Xan 11 2017

Artigo en QPC (XIX): «O pino de Corcubión», un poema de Gonzalo López Abente



(O pino de Corcubion, nunha fotografía publicada en Vida Gallega, 25-07-1924, e noutra imaxe posterior de 1927, recuperada por Jano Lamas)

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para (re)lembrar «O pino de Corcubión», un poema de Gonzalo López Abente, unha árbore senlleira e simbólica. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

«O pino de Corcubión», un poema de Gonzalo López Abente

Ao fío do artigo publicado por Modesto García Quintáns no diario dixital Que pasa na Costa sobre a historia do antigo e desaparecido pino de Corcubión, que delimitaba os lindeiros dos territorios deste concello co veciño de Cee, lembraremos nesta anotación como esta árbore senlleira tamén pasou ao mundo da literatura e da poesía a través dos versos do muxián Gonzalo López Abente, quen aínda hoxe tería familiares da estirpe abentiana na vila corcubionesa.

A relación de López Abente con Corcubión tamén posúe unha vertente literaria. Sabemos que o seu primeiro poema (até hoxe coñecido) apareceu publicado postumamente dentro do libro Decrúa (1966) nun apartado final de «Recobrados», co título «Un velorio nunha aldea», datado en 1899, cando o poeta tiña 21 anos e aínda non estaba plenamente incorporado á escrita monolingüe en galego que o ía caracterizar andando o tempo.

Nesa altura, sobrancea a súa presenza habitual na prensa local e comarcal, nas páxinas dun xornal que tivo unha existencia efémera, El Celta de Corcubión, onde en 1901 xa publica artigos e poemas, aínda en castelán, e tamén nas de El Eco de Mugía. Periódico independiente, defensor de los intereses generales del partido judicial de Corcubión, xornal vencellado ao Partido Liberal e do que se conservan escasos números, que mesmo chegou a dirixir.

Anos despois, sendo xa o autor de dous libros éditos, publicou outro poema intitulado «Camiño da Terra» no xornal Nerio, ano II, nº 11. Corcubión, 1/VI/1921. E ao pouco tempo gañou cun longo poema que leva por título «Ara-Solis» un concurso literario na vila, pois así consta no mecanoscrito que nos facilitara no seu día o antropólogo muxián Manuel Vilar, onde sinala de maneira literal: «Primeir premio no Certamen / Literario celebrado en Corcubión / no mes de setembro de 1.921»

Desta época é a primeira versión do poema sobre o pino de Corcubión. Daquela aínda levaba por título «O pino derrubado» e apareceu reproducido en Nós. El Noroeste, A Coruña, 19 de novembro de 1918; en O Tío Marcos da Portela, Parrafeos c’o Pobo Gallego, Ourense, 43, 21 de novembro de 1918; e por último en A Nosa Terra, 73/74, 5 de decembro de 1918.

Con pequenas mudanzas o poeta recobrouno para ser publicado na revista Nemancos, que só tivo tres números e que creou o finado e chorado cronista ceés Baldomero Cores Trasmonte. Desta volta o poeta tamén muda o título por «O pino de Corcubión», Nemancos, Cee, 1, 1953. E nesta publicación afirma que se inspirou nunha crónica do propio Cores Trasmonte, cando a creación do poema viña de décadas atrás.

Finalmente, o texto tamén foi incorporado polo seu curmán Horacio Bermúdez Abente, emigrante na Arxentina, cando compilou textos dispersos do poeta muxián postumamente no volume Decrúa, que levaba por subtítulo Poemas e que apareceu nun selo editorial denominado Edicións Muxía en Buenos Aires e con datación no ano de 1966.

Velaquí a última e definitiva versión do poema «O pino de Corcubión»:

19
O PINO DE CORCUBIÓN

Inspirada nunha crónica
de Cores Trasmonte.

¿Ulo o vedro piñeiro, o Patriarca
das hostes rumorosas
que bulen nas encostas bretemosas
da nativa comarca?

O enfesto centinela,
o inspirado cantor, o bardo vello
que se ollaba no espello
de cristal, nesta orela
da ría meiga, transparente e mansa,
para sempre descansa.

Hoube un machado forte;
¿de quen sería?
hoube un beixo de morte,
¿quén o daría?

¡O vento…! ¡O vento…! din as raparigas
que choran polo amado trovador.
Nunha aperta axuntadas pola dôr
quedan dúas amigas…
—unha soia, galana e quisquilleira
deitada na ribeira—.

No responses yet

Xan 10 2017

Os exemplares asinados do poemario Gameleiros, con fotografías de Manuel Álvarez, viaxan para Noia e Pontevedra

Published by under Poesía,Premios

As persoas que seguen esta bitácora ou a miña conta de Twitter @MiroVillar puideron participar no sorteo de dous exemplares asinados do poemario Gameleiros (2002), con fotografías do guardés Manuel Álvarez, en fermosa edición xa descatalogada por Xerais, para así celebrarmos un novo ano 2017 e tamén que este blogue xa chegara até 1136 anotacións ou artigos nesta xanela aberta ao mundo o 28 de xuño de 2011.

Para participar había que lle dar axeitada resposta a esta sinxela pregunta:

Un dos gameleiros ten por alcume Che, que tamén é o nome da súa embarcación. A que se pode deber esta nomeada?

a) Por ser seareiro do Valencia CF.
b) Polo seu uso do pronome átono de dativo ou CI.
c) Por ser un nome de orixe hebrea.
d) Polo pronome relativo italiano.
e) Por Ernesto «Che» Guevara.

E as respostas debían enviarse como comentario na propia anotación do blogue crebas.blogaliza.org

nun chío coa palabra-chave ou hashtag #CheGameleiros

ou nunha mensaxe directa dirixida á conta de twitter @MiroVillar

A resposta axeitada era e) Por Ernesto «Che» Guevara.

E non debeu ser doado, contra o que eu pensaba, porque case houbo máis respostas erradas que deron na ferradura que aquelas que bateron no cravo. Moito me agradaría que todas elas recibisen exemplares do libro Gameleiros mais non era posible e foron sorteados dous entre todas as respostas atinadas. Cada exemplar leva a sinatura do autor e unha agarimosa dedicatoria especial para a persoa que o gañador ou gañadora sinale e esas dúas persoas foron:

Severiano Pérez Suárez, de Noia, nun comentario na bitácora.

