de Compostela, 1990), Carlos Casares Mouriño (Ourense, 1941-Nigrán, 2002), Plácido Ramón Castro del Río (Corcubión, 1902 – Cambados, 1967) e Antonio Fernández Morales (Astorga, 1817-1896).

E eu estaríavos ben feliz coa vella e sempiterna reivindicación do profesor Ricardo Carvalho Calero, xa que fixen pública a miña opción sobre a súa obra no texto (ollar imaxe superior) publicado no suplemento cultural Nordesía do Diario de Ferrol o 23 de marzo do 2008. Manteño aínda a mesma opinión e os mesmos argumentos que se poden ler nesa páxina. Non tiven trato persoal co vello profesor, mais nunca esquecerei unha conferencia súa sobre a obra de Rosalía de Castro proferida no Concello de Corcubión en 1985. Daquela eu tiña vinte anos e xa tiña inquedanzas literarias, lembro a cadencia da súa voz coma se fose hoxe e aquela tarde saín fascinado coa súa sabedoría e coa súa elocución. Un verdadeiro pracer. Moitos anos despois reivindiquei a súa obra poética no artigo intitulado «Poesía Galega de Ricardo Carvalho Calero», Ferrol Análisis 16, 2001. [ISSN 1576-4540]. 107-174.

Tampouco me había desagradar o nome de Plácido Castro polos seus vencellos con Corcubión e coa Costa da Morte, porén é de recoñecer que a súa obra había dar ben pouco xogo no ensino.

Ora ben, a nominación de Carvalho Calero sería unha auténtica sorpresa, pois a correlación de ideas de pensamento que se dá no seo da Academia fai que case todos os boletos os teña Carlos Casares. Tempo ao tempo.

Velaquí a nota feita pública pola RAG:

A RAG elixe este sábado o protagonista do Día das Letras Galegas de 2017

O Pleno da Real Academia Galega elixirá este sábado, 9 de xullo, reunido en xuntanza ordinaria, a personalidade literaria á que se lle dedicará o Día das Letras Galegas de 2017. As candidaturas presentadas, de conformidade co Regulamento de Réxime Interno da institución, son as seguintes: Ricardo Carballo Calero (Ferrol, 1910 – Santiago de Compostela, 1990), Carlos Casares Mouriño (Ourense, 1941-Nigrán, 2002), Plácido Ramón Castro del Río (Corcubión, 1902 – Cambados, 1967) e Antonio Fernández Morales (Astorga, 1817-1896).

Segundo se recolle no Regulamento de Réxime Interno, na primeira xuntanza despois do Día das Letras Galegas o Plenario da RAG deberá escoller a personalidade literaria a quen se lle dedicará esta conmemoración no vindeiro ano. Así mesmo, saliéntase que esta debe ser “autora dunha obra relevante en galego e persoa de calidade cultural e humana que mereza propoñerse como exemplo á sociedade galega de hoxe”. En calquera caso, deben pasar dez anos entre a súa morte e a designación para ese día.
Os académicos e académicas de número reuniranse este 9 de xullo pola mañá na propia sede da institución, na rúa Tabernas da Coruña. Ao termo da sesión plenaria, está previsto que o presidente, Xesús Alonso Montero, comunique a que autor se dedicará o Día das Letras Galegas de 2017.

No responses yet

Xul 01 2016

A quebra económica e técnica da entidade Neria na voz dos concelleiros nacionalistas de Fisterra

Published by under Poesía

Kuka-Sar

Nos cinco anos de existencia desta bitácora non figurou entre os seus obxectivos preferentes dar publicidade a textos de política local, porén desta volta abro esta xanela para partillar coa cidadanía unha moción do grupo municipal do BNG de Fisterra coa que concordo plenamente e que ten a ver coa entidade supramunicipal Neria (que na miña opinión debería ser sometida a unha autoría externa e/ou desaparecer de vez) en relación coa súa ineficaz e nefasta xestión de espazos que deberan ser públicos e sempre ao servizo da cidadanía. Velaquí o texto presentado por Kuka Sar:

D. Xan Carlos Sar Oliveira, portavoz do Grupo Municipal do BNG de Fisterra, presenta para a súa consideración a seguinte

MOCIÓN PARA QUE O PLENARIO DO CONCELLO DE FISTERRA ACORDE SOLICITAR A BAIXA COMO SOCIO DA ORGANIZACIÓN NERIA

Exposición de motivos

A Asociación Neria é unha entidade de carácter privado á que hai que recoñecer que por un tempo mantivo unha función recoñecida e valiosa na representación dos intereses de promoción e desenvolvemento turístico da Costa da Morte. Dita asociación inclúe e/ou incluíu (Mazaricos cursou baixa fai uns meses) coma membros da organización a totalidade das administracións locais da Costa da Morte, que no seu momento delegáronlle boa parte da representación dos intereses turísticos locais.

Na actualidade é coñecida a dificultade na que está envolta e percibíndose xa como un ente que persiste a duras penas pero que se resiste a desaparecer, nunha situación de quebra económica e técnica e imposibilitada para cubrir cos obxectivos orixinarios polos que se constituíu e traballou durante anos. Hoxe desprovista dos recursos económicos necesarios para ser viable, precariedade no cadro de persoal, falta de credibilidade como un referente no seu eido, e da notoria perdida de confianza na súa capacidade por parte dos seus socios integrantes, subsiste cunha mínima actividade coa que trata de manter a xestión das cesións de monumentos cos que aínda conta.

Con tódalas dificultades polas que atravesa foise producindo a súa descapitalización, desmantelamento técnico, e orixinando que o seu principal cometido, a xestión de determinados elementos patrimoniais (museos comarcais, oficinas de información turística, dependencias de faros, etc) entrara nunha situación de empeoramento e xeneralizada desatención, incluso levando a pechar varios destes recintos por períodos prolongados.

Dende o BNG entendemos que nestas condicións resulta aconsellable reverter as cesións destas instalacións para poñelas de inmediato a un nivel de funcionamento coa calidade que merecen, e que Neria asuma que xa non é o seu momento.

No caso do Concello de Fisterra esta situación afecta a dous elementos patrimoniais estratéxicos para a promoción e imaxe turística e cultural, pero tamén económica, do municipio. Trátase do Museo da Pesca do Castelo de San Carlos e parte do edificio do Faro de Fisterra destinado á atención de turistas e salas expositivas. Son lugares de capital importancia para os intereses de Fisterra. Porén existe un descontento xeneralizado, á vista de todos, da precariedade coa que se veñen xestionando ultimamente.

No caso do Museo da Pesca Neria optou recentemente polo seu peche sen ofrecer ningunha outra posibilidade. As reaccións dos departamentos de Cultura e de Turismo do propio Concello, da Confraría de Pescadores como propietarios do mesmo, acompañadas posteriormente polo clamor de indignación de veciños e veciñas e xente do mundo da cultura, forzou á entidade a reconsiderar o peche e optar por mantelo aberto, pero en condicións totalmente insuficientes mediante unha atención ao público por medio dun voluntario sen poder garantir nada máis. Tanto o edificio, como a colección presente nel, precisa de mantemento e coidados e os seus visitantes dunha axeitada atención explicativa dado o seu valor, polo que as condicións ofrecidas dende Neria resultaban claramente inaceptables.

No caso das instalacións do Faro de Fisterra tamén vén arrastrando graves problemas de xestión, no que o peches da instalación cara o público é recorrente por períodos prolongados, e no que por varias veces o propio Concello xunto coa Deputación teñen tentado corrixir a mala imaxe e xestión feita das instalacións sen ter chegado a unha solución.O Faro non pode estar pechado durante a maior parte do ano, e tampouco pode descoidarse a súa imaxe que se ten vulgarizado, incluso dentro do edificio coa instalación de máquinas expendedoras de souvenirs, cartalería e reparto de publicidade caótica, materiais turísticos desactualizados, problemas de mantemento e conservación das instalacións, baixa dinamización das posibilidades e oferta das salas do Faro, etc.