@anxossobrino (Anxos Sobriño Pérez, Pontevedra), a través do Twitter.

Obrigado, moitas grazas a todas as persoas que participaron no sorteo.

E moitos parabéns ás dúas persoas premiadas e a gozardes coa lectura!

No responses yet

Dec 30 2016

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade no 2017

Estamos a piques de lle poñer o ramo a un ano de entrega a combatermos as incertezas futuras. Na nosa vella Europa medra de xeito alarmante a insolidariedade e a xenofobia semella non ter lindeiros, velaí poñamos por caso o drama das persoas refuxiadas. E tamén medra a espoliación dos recursos naturais do planeta que habitamos.

Pola contra van en devalo as seculares conquistas dos nosos dereitos civís, democráticos e sociais, e na nosa vella nación milenaria continúa o abandono e o despoboamento do rural e a nosa cultura e a nosa lingua sofren agresións, desleixo.

Porén cómpre termos azos para (re)construír no novo ano algo do moito que levamos perdido. Sentidiño!

Moita saúde, moita poesía e moita felicidade neste 2017 que se achega para ti e os teus!

Miro Villar

E unha fotografía de Manuel Álvarez que acompaña este poema do libro descatalogado Gameleiros (Xerais, 2002)

“CHE” (Jesús Adrover González)

No deserto que somos calquera pescador
é home que multiplica peixe e pan para os seus,
en completo silencio reinventa o evanxeo
segundo San Mateo. Nunca haberá cronistas
para daren noticia do cotián milagre.

One response so far

Dec 26 2016

Adeus a Eliseo Subiela, autor do filme poético “El lado oscuro del corazón”

Published by under Cinema,Poesía

Onte souben do pasamento do cineasta arxentino Eliseo Subiela a través dun chío na conta de twitter do sociólogo e politólogo brasileiro Emir Sader. Que a terra lle sexa leve!

Coñecín o seu cinema coa película El lado oscuro del corazón (1992), que tivo unha segunda parte en 2001, menos interesante na miña opinión. aínda que tamén puiden desfrutar doutros fitas da súa filmografía esencial, recollida tamén neste artigo do diario arxentino La Nación.

Toda a película El lado oscuro del corazón (1992) está chea de poesía, mesmo desde a cita inicial cos versos do poeta galés Dylan Thomas: «La pelota que arrojé / cuando jugaba en el parque / aún no ha tocado el suelo», e como relatan en Infobae: «la obra está basada en la vida de un poeta bohemio llamado Oliverio e interpretado magistralmente por Darío Grandinetti. Si bien la relación con la biografía de Oliverio Girondo es muy cercana (en una escena cumbre, se recita el poema “Espantapájaros”), hay sintonía con la poesía de Mario Benedetti y Juan Gelman. Con profundidad y surrealismo, esta película habla del amor en su más grande expresión».

Un testemuño do pouso que me deixou este filme é a cita explícita do seu título no soneto «Declaración (II)», que se inclúe no Caderno III. Revelacións do meu libro Equinoccio de primavera (Esquío, 1998), en evidente intertextualidade coa obra de Eliseo Subiela. Velaquí:

DECLARACIÓN (II)

Dentro do corazón, no lado escuro,
espertou a amargura feita riso,
renacendo a paixón, primeiro aviso
do rostro máis sereno do futuro,

cando impúbere amor se viu maduro
convertendo en pasado o chal remiso
que abrigaba o pavor. Foi tan preciso
xesto, incondicional, nada inseguro,

tan inconmensurable, tan redondo
que o máis compacto fíxose mol, dondo,
rebentando en partículas salinas.

A nación da alegría, terra allea,
sentiu pousar as mans na branca area,
enchoupadas tamén como as retinas.

No responses yet

Dec 22 2016

Sorteo de dous exemplares asinados do poemario Gameleiros, con fotografías de Manuel Álvarez

Published by under Poesía,Premios

Se outra volta non vos tocou a lotaría do nadal, poderedes probar sorte coa nosa literatura.

Máis unha vez, como promoción da lectura na nosa lingua (que ben a precisa), contra a crise económica (que o é tamén do libro e que non desapareceu como queren facernos crer), e para celebrarmos que esta bitácora leva xa 1136 anotacións desde que naceu (xuño do 2011), vou realizar un sorteo de dous exemplares asinados do poemario Gameleiros (2002), con fotografías de Manuel Álvarez, en fermosa edición xa descatalogada por Xerais.

BASES

O sorteo é internacional. Poderán participar persoas de todo o mundo que teñan interese pola literatura en lingua galega.

Pregunta

Para participar cómpre dar axeitada resposta a esta sinxela pregunta:

Un dos gameleiros ten por alcume Che, que tamén é o nome da súa embarcación. A que se pode deber esta nomeada?

a) Por ser seareiro do Valencia CF.

b) Polo seu uso do pronome átono de dativo ou CI.

c) Por ser un nome de orixe hebrea.

d) Polo pronome relativo italiano.

e) Por Ernesto «Che» Guevara.

Resposta

As respostas deben enviarse como comentario na propia anotación do blogue crebas.blogaliza.org,

nun chío coa palabra-chave ou hashtag #CheGameleiros

ou nunha mensaxe directa dirixida á conta de twitter @MiroVillar indicando un enderezo de contacto.

Premios

Dous exemplares asinados do poemario Gameleiros, con fotografías do guardés Manuel Álvarez, sorteados entre todas as respostas que atinen, que levará a sinatura do autor e unha agarimosa dedicatoria especial para a persoa que os gañadores ou as gañadoras sinalen.

Prazo

Desde hoxe mesmo até as 23:59 do cinco de xaneiro do 2017. Boa sorte!

3 responses so far

Dec 22 2016

Recensión a Adagio por outono, de Modesto Fraga, en Grial 211

Published by under Poesía,Recensións

No último número, 211 (xullo, agosto, setembro do 2016) de Grial, Revista Galega de Cultura, que chega con retraso e que desde hai uns días xa anda polas librarías, e tamén se pode adquirir en edición dixital desde a propia páxina da Editorial Galaxia, asino na habitual sección intitulada «O espello das letras» unha recensión intitulada «Poesía de hoxe no ronsel do Dolce Stil Novo» para dar conta do libro de poemas Adagio por outono, de Modesto Fraga. Unha versión previa desta recensión viu a luz no dixital Que pasa na costa.