Para o Concello de Fisterra resulta unha responsabilidade enorme velar pola protección e bo funcionamento do Faro, un dos lugares máis visitados de Galiza, e do seu xenuíno Museo da Pesca que é todo un referente da nosa idiosincrasia, e isto significa que debemos poñer o máximo empeño en garantir o aproveitar tódalas súas posibilidades coa esixencia de ofrecelo coa maior calidade que sexa posible. Esta claro que hoxe isto a entidade Neria xa non o pode garantir e dubidamos, dada súa maltreita situación, que no futuro poida conseguilo.

Dado o que representan para todos os veciños e veciñas de Fisterra estes dous importantes lugares, un patrimonio fisterrán incuestionable, consideramos que debe ser o propio Concello o que asuma a responsabilidade da súa xestión pública.

Polo que dende o BNG de Fisterra entendemos que dende o Concello non podemos pararnos e agardar a solucións que non chegan, e tampouco ten sentido continuar como socios dentro dunha entidade privada que xa non proporciona vantaxes para poñer en valor o noso patrimonio e intereses turísticos, e que a vista das súas dificultades non está claro o seu futuro inmediato, cando ademais supón detraer das arcas municipais uns recursos (a modo de cuotas) que poden ser destinadas directamente polo Concello en accións de promoción e divulgación turística de Fisterra.

En virtude desta exposición de motivos propoñemos ao PLENO DE FISTERRA que adoite o seguinte ACORDO:

1) Solicitar a baixa do Concello de Fisterra coma socia integrante da Asociación Neria, dada a súa manifesta dificultade para manter os seus obxectivos orixinarios de defensa, promoción, divulgación e dinamizado dos intereses turísticos e patrimoniais presentes en Fisterra.

2) Comunicarlle a dita asociación este Acordo e que de inmediato se efectúe o expediente e actos administrativos necesarios para facer efectiva canto antes a desvinculación do Concello con dita entidade.

3) Iniciar as accións necesarias para que o Concello de Fisterra se poña á fronte da dinamización e promoción das instalacións e actividades que a organización Neria conta en Fisterra.

Fisterra, 30 de xuño de 2016.

Xan Carlos Sar Oliveira

Portavoz BNG Fisterra.

Comentarios desactivados en A quebra económica e técnica da entidade Neria na voz dos concelleiros nacionalistas de Fisterra

Xul 01 2016

«Biblioteca», un poema inédito de Xoán Carlos Domínguez Alberte para o Monte Pindo

MontePindo-XoánCarlos
(Poema con dedicatoria e sinatura autógrafa)

Andamos a argallar un proxecto editorial para compilarmos textos literarios (poemas ou relatos) xa éditos ou orixinais e inéditos que mencionen ou que se inspiren no Pico Sacro, que xorde por iniciativa da Asociación Cultural “Mestre Manuel Gacio” (http://www.aaccmestremanuelgacio.gal/) e que coordinamos os escritores Xosé Manuel Lobato, presidente da entidade, e eu propio.

E ao poeta de Escudeiros e caro amigo Xoán Carlos Domínguez Alberte non lle parou a cabeza e fíxome chegar un poema para o Monte Pindo, que ben podería figurar no volume Versos no Olimpo. O monte Pindo na poesía galega, que tiven a honra e o pracer de coordinar cabo de Francisco “Chisco” Fernández Naval, coeditado por Toxosoutos e a Asociación Monte Pindo Parque Natural, grazas a unha ampla listaxe de subscritores/as que fixeron posible a publicación co seu apoio económico en financiamento colaborativo, e onde Xoán Carlos Domínguez Alberte xa publicara un poema intitulado «Petróglifo 2011».