Por outra banda, este ben interesante número, 211, está centrado no Centenario das Irmandades da Fala con textos de Justo Beramendi «A significación histórica das Irmandades»; de Henrique Monteagudo «Lingua nacional, idioma moderno. As Irmandades e a Fala»; de Inma López Silva «O soño teatral das Irmandades» e de Víctor F. Freixanes «No tempo das Irmandades. Comunicación e novas tecnoloxías», nos que non faltan as referencias ao escritor muxián Gonzalo López Abente.

E tampouco desmerecen outros traballos como os de Xosé Manuel Dasilva «Arredor da homenaxe a Celso Emilio Ferreiro de 1966 (e outros episodios biográficos» ou de María Canosa «Típicos tópicos da muller traballadora»; entre outras temáticas e seccións habituais.

Velaquí a devandita recensión ao completo:

Poesía de hoxe no ronsel do Dolce Stil Novo

Adagio por outono

Modesto Fraga

Santiago de Compostela: Alvarellos Editora, 2016, 74 páxinas

A XLI edición do Certame Literario de Vilalba que se convoca na capital chairega, nos últimos anos en parcería con Alvarellos Editora que publica os textos premiados, reafirmou a sólida bagaxe poética de Modesto Fraga (Fisterra, 1974) ao laurear o seu Adagio por outono, que chega dezanove anos despois da súa entrada no noso sistema literario.

Alicerzado en pequenos galardóns anteriores, 1997 foi o ano de graza e bautismo de fogo para o nume poético de Modesto Fraga ao gañar os premios Avelina Valladares e O Grelo, o primeiro pola obra Corpos paisaxe, que inxustamente non foi editada nesa altura, e o segundo con Do amor salgado, que tivo unha edición cativa do punto de vista estético e sen a penas distribución. Porén, o malfado destes inicios editoriais non puxo freo ao ímpeto do poeta fisterrán até conformar a día de hoxe un percorrido de longo alento, como recolle a autoantoloxía publicada en edición de autor Atlántica luz. Poesía mareira 1995-2015 (2015).

Esta apelación ao pasado non é gratuíta, pois o poeta arestora con moito máis oficio e cunha voz máis madura, retorna ao cultivo dos metros clásicos cos que se dera a coñecer, nomeadamente os sonetos. De feito Adagio por outono, que prologa Teresa Seara de maneira fulcral, está conformado por 35 sonetos divididos en tres partes e un intermezzo denominado «Pórtico» de catro poemas en verso libre, mais onde sobrancean hendecasílabos, heptasílabos e pentasílabos.

Non é de estrañar esta escolla porque o libro, que recolle nunha dobre páxina unha reprodución dos músicos no Pórtico da Gloria (século XII) e unha folla de carballo na portada, pretende realizar outra actualización dos principios literarios do Dolce Stil Novo, escola poética toscana da segunda metade do século XIII na que sobrancearon Guido Cavalcanti, Dante Alighieri, e moito despois Francesco Petrarca no seu Canzoniere, quen influíron en moitas épocas e literaturas posteriores.

Entre nós hai un bo número de poetas «dolcestilnovistas», aínda que salienta Darío Xoán Cabana, quen non só publicou varios libros con sonetos ao modo petrarquista, poñamos por caso o fermoso Amor e tempo liso (1987), senón que foi o excelente e premiado tradutor dos autores citados e doutras voces daquela época na Antoloxía do Doce Estilo Novo (Galaxia, 2004).

Unha das trabes dese modo de poetizar é a sublimación do amor e da persoa amada, que vai percorrer aquí toda a primeira parte «Sinfonía do corpo», catorce sonetos que se abren con «Alba de luz», a xeito de epifanía ou descuberta do amor, e que pecha coa dualidade «Ti + Eu: Nós» en reafirmación. E onde os versos espidos e mariñeiros («A nosa historia é un mar que non se acaba / alba e solpor de terras ben remotas») ornaméntanse con referencias artísticas e literarias, a Gioconda ou Mona Lisa de Leonardo da Vinci, a Ítaca de Ulises, Sherezade, o propio Dante e outras voces que se unen ao xogo intertextual con algúns versos da nosa poesía contemporánea, como sucede con Canto custa instalarse no amor!, que deu título a un libro de Xosé Leira López, ou coa súa propia, por exemplo no xeito de titular un dos textos coas coordenadas «8º 10′ 11” LN».

Os catro poemas libres do «Pórtico» transitan outra temática, a literatura de viaxes, e describen diversos espazos italianos, de preferencia os que teñen a ver con imaxes da Renacenza, e tamén portugueses (Coimbra e Lisboa). Entre elas navega tamén un verso d’Os Lusíadas, de Camões ou a obra de Sá de Miranda, ambos e dous extraordinarios sonetistas, así como A tragédia de Inês de Castro de António Ferreira. As diversas intertextualidades acompañan a tópica do carpe diem que se revela con forza: «Mentres todo renace / algo de nós habita no pórtico da vida».

Na terceira parte «Ao modo do Dolce Stil Novo» faise explícita a intencionalidade, que se abre coa cita a Dante, inclúe 14 sonetos en diálogo con outras obras artísticas, históricas e literarias que se sinalan ao pé de cada texto, sen seguiren orde cronolóxica. Nas primeiras o Pórtico da Gloria do Mestre Mateo, a Capela Sistina de Michelangelo, a Venere di Urbino de Tiziano e Mater Gallaecia de Luís Seoane; a nosa historia con referencias a Manuel Murguía, a Benito Vicetto ou á morte do Mariscal Pardo de Cela; na literatura europea a Divina Commedia de Dante e novamente Os Lusíadas de Camões e na nosa desde a primeira cantiga medieval Ora faz host’o Senhor de Navarra de Johan Soárez de Pávia ou Paiva até a Morgana en Esmelle da chorada Begoña Caamaño, mais tamén con Pondal ou con Cunqueiro. Son versos a evidenciaren ese atento lector, desde hai uns anos tamén esperto e experto libreiro, que hai en Modesto Fraga.

«Adagio, ma non troppo» é a última parte, sete sonetos que perseguen no descoñecido tempo futuro da existenxia a confirmación das palabras e dos acenos do amor sublime, con insólitas e singulares lembranzas, a poesía faise máis espida, máis íntima e máis achegada «como aquela canción das nosas vidas / que sabiamos case de memoria, de Pablo Milanés, lembras amor?».

E unha última anotación sobre este Adagio por outono para sinalar outra constante no quefacer do seu autor, aínda que máis atenuada desta volta, a perseveranza na incorporación e recuperación dun ricaz léxico mariñeiro que acompaña a linguaxe do erotismo como gozosa celebración.

Miro Villar

No responses yet

Dec 21 2016

Artigo en QPC (XVIII): «Nos oitenta anos (1936 – 2016) dun decembro negro na Costa da Morte»

Veño de publicar unha nova colaboración con QuepasanaCosta. Diario dixital da Costa da Morte, que dirixe Ubaldo Cerqueiro, desta volta para lembrar a represión franquista no territorio máis amado. Co texto intitulado «Nos oitenta anos (1936 – 2016) dun decembro negro na Costa da Morte», hai pois oitenta anos daquela barbarie. Velaquí o texto que tamén se pode ler nesta ligazón.

Nos oitenta anos (1936 – 2016) dun decembro negro na Costa da Morte

A lembranza da barbarie do asasinato en decembro de 1936 dos sindicalistas de Cee non foi desta volta esquecida, malia a inhibición do goberno municipal de Cee, aínda obsesionado no esquecemento destas persoas de ben que naceran ou traballaban na localidade.

Todos e todas nós coñecemos a súa historia grazas ao impagable labor de Luis Lamela García, quen por volta de 1995 publicou Crónica de una represión en la «Costa da Morte», na desaparecida Edicións do Castro que dirixía o finado Isaac Díaz Pardo. Malfadadamente esta obra imprescindible xa non é doada de adquirir, de quitado dalgún exemplar en librarías de vello, aínda que figure nos catálogos das nosas bibliotecas públicas e municipais. En agosto dese 1998 escribín unha breve recensión que deseguida recupero:

«Tivemos que agardar case sesenta anos de silencios para que unha parte importante e ata agora sempre oculta das vilas de Cee e Corcubión vise a luz. As desoladoras consecuencias que provocou no 36 o levantamento fascista contra a república, legalmente constituída pola vontade do pobo democrático.

Por fin, este período, escurecido pola cor vermella do sangue que enchoupou as rúas e os corazóns de moitas familias, é analizado ao detalle, con documentación baseada nos sumarios e nos testemuños orais dos sobrevivintes, así como o pouco que se conserva nos arquivos, nun volume que vén de editar Edicións do Castro no que se recollen as investigacións feitas por Luis Lamela García.

O libro titúlase Crónica de una represión en la «Costa da Morte», e ademais dos casos de Cee e Corcubión tamén se ocupa dos crimes que sucederon en Fisterra, Ponte do Porto, Vimianzo, Zas e outros lugares.

A portada deste ensaio de Luis Lamela, que segue a liña dos seus traballos anteriores, sobre Pepe Miñones, Foucellas ou Alexandre Bóveda, reproduce o texto sobre a execución dos operarios de Cee, Norberto Recamán Lago, José Lago Fernández, Teófilo Mejuto Leis, Perfecto Trasmonte Costa, Jesús Chouza Figueira, Florentino Canosa Barreiro, Manuel García Castiñeiras e Domingo López Domínguez.

A sentenza cumprimuse o 9 de decembro de 1936 na Punta Herminia coruña onde pouco antes tamén fora fusilado Miñones. O oficial do pelotón reamta un a un cun tiro de graza no lateral do cráneo.

As investigacións de Luis Lamela non se deteñen neste episodio, se cadra o máis duro xunto coa violación e asasinato dunha mestra na vila corcubionesa (Mercedes Romero Abella, nada en Cee o 27 de xuño de 1907, que foi fusilada en Aranga o 19 de novembro de 1936 e soterrada nunha foxa común en Vilarraso), senón que nos fornece de datos sobre as actividades sindicais e municipais republicanas, analiza aspectos como a folga xeral ou o asalto á Casa do Concello de Cee, e tamén nos fala dos consellos de guerra, dos fuxidos ao Pindo e da continuación do terror fascista coa implicación de moitos «camisas vellas».

Non podemos neste breve espazo reseñar todos os feitos e peroas que aparecen no traballo de investigación de Luis Lamela que se resumen nunha relación de vítimas da guerra civil no partido xudicial de Corcubión, que o propio autor sinala que é incompleta pese a nomear a máis de cen persoas. Luis Lamela propúxose que nós non esquezamos o acontecido, rompendo ese pacto do «olvido» imposto polos afíns aos represores. Este libro non pode faltar en ningunha das casas da Costa da Morte para que poidamos aprender da lección histórica do noso pasado.

E xa postos, é hora de que o rueiro municipal de Cee elimine os nomes de militares e falanxistas e honre co nome dunha rúa os veciños que foron asasinados. É o menos que podemos facer por eles».

Até aquí aquela recensión, que deixaba fóra o feito de que unhas semanas despois, outro consello de guerra sumarísimo decretou o fusilamento doutro ceés, Vicente Mejuto Leis, que se data no 6 de xuño do 1938.

O proxecto universitario «Nomes e Voces», que nacera da colaboración entre as tres universidades e a Consellaría de Cultura na etapa do denominado bipartito e que nos sucesivos gobernos do PP deixou de recibir axudas económicas que provocaron a súa práctica parálise, recolle unha breve biografía de cada unha das persoas citadas. Velaquí:

Norberto Recamán Lago: Execución. Home de 22 anos. Empregado/a. Natural de Cee. Veciñanza: Cee. UGT. Fábrica de Carburos Metálicos. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado en A Coruña por rebelión co resultado de sentenza a pena de morte. Executada en A Coruña.

José Lago Fernández «Granado»: Execución. Home de 37 anos. Empregado/a. Natural de Corcubión. Veciñanza: Brens, Cee. UGT. Empregado da Fábrica de Carburos Metálicos. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Executado na Coruña.

Teófilo Mejuto Leis: Execución. Home de 27 anos. Chofer. Natural de Cee. Veciñanza: Corcubión. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Executado na Coruña.

Perfecto Trasmonte Costa: Execución. Home de 26 anos. Empregado/a. Natural de Cee. Veciñanza: Cee. UGT. Empregado da Fábrica de Carburos Metálicos. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Executado na Coruña.