Velaquí a súa nova entrega sobre o Monte Pindo, que moito lle estimamos.

Biblioteca

queimáronse as pedras
e as follas dds árbores

segouse a vista
con herbicida na herba

provocouse a desolación
coa asfixia do ar

mais na biblioteca
do Monte Pindo máis

retoñan as follas
do lume novo

con semente de pan

incombustíbel

con sabor a gran
da palabra autóctona

liberdade

Xoán Carlos Domínguez Alberte, inédito
XoánCarlosDAlberte

Comentarios desactivados en «Biblioteca», un poema inédito de Xoán Carlos Domínguez Alberte para o Monte Pindo

Xuñ 30 2016

Poema (XCI): «Funeral de Palabras», de Efraín Huerta

Published by under Poesía

EfraínHuerta01
EfraínHuerta02
(Efraín Huerta en Jalapa, febreiro 1968. ©Iconografía, FCE)

Malia que Efraín Huerta (Silao, Guanajuato, 1914 – Ciudad de México, 1982) foi / é un dos máis grandes poetas mexicanos pouco coñecía da súa obra, algúns poemas en antoloxías, e tamén porque o escritor chileno Roberto Bolaño na súa novela Los detectives salvajes fai rivalizar a súa poesía coa de Octavio Paz, que formaron parte da denominada «Generación de Taller».

Onte merquei na nova libraría poética compostelá Chan da Pólvora o seu libro Los eróticos y otros poemas (Ultramarinos Editorial, 2016), publicado por vez primeira en México en 1974, e que o levaría a recibir o Premio de Poesía Nacional.

Los eróticos y otros poemas leva agora un esclarecedor prólogo do crítico literario e ensaísta mexicano Emiliano Delgadillo, e deseguida os poemas artellados en seis partes: I. Los eróticos, II. Barbas para desatar la lujuria, III. Cuba revelación, IV: Los poemínimos, V. Para pintores e VI. Los otros poemas. Finalmente, como apéndices, o apartado intitulado Contextos recolle os seus artigos «La poesía actual de México» (publicado na revista Espejo, nº 2, México, 1967), «Los españoles que viví» (publicado no volume colectivo VV. AA., El exilio español en México, 1939-1982. FCE-Salvat, México, 1980), a entrevista «Matar a un poeta cuando duerme» (que lle realizou Margaret Randall para a revista Revolución y Cultura, nº 69, A Habana, 1968) e o magnífico artigo sobre a súa obra do poeta José Emilio Pacheco «La rebelión contra lo indecible» (La Cultura en México, nº 648, xullo de 1974), asi como un manuscrito e un mecanoscrito do poema «Arde Santiago».

Unha longa serie de «Los poemínimos» pódese ler na revista dixital mexicana Círculo de Poesía. Porén, entre os poemas que máis me agradan, como o longo «Angela Adorable Davis», escollín para abrir boca este «Funeral de Palabras».

Funeral de Palabras

Cuando la palabra viva muere
la palabra muerta la muerta palabra
impone su silencio de palabras palabras palabras
Hielo de palabras (silencio) hueco de palabras
(silencio)
Ataúdes de palabras palabras
palabras deformes informes (silencio) palabras bras bras bras
Necias oficiosas oficiales palabras palabras pala pala bras bras
Brasas cenizas polvo palabrejo
(silencio) palabras huesos
Esqueleto amargo de agrias palabras indecentemente indecibles
indeseables
Atropellantes atrofiadas atroces palabras (un millón)
más palabras más más
Datos (silencio) cifras (silencio) estadísticas (silencio)
Obscenamente desnudas palabras
Aplaudidamente malas malísimas palabras que no dijeron
Dos de Octubre
Que no dijeron
Diez de Junio
Que no dijeron
palabras palabras
Porque ya estaban (silencio) muertas bien muertas
bien muertas las palabras
palabras
bras bras bras
Basura
Tierra
Silencio