Jesús Chouza Figueiras «Gorrión»: Execución. Home de 52 anos. Follalateiro/a. Natural de Carnota. Veciñanza: Cee. Izquierda Republicana. Concelleiro en Cee. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado en A Coruña por rebelión co resultado sentencia pena de morte. Executada en A Coruña.

Florentino Canosa Barreiro: Execución. Home de 29 anos. Empregado/a. Natural de Cee . Veciñanza: Cee. UGT. Empregado da Fábrica de Carburos Metálicos. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Executado na Coruña.

Manuel García Castiñeira «Moledo»: Execución. Home de 30 anos. Mecánico. Natural de Cee.
Veciñanza: Cee. UGT. Empregado da Fábrica de Carburos Metálicos. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Executado na Coruña.

Domingo López Domínguez: Execución. Home de 29 anos. Empregado/a. Natural de Porto do Son (A Coruña). Veciñanza: Porto do Son. UGT. Empregado da Fábrica de Carburos Metálicos de Cee. Morto o 09 de decembro de 1936. Xulgado na Coruña por rebelión militar co resultado de sentenza a pena de morte. Executado na Coruña.

Vicente Mejuto Leis: Morte (outras tipoloxías). Home de 24 anos. Chofer. Natural de Cee. Veciñanza: Cee. Morto o 22 de maio de 1938. Xulgado na Coruña por rebelión co resultado de sentenza a prisión 12 anos e 1 día. Morto na cadea na fuga da prisión de San Cristóbal. Inscrición da defunción en xaneiro de 1947.

Mercedes Romero Abella: Paseo. Muller de 29 anos. Mestre/a. Natural de Cee. Veciñanza: Plazuela de S. Domingo. A Coruña. UGT. Morta o 19 de novembro de 1936. Morte rexistrada por disparos de arma de fogo. Aparición do cadáver no Pozo da Ponte Castellana en Aranga. O seu marido Francisco Mazariegos tamén foi asasinado.

A pedimento de Luis Lamela escribín un soneto na memoria dos asasinados que figura no pórtico do primeiro capítulo do seu libro sobre a represión na Costa da Morte. Velaquí:

1936

Naquel verán soturno, de sol pálido e tordo,
Cee pobouse de anguria, queimadura que medra
e estraga sentimentos que a represión empedra
deitando sangue quente co seu buligar xordo.

Houbo debilidade, soterrando o recordo,
gravado e lacerado no silencio da pedra,
cos corpos do futuro cubertos só por hedra
de onde naceron luces, palabras no balbordo.

Amouse a terra fértil, húmida daquel sangue,
onírico desexo que en nós vive e rebenta
e soñouse insubmisa, memoria turbulenta
da diáspora antiga que o pretérito abrangue.

Viñeron tempo ermos e tempos de decrúa
e o sangue foi semente da liberdade núa.

No responses yet

Dec 14 2016

Relatorio sobre Gonzalo López Abente no ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos, organizado pola Real Academia Galega


(Pola esquerda, Xosé Ramón Pena, Xosé Luís Axeitos, Chus Nogueira e Miro Villar. Autor: RAG)

Onte, martes, 13 de novembro, estivemos na Casa Galega da Cultura en Vigo para participar nunha nova xornada do ciclo denominado «No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos», unha das iniciativas organizadas pola Real Academia Galega para memorar o centenario da fundación das Irmandades da Fala. A mesa de debate centrada na poesía das Irmandades, baixo o título Unha poética anovadora, estivo introducida e moderada polo académico Xosé Luís Axeitos, e nela participamos Xosé Ramón Pena, Chus Nogueira e eu propio, que demos a coñecer un resumo dos relatorios que se han publicar no sitio web da RAG. A miña intervención estivo focada nun texto que leva por título Gonzalo López Abente, o «poeta do mar» das Irmandades da Fala.

A xornalista Iolanda Rodríguez Casal recolle as nosas respectivas intervencións nunha ben completa e precisa crónica que reproduzo deseguida e que tamén se pode ler nesta ligazón.

Versos inéditos na mesa sobre a poesía no tempo das Irmandades da Fala

14/12/16| Actualidade: Novas

Os versos de dous poemas inéditos de Euxenio Montes e Xavier Pardo Bedía escoitáronse onte na mesa de debate sobre as Irmandades da Fala que a Real Academia Galega organizou en Vigo dentro do ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos. O académico Xosé Luís Axeitos presentou estas composicións como exemplo da importancia do atlantismo na poesía da época nun encontro centrado precisamente na lírica no que Chus Nogueira achegou unha mirada crítica desde a historiografía, Xosé Ramón Pena se detivo no traballo a prol da creación dunha estética nacional e Miro Villar reivindicou devolver a figura de Gonzalo López Abente á posición central que ocupara en vida.

Ademais de presentar os convidados, Xosé Luís Axeitos falou brevemente do atlantismo na poesía do tempo das Irmandades, un dos conceptos básicos e vertebradores da teoría política nacionalista de Vicente Risco e do grupo Nós. Para perfilar a doutrina do atlantismo, presenza dunha corrente céltica común entre os pobos bretón, normando, irlandés e galego, a revista Nós dedicou en distintos números espazos xenerosos á denominada “cuestión irlandesa”, con traducións de Yeats e Joyce, artigos de Otero Pedrayo ou un monográfico con poemas de Cabanillas e Taibo. O tema foi obxecto de debate nos faladoiros da época e tratado en numerosas conferencias. “Mesmo se pode dicir que esta teoría do atlantismo é diferenciadora do grupo ourensán, máis conceptual e académico, a respecto doutras agrupacións”, engade.

Como proba da importancia do atlantismo na poesía das Irmandades, Xosé Luís Axeitos presentou un poema inédito de Euxenio Montes, dedicado a Manuel Antonio, e outro nunca saído do prelo de Xavier Pardo Bedía. Ambas as dúas composicións serán publicadas por primeira vez na edición que se fará dos relatorios do ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos.