6 de septiembre de 1971

Efraín Huerta

Comentarios desactivados en Poema (XCI): «Funeral de Palabras», de Efraín Huerta

Xuñ 29 2016

Artigo en QPC (VIII): #Efeméride «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario»

Cam
(Cartaz do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte celebrado na Fundación Fernando Blanco de Cee)

Na nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, evoco unha efeméride importante na creación literaria costeira no texto intitulado «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario», que tamén xa se pode ler nesta ligazón. Este texto foi artellado con notas tiradas dos arquivos de prensa da época e tamén da memoria dos poetas fisterráns Alexandre Nerium e Modesto Fraga, quen foron presidente e secretario da entidade nalgún momento da súa existencia, e da miña propia. Velaquí.

A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario

1. A previa

Nun tempo de efervescencia cultural prodúcense dous acontecementos que van resultar definitivos para a posterior creación do Batallón Literario da Costa da Morte. Dunha banda, en marzo de 1996, a asociación «Arre-Sentelha» organizou un recital de poesía no Castelo de Vimianzo. Na convocatoria participaron os irmáns Rafael e Xosé Manuel Lema, Modesto Fraga, Rafa Villar, Xandra Tedín, Abel Mendes, Xavier Rodrigues Fidalgo, Alberto Lema Suárez, César Carracedo, Manuel López Martínez (hoxe, Alexandre Nerium) e Roberto Traba Velay. Aínda que non todos, unha boa parte deles entraría a formar parte do Batallón Literario. Doutra banda, a publicación dun caderno poético en abril de 1996, organizado por membros do colectivo antimilitarista «Último Reemprazo», que levaba por título As armas da solidaridade, no que se incluían textos de autores da Costa da Morte, tamén afortalou a idea que se podían realizar moitas actividades en común. Recolle textos de César Carracedo, David Creus, Estevo Creus, Modesto Fraga, Frederico López Santalla, Xavier Rodrigues Fidalgo, Xandra Tedín, Miro Villar e Rafa Villar e Roberto Traba Velay, poeta fisterrán e único dos últimos citados que nunca participaría do espírito do Batallón.

2. A constitución formal

Deste xeito, o Batallón Literario da Costa da Morte vai quedar formalmente constituído nun data simbólica, o 1 de Maio de 1996, logo dunha longa reunión nunha cafetería de Cee, á que asistiron unha vintena de autoras e autores. O nome suxeriuno o poeta Frederico L. Santalla, inspirándose na inscrición que ocupa as pedras da Quintana, onde se fai referencia ao histórico Batallón Literario santiagués. A súa primeira xunta directiva, ou xestora, pois a entidade aínda non estaba legalizada nin contaba con estatutos, estivo formada por Miro Villar, presidente; Frederico L. Santalla, secretario; e Rafa Villar, Xandra Tedín, Modesto Fraga, Xavier Rodrigues Fidalgo e Estevo Creus. Como se pode observar varios dos seus membros proviñan ben do desaparecido colectivo ceés «Un medio», ben da aínda activa agrupación soneirá «Arre Sentelha». A única premisa era que os autores fosen nados ou tivesen unha forte vinculación coa Costa da Morte, franxa costeira que vai de Malpica de Bergantiños ata Fisterra (aínda que de maneira circunstancial chegaron a colaborar co BLCM autores de Carnota, de Muros ou de Noia). Xurdiu co obxectivo de dar a coñecer as súas actividades e inclúe narradores, investigadores e, sobre todo, poetas. Configurouse como un movemento cultural asembleario, de carácter democrático e non elitista, que buscaba a comunicación directa cos lectores, ata o punto de que os poetas teñen realizado ducias de recitais en locais pechados ou en espacios abertos, como o palco da Festa das Carrilanas de Esteiro.