Deseguido, a profesora da Universidade de Santiago de Compostela Chus Nogueira foi a encargada de levar a cabo unha revisión crítica de como a produción poética da época foi abordada nas historias da literatura a través de autores como Ricardo Carballo Calero, Xosé Luís Méndez Ferrín, Francisco Rodríguez, Anxo Tarrío, Dolores Vilavedra ou Xosé Ramón Pena. A especialista concluíu que nas distintas propostas se reflicten “as tensións que xa se deron no seo das Irmandades da Fala, con escollas que priorizan o político e outras o feito cultural”. Ao seu xuízo, evidéncianse tamén os problemas que ás veces xorden polo “excesivo detalle” na identificación de promocións e grupos e advertiu que, se ben as diversas achegas historiográficas implican visibilidade para parte dos autores, tamén gardan relación co feito de que aqueles de ubicación difícil ou interxeracional quedasen “en zonas de sombra” e que tardasen en seren recoñecidos e editados.

Xosé Ramón Pena defendeu neste sentido que a historia da literatura é parte do relato da historia xeral e que con frecuencia os acontecementos artístico-literarios adiantan os sociopolíticos. O seu relatorio centrouse na achega “decisiva” dos membros das Irmandades respecto da conformación da lírica galega do século XX. “Se houbese que procurar un apartado único, un episodio central no labor da organización irmandiña, ese ten que ser, con toda certeza, o da procura dunha estética nacional. Unha procura, polo demais, que non só afecta ao eido poético, senón aínda a esoutros da prosa de ficción, do teatro…”, salientou. Acadar a soberanía estética da nación galega foi, de feito, un dos apartados da I Asemblea Nacionalista.

De acordo con dito mandato, os principais líderes das Irmandades buscaron con afán conformar a soberanía nacional no espazo das artes, pero tamén nestoutro das letras. “Mediante numerosos artigos publicados en xornais e revistas, Antón Villar Ponte traballou arreo nesa dirección que buscaba una perfecta síntese entre a tradición e a modernidade; entre a enxebreza e os novos xeitos vidos de Europa. Villar Ponte creu atopar o home e mais o modelo: tratouse de Ramón Cabanillas. Así pois, sen dúbida, o poeta arelado veuse transformar no intérprete ideal para a conformación da estética irmandiña. Ou, simplemente, no poeta”, sintetizou Xosé Ramón Pena.

Sobre outro escritor da época, Gonzalo López Abente (Muxía, 1878-1963), e a súa relación coas Irmandades falou Miro Villar, quen, referíndose tamén á análise de Chus Nogueira, reivindicou “sacar da zona de sombra un poeta que na súa época estaba no centro, e non na periferia como está hoxe”. O mellor poeta do mar, como o cualificou Risco, participou nas Irmandades desde o seu inicio e responsabilizouse da posta en marcha dunha delegación en Muxía, constituída en 1918. Se ben esta non desenvolveu moita actividade, “espallou pola Costa da Morte o ideario da organización galeguista”, salientou Miro Villar, que lembrou tamén que López Abente puxo a súa literatura ao servizo dos obxectivos do ideario das Irmandades.

Desde o primeiro momento, a súa sinatura estivo presente no seu voceiro oficial, A Nosa Terra, en cuxas páxinas publicou moitos poemas. Entre eles, o crítico literario detívose en “O piñeiro derrubado”, un dos que escribiu como homenaxe a Lois Porteiro Garea tras o seu pasamento.

Alén da creación literaria, o seu activismo cultural concretouse coa súa entrada no Seminario de Estudos Galegos, xunto con Cabanillas, Noriega Varela e Victoriano Taibo, nunha cerimonia na que interveu cunha lectura de poemas, repasou Miro Villar, que recordou deseguido o período da ditadura de Primo de Rivera, tempo de refuxio na literatura; o recoñecemento dos seus colegas, que o elixiron presidente da acabada de nacer Asociación de Escritores de Galicia, en marzo de 1936; a participación na campaña a prol do Estatuto de Autonomía e a depuración laboral que sufriu tras a sublevación militar, que o afastou do seu traballo e de calquera actividade pública. O franquismo silenciouno durante varios anos e, coma outros galeguistas, volveu refuxiarse na creación literaria.

Membro da Real Academia Galega, López Abente protagonizou o Día das Letras Galegas de 1971, una data que, valorou, non axudou ao seu recoñecemento posterior, xa que naqueles anos non se promovían aínda os profundos estudos que hoxe emerxen arredor desta celebración. Desde 2011, a Fundación Gonzalo López Abente traballa para divulgar a súa obra.

Comentarios desactivados en Relatorio sobre Gonzalo López Abente no ciclo No tempo das Irmandades: fala, escrita e prelos, organizado pola Real Academia Galega

Dec 02 2016

A experiencia do Batallón Literario da Costa da Morte na voz da poeta María Lado

Published by under Entrevistas,Poesía

MaríaLado

Xa teño afirmado noutras ocasións que é ben digna de loanza a sección «Encontros coa cultura» que se publica no xornal dixital noticieirogalego, pois no que atinxe á literatura xa leva moito máis de medio cento de interesantes e longas entrevistas a autoras e autores de noso. En xuño de 2014, como xa se contou aquí, publicouse a que me realizou a xornalista Úrsula Lorenzo Ruibal, que tamén se pode ler nesta ligazón.

Desde hai tempo é o escritor e profesor estradense Carlos Loureiro quen adoita realizar as entrevistas, como a realizada hai agora un ano ao poeta e libreiro fisterrán Modesto Fraga, conversa que nestoutra ligazón pódese ler ao completo.

Da autoría de Carlos Loureiro é tamén a última, desta volta coa poeta María Lado, que tamén nos acompañou na aventura do Batallón Literario da Costa da Morte nos seus dous anos longos de vida. Nesta ligazós pódese ler ao completo, mais desguida recupero os fragmentos da mesma nos que fai memoria do Batallón Literario da Costa da Morte, unha experiencia de hai vinte anos que partillamos entre os anos 1996 e 1998.

Velaquí ese fragmento das respostas de María Lado:

(…)

Claro que tamén nesa biografía se fai moito fincapé en dous espazos moi importantes: Cee e Santiago de Compostela…

Si, Cee porque eu son de alí e alí vivín ata que fun estudar a Compostela, onde pasei anos de estudante moi importantes para min. Alí ademais escribín tres libros (moi diferentes) Casa atlántica casa cabaret, Berlín e Nove.

Na maior parte de escritoras e escritores aparece algo no seu percorrer vital que lles supón ese pulo cara á arte literaria… Será en María Lado o “Batallón Literario da Costa da Morte” ese pulo?

Claro, eu tiven a sorte de atoparme coas xentes do “Batallón” nun bar que rexentaba en Cee Modesto Fraga, o poeta, e con eles comecei a escribir poemas e, sobre todo, a ir de recital en recital. Era unha época moi activa, na que recitabamos moito (festas, bares, homenaxes literarias…) e foi unha escola moi importante para min.

E aquí achamos a unha moi moi nova María Lado, con dezasete ou dezaoito anos, dando a coñecer os seus poemas ao carón doutros dunha xa consagrada Marilar Aleixandre, dos irmáns Villar… Desde logo que aqueles comezos deberon ser para ti un reto con múltiples caras, non?

Eu recordo como unha época moi fermosa, nunca coma un reto senón como algo moi divertido. Para nós lernos as cousas que escribiamos, facer poemas colectivos ou ir recitar a calquera vila era unha festa, algo que faciamos porque nos divertía moito. E creo que era tanto para min como para os Villar, ou para os Creus, Modesto, Suso Bahamonde… que eran dos máis activos no colectivo.

“A poesía é un lume arrebatado aos deuses, e logo inzado polas mans e os corazóns das xentes, pero nunca concedido por aqueles.” Para comezar non estaba nada mal este concepto de poesía que vós presentastes naquel “manifesto”(?)… unha poesía desligada do divino nas mans humanas…

Nin sequera recordaba esa frase… O que si recordo era que para todos aqueles poetas que estabamos no día a día do “Batallón Literario” a poesía era algo que tiña que estar entre a xente, a pé de rúa, non consagrada nunha columna para adorala catro iluminados. Eu sigo pensando exactamente o mesmo vinte anos despois.

(…)

Comentarios desactivados en A experiencia do Batallón Literario da Costa da Morte na voz da poeta María Lado

Dec 01 2016

Unha lectura de D’a-y-alma. Versos gallegos, de Samuel Eiján

samueleijan

A bitácora Fervenzas Literarias lembra que tal día coma hoxe finaba en 1945 en Compostela o académico e poeta Samuel Eiján, aínda que outras páxinas como Por Un Ribeiro poético falan da data do 14 de decembro dese mesmo ano. O seu discurso de ingreso na RAG pódese ler premendo no seu título Ideas literarias del Padre Feijóo, pronunciado en castelán como adoito na época.

Na súa lembranza recupero unha lectura da súa obra D’a-y-alma. Versos gallegos, que fixen por volta do ano 2000 cando estaba a traballar como bolseiro de investigación (rematada a carreira de Filoloxía Galego-Portuguesa) no proxecto do Dicionario da Literatura Galega, que publicou Galaxia, coa coordinación da crítica e profesora de Literatura Galega na USC Dolores Vilavedra.

Na altura traballei nas fichas dos volumes II. Publicacións periódicas (1997) e III. Obras (2000). Neste último volume a ficha sobre a obra poética de Samuel Eiján é da miña autoría e, como xa dixen noutras ocasións, por decisión editorial, que eu moito non comparto, as fichas non van asinadas polo autor da entrada de xeito que cada quen puidese responsabilizarse do texto que se publicou. Velaquí a miña achega.

D’a-y-alma. Versos gallegos. SAMUEL EIJÁN

A obra en galego do franciscano P. Samuel Eiján redúcese a unha novela bilingüe de escaso interese e aos libros de poemas: Mágoas. Versos gallegos (1902, cunha 2ª edición corrixida e aumentada de 1913), D’a-y-alma. Versos gallegos (1915) e Froliñas de San Francisco. Romanceiro seráfico-galicián (1926). Aínda que todos tres teñen como trazo común a súa temática relixiosa, a crítica coincide en sinalar o segundo como a obra de máis interese na traxectoria lírica do autor.

A primeira e única edición de D’a-y-alma. Versos gallegos imprímese no prelo da Tipografía de El Eco Franciscano en 1915, baixo a obrigada licencia eclesiástica. E bardante deste ámbito tivo escasa repercusión, moito menor da obtida polos volumes que conteñen as súas narracións e lendas de Oriente, os seus dramas ou os seus estudios sobre o franciscanismo, todos en castelán e a maioría reeditados. Despois da súa morte, en decembro de 1945, apareceron varios artigos biobibliográficos que incluían unha breve valoración sobre a súa poesía. Entre eles destaca o asinado polo frade franciscano José Campelo no BRAG, que fala do delicado dos seus sentimentos, da elevación do seu ton, froito da exuberancia imaxinativa, e da facilidade e fluidez da súa versificación. Posteriormente, e tamén con brevidade, será CF o que avalie a súa obra literaria, sinalando que tiña unha finalidade proselitista ou misional, ao relegar a propia escrita a un lugar secundario en favor do seu propósito evanxelizador e de propaganda relixiosa.

Nin sequera Fernández del Riego chega a incluír a Eiján na súa ampla Escolma de Poesía Galega e, de novo, será no monumental estudio historiográfico da nosa literatura de Carballo Calero onde atopemos a análise máis profunda. Nas dúas páxinas, inseridas no capítulo dos “Epígonos” (autores que continuaron sen ningunha achega esencial a obra dos mestres do século XIX), saliéntase que as súas principais fontes de inspiración son a relixión e a terra.

Ademais, CC cre que D’a-y-alma. Versos gallegos significa un progreso e que amosa a un bo versificador. Destaca os textos “Meu Anxo”, que nalgúns aspectos sería a versión divina do “Negra sombra” rosaliano, e “Terra santa” con máis reflexións morais que lembranzas persoais da súa estadía en Xerusalén. Tamén serían de interese as versións galegas dos poemas “A caridá”, “Cantiga de amor” e “A reina de Cataluña” de Mosén Jacinto Verdaguer, todos tres poemas relixiosos malia os títulos, especialmente o último dedicado á Virxe de Monserrat. Engade CC que os seus versos desbordan unha incurable melancolía, porque hai neles moita tristeza e moito pesimismo respecto aos bens materiais, nunha actitude ascética que tería como trazo literario a expresión das coitas da alma cristiana en loita pola perfección. Neste senso, aínda sendo continuadora da poesía mística de Saco y Arce ou de Barcia Caballero, os versos de Eiján supoñen a plenitude da nosa poesía relixiosa.