3. O I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte

A primeira das actividades que programou o Batallón Literario da Costa da Morte foi o «I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte». Unha rolda de prensa, realizada o martes 25 de xuño do 1996 na cafetería Rúa Nova de Santiago de Compostela e que foi amplamente recollida polos medios, serviu como presentación pública do BLCM e deste primeiro encontro literario que se ía celebrar co lema Reescrevendo a Costa da Morte. Os organizadores propuxeron os seguintes temas de debate:

a) Poesía, narrativa e investigación na Costa da Morte.

b) O negocio das editoriais, alternativas.

c) A lingua arma fundamental da creación, identidade e normalización.

d) A política cultural das institucións e dos movementos alternativos.

e) Resolucións e futuro.

O sábado 29 de xuño, ás 10.00 h. da mañá, tivo lugar, no Café-bar Macondo de Cee, que rexentaba o poeta fisterrán Modesto Fraga, a recepción previa na que estaban varios membros da corporación do Concello de Cee, entre eles o edil de Cultura, directivos e membros do Batallón e outros convidados, para pasar pouco despois á sala magna do Instituto da Fundación Fernando Blanco de Cee, onde diferentes autoras e autores foron expoñendo os seus relatorios.

Rafa Villar, de Cee, falou das súas experiencias para sacar á luz os seus traballos como a edición de autor, publicación en revistas como Dorna ou a de presentarse a premios e ter a sorte de que cho concedan e recordou que en 1995 soamente se publicaron cen libros en galego.

Un dos convidados foráneos, o poeta compostelán, de orixe arxentina, Eduardo Estévez falou tamén das súas experiencias editoriais na Arxentina e en Venezuela. Alí tan só publicaban textos de clásicos coma Borges, Pizarnik… Explicou coma un grupo de escritores novos puxeron uns cartos conxuntos e publicaron un libro dun deles, cos cartos que ían sacando publicaban outro e así sucesivamente. Esta foi a maneira de que as súas obras viran a luz. Curiosamente, anos máis tarde, desta idea xurdirá en Galiza a editorial «Letras de Cal» cun sentido aínda máis altruísta, pois o que fixo esta cooperativa foi principiar por editar textos de xente nova que non tiña nada publicado ou que tiña dificultades para o facer.

O estudoso e escritor corcubionés Luís Lamela, especialista en temas históricos, falou do seu labor de investigación e sobre as súas recentes Crónica de una represión en la Costa da Morte (Edicións do Castro, 1995) e tamén de que había que recuperar moitos dos documentos que pertencían a esta zona e que estaban en organismos nos que era case imposible ou moi dificultoso acceder a eles.

O historiador de Bamiro (Vimianzo) Xosé María Lema Suárez centrou a súa intervención na necesidade da formación duns arquivos que tiñan que estar a disposición daqueles que os quixeran utilizar para a súa posterior investigación.

Finalmente, os poetas do Batallón, Frederico L. Santalla, de Lires (Cee), e Xavier Rodrigues Fidalgo, de Castrelo (Vimianzo) fixeron senllas análises sobre a política institucional referida á literatura e á cultura en xeral e sobre os atrancos que as autoras e os autores teñen por escribiren en normativas diferentes da norma oficial do idioma galego.

Alén do poeta Eduardo Estévez, tamén foron convidados a ese «I Encontro» Yolanda Castaño, Olga Novo, Chus Pato e Paco Souto. Tamén asistiron ao acto a crítica literaria, Teresa Seara, e outros escritores e investigadores como o antropólogo muxián Manolo Vilar ou o filólogo malpicán Xosé Manuel Varela.

O «I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte» finalizou ás 20:00 h. do serán cun recital poético a cargo de todos membros do Batallón Literario e dos poetas convidados.