En efecto, a maioría dos 54 poemas que compoñen este libro poden cualificarse de relixiosos. Ora ben, esta temática xeral ofrece diversos matices, mesmo nas súas invocacións a Deus, pois unhas serven para pedir perdón, outras para o diálogo sobre a vida e outras para ofrecerlle o seu canto como creador ou como xuíz xusto e supremo no xuízo final. A propia revelación divina, a descuberta da vocación e a súa conversión protagonizan unha parte dos textos, caracterizados polo seu proselitismo espiritual e polo presencia da alma como interiorización do eu poético.

Moitos deles expresan tamén as dúbidas existenciais e a dor, a tristura e o pranto fronte ás coitas da vida terreal, que só atoparán solución no reino de Deus. Aínda que “Meu anxo” reflicte o envío deste ser celestial como protección perante a dor, as máis das veces está presente a vella idea romántica da morte como liberación, porque a vida é un cárcere, así ocorre en “Libertadora”, onde aparece a morte como redentora na posterior resurrección no eterno reino de Deus, en “Cuna e tumba” que enfronta neno / vello, identificando o berce como primeira prisión e a sepultura como antesala do edén. E tamén en “¡Volta a sofrir!”, en “Lux in tenebris” ou no explícito “Morte santa”. Completan este grupo, poemas que inclúen preguntas a si propio sobre a felicidade, que critican os excesos mundanos ou o particular diálogo cunha nena feliz sobre a vida e o futuro de dor que a agarda en “A cencia d’as bágoas”. En ocasións, a vida é unha barca a loitar coa tempestade e a voz poética invoca a Deus en petición de axuda, como sucede en “Antre as olas”. En “Aspiraciós” o home é considerado inferior aos foguetes, os paxaros, as estrelas ou o sol que poden estar máis preto de Deus. E non falta a metapoesía en “Veña a lira…”, onde se fala da súa utilidade para cantar as mágoas. Pola contra, son moi poucos os versos que se rebelan contra a dor.

Tamén conteñen referencias relixiosas outros poemas como “Terra santa”, un canto a Xerusalén –que Eiján coñecía ben por vivir alí varios anos, de feito sobrancean os topónimos hebreos– onde glosa pasaxes da paixón e fala do nacemento da igrexa. Son varios os textos que conteñen paráfrases de episodios bíblicos, reflexións sobre a propia igrexa ou a misa como homenaxe a Deus, mesmo “A casa parroquial” da aldea aparece representada como filla da igrexa. No poema “Alter Christus” glosa a figura de San Francisco, anticipándose ao contido do seu terceiro poemario en galego Froliñas de San Francisco. Romanceiro seráfico-galicián (1926) e noutros está moi presente a vivencia franciscana da natureza, como indican a contemplación de “N’o cume” e os títulos “A frol”, “O torrente”, “O piñeiro” ou “O mar”. Tampouco faltan as ofrendas á Virxe, nomeadamente en “Collendo froles”, que xa viamos nas versións de Verdaguer. Máis puntuais son aqueles nos que expresa dor pola morte da súa nai e da nai dun amigo durante a pascua, o soneto “As tres Nais” escrito na consagración episcopal de Eijo ou o romance “D’outros tempos (Compostelana)” sobre as pelegrinaxes.

De especial relevancia son os textos nos que se enfronta a aquel pasado xuvenil, zugando meles, co presente dorido que sangra feles. Son constantes as referencias ao pasado e á infancia como tempos de felicidade que se converten en flores murchas perante o outono da existencia. De feito, o paso do tempo inspira o soneto “O reló y-o tempo”, unha magnífica recreación do tópico tempus fugit. En menor proporción, os seus versos tamén falan da solidariedade cos pobres, inherente ao seu franciscanismo, amosando unha certa veta de denuncia. Así, “N’a estación” describe a chegada do tren co contraste entre pobres e ricos e o poema final, intitulado “Pensando n’a pátrea”, describe o edén do paraíso divino “onde os probes son ricos, y-os servos señores”.

Mención á parte merecen “Triste sorte”, que relata a fachenda daquel emigrante retornado que dilapida todo ata converterse en mendicante, o retrato persoal de “O rianxeiro” ou a descrición dos efectos da tormenta e da calma sobre o río en “Veira d’o Avia”, comarca que o frade coñece cando é destinado como superior da residencia franciscana de Ribadavia, así como a homenaxe histórica do poema “O Batallón Literario”. Como curiosidade final hai que sinalar que varios poemas teñen o título en latín, que naquela altura aínda era o idioma da igrexa.

No tocante ao repertorio métrico, Eiján demostra o seu perfecto coñecemento das regras de versificación, malia algún erro de medida, mesturando metros populares como o octosílabo das cuartetas tiranas, das décimas e dos romances ou os hexasílabos e os heptasílabos dos romancillos, con series de decasílabos e hendecasílabos brancos ou en pareados, cuartetos, serventesios, quintetos, octavas rimas ou reais* e sonetos. En moitas ocasións, como na combinación de decasílabos con hexasílabos, pentasílabos e tetrasílabos, na aparición de hexadecasílabos ou tridecasílabos ou nas setinas* do poema “¡Sube arriba!”, segue a Rosalía de Castro.

Tampouco hai nada de novidoso na súa estilística, tanto é así que Freijomil consideraba que era escritor de pluma fácil e que a penas necesitaba pulir o estilo. Atopamos as habituais recorrencias, anáforas, preguntas retóricas e quiasmos, estructuras bimembres, algúns paralelismos e moitos lugares comúns románticos nas imaxes, aínda que chama a atención algunha imaxe animista sorprendente na súa época.

En opinión de CC, a súa lingua é bastante arbitraria, tanto na morfoloxía como na sintaxe. De feito, incorre sempre na mala colocación do pronome en cláusulas subordinadas, aparecendo enclítico cando debera ir proclítico. Polo demais, non se afasta das peculiaridades lingüísticas dos poetas do rexurdimento.

BIBLIOGRAFÍA

Cfr. CC, CF

Campelo, Fr. J., “Letras de duelo. El P. Samuel Eiján Lorenzo”, BRAG, ano XL, tomo XXIV, nº 285-288, A Coruña, decembro, 1945.

Comentarios desactivados en Unha lectura de D’a-y-alma. Versos gallegos, de Samuel Eiján

Next »