Comentarios desactivados en Artigo en QPC (VIII): #Efeméride «A vinte anos do I Encontro de Escritores e Escritoras da Costa da Morte, primeira actividade do Batallón Literario»

Xuñ 28 2016

«28 de Xuño de 1936», un poema de Xervasio Paz Lestón

Estatuto-Castelao
Estatuto-Seoane
(Deseños pro-Estatuto de Castelao e de Seoane)

Diarios dixitais, como Praza Pública ou Sermos Galiza, ou a bitácora «O Almanaque das Irmandades» (en andamento grazas á coruñesa A. C. Alexandre Bóveda e a Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), lembran na súa efeméride de hoxe que hai 80 anos, o 28 de xuño de 1936, foi plebiscitado o primeiro Estatuto de Autonomía de Galiza, de efémera existencia por mor do golpe fascista.

Na miña Tese de Licenciatura, A poesía galega de Xervasio Paz Lestón. Edición e estudo, publicada pola desaparecida Edicións do Castro en 1998, recuperei e exhumei un poema deste autor muxián emigrado de novo á Arxentina que fan referencia á data. O poema publicouse na revista Alborada, da ABC de Corcubión, Bos Aires, nº 163, maio a agosto de 1955, entidade e revista que aínda subsisten. E tamén coñecín o texto nun Manuscrito que me fornecera o chorado e finado doutor Juan Gervasio Paz Narbaiz, fillo do poeta, quen nos acompañara na presentación da mentada obra na compostelá Galería Sargadelos en xuño de 1999. Velaquí o poema:

28 de Xuño de 1936

Vinteoito de xuño, dia da Galiza.
No cívico hestorial da sagra Terra,
por séculos e séculos
serás data senlleira.
¡grabada a lume con ardor de pobo
na ruda afirmación de duas letras…!
O sol de San Xoan asomou ledo
bailando coa alborada unha muiñeira
sobre o chan da Galiza engalanada
con alfaias de cívicas arelas
dende os irtos bicoutos das montañas
aos praiales e rias das ribeiras.
Pol-as ruas de vilas e cidades
i as cañeiras sin lamas das aldeas,
cal si fose a cumprir sagrado rito,
con firme voluntade i alma acesa
marchou o pobo pra verter nas furnas
seus anseos de sigros feitos verba.
¡E falaron as xentes i a paisaxe
pra acabar coa inxusticia de Castela
recobrando os dereitos usurpados
dende a infamia da noite de A Frouseira.
En balbor rumoroso os piñeirales
i as mestas carballeiras
ergueron a sua voz, cal dixo o bardo
das sibilinas verbas,
e afirmaron seu ¡Sí! con rexo acento.
¡Sí! cantaron regatos e fontenlas.
¡Sí! bruaron os tombos escachando
dende a ponta Ortegal â de Fisterra.
¡Sí! dixeron trigos e centeos
ao bicalos a brisa vagaxeira
i o seu ¡Sí! farfallou alegre o millo
con acenos de follas e cencenas.
¡Sí! cantaron humildes nas camposas
as herbiñas pequenas,
as churumas dos toxos i as froriñas
de codesos e xestas.
As notas musicales dos paxaros
expresaron seu ¡Sí! nas arboredas
i o Pin Pin bailador dixo ese día:
¡Sí! ¡Sí!, rebulindo en son de festa.
¡Un rexo! ¡Sí! total o da paisaxe
i un ¡Sí!, coases total, das papeletas.
(Soio uns poucos ¡No! dos escravistas,
¡das almas sinuosas e perversas!).
(Dos que, treidoramente, entretecían
os fios criminales da traxedia
que había de afogar de infamia e morte
o chan todo da márter Celtiberia).
Y-o pobo celebrou seu mayor triunfo
locindo as galas das mellores festas,
que agochaba nas huchas seculares
dende a noite sinistra de A Frouseira.
¡Nos prazales de vilas e cidades
i os sinxelos terreiros das aldeas,
a xente festexou tola de gozo
a crebanza dos grillos e cadeas!
¡¡A reivindicación dos seus dereitos
pol-a Patria Galega!!

Comentarios desactivados en «28 de Xuño de 1936», un poema de Xervasio Paz Lestón

Next